1
熙宗弘基纘武莊靖孝成皇帝,諱亶,本諱合剌,太祖孫,景宣皇帝子。 母蒲察氏。 天輔三年己亥歲生。 天會八年,諳班勃極烈杲薨,太宗意久未決。 十年,左副元帥宗翰、右副元帥宗輔、左監軍完顏希尹入朝,與宗幹議曰:「諳班勃極烈虛位已久,今不早定,恐授非其人。 合剌,先帝嫡孫,當立。 」相與請于太宗者再三,乃從之。 四月庚午,詔曰:「爾爲太祖之嫡孫,故命爾爲諳班勃極烈,其無自謂沖幼,狎于童戲,惟敬厥德。 」諳班勃極烈者,太宗嘗居是官,及登大位,以命弟杲。 杲薨,帝定議爲儲嗣,故以是命焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
五月甲申,左副元帥宗輔薨。 九月壬申,追尊皇考豐王爲景宣皇帝,廟號徽宗,皇妣蒲察氏爲惠昭皇后。 戊寅,尊太祖后紇石烈氏、太宗后唐括氏皆爲太皇太后,詔中外。 乙酉,改葬徽宗及惠昭后爲興陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
十一月,以尚書令宋國王宗磐爲太師。 乙亥,初頒曆。 己卯,以元帥左監完顏希尹爲尚書左丞相兼侍中,太子少保高慶裔爲左丞,平陽尹蕭慶爲右丞。 己丑,建天開殿爲爻剌。 十二月癸亥,始定齊、高麗、夏朝賀、賜宴、朝辭儀。 以京西鹿囿賜農民。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
十四年正月己巳朔,上朝太皇太后于兩宮。 齊、高麗、夏遣使來賀。 癸酉,頒曆爲高麗。 丁丑,太皇太后紇石烈氏崩。 乙酉,萬壽節,齊、高麗、夏遣使來賀。 上本七月七日生,以同皇考忌日,改用正月十七日。 二月癸卯,上尊諡曰欽憲皇后,葬睿陵。 三月壬午,乙太保宗翰、太師宗磐、太傅宗幹並領三省事。 丁酉,高麗遣使來吊。 八月丙辰,追尊九代祖以下曰皇帝、皇后,定始祖、景祖、世祖、太祖、太宗廟皆不祧。 癸亥,詔齊國與本朝軍民訴訟相關者,文移署年,止用天會。 十月甲寅,以吳激爲高麗王生日使,蕭仲恭爲齊劉豫回謝並生日正旦使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
天眷元年正月戊子朔,上朝明德宮。 高麗、夏遣使來賀。 頒女直小字。 封大司空昱爲王。 甲辰,萬壽節,高麗、夏遣使來賀。 二月壬戌,上如爻剌春水。 乙丑,幸天開殿。 己巳,詔罷來流水、混同江護邏地,與民耕牧。 三月庚寅,以禁苑隙地分給百姓。 戊申,以韓昉爲翰林學士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
四月丁卯,命少府監盧彥倫營建宮室,止從儉素。 壬午,朝享爲天元殿。 立裴滿氏爲貴妃。 五月己亥,詔以經義、詞賦兩科取士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
六月戊午,上至自天開殿。 秋七月辛卯,左副元帥撻懶、東京留守宗雋來朝。 丁酉,按出滸河溢,壞廬舍,民多溺死。 壬寅,左丞相希尹罷。 八月甲寅朔,頒行官制。 癸亥,回鶻遣使朝貢。 己卯,以河南地與宋。 以右司侍郎張通古等使江南。 以京師爲上京,府曰會寧,舊上京爲北京。 九月甲申朔,以奭爲會甯牧,封鄧王。 乙未,詔百官誥命,女直、契丹、漢人各用本字,渤海同漢人。 丁酉,改燕京樞密院爲行台尚書省。 戊戌,上朝明德宮。 甲辰,以奕爲平章政事。 己酉,省燕中西三京、平州東、西等路州縣。 辛亥,權行台左丞相張孝純致仕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
十月甲寅朔,以御前管勾契丹文字李德固爲參知政事。 丙寅,封叔宗強爲紀王,宗敏邢王,太宗子斛魯補等十三人爲王。 己巳,始禁親王以下佩刀入宮。 辛未,定封國制。 癸酉,以東京留守宗雋爲尚書左丞相兼侍中,封陳王。 十一月丙辰,以康宗以上畫像工畢,奠獻爲乾元殿。 十二月癸亥,新宮成。 甲戌,高麗遣使入貢。 丁丑,立貴妃裴滿氏爲皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
二年正月壬午朔,高麗、夏遣使來賀。 戊戌,萬壽節,高麗、夏遣使來賀。 以左丞相宗雋爲太保、領三省事,進封袞國王。 興中尹完顏希尹復爲尚書左丞相兼侍中。 二月乙未,上如天開殿。 三月丙辰,命百官詳定儀制。 四月甲戌,百官朝參,初用朝服。 己卯,宋遣使謝河南地。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
五月戊子,太白晝見。 乙巳,上至自天開殿。 六月己酉朔,初御冠服。 辛亥,吳十謀反,伏誅。 己未,上從容謂侍臣曰:「朕每閱《貞觀政要》,見其君臣議論,大可規法。 」翰林學士韓昉對曰:「皆由太宗溫顏訪問,房、杜輩竭忠盡誠。 其書雖簡,足以爲法。 」上曰:「太宗固一代賢君,明皇何如? 」昉曰:「唐自太宗以來,惟明皇、憲宗可數。 明皇所謂有始而無終者。 初以艱危得位,用姚崇、宋璟,惟正是行,故能成開元之治。 末年怠于萬機,委政李林甫,奸諛是用,以致天寶之亂。 苟能慎終如始,則貞觀之風不難追矣。 」上稱善。 又曰:「周成王何如主? 」昉對曰:「古之賢君。 」上曰:「成王雖賢,亦周公輔佐之力。 後世疑周公殺其兄,以朕觀之,爲社稷大計,亦不當非也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
七月辛巳,宋國王宗磐、袞國王宗雋謀反,伏誅。 丙戌,以右副元帥宗弼爲都元帥,進封國王。 丁亥,以誅宗磐等詔中外。 己丑,以左副元帥撻懶爲台左丞相,杜充爲行台右丞相,蕭寶、耶律輝行台平章政事。 甲午,鹹州祥穩沂王暈坐與宗磐謀反,伏誅。 辛丑,乙太傅、領三省事宗幹爲太師,領三省如故,進封梁宋國王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
八月辛亥,行台左相撻懶、翼王鶻懶及活離胡土、撻懶子斡帶、烏達補謀反,伏誅。 丁丑,太白晝見。
(No translation available) (No translation available)
13
五月丙子,詔元帥府復取河南、陝西地。 己卯,詔冊李仁孝爲夏國王。 命都元帥宗弼以兵自黎陽趨汴,右監軍撒離合出河中趨陝西。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
是月,河南平。 六月,陝西平。 上次涼陘大旱。 使蕭彥讓、田鐧決西京囚。 秋七月癸卯朔,日有食之。 乙卯,宗弼遣使奏河南、陝西捷。 丁卯,詔文武官五品以上致仕,給俸祿之半,職三品者仍給傔人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
皇統元年正月辛丑朔,高麗、夏遣使來賀。 庚戌,群臣上尊號曰崇天體道欽明文武聖德皇帝。 初御袞冕。 癸丑,謝太廟。 大赦。 改元。 丁巳,萬壽節,高麗、夏遣使來賀。 己未,初定命婦封號。 夏國請置榷場,許之。 己巳,封平章政事昂爲漆水郡王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
二月戊寅,詔諸致仕官職俱至三品者,俸祿人力各給其半。 宗弼克廬州。 乙酉,改封海濱王耶律延禧爲豫王,昏德公趙佶爲天水郡王,重昏侯趙桓爲天水郡公。 戊子,上親祭孔子廟,北面再拜。 退謂侍臣曰:「朕幼年遊佚,不知志學,歲月逾邁,深以爲悔。 孔子雖無位,其道可尊,使萬世景仰。 大凡爲善,不可不勉。 」自是頗讀《尚書》、《論語》及《五代》、《遼史》諸書,或以夜繼焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
九月戊申,上至自燕京。 朝太皇太后于明德宮。 詔賜鰥寡孤獨不能自存者,人絹二匹、絮三斤。 是秋,蝗。 都元帥宗弼伐宋,渡淮。 以書讓宋,宋復書乞罷兵,宗弼以便宜畫淮爲界。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
十一月己酉,高麗國賀受尊號。 稽古殿火。 十二月癸巳,夏國賀受尊號。 天水郡公趙桓乞本品俸,詔賙濟之。 左丞勖進先朝《實錄》三卷,上焚香立受之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
三月辛丑,還自天開殿。 大雪。 丙午,以宗弼爲太傅。 丙辰,遣左宣徽使劉筈以袞冕圭冊冊宋康王爲帝。 歸宋帝母韋氏及故妻邢氏、天水郡王並妻鄭氏喪爲江南。 戊午,立子濟安爲皇太子。 四月丙寅,以臣宋告中外。 庚午,五雲樓、重明等殿成。 五月癸巳朔,不視朝。 上自去年荒爲酒,與近臣飲,或繼以夜。 宰相入諫,輒飲以酒,曰:「知卿等意,今既飲矣,明日當戒。 」因復飲。 乙卯,賜宋誓詔。 辛酉,宴群臣于五雲樓,皆盡醉而罷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
七月甲午,回鶻遣使來貢。 北京、廣寧府蝗。 丁酉,賜宗弼金券。 八月丁卯,詔歸硃弁、張邵、洪皓于宋。 辛未,復太宗子胡盧爲王。 賑陝西。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
九月壬辰,詔給天水郡王子、侄、婿,天水郡公子俸給。
(No translation available)
22
三年正月己丑朔,以皇太子喪不御正殿,群臣詣便殿稱賀。 宋、高麗、夏使詣皇極殿遙賀。 乙巳,萬壽節,如正旦儀。 三月辛卯,以尚書左丞勖爲平章政事,殿前都點檢宗憲尚書左丞。 丁酉,太皇太后唐括氏崩。 己酉,封子道濟爲魏王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
五月丁巳朔,京兆進瑞麥。 癸亥,上致祭太皇太后。 甲申,初立太廟、社稷。 六月己酉,初置驍毅軍。 七月丙寅,上致祭太皇太后。 庚辰,太原路進獬豸並瑞麥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
八月辛卯,詔給天水郡王孫及天水郡公婿俸祿。 丙申,老人星見。 乙巳,諡太皇太后曰欽仁皇后。 戊申,葬恭陵。 十二月癸未朔,日有食之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
四年正月癸丑朔,宋、高麗、夏遣使來賀。 甲寅,詔以去年宋幣賜始祖以下宗室。 己未,以宋使王倫爲平州轉運使,既受命,復辭,罪其反覆,誅之。 乙丑,陝西進嘉禾十有二莖,莖皆七穗。 己巳,萬壽節,宋、高麗、夏遣使來賀。 乙亥,上祭欽仁皇后,哭盡哀。 二月癸未,上如東京。 丙申,次百泊河春水。 丁酉,回鶻遣使來賀,以粘合韓奴報之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
五月辛亥朔,次薰風殿。 六月辛巳朔,日有食之。
(No translation available) (No translation available)
27
五年正月丁未朔,宋、高麗、夏遣使來賀。 癸亥,萬壽節,宋、高麗、夏遣使來賀。 二月乙未,次濟州春水。 三月戊辰,次天開殿。 五月戊午,初用御制小字。 壬寅,以平章政事勖諫,上爲止酒,仍佈告廷臣。 六月乙亥朔,日有食之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
八月戊戌,發天開殿。 九月庚申,至自東京。 十月辛卯,增諡太祖。 閏月戊寅,大名府進牛生麟。 壬辰,懷州進嘉禾。 十二月戊申,增諡始祖以下十帝及太宗、徽宗。 丁巳,赦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
三月壬申,以阿離補爲行台右丞相。 四月庚子朔,上至自春水。 以同判大宗正事宗固爲太保、右丞相兼中書令。 戊午,行台右丞相阿離補薨。 五月壬申,高麗王楷薨。 辛卯,以左宣徽使劉筈爲行台右丞相。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
七年正月乙丑朔,宋、高麗、夏遣使來賀。 辛巳,萬春節,宋、高麗、夏遣使來賀。 癸未,以西京鹿囿爲民田。 丁亥,太白經天。 三月戊寅,高麗遣使謝弔祭、起復。 四月戊午,宴便殿。 上醉酒,殺戶部尚書宗禮。 六月丁酉,殺橫海軍節度使田鐧、左司郎中奚毅、翰林待制邢具瞻及王植、高鳳廷、王效、趙益興、龔夷鑒等。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
七月己巳,太白經天,曲赦畿內。 九月,太保、右丞相宗固薨。 以都元帥宗弼爲太師、領三省事,都元帥、行台尚書省事如故,平章政事勖爲左丞相兼侍中,都點檢宗賢爲右丞相兼中書令,行台右丞相劉筈、右丞蕭仲恭爲平章政事,李德固爲尚書右丞,秘書監蕭肄爲參知政事。 十月壬子,平章行台尚書省事奚寶薨。 十一月癸酉,以工部侍郎僕散太彎爲御史大夫。 乙亥,兵部尚書秉德進三角羊。 己卯,詔減常膳羊豕五之二。 癸未,以尚書左丞宗憲爲行台平章政事,同判大宗正事亮爲尚書左丞。 十二月戊午,參知政事韓昉罷。 兵部尚書秉德爲參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
八年正月庚申朔,宋、高麗、夏遣使來賀。 丙子,萬壽節,宋、高麗、夏遣使來賀。 二月壬子,以哥魯葛波古等爲橫賜高麗、夏國使。 甲寅,以大理卿宗安等爲高麗王晛封冊使。 乙卯,上如天開殿。 四月戊子朔,日有食之。 辛丑,遣參知政事秉德等爲廉察官吏。 庚戌,至自天開殿。 甲寅,《遼史》成。 六月乙卯,平章政事蕭仲恭爲行台左丞相,左丞亮爲平章政事,都點檢唐括辯爲尚書左丞。 高麗遣使謝封冊。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
十一月壬辰,太白經天。 乙未,左丞相宗賢、左丞稟等言,州郡長吏當並用本國人。 上曰:「四海之內,皆朕臣子,若分別待之,豈能致一。 諺不雲乎,'疑人勿使,使人勿疑'。 自今本國及諸色人,量才通用之。 」辛丑,以尚書左丞相宗賢爲左副元帥,平章政事亮爲尚書左丞相兼侍中,參知政事秉德爲平章政事。 庚戌,左副元帥宗賢復爲太保,左丞相、左副元帥如故。 十二月乙卯,以右丞相蕭仲恭爲太傅、領三省事,左丞相亮爲尚書右丞相。 乙亥,以左丞相宗賢爲太師、領三省事兼都元帥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
二月甲寅,會甯牧唐括辯復爲尚書左丞,尚書左丞稟爲行台平章政事。 三月癸未朔,日有食之。 辛丑,以司空宗本爲尚書右丞相兼中書令,左丞相亮爲太保、領三省事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
四月壬申夜,大風雨,雷電震壞寢殿鴟尾,有火入上寢,燒幃幔,帝趨別殿避之。 丁丑,有龍鬥爲利州榆林河水上。 大風壞民居、官舍,瓦木人畜皆飄揚十數里,死傷者數百人。 五月戊子,以四月壬申、丁丑天變,肆赦。 命翰林學士張鈞草詔,參知政事蕭肄擿其語以爲誹謗,上怒,殺鈞。 是日,曲赦上京囚。 庚寅,出太保、領三省事亮領行台尚書省事。 戊申,武庫署令耶律八斤妄稱上言宿直將軍蕭榮與胙王元爲黨,誅之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
六月己未,以都元帥宗敏爲太保、領三省事兼左副元帥,左丞相宗賢兼都元帥。 八月庚申,以劉筈爲司空,行台右丞相如故。 宰臣議徙遼陽、勃海之民于燕南,從之。 侍從高壽星等當遷,訴爲后,后以白上,上怒議者,杖平章政事秉德,殺左司郎中三合。 九月丙申,以領行台尚書省事亮復爲平章政事。 戊戌,以右丞相宗本爲太保、領三省事,左副元帥宗敏領行台尚書省事,平章政事秉德爲尚書左丞相兼中書令,司空劉筈爲平章政事。 庚子,以御史大夫宗甫爲參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
十月乙丑,殺北京留守胙王元及弟安武軍節度使查剌、左衛將軍特思。 大赦。 癸酉,以翰林學士京爲御史大夫。 十一月癸未,殺皇后裴滿氏。 召胙王妃撒卯入宮。 戊子,殺故鄧王子阿懶、達懶。 癸巳,上獵爲忽剌渾土溫。 遣使殺德妃烏古論氏及夾谷氏、張氏。 十二月己酉朔,上至自獵所。 丙辰,殺妃裴滿氏爲寢殿。 而平章政事亮因群臣震恐,與所親駙馬唐括辯、寢殿小底大興國、護衛十人長忽土、阿里出虎等謀爲亂。 丁巳,以忽土、阿里出虎當內直,命省令史李老僧語興國。 夜二鼓,興國竊符,矯詔開宮門,召辯等。 亮懷刀與其妹夫特廝隨辯入至宮門,守者以辯駙馬,不疑,內之。 及殿門,衛士覺,抽刃劫之,莫敢動。 忽土、阿亮出虎至帝前,帝求榻上常所置佩刀,不知已爲興國易置其處,忽土、阿里出虎遂進弑帝,亮復前手刃之,血濺滿其面與衣。 帝崩,時年三十一。 左丞相秉德等遂奉亮坐,羅拜呼萬歲,立以爲帝。 降帝爲東昏王,葬于皇后裴滿氏墓中。 貞元三年,改葬爲大房山蓼香甸,諸王同兆域。 大定初,追諡武靈皇帝,廟號閔宗,陵曰思陵。 別立廟。 十九年,升祔爲太廟,增諡弘基纘武莊靖孝成皇帝。 二十七年,改廟號熙宗。 二十八年,以思陵狹小,改葬于峨眉穀,仍號思陵。 詔中外。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
贊曰:熙宗之時,四方無事,敬禮宗室大臣,委以國政,其繼體守文之治,有足觀者。 末年酗酒妄殺,人懷危懼。 所謂前有讒而不見,後有賊而不知。 馴致其禍,非一朝一夕故也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)