1
徒單鎰
(No translation available)
2
徒單鎰本名按出,上京路速速保子猛安人。 父烏輦,北京副留守。 鎰穎悟絕倫,甫七歲,習女直字。 大定四年,詔以女直字譯書籍。 五年,翰林侍講學士徒單子溫進所譯《貞觀政要》、《白氏策林》等書。 六年,複進《史記》、《西漢書》,詔頒行之。 選諸路學生三十余人,令編修官溫蒂罕締達教以古書,習作詩、策。 鎰在選中,最精詣,遂通契丹大小字及漢字,該習經史。 久之,樞密使完顏思敬請教女直人舉進士,下尚書省議。 奏曰:「初立女直進士科,且免鄉、府兩試,其禮部試、廷試,止對策一道,限字五百以上成。 在都設國子學,諸路設府學,並以新進士充教授,士民子弟願學者聽。 歲久,學者當自眾,即同漢人進士三年一試。 」從之。 十三年八月,詔策女直進士,問以求賢為治之道。 侍御史完顏蒲涅、太常博士李晏、應奉翰林文字阿不罕德甫、移刺傑、中都路都轉運副使奚釭考試鎰等二十七人及第。 鎰授兩官,餘授一官,上三人為中都路教授,四名以下除各路教授。 十五年,詔譯諸經,著作佐郎溫蒂罕締達、編修官宗璧、尚書省譯史阿魯、吏部令史楊克忠譯解,翰林修撰移刺傑、應奉翰林文字移刺履講究其義。 鎰自中都路教授選為國子助教。 左丞相紇石烈良弼嘗到學中與鎰談論,深加禮敬。 丁母憂,起複國史院編修官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
世宗嘗問太尉完顏守道曰:「徒單鎰何如人也? 」守道對曰:「有材力,可任政事。 」上曰:「然,當以劇任處之。 」又曰:「鎰容止溫雅,其心平易。 」久之,兼修起居注,累遷翰林待制,兼右司員外郎。 獻《漢光武中興賦》,世宗大悅曰:「不設此科,安得此人。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
章宗即位,遷左諫議大夫,兼吏部侍郎。 明昌元年,為御史中丞。 無何,拜參知政事,兼修國史。 鎰言:「人生有欲,不限以制,則侈心無極。 今承平日久,當慎行此道,以為經久之治。 」章宗銳意于治平,鎰上書,其略曰:「臣竊觀唐、虞之書,其臣之進言於君曰'戒哉','懋哉',曰'籲',曰'都'。 既陳其戒,複導其美。 君之為治也,必曰:'稽於眾,舍己從人'。 既能聽之,又能行之,又從而興起之。 君臣上下之間相與如此。 陛下繼興隆之運,撫太平之基,誠宜稽古崇德,留意於此,無因物以好惡喜怒,無以好惡喜怒輕忽小善,不恤人言。 夫上下之情有通塞,天地之運有否泰。 唐陸贄嘗陳隔塞之九弊,上有其六,下有其三。 陛下能慎其六,為臣子者敢不慎其三哉! 上下之情既通,則大綱舉而群目張矣。 」進尚書右丞,修史如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
三年,罷為橫海軍節度使,改定武軍節度使,知平陽府事。 先是,鄭王永蹈判定武軍,鎬王永中判平陽府,相繼得罪,連引者眾,上疑其有黨,或命節度定武,繼又知平陽焉。 改西京留守。 承安三年,改上京留守。 五年,上問宰臣:「徒單鎰與宗浩孰優? 」平章政事張萬公對曰:「皆才能之士,鎰似優者。 鎰有執守,宗浩多數耳。 」上曰:「何謂多數? 」萬公曰:「宗浩微似趨合。 」上曰:「卿言是也。 」頃之,鎰拜平章政事,封濟國公。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
淑妃李氏擅寵,兄弟恣橫,朝臣往往出入其門。 是時烈風昏噎連日,詔問變異之由。 鎰上疏略曰:「仁、義、禮、智、信謂之五常,父義、母慈、兄友、弟敬、子孝謂之五德。 今五常不立,五德不興,縉紳學古之士棄禮義,忘廉恥,細民違道畔義,迷不知返,背毀天常,骨內相殘,動傷和氣,此非一朝一夕之故也。 今宜正薄俗,順人心,父父子子夫夫婦婦,各得其道,然後和氣普洽,福祿薦臻矣。 」因論:「為政之術,其急有二。 一曰正臣下之心。 竊見群下不明禮義,趨利者眾,何以責小民之從化哉。 其用人也,德器為上,才美為下,兼之者待以不次,才下行美者次之,雖有才能,行義無取者,抑而下之,則臣下之趨向正矣。 其二曰導學者之志。 教化之行,興於學校。 今學者失其本真,經史雅奧,委而不習,藻飾虛詞,釣取祿利,乞令取士兼問經史故實,使學者皆守經學,不惑于近習之靡,則善矣。 」又曰:「凡天下之事,叢來者非一端,形似者非一體,法制不能盡,隱於近似,乃生異論。 孔子曰:'義者天下之制也。 '《記》曰:'義為斷之節。 '伏望陛下臨制萬機,事有異議,少凝聖慮,尋繹其端,則裁斷有定,而疑可辨矣。 」鎰言皆切時弊,上雖納其說,而不能行。 上問漢高帝、光武優劣。 平章政事張萬公對曰:「高祖優甚。 」鎰曰:「光武再造漢業,在位三十年,無沈湎冒色之事。 高祖惑戚姬,卒至於亂。 由是言之,光武優。 」上默然。 鎰蓋以元妃李氏隆寵過盛,故微諫雲。 泰和四年,罷知咸平府。 五年,改南京留守。 六年,徙知河中府,兼陝西安撫使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
僕散揆行省河南、陝西,元帥府雖受揆節制,實顓方面,上思用謀臣制之,由是升宣撫使一品,鎰改知京兆府事,充宣撫使,陝西元帥府並受節制。 詔曰:「將帥雖武悍,久曆行陣,而宋人狡獪,亦資算勝。 卿之智略,朕所深悉,且股肱舊臣,故有此寄。 宜以長刺禦敵,厲兵撫民,稱朕意焉。 」鎰言:「初置急遞鋪,本為轉送文牒,今一切乘驛,非便。 」上深然之。 始置提控急遞鋪官。 自中都至真定、平陽置者,達於京兆。 京兆至鳳翔置者,達於臨洮。 自真定至彰德置者,達于南京。 自南京分至歸德置者,達於泗州、壽州,分至許州置者,達于鄧州。 自中都至滄州置者,達於益都府。 自此郵達無複滯焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
七年,吳曦死,宋安丙分兵出秦、隴間。 十月,詔鎰出兵金、房以分掣宋人梁、益、漢、沔兵勢。 鎰遣行軍都統斡勒葉祿瓦、副統把回海、完顏摑刺以步騎五千出商州。 十一月,葉祿瓦拔鶻嶺關,摑刺別將攻破燕子關新道口,回海取小湖關敖倉,至營口鎮,破宋兵千餘人,追至上津縣,斬首八百餘級,遂取上津縣。 葉祿瓦破宋兵二千于平溪,將趨金州。 宋王柟以書乞和,詔鎰召葉祿瓦軍退守鶻嶺關。 八年正月,宋安丙遣景統領由梅子溪、新道口、硃砂穀襲鶻嶺關,回海,摑刺擊走之,斬景統領於陣。 是歲,罷兵。 鎰遷特進,賜賚有差。 改知真定府事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
大安初,加儀同三司,封濮國公。 改東京留守,過闕入見。 衛紹王謂鎰曰:「卿兩朝舊德,欲用卿為相。 太尉匡,卿之門人,朕不可屈卿下之。 」遷開府儀同三司,佩金符,充遼東安撫副使。 三年,改上京留守。 平章政事獨吉思忠敗績於會河堡,中都戒嚴,鎰曰:「事急矣。 」乃選兵二萬,遣同知烏古孫兀屯將之,入衛中都。 朝廷嘉之,征拜尚書右丞相,監修國史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
鎰言:「自用兵以來,彼聚而行,我散而守,以聚攻散,其敗必然。 不若入保大城,並力備禦。 昌、桓、撫三州素號富實,人皆勇健,可以內徙,益我兵勢,人畜貨財,不至亡失。 」平章政事移刺、參知政事梁絪曰:「如此是自蹙境土也。 」衛紹王以責鎰。 鎰複奏曰:「遼東國家根本,距中都數千里,萬一受兵,州府顧望,必須報可,誤事多矣。 可遣大臣行省以鎮之。 」衛紹王不悅曰:「無故置行省,徒搖人心耳。 」其後失昌、桓、撫三州,衛紹王乃大悔曰:「從丞相之言,當不至此! 」頃之,東京不守,衛紹王自訟曰:「我見丞相恥哉!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
術虎高琪駐兵縉山,甚得人心,士樂為用。 至甯元年,尚書左丞完顏綱將行省於縉山,鎰謂綱曰:「行省不必自往,不若益兵為便。 」綱不聽,且行,鎰遣人止之曰:「高琪之功,即行省之功也。 」亦不聽。 綱至縉山,遂敗績焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
頃之,鎰墜馬傷足在告,聞胡沙虎難作,命駕將入省。 或告之曰:「省府相幕皆以軍士守之,不可入矣。 」少頃,兵士索人于閭巷,鎰乃還第。 胡沙虎意不可測,方猶豫,不能自定,乃詣鎰問疾,從人望也。 鎰從容謂之曰:「翼王,章宗之兄,顯宗長子,眾望所屬,元帥決策立之,萬世之功也。 」胡沙虎默然而去,乃迎宣宗於彰德。 胡沙虎既殺徒單南平,欲執其弟知真定府事銘,鎰說之曰:「車駕道出真定,鎬王家在威州,河北人心易搖,徒單銘有變,朝廷危矣。 不如與之金牌,奉迎車駕,銘必感元帥之恩。 」胡沙虎從之。 至寧、貞祐之際,轉敗為功,惟鎰是賴焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
鎰明敏方正,學問該貫,一時名士,皆出其門,多至卿相。 嘗歎文士委頓,雖巧拙不同,要以仁義道德為本,乃著《學之急》、《道之要》二篇。 太學諸生刻之于石。 有《弘道集》六卷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
賈鉉,字鼎臣,博州博平人。 性純厚,好學問。 中大定十三年進士,調滕州軍事判官、單州司候,補尚書省令史。 章宗為右丞相,深器重之,除陝西東路轉運副使。 入為刑部主事,遷監察御史。 遷侍御史,改右司諫。 上疏論邊戍利害,上嘉納之,遷左諫議大夫兼工部侍郎,與党懷英同刊修《遼史》。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
鉉上書曰:「親民之官,任情立威,所用決杖,分徑長短不如法式,甚者以鐵刃置於杖端,因而致死。 間者陰陽愆戾,和氣不通,未必不由此也。 願下州郡申明舊章,檢量封記,按察官其檢察不如法者,具以名聞。 內庭敕斷,亦依已定程式。 」制可。 複上書論山東採茶事,其大概以為「茶樹隨山皆有,一切護邏,已奪民利,因而以揀茶樹執誣小民,嚇取貨賂,宜嚴禁止。 仍令按察司約束。 」上從之。 承安四年,遷禮部尚書,諫議如故。 是時有詔,凡奉敕商量照勘公事皆期日聞奏。 鉉言:「若如此,恐官吏迫于限期,姑務苟簡,反害事體。 況簿書自有常程,御史台治其稽緩,如事有應密,三月未絕者,令具次第以聞。 下尚書省議。 如省部可即定奪者,須三月擬奏,如取會案牘卒難補勘者,先具次第奏知,更限一月結絕,違者准稽緩制書罪之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
上議置相,欲用鉉,宰臣薦孫即康。 張萬公曰:「即康及第在鉉前。 」上曰:「用相安問榜次? 朕意以為賈鉉才可用也。 」然竟用即康焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
泰和六年,禦試,鉉為監試官。 上曰:「丞相宗浩嘗言試題頗易,由是進士例不讀書。 朕今以《日合天統》為賦題。 」鉉曰:「題則佳矣,恐非所以牢籠天下士也。 」上曰:「帝王以難題窘舉人,固不可,欲使自今積致學業而已。 」遂用之。 久之,鉉與審官院掌書大中漏言除授事。 上謂鉉曰:「卿罪自知之矣。 然卿久參機務,補益弘多,不深罪也。 」乃出為安武軍節度使,改知濟南府。 致仕。 貞祐元年薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
承安元年,遷左諫議大夫,改河東南路轉運使,召為中都路都轉運使。 初置講議錢谷官十人,鐸為選首。 承安四年,遷戶部尚書。 鐸因轉對奏曰:「比年號令,或已行而中輟,或既改而複行,更張太煩,百姓不信。 乞自今凡將下令,再三講究,如有益於治則必行,無恤小民之言。 」國子司業紇石烈善才亦言:「頒行法令,絲綸既出,尤當固守。 」上然之。 泰和二年閏十二月,上召鐸、戶部侍郎張複亨議交鈔。 複亨曰:「三合同鈔可行。 」鐸請廢不用,詰難久之,複亨議詘。 上顧謂侍臣曰:「孫鐸剛正人也,雖古魏徵何加焉!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
三年,御史中丞孫即康、刑部尚書賈鉉皆除參知政事,鐸再任戶部尚書。 鐸心少之,對賀客誦古人詩曰:「唯有庭前老柏樹,春風來似不曾來。 」御史大夫卞劾鐸怨望,降同知河南府事。 改彰化軍節度使,複為中都轉運使。 泰和七年,拜參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
蒲陰縣令大中與左司郎中劉昂、通州刺史史肅、前臨察御史王宇、吏部主事曹元、戶部員外郎李著、監察御史劉國樞、尚書省都事曹溫、雄州都軍馬師周,吏部員外郎徒單永康、太倉使馬良顯、順州刺史唐括直思白坐私議朝政,下獄,尚書省奏其罪。 鐸進曰:「昂等非敢議朝政,但如鄭人遊鄉校耳。 」上悟,乃薄其罪。 鐸上言:「民間鈔多,宜收斂。 院務課程及諸窠名錢須要全收交鈔。 秋夏稅本色外,盡令折鈔,不拘貫例,農民知之,迤漸重鈔。 比來州縣抑配行市買鈔,無益,徒擾之耳。 乞罷諸處鈔局,惟省庫仍舊,小鈔無限路分,可令通行。 」上覽奏,即詔有司曰:「可速行之。 」大安初,議誅黃門李新喜。 鐸曰:「此先朝用之太過耳。 」衛紹王不察,即曰:「卿今日始言之何耶? 」既而複曰:「後當盡言,勿以此介意。 」頃之,遷尚書左丞,兼修國史。 議鈔法忤旨,猶以論李新喜降浚州防禦使。 改安國軍節度使,徙絳陽軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
宣宗即位,召赴闕,以兵道阻。 宣宗遷汴,鐸上謁於宜村,除太子太師。 在疾,累遣使候問。 貞祐三年,致仕。 是歲薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
孫即康
(No translation available)
23
初,張汝弼妻高陀斡不道,伏誅。 汝弼,鎬王永中舅也,上由是頗疑永中。 永中府傅尉奏永中第四子阿離合懣語涉不軌,詔同簽大睦親府事袴與即康鞫之。 第二子神土門嘗撰詞曲,頗輕肆,遂以語涉不遜就逮。 家奴德哥首永中嘗與侍妾瑞雲言:「我得天下,以爾為妃,子為大王。 」袴、即康還奏,詔禮部尚書張暐複訊。 永中父子皆死,時論冤之。 頃之,遷泰甯軍節度使,改知延安府事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
承安五年,上問宰相:「今漢官誰可用者? 」司空襄舉即康。 上曰:「不輕薄否? 」襄曰:「可再用為中丞觀之。 」上乃複召即康為御史中丞。 泰和三年,除參知政事。 明年,進尚書右丞。 六年,宋渝盟有端,大臣猶以為小盜竊發不足恤。 即康與左丞僕散端、參政獨吉思忠以為必當用兵,上以為然。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
上問即康、參知政事賈鉉曰:「太宗廟諱同音字,有讀作'成'字者,既非同音,便不當缺點畫。 睿宗廟諱改作'崇'字,其下卻有本字全體,不若將'示'字依《蘭亭貼》寫作'未'字。 顯宗廟諱'允','充'字合缺點畫,如'統'傍之'充',似不合缺。 」即康奏曰:「唐太宗諱世民,偏傍犯如'{艸枼}'字作'筼'字,'泯'字作'泜'字。 」乃擬「熙宗廟諱從'面'從'且'。 睿宗廟諱上字從'未',下字從'簹'。 世宗廟諱從'系'。 顯宗廟諱如正犯字形,止書斜畫,'沇'字'鈗'字各從'口','兌悅'之類各從本傳。 」從之,自此不勝曲避矣。 進左丞。 宋人請和,進官一階。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
李革,字君美,河津人。 父余慶,三至廷試,不遂,因棄去。 革穎悟,讀書一再誦,輒記不忘。 大定二十五年進士。 調真定主簿。 察廉,遷韓城令。 同知州事納富商賂,以歲課軍須配屬縣,革獨不聽,提刑司以為能。 遷河北東路轉運都勾判官、太原推官。 丁母憂,起複,遷大興縣令、中都左警巡使、南京提刑判官、監察御史、同知昭義軍節度事。 丁父憂,起複,簽南京按察事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
泰和六年,伐宋,尚書省奏:「軍興,隨路官,差占者別注,闕者選補,老不任職者替罷,及司、縣各存留強幹正官一員。 」革與簽陝西高霖、簽山東孟子元俱被詔,體訪三路官員能否,籍存留正官,行省、行部、元帥府差占員數及事故闕員,老不任職,赴闕奏事。 改刑部員外郎,調觀州刺史兼提舉漕運,陝西西路按察副使,大興府治中。 知府徒單南平貴幸用事,勢傾中外,遣所親以進取誘革,革拒之。 貞祐二年,遷戶部侍郎。 宣宗遷汴,行河北西路六部事,遷知開封府事,河南勸農使,戶部、吏部尚書,陝西行省參議官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
四年,拜參知政事。 革奏:「有司各以情見引用斷例,牽合附會,實啟幸門。 乞凡斷例敕條特旨奏斷不為永格者,不許引用,皆以律為正。 」詔從之。 是歲,大元兵破潼關,革自以執政失備禦之策,上表請罪。 不許,罷為絳陽軍節度使。 興定元年,胥鼎自平陽移鎮陝西,革以知平陽府事,權參知政事,代鼎為河東行省。 是時興兵伐宋,革上書曰:「今之計當休兵息民,養銳待敵。 宋雖造釁,止可自備。 若不忍小忿以勤遠略,恐或乘之,不能支也。 」不納。 太原兵後闕食,革移粟七萬石以濟之。 二年,宣差粘割梭失至河東,於是晚禾未熟,牒行省耕毀清野。 革奏:「今歲雨澤及時,秋成可待。 如令耕毀,民將不堪。 」詔從革奏。 十月,平陽被圍,城中兵不滿六千,屢出戰,旬日間傷者過半。 徵兵吉、隰、霍三州,不時至。 裨將李懷德縋城出降,兵自城東南入。 左右請革上馬突圍出,革歎曰:「吾不能保此城,何面目見天子! 汝輩可去矣。 」乃自殺。 贈尚書右丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
贊曰:《傳》曰:「君子之言,其利博哉! 」徒單鎰拱挹一語而宣宗立,厥功懋矣。 賈鉉、孫鐸皆舊臣,鉉久致仕,鐸忤旨衛王,皆不復見用。 徒單鎰亦外官,惟孫即康詭隨,乃驟至宰相。 古所謂鬥筲之人,即康之謂矣。 鐸論李新喜,其言似漢耿育,有旨哉。 貞祐執政李革,可謂君子,其進退之際,有古人為相之風焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)