1
景宣帝
(No translation available)
2
景宣帝諱宗峻,本諱繩果,太祖第二子。 母曰聖穆皇后唐括氏,太祖元妃。 宗峻在諸子中最嫡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
熙宗即位,追上尊諡曰景宣皇帝,廟號徽宗。 改葬興陵。 海陵弑立,降熙宗為東昏王,降帝為豐王。 世宗複熙宗廟諡,尊帝為景宣皇帝。 子合剌、常勝、查剌。 合剌是為熙宗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
睿宗立德顯仁啟聖廣運文武簡肅皇帝諱宗堯,初諱宗輔,本諱訛裏朵,大定上尊諡,追上今諱。 魁偉尊嚴,人望而畏之。 性寬恕,好施惠,尚誠實。 太祖征伐四方,諸子皆總戎旅,帝常在帷幄。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
天輔六年,太祖親征,太宗居黃龍府,安福哥誘新降之民以叛,帝與烏古乃討平之。 南路軍帥鶻實答以贓敗,帝往閱實之,咸稱平允。
(No translation available) (No translation available)
6
初,伐宋,河北、河東諸將議不決,或欲先定河北、或欲先平陝西,太宗兩用其策。 而宗翰來會於濮,既平河北,遂取東平及徐州,盡得宋人江淮運致金幣在徐州官庫者,分給諸軍,而劉豫遂以濟南降。 使拔高速等襲宋主於揚州,而宋主聞之,比拔高速至揚州,前夕已渡江矣。 宋主乃貶去帝號,再以書來請存社稷,語在《宗翰傳》中,既而宗弼追宋主,宋渡江,入於杭州,複遁入海,宗弼乃還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
於是,婁室所下陝西城邑輒叛,宗翰等曰:「前討宋,故分西師合於東軍,而陝西五路兵力雄勁,當並力攻取。 今撻懶撫定江北,宗弼以精兵二萬先往洛陽。 以八月往陝西,或使宗弼遂將以行,或宗輔、宗幹、希尹中以一人往。 」上曰:「婁室往者所向輒辦,今專征陝西,豈倦于兵而自愛邪? 卿等其戮力焉! 」由是詔帝往。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
是時,宋張浚兵取陝西,帝至洛水治兵,張浚騎兵六萬,步卒十二萬壁富平。 帝至富平,婁室為左翼,宗弼為右翼,兩軍並進,自日中至於昏暮,凡六合戰,破之。 耀州、鳳翔府皆來降。 遂下涇、渭二州。 敗宋經略使劉倪軍於瓦亭,原州降。 撒離喝破德順軍靜邊寨,宋涇原路統制張中孚、知鎮戎軍李彥琦以城降。 宋秦鳳路都統制吳玠軍於隴州境上,招討都監馬五擊走之,降一縣而還。 帝進兵降甘泉等三堡,取保川城,破宋熙河路副總管軍三萬,獲馬千余,拔安西等二寨,熙州降。 分遣左翼都統阿盧補、右翼都統守弼招撫城邑之未下者,遂得鞏、洮、河、樂、西寧、蘭、廓、積石等州,定遠、和政、甘峪、甯洮、安隴等城寨及鎮堡蕃漢營部四十餘,於是涇原、熙河兩路皆平。 撒離喝降慶陽府,慕洧以環州降。 既定陝西五路,乃選騎兵六千,使撒離喝列屯沖要。 於是班師,與宗翰俱朝京師,立熙宗為諳版勃極烈,帝為左副元帥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
十三年,行次媯州薨,年四十,陪葬睿陵,追封潞王,諡襄穆。 皇統六年,進冀國王。 正隆二年,追贈太師、上柱國,改封許王。 世宗即位,追上尊諡立德顯仁啟聖廣運文武簡肅皇帝,廟號睿宗。 二年,改葬於大房山,號景陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
顯宗體道弘仁英文睿德光孝皇帝,諱允恭,本諱胡土瓦,世宗第二子,母曰明德皇后烏林答氏。 皇統六年丙寅歲生。 體貌雄偉,孝友謹厚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
二年四月己卯,賜名允迪。 五月壬寅,立為皇太子,世守謂之曰:「在禮貴嫡,所以立卿。 卿友于兄弟,接百官以禮,勿以儲位生驕慢。 日勉學問,非有召命,不須侍食。 」帝上表謝。 專心學問,與諸儒臣講議于承華殿。 燕閑觀書,乙夜忘倦,翼日輒以疑字付儒臣校證。 九月庚子,詔東宮三師對皇太子稱名,少師以降稱臣。 十一月庚子,生辰,百官賀于承華殿,世宗賜以襲衣良馬,賜宴于仁政殿,皇族百官皆與。 自後生辰,世宗或幸東宮,或宴內殿,歲以為常。 十二月辛卯,奏曰:「東宮賀禮,親王及一品皇族皆北面拜伏,臣但答揖。 伏望天慈聽臣答拜,庶惇親親友愛之道。 」世宗從之,以為定制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
世宗聞儒者鄭松賢,松先為同知博州防禦事致仕,起為左諭德,詔免朝參,令輔太子讀書。 松以友諭自處,帝嘗顧松使取服帶,松對曰:「臣忝諭德,不敢奉命。 」帝改容稱善,自是益加禮遇。 每出獵獲鹿,輒分賜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
四年九月,納妃徒單氏,行親迎禮。 故事,大賀鹵簿天子乘玉路,皇太子鹵簿乘金路。 六年,世宗行自西京還都,禮官不知皇太子自有鹵簿金路,乃請太子就乘大駕綴路,行在天子之前。 上疑其非禮,詳閱舊典,禮官始覺其誤。 於是禮部郎中李邦直、員外郎李山削一階,太常少卿武之才、太常丞張子羽、博士張榘削兩階。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
頃之,禮官議受冊謁謝太廟,服常朝服,乘馬,世宗曰:「此與外宮禮上後謁諸神廟無異,海陵一時率意行之,何足為法? 大冊與三歲祫享當用古禮為是。 孔子曰:'禮與其奢也寧儉。 '不當輕易如此。 」又曰:「右丞蘇保衡雖漢人不通經史,參政石琚通經史而不言,前日禮官既已削奪,猶不懼邪? 其具前代典禮以聞,朕將擇而處之。 」久之,將授太子冊寶,儀注備儀仗告太廟。 上曰:「朕受尊號謁謝,乃用故宋真宗故事,常朝服乘馬。 皇太子乃用備禮,前後不稱,甚無謂也。 」謂右丞相良弼、左丞守道曰:「此卿等不用心所致。 」良弼等謝曰:「臣愚慮不及此。 」上複曰:「此文臣因循故也。 」是年十月甲申,祫享於太廟,行亞獻禮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
七年,帝有疾,詔左丞守道侍湯藥,徙居瓊林苑臨芳殿調治。
(No translation available)
16
八年正月甲戌,改賜名允恭。 庚辰,受皇太子冊寶,帝上表謝。
(No translation available) (No translation available)
17
九年五月,世宗命避暑於草濼,隋王惟功從行,其應從行者皆給道路費。 帝奏曰:「遠去闕廷,獨就涼地,非臣子所安,願罷行。 」世宗曰:「汝體羸弱,山后高涼,故命汝往。 」丁丑,百官奉辭於都城之北,再拜,帝答拜。 是月,百官承詔具箋問起居。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
六月,百官問起居如前。 八月乙酉,至自草濼,百官迎謁於都城之北,如送儀。 丙戌,入見,世宗曰:「吾兒相別經夏,極甚思憶也。 」九月,詔皇太子供膳勿月支,歲給五千萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
十年八月,帝在承華殿經筵,太子太保壽王爽啟曰:「殿下頗未熟本朝語,何不屏去左右漢官,皆用女直人。 」帝曰:「諭德、贊善及侍從官,曷敢輒去? 」爽乃揖而退。 帝曰:「宮官四員謂之諭德、贊善,義可見矣,而反欲去之,無學故也。 」有使者自山東還,帝問民間何所苦,使者曰:「錢難最苦。 官庫錢滿有露積者,而民間無錢,以此苦之。 」帝曰:「貯之空室,雖多奚為。 」謂戶部尚書張仲愈曰:「天子富藏天下,何必獨在府庫也。 」因奏曰:「錢在府庫,何異銅礦在野。 乞流轉,使公私俱利。 」世宗嘉納,詔有司議行之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
十年一月丁亥,有事於圓丘,帝行亞獻禮。
(No translation available)
21
十二年五月,世宗聞德州防禦使胡剌謀叛,因曰:「朕於親親之道未嘗不篤,而輒敢如此。 」帝徐奏曰:「叔胡剌性荒縱,耽娛樂,而無子嗣,忽如此狂謀,望更閱實之。 」十月己未,祫享於太廟,帝攝行祀事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
十三年十月,承詔與趙王惟中、曹王惟功獵於保州、定州。 十一月甲午,還京師。
(No translation available) (No translation available)
23
十四年四月乙亥,世宗禦垂拱殿,帝及諸王侍側。 世宗論及兄弟妻子之際,世宗曰:「婦言是聽而兄弟相違,甚哉。 」帝對曰:「《思齊》之詩曰:'刑于寡妻,至於兄弟,以禦於家邦。 '臣等愚昧,願相勵而修之。 」因引《棠棣》華萼相承,脊令急難之義,為文見意,以誡兄弟焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
十五年,世宗詔五品職事官謝見皇太子。
(No translation available)
25
十七年五月甲辰,侍宴于常武殿,典食令涅合進粥,帝將食,有蜘蛛在粥碗中,涅合恐懼失措,帝從容曰:「蜘蛛吐絲乘空,忽墮此中爾,豈汝罪哉。 」十月己卯,祫享於太廟,攝行祀事。
(No translation available) (No translation available)
26
十九年四月戊申,有事於太廟,攝行祀事。 丁巳,詹事烏林答願入謝,帝命取襆頭腰帶,官屬請曰:「此見宰相師傅之禮也。 」帝曰:「願事陛下久,以此加敬耳。 」皆曰:「非臣等所及。 」十一月,改葬明德皇后于坤厚陵,帝徒行挽靈車。 遇大風雪,左右進雨具,帝卻之。 比至頓所,衣盡沾濕,觀者無不下淚。 海陵雖貶黜為庶人,宗幹尚稱明肅皇帝,議者以為未盡,帝具表奏論。 世宗嘉納之。 於是宗幹削去帝號,降封遼王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
二十四年,世宗將幸上京,詔帝守國,作「守國之寶」以授之。 其遣使、祭享、五品以上官及事利害重者遣使馳奏,六品以下官、其餘常事,並聽裁決。 每三日一次於集賢殿受尚書省啟事。 京朝官遇朔望具朝服問侯。 車駕在路,每二十日一遣使問起居。 已達上京,每三十日一問起居。 世宗曰:「今巡幸或能留一二年,以汝守國。 譬之農家種田,商人營利,但能不墜父業。 即為克家子也。 」帝對曰:「臣在東宮二十餘年,過失甚多,陛下以明德皇后之故未嘗見責。 臣誠愚昧,不克負荷,乞備扈從。 」世宗曰:「凡人養子,皆望投老得力。 朕留太尉、左右丞、參政輔汝,彼皆國家舊人,可與商議。 且政事無難,但用心公正,無納讒邪,一月之後,政事自熟。 」帝流涕堅辭,左右為之感動。 三月,世宗如上京,帝守國留中都。 初,帝在東宮,或攜中侍步于芳苑。 中侍出入禁中,未嘗限阻。 此輩見帝守國,各為得意,帝知之,謂諸中侍曰:「我向在東宮,不親國政,日與汝輩語話。 今即守國,汝等有召命然後得入。 」五月,世宗至上京,賜敕書曰:「朕以前月八日到遼陽,此月二日達上京,翌日祀慶元廟。 省方觀民,古之制也。 汝守國任重,夏暑方熾,益當自愛,無貽朕憂。 」帝謂徒單克寧曰:「車駕巡幸,以國事見屬。 刑名最重,人之死生系焉。 凡有可議,當盡至公。 比主上還都,勿有廢事。 」自是,凡啟稟刑名,帝自披閱,召都事委曲折正,移晷忘倦,或賜之食。 近侍報瑤池位蓮開,當設宴。 帝曰:「聖上東巡,命我守國,何敢宴遊廢事? 采致數花足矣。 」七月,遣子金源郡王麻達葛奉表問起居,請世宗還都。 十一月壬寅,帝冬獵。 辛亥,還都。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
二十五年正月乙酉朔,免群臣賀禮。 帝自守國,深懷謙抑,宮臣不庭拜,啟事時不侍立,免朔望禮。 京朝朔日當具公服問候,並停免。 至是,群臣當賀,亦不肯受。 甲寅,帝如春水。 二月庚申,還都。 丁卯,遣子金源郡王麻達葛奉表賀萬春節。 四月,久不雨,帝親禱,即日沾足。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
六月甲寅,帝不豫。 庚申,崩于承華殿。 世宗自上京還,次天平山好水川,訃聞,為位臨奠于行宮之南,大慟者久之。 親王、百官、皇族、命婦及侍衛皆會哭,世宗號泣還宮。 比至中都,為位奠哭者凡七焉。 世宗以豳王永成為中都留守,來護喪,遣滕王府長史再興、禦院通進阿裏剌來保護金源郡王,遣左宣徽使唐括鼎來致祭,詔妃徒單氏及諸皇孫喪服並如漢制。 帝王儲位久,恩德在人者深,每日三時哭臨,侍衛軍士皆爭入臨,伏哭于承華殿下,聲殷如雷。 中都百姓市門巷端為位慟哭。 七月壬午朔,賜諡宣孝太子。 九月庚寅,殯于南園熙春殿。 己酉,世宗至自上京,未入國門,先至熙春殿致奠,慟哭久之。 比葬,親臨者六。 帝事世宗,凡巡幸西京、涼陘,及上陵、祭廟、謁衍慶宮,田獵觀稼,拜天射柳,未嘗去左右。 上有事於圓丘,及親享於太廟,則行亞獻禮,不親祀則攝行祀事。 國有大慶則率百官上表賀。 正旦、萬春節則總班上壽。 冬十月庚戌朔,宰相以下朝見于慶和殿,太尉完顏守道上壽,世宗追悼悽愴者久之。 十一月甲申,靈駕發引,世宗路祭於都城之西。 庚寅,葬於大房山。 世宗欲加帝號,以問群臣,翰林修撰趙可對曰:「唐高宗追諡太子弘為孝敬皇帝。 」左丞張汝弼曰:「此蓋出於武后。 」遂止,乃建廟于衍慶宮後,祭和三獻,樂用登歌。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
二十六年,立子璟為皇太孫。 二十九年,世宗崩。 太孫即位,是為章宗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
五月甲午,追諡體弘仁英文睿德光孝皇帝,廟號顯宗。 丁酉,祔於太廟,陵曰裕陵。
(No translation available) (No translation available)
32
帝天性仁厚,不忍刑殺。 梁檀兒盜金銀葉,憐其母老,李福興盜段匹,值坤厚陵禮成,家令本把盜銀器,值萬春節,皆委曲全活之。 亡失物者,責其償而不加罪。 聞四方饑饉,輒先奏,加賑贍。 因田獵出巡,所過問民間疾苦。 敬禮大臣,友愛兄弟。 葬明德皇后于坤厚陵,諸妃皆祔,自磐甯宮發引,趙王惟中以其母挽車先發,令張黃蓋者前行,帝呼執蓋者不應,少府監張僅言欲奏其事,帝止之。 嘗作《重光座銘》,及刻座右銘於小玉碑,並刻其碑陰,皆深有理致。 最善射而不殫物,嘗奉詔拜陵,先獵,射一鹿獲之,即命罷獵,曰:「足奉祀事,焉用多殺? 」好生蓋其天性雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
贊曰:遼王杲取中京,宗翰、宗望皆從,景宣別領合紮猛安。 合紮猛安者,太祖之猛安也。 宗翰請立熙宗,宗幹不敢違,太宗不能拒,其義正,其理直矣。 舊史稱睿宗寬恕好施惠,熙宗不終,海陵隕斃,自時厥後,得大位者皆其子孫,有以夫。 顯宗孝友惇睦,在東宮二十五年,不聞有過。 承意開導,四方陰受其賜。 天下不假之年,惜哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)