1
列傳第十七○酈瓊李成孔彥舟徐文施宜生張中孚張中彥宇文虛中王倫
(No translation available)
2
酈瓊,字國寶,相州臨漳人。 補州學生。 宋宣和間,盜賊起,瓊乃更學擊刺挽強,試弓馬,隸宗澤軍,駐於磁州。 未幾告歸,括集義軍七百人,複從澤,澤署瓊為七百人長。 澤死,調戍滑州。 時宗望伐宋,將渡河。 戍軍亂,殺其統制趙世彥,而推瓊為主。 瓊因誘眾,號為勤王,行且收兵。 比渡淮,有眾萬餘。 康王以為楚州安撫使、淮南東路兵馬鈐轄,累遷武泰軍承宣使。 未幾,率所領步騎十余萬附于齊,授靜難軍節度使,知拱州。 齊國廢,以為博州防禦使。 用廉,遷驃騎上將軍。 宗弼複河南,以瓊為山東路弩手千戶,知亳州事。 丁母憂,去官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
宗弼再伐江南,以瓊素知南方山川險易,召至軍與計事。 從容語同列曰:「瓊嘗從大軍南伐,每見元帥國王親臨陣督戰,矢石交集,而王免胄,指麾三軍,意氣自若,用兵制勝,皆與孫、吳合,可謂命世雄材矣。 至於親冒鋒鏑,進不避難,將士視之,孰敢愛死乎。 宜其所向無前,日辟國千里也。 江南諸帥,才能不及中人。 每當出兵,必身居數百裏外,謂之持重。 或督召軍旅,易置將校,僅以一介之士持虛文諭之,謂之調發。 制敵決勝委之偏裨,是以智者解體,愚者喪師。 幸一小捷,則露布飛馳,增加俘級以為己功,斂怨將士。 縱或親臨,亦必先遁。 而又國政不綱,才有微功,已加厚賞,或有大罪,乃置而不誅。 不即覆亡,已為天幸,何能振起耶? 」眾以為確論。 元帥,謂宗弼也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
及宗弼問瓊以江南成敗,誰敢相拒者。 瓊曰:「江南軍勢怯弱,皆敗亡之餘,又無良帥,何以禦我。 頗聞秦檜當國用事。 檜,老儒,所謂亡國之大夫,兢兢自守,惟顛覆是懼。 吾以大軍臨之,彼之君臣,方且心破膽裂,將哀鳴不暇,蓋傷弓之鳥可以虛弦下也。 」既而江南果稱臣,宗弼喜瓊為知言。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
李成,字伯友,雄州歸信人。 勇力絕倫,能挽弓三百斤。 宋宣和初,試弓手,挽強異等。 累官淮南招捉使。 成乃聚眾為盜,鈔掠江南,宋遣兵破之,成遂歸齊,累除知開德府,從大軍伐宋。 齊廢,再除安武軍節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
成在降附諸將中最勇鷙,號令甚嚴,眾莫敢犯。 臨陣身先諸將。 士卒未食不先食,有病者親視之。 不持雨具,雖沾濕自如也。 有告成反者,宗弼察其誣,使成自治,成杖而釋之,其不校如此。 以此士樂為用,所至克捷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
宗弼再取河南,宋李興據河南府。 成引軍入孟津。 興率眾薄城,鼓噪請戰,成不應。 日下昃,興士卒倦且饑,成開門急擊,大破之。 興走漢南,成遂取洛陽、嵩、汝等。 河南平,宗弼奏成為河南尹,都管押本路兵馬。 嘗取官羨粟充公費,坐奪兩官,解職。 正隆間,起為真定尹,封郡王,例封濟國公。 卒,年六十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
孔彥舟
(No translation available)
9
孔彥舟,字巨濟,相州林慮人。 亡賴,不事生產,避罪之汴,占籍軍中。 坐事系獄,說守者解其縛,乘夜逾城遁去。 已而殺人,亡命為盜。 宋靖康初,應募,累官京東西路兵馬鈐轄。 聞大軍將至山東,遂率所部,劫殺居民,燒廬舍,掠財物,渡河南去。 宋人複招之,以為沿江招捉使。 彥舟暴橫,不奉約束,宋人將以兵執之,彥舟走之齊,從劉麟伐宋,為行軍都統,改行營左總管。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
齊國廢,累知淄州。 從宗弼取河南,克鄭州,擒其守劉政,破孟邦傑于登封,授鄭州防禦使。 討平太行車轅嶺賊。 從征江南,渡淮,破孫暉兵萬餘人,下安豐、霍丘。 及攻濠州,以彥舟為先鋒,順流薄城,擒其水軍統制邵青,遂克濠州。 師還,累官工、兵部尚書,河南尹,封廣平郡王。 正隆例降金紫光祿大夫,改西京留守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
彥舟荒於色,有禽獸行。 妾生女姿麗,彥舟苦虐其母,使自陳非己女,遂納為妾。 其官屬負官錢,私其妻與折券。 惟破濠州時,諸軍凡系獲皆殺之,彥舟號令毋輒殺,免者數千人,人頗以此稱之。 然自幼至老常在行伍,習兵事,知利鈍。 海陵欲以為征南將佐,正隆五年,除南京留守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
彥舟有疾,朝臣有傳彥舟死者,而彥舟尚無恙,海陵盡杖妄傳彥舟死者,以激勵之。 無何竟死於汴,年五十五。 遺表言「伐宋當先取淮南」雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
徐文,字彥武,萊州掖縣人,徙膠水。 少時販鹽為業,往來瀕海數州,剛勇尚氣,儕輩皆憚之。 宋季盜起,募戰士,為密州板橋左十將。 勇力過人,揮巨刀重五十斤,所向無前,人呼為「徐大刀」。 後隸王龍圖麾下,與夏人戰,生擒一將,補進武校尉。 東還,破群賊楊進等,轉承信郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
東海縣人徐元、張旺作亂,縣人房真等三人走海州,及走總管府,上變。 州、府皆遣使效隨真等詣東海觀賊形勢,皆為賊所害。 州、府合兵攻之,累月不下。 海陵且欲伐宋,惡聞其事,詔文與步軍指揮使張弘信、同知大興尹李惟忠、宿直將軍蕭阿窊率舟師九百浮海討之,謂文等曰:「朕意不在一邑,將以試舟師耳。 」文等至東海,與賊戰,敗之,斬首五千餘級,獲徐元、張旺,餘眾請降。 是役也,張弘信行至萊州,稱疾留止,日與妓樂飲酒。 海陵聞之,師還,杖弘信二百。 文遷定海軍節度使。 房真三人官賞有差。 死賊者皆贈官三級,以銀百兩、絹百匹賜其家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
大定二年,詣闕自陳年老目昏,懇求致仕。 許之。 以覃恩遷龍虎衛上將軍,卒于家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
施宜生
(No translation available)
17
四年冬,為宋國正旦使。 宜生自以得罪北走,恥見宋人,力辭,不許。 宋命張燾館之都亭,因間以首丘風之。 宜生顧其介不在旁,為廋語曰:「今日北風甚勁。 」又取幾間筆扣之曰:「筆來,筆來。 」於是宋始警。 其副使耶律辟離剌使還以聞,坐是烹死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
初,宜生困於場屋,遇僧善風鑒,謂之曰:「子面有權骨,可公可卿。 而視子身之毛,皆逆上,且覆腕,必有以合乎此而後可貴也。 」宜生聞其言,大喜,竟從范汝為於建、劍。 已而汝為敗,變服為傭泰之吳翁家三年。 翁異之,一日屏人詰其姓名,宜生曰:「我服傭事惟謹,主人乃亦置疑邪? 」翁固詰之,則請其故。 翁曰:「日者燕客,執事咸餕,而汝獨孫諸儕,且撤器有歎聲,是以識汝非真傭也。 」宜生遂告之故。 翁贐之金,夜濟淮以歸。 試《一日獲熊三十六賦》擢第一,其後竟如僧言。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
張中孚
(No translation available)
20
張中孚,字信甫,其先自安定徙居張義堡。 父達,仕宋至太師,封慶國公。 中孚以父任補承節郎。 宗翰圍太原,其父戰歿,中孚泣涕請跡父屍,乃獨率部曲十余人入大軍中,竟得其屍以還。 累官知鎮戎軍兼安撫使,屢從吳玠、張浚以兵拒大軍。 浚走巴蜀,中孚權帥事。 天會八年,睿宗以左副元帥次涇州,中孚率其將吏來降,睿宗以為鎮洮軍節度使知渭州,兼涇原路經略安撫使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
齊國建,以什一法括民田,籍丁壯為鄉軍。 中孚以為涇原地瘠無良田,且保甲之法行之已習,今遽紛更,人必逃徙,只見其害,未見其利也。 竟執不行。 時齊政甚急,莫敢違,人為中孚懼,而中孚不之顧。 未幾齊國廢,一路獨免掊克之患。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
中孚天性孝友剛毅,與弟中彥居,未嘗有間言。 喜讀書,頗能書翰。 其禦士卒嚴而有恩,西人尤畏愛之。 葬之日,老稚扶柩流涕蓋數萬人,至為罷市,其得西人之望如此。 正隆例封崇進、原國公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
張中彥
(No translation available)
24
張中彥,字才甫,中孚弟。 少以父任仕宋,為涇原副將,知德順軍事。 睿宗經略陝西,中彥降,除招撫使。 從下熙、河、階、成州,授彰武軍承宣使,為本路兵馬鈐轄,遷都總管。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
宋將關師古圍鞏州,與秦鳳李彥琦會兵攻之。 王師下饒風關,得金、洋諸州,以中彥領興元尹,撫輯新附。 師還,代彥琦為秦鳳經略使。 秦州當要衝而城不可守,中彥徙治北山,因險為壘,今秦州是也。 築臘家諸城,以扼蜀道。 帥秦凡十年,改涇原路經略使知平涼府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
朝廷以河南、陝西賜宋,中孚以官守隨例當留關中。 熙河經略使慕洧謀入夏,將窺關、陝,中彥與環慶趙彬會兩路兵討之,洧敗入于夏。 中彥與兄中孚俱至臨安,被留,以為龍神衛四廂都指揮使,清遠軍承宣使,提舉佑神觀,靖海軍節度使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
皇統初,恢復河南,詔征中彥兄弟北歸,為靜難軍節度使,曆彰化軍、鳳翔尹,改尹慶陽,兼慶原路兵馬都總管、甯州刺史。 宗室宗淵毆死僚佐梁鬱。 鬱遠人,家貧無能赴告者。 中彥力為正其罪,竟置於法。 改彰德軍節度使,均賦調法,奸豪無所蔽匿,人服其明。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
正隆營汴京新宮,中彥采運關中材木。 青峰山巨木最多,而高深阻絕,唐、宋以來不能致。 中彥使構崖駕壑,起長橋十數裏,以車運木,若行平地,開六盤山水洛之路,遂通汴梁。 明年,作河上浮梁,複領其役。 舟之始制,匠者未得其法,中彥手制小舟才數寸許,不假膠漆而首尾自相鉤帶,謂之「鼓子卯」,諸匠無不駭服,其智巧如此。 浮梁巨艦畢功,將發旁郡民曳之就水。 中彥召役夫數十人,治地勢順下傾瀉於河,取新秫秸密佈於地,複以大木限其旁,淩晨督眾乘霜滑曳之,殊不勞力而致諸水。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
逾年,除南京留守。 時淮楚用兵,土民與戍兵雜居,訟牒紛紜,所司皆依違不決。 中彥得戍兵為盜者,悉論如法,帥府怒其專決,劾奏之,朝廷置而不問。 秩滿,轉真定尹兼河北西路兵馬都總管。 未幾,致仕,西歸京兆。 明年,起為臨洮尹兼熙秦路兵馬都總管。 鞏州劉海構亂,既敗,籍民之從亂者數千人,中彥惟論為首者戮之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
西羌吹折、密臧、隴逋、龐拜四族恃險不服,使侍御史沙醇之就中彥論方略,中彥曰:「此羌服叛不常,若非中彥自行,勢必不可。 」即至積石達南寺,酋長四人來,與之約降,事遂定,賞而遣之。 還奏,上大悅,遣張汝玉馳驛勞之,賜以球文金帶,用郊恩加儀同三司。 以疾卒官,年七十五。 百姓哀號輟市,立像祀之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
贊曰:自古健將武夫,其不才者,遭世變遷,賣降恐後。 此其常態,君子之所不責也,酈瓊、徐文是已。 施宜生反覆壬人,李成盜賊之靡,孔彥舟漁色親出,自絕人類,又何責也。 張中孚、中彥雖有小惠足稱,然以宋大臣之子,父戰沒于金,若金若齊,義皆不共戴天之仇。 金以地與齊則甘心臣齊,以地歸宋則忍恥臣宋,金取其地則又比肩臣金,若趨市然,唯利所在,于斯時也,豈複知所謂綱常也哉。 籲!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
宇文虛中
(No translation available)
33
虛中恃才輕肆,好譏訕,凡見女直人輒以礦鹵目之,貴人達官往往積不能平。 虛中嘗撰宮殿榜署,本皆嘉美之名,惡虛中者擿其字以為謗訕朝廷,由是媒糵以成其罪矣。 六年二月,唐括酬斡家奴杜天佛留告虛中謀反,詔有司鞫治無狀,乃羅織虛中家圖書為反具,虛中曰:「死自吾分。 至於圖籍,南來士大夫家家有之,高士談圖書尤多於我家,豈亦反耶? 」有司承順風旨並殺士談,至今冤之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
士談字季默,高瓊之後。 宣和末,為忻州戶曹參軍。 入朝,官至翰林直學士。 虛中、士談俱有文集行於世。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
王倫,字正道,故宋宰相王旦弟王勉玄孫。 俠邪無賴,年四十余尚與市井惡少群游汴中。 天會五年,宋人以倫為假刑部侍郎,與閣門舍人硃弁充通問使。 是時,方議伐宋,凡宋使者如倫及宇文虛中、魏行可、顧縱、張邵等,皆留之不遣。 居數年,倫久困,乃唱為和議求歸。 元帥府使人謂之曰:「此非江南情實,特汝自為此言耳。 」倫曰:「使事有指,不然何為來哉。 惟元帥察之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
天會十年,劉豫連歲出師皆無功,撻懶為元帥左監軍經略南邊,密主和議,乃遣倫歸。 先此,宋已遣使乞和,朝廷未之許也。 倫見康王言和議事,康王大喜,遷倫官,並官其子弟。 宋方與齊用兵,未可和。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
明年,宋以倫為端明殿學士,簽書樞密院事,進金器千兩、銀器萬兩,複來請天水郡王喪柩,及請母韋氏兄弟宗族等。 保信軍節度使藍公佐副之。 是歲,宗磐、宗雋、撻懶皆以謀反屬吏,熙宗誅宗磐、宗雋,以撻懶屬尊,赦其死,以為行台尚書省事左丞相,奪其兵權。 右副元帥宗弼奏曰:「撻懶、宗磐陰與宋人交通,遂以河南、陝西地與宋人。 」會撻懶複謀反,捕而殺之于祁州。 倫至上京,有司詳讀康王表文,不書年,閱進奉狀,稱禮物不言職貢,上使宰相責問倫曰:「汝但知有元帥,豈知有上國耶。 」遂留不遣,遣其副藍公佐歸。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
四年,以倫為平州路轉運使,倫已受命,複辭遜,上曰:「此反復之人也。 」遂殺之於上京,年六十一。
(No translation available) (No translation available)
39
贊曰:孔子雲:「行己有恥,使于四方不辱君命,可謂士矣」。 宇文虛中朝至上京,夕受官爵。 王倫紈袴之子,市井為徒。 此豈「行己有恥」之士,可以專使者耶? 二子之死雖冤,其自取亦多矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)