1
列傳第十六○劉彥宗子:萼 (子:筈 (子:仲誨) ) 劉頍時立愛韓企先子:鐸
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
1.2.1子仲誨
(No translation available)
3
劉彥宗
(No translation available)
4
劉彥宗,子魯開,大興宛平人。 遠祖怦,唐盧龍節度使。 石晉以幽、薊入遼,劉氏六世仕遼,相繼為宰相。 父霄,至中京留守。 彥宗擢進士乙科。 天祚走天德,秦晉國王耶律捏裏自立于燕,擢彥宗留守判官。 蕭妃攝政,遷簽書樞密院事。 太祖至居庸關,蕭妃自古北口遁去,都監高六送款于太祖。 太祖奄至,駐蹕城南,彥宗與左企弓等奉表降。 太祖一見,器遇之,俾復舊,遷左僕射,佩金牌。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
張覺為南京留守,太祖聞覺有異志,使彥宗、斜缽宣慰之。 太祖至鴛鴦濼,不豫,還上京,留宗翰都統軍事,留彥宗佐之。 及張覺敗奔于宋,眾推張敦固為都統,殺使者,乘城拒守,攻之不肯下。 彥宗同中書門下平章事,知樞密院事,加侍中,佐宗望軍。 宗望奏,方圖攻取,凡州縣之事委彥宗裁決之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
天會二年,詔彥宗曰:「中京等兩路先多拒命,故遣使撫諭,貰其官民之罪,所犯在降附前者勿論。 卿等選官與使者往諭之,使勤於稼穡。 」未幾,大舉伐宋,彥宗畫十策,詔彥宗兼領漢軍都統。 蔡靖以燕山降。 詔彥宗凡燕京一品以下官皆承制注授,遂進兵伐宋。 至汴,宋少帝割地納質,師還。 宗望分將士屯安肅、雄、霸、廣信之境,留闍母、彥宗于燕京節制諸軍。 明年,再伐宋,已圍汴京,彥宗謂宗翰、宗望曰:「蕭何入關,秋毫無犯,惟收圖籍。 遼太宗入汴,載路車、法服、石經以歸,皆令則也。 」二帥嘉納之,執二帝以歸。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
天會六年薨,年五十三,追封鄆王。 正隆二年,例降封開府儀同三司。 大定十五年,追封兗國公,諡英敏。 子萼、筈。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
子萼
(No translation available)
9
萼,彥宗季子也。 遼末以廕補閣門祗候。 天輔七年,授禮賓使,累官德州防禦使。 天德初,稍加擢用,曆左右宣徽使,拜參知政事,進尚書左丞,為沁南軍節度使,曆臨洮、太原尹。 正隆南伐,為漢南道行營兵馬都統制。 大定初,除興中尹,封任國公,曆順天、定武軍節度使、濟南尹。 萼淫縱無行,所至貪墨狼籍。 廉使劾之,詔遣大理少卿張九思就濟南鞫問。 既就逮,不測所以,引刃自殺,不死。 詔削官一階,罷歸田裏,卒。 子仲詢,天德三年,賜王彥潛榜及第。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
子筈
(No translation available)
11
筈,彥宗次子。 幼時以廕隸閣門,不就,去從學。 遼末調兵,而筈在選中。 遼兵敗,左右多散亡,乃選筈為扈從,授左承制。 遼主西奔,蕭妃攝政,賜筈進士第,授尚書左司員外郎,寄班閣門。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
天輔七年,太祖取燕,筈從其父兄出降,遷尚書左司郎中。 八年,授殿中少監。 太祖崩,宋,夏遣使吊慰,凡館見禮儀皆筈詳定。 遷衛尉少卿,授西上閣門使,仍從事元帥府。 元帥府以便宜從事,凡約束廢置及四方號令多從筈之畫焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
天會二年,遷太常少卿、東上閣門使,從宗翰伐宋,圍太原。 遷衛尉卿,權簽宣徽院事。 四年,授左諫議大夫。 秋,複南征,權中書省樞密院事。 丁父憂,明年起複,直樞密院事加給事中。 七年,為禮部侍郎。 十年,改彰信軍節度使,權簽中書省樞密院事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
天眷二年,改左宣徽使,熙宗幸燕,法駕儀仗筈討論者為多。 皇統二年,充江南封冊使,假中書侍郎。 既至臨安,而宋人榜其居曰「行宮」,筈曰:「未受命,而名行宮,非也。 」請去榜而後行禮。 宋人驚服其有識,欲厚賄說之,奉金珠三十余萬,而筈不之顧,皆歎曰:「大國有人焉。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
六年,為行台尚書右丞相,兼判左宣徽使事,留京師。 或請厘革河南官吏之濫雜者,筈曰:「廢齊用兵江表,求一切近效,其所用人不必皆以章程,故有不由科目而為大吏,不試弓馬而握兵柄者。 今撫定未久,姑收人心,奈何為是紛更也。 」遂仍其舊。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
七年,帥府議于館陶築三城,以為有警即令北軍入居之。 筈曰:「今天下一家,孰為南北。 設或有變,軍人入城,獨能安耶。 當嚴武備以察奸,無示彼此之間也。 」其後,竟從筈議。 初,以河外三州賜夏人,或言秦之在夏者數千人,皆願來歸。 諸將請約之,筈曰:「三小州不足為輕重,恐失朝廷大信。 且秦人之在蜀者倍多於此,何獨舍彼而取此乎。 」遂從筈議。 陝西邊帥請完沿邊城郭以備南寇,筈曰:「我利車騎而不利城守。 今城之,則勞民而結怨。 況盟已定,豈可妄動。 」遂罷之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
子仲誨
(No translation available)
18
仲誨字子忠。 皇統初,以宰相子授忠勇校尉。 九年,賜進士第,除應奉翰林文字。 海陵嚴暴,臣下應對多失次。 嘗以時政訪問在朝官,仲誨從容敷奏,無懼色,海陵稱賞之。 貞元初,丁父憂,起複翰林修撰。 大定二年,遷待制,尋兼修起居注、左補闕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
三年,詔仲誨與左司員外郎蒲察蒲速越廉問所過州縣,仲誨等還奏狀,詔玉田縣令李方進一階,順州知法、權密雲縣事王宗永擢密雲縣尉,順州司候張璘、密雲縣尉石抹烏者皆免去。 丁母憂,起複太子右諭德,遷翰林直學士、改棣州防禦使。 厭次縣捕得強盜數十人,詣州欲以全獲希賞。 仲誨疑其有冤,緩其獄。 同僚曰:「縣境多盜,請置之法,以懲其餘。 」仲誨乃擇老稚者先釋之。 未幾,乃獲真盜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
入為禮部侍郎兼左諭德,遷太子詹事兼左諫議大夫。 上曰:「東宮官屬,尤當選用正人,如行檢不修及不稱位者,具以名聞。 」又曰:「東宮講書或論議間,當以孝儉德行正身之事告之。 」頃之,東宮請增牧人及張設什用,上謂仲誨曰:「太子生於富貴,每教之恭儉。 朕服禦未嘗妄有增益,卿以此意諭之。 」改御史中丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
十四年,為宋國歲元使,宋主欲變親起接書之儀,遣館伴王抃來議,曲辨強說,欲要以必從。 仲誨曰:「使臣奉命,遠來修好,固欲成禮,而信約所載,非使臣輒敢變更。 公等宋國腹心,毋僥倖一時,失大國歡。 」往復再三,竟用舊儀,親起接書成禮而還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
複為太子詹事,遷吏部尚書,轉太子少師兼御史中丞。 坐失糾舉大長公主事,與侍御史李瑜各削一階。 仲誨前後為東宮官且十五年,多進規戒,顯宗特加禮敬。 大定十九年,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
仲誨立朝峻整,容色莊重,世宗嘗曰:「朕見劉仲誨嘗若將切諫者。 」其以剛嚴見知如此。
(No translation available) (No translation available)
24
頍字元矩。 以大臣子孫充閣門祗候,調莘縣令,召為承奉班都知,遷西上閣門副使兼宮苑令,累遷西上、東上閣門使。 泰和二年,宋盱眙軍報:明年賀正旦使魯<宜宜>、楊明輝。 及過界,副使乃王處久。 入見,魯<宜宜>殿上不雙跪。 詔<宜宜>就閣詰問先報名銜楊明輝不復報改王處久之故,及不雙跪者。 魯<宜宜>對,拜時並雙跪,有足疾似單跪者。 初,南苑有唐舊碑,書「貞元十年御史大夫劉怦葬」。 上見之曰:「苑中不宜有墓。 」頍家本怦後,詔賜頍錢三百貫改葬之。 三遷右宣徽使。 貞祐二年,轉左宣徽使。 明年,致仕,遷一官。 上曰:「卿舊人也,今朝廷多故,豈宜去位。 朕自東宮薨後,思慮不周,俟稍寧息,即以上郡處卿。 」頃之,起為知開封府。 四年正月元日,攝左宣徽使。 再請老,未半歲複起為御史中丞。 詔安撫河南路,捕盜賊。 坐與保靜軍節度使會飲,解職。 起為太子詹事,遷太子少師。 詹事院欲辟廣東宮周牆,頍請于皇太子曰:「師旅饑饉之際,何為興此役。 」遂止。 尋卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
時立愛
(No translation available)
26
時立愛,字昌壽,涿州新城人。 父承謙,以財雄鄉里,歲饑發倉廩賑貧乏,假貸者與之折券。 遼太康九年,中進士第,調泰州幕官。 丁父憂,服除,調同知春州事。 未逾年,遷雲內縣令,再除文德令。 樞密院選為吏房副都承旨,轉都承旨。 累遷御史中丞,剛正敢言,忤權貴。 除燕京副留守,丁母憂,起復舊職,遷遼興軍節度使兼漢軍都統。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
太祖已定燕京,訪求得平州人韓詢持詔招諭平州。 是時,奚王回離保在盧能嶺,立愛未敢即朝見,先使人來送款曰:「民情愚執,不即順從,願降寬恩,以慰反側。 」詔曰:「朕親巡西土,底定全燕,號令所加,城邑皆下。 爰嘉忠款,特示優恩,應在彼大小官員可皆充舊職,諸囚禁配隸並從釋免。 」於是,遼帝尚在天德,平州雖降,民心未固。 奚王回離保軍所在保聚,薊州已降複叛。 民間流言謂:「金人所下城邑,始則存撫,後則俘掠。 」時立愛雖開諭而不肯信,乃上表:「乞下明詔,遣官分行郡邑,宣諭德義。 他日兵臨于宋,順則撫之,逆則討之,兵不勞而天下定矣。 」上覽表嘉之,詔答曰:「卿始率吏民歸附,複條利害,悉合朕意,嘉歎不忘。 山西部族緣遼主未獲,恐陰相連結,故遷處於嶺東。 西京人民既無異望,皆按堵如故。 或有將卒貪悍,冒犯紀律,輒掠降人者。 已諭諸部及軍帥,約束兵士,秋毫有犯,必刑無赦。 今遣斡羅阿裏等為卿副貳,以撫斯民,其告諭所部,使知朕意。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
其後,以平州為南京,用張覺為留守,時立愛遂去平州。 而張覺遂因燕京人東徙,其眾怨望,覺遂叛入于宋。 立愛既去平州歸鄉里,太祖以燕、薊與宋,新城入于宋。 宋累詔立愛,立愛見宋政日壞,不肯起,戒其宗族不得求仕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
韓企先
(No translation available)
30
初,太祖定燕京,始用漢官宰相賞左企弓等,置中書省、樞密院于廣寧府,而朝廷宰相自用女直官號。 太宗初年,無所改更。 及張敦固伏誅,移置中書、樞密于平州,蔡靖以燕山降,移置燕京,凡漢地選授調發租稅皆承制行之。 故自時立愛、劉彥宗及企先輩,官為宰相,其職大抵如此。 斜也、宗幹當國,勸太宗改女直舊制,用漢官制度。 天會四年,始定官制,立尚書省以下諸司府寺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
十年,司空李德固孫引慶求襲其祖猛安,世宗曰:「德固無功,其猛安且闕之。 漢人宰相惟韓企先最賢,他不及也。 」十一年,將圖功臣像于衍慶宮,上曰:「丞相企先,本朝典章制度多出斯人之手,至於關決大政,與大臣謀議,不使外人知之,由是無人能知其功。 前後漢人宰相無能及者,置功臣畫像中,亦足以示勸後人。 」十五年,諡簡懿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
子鐸
(No translation available)
33
韓鐸字振文,企先次子也。 皇統末,以大臣子授武義將軍。 熙宗聞其有儒學,賜進士第,除宣徽判官。 再遷刑部員外郎,海陵遣中使諭之曰:「郎官,高選也。 汝勳賢之子,行已蒞官,能世其家,故以命汝。 苟能夙夜在公,當不次擢用,雖公相可到。 」鐸感奮,獄或有疑,據經議讞。 海陵伐宋,改兵部員外郎。 大定初,遷本部郎中,累官河州防禦使,求養親,解去。 召為左諫議大夫,遷中都路都轉運使。 頃之,上謂宰臣曰:「韓鐸年高,不任繁劇,且其母老矣,可與之便郡。 」於是改順天軍節度使。 卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
贊曰:太祖入燕,始用遼南、北面官僚制度。 是故劉彥宗、時立愛規為施設,不見於朝廷之上。 軍旅之暇,治官政,庀民事,務農積穀,內供京師,外給轉餉,此其功也。 韓企先入相兩朝,幾二十年,成功著業,世宗稱其賢焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)