1
胥鼎,字和之,尚書右丞持國之子也。 大定二十八年擢進士第,入官以能稱,累遷大理丞。 承安二年,持國卒,去官。 四年,尚書省起複為著作郎。 上曰:「鼎故家子,其才如何? 」宰臣奏曰:「為人甚幹濟。 」上曰:「著作職閑,緣今無他闕,姑授之。 」未幾,遷右司郎中,轉工部侍郎。 泰和六年,鼎言急遞鋪轉送文檄之制,上從之,時以為便。 至甯初,中都受兵,由戶部尚書拜參知政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
貞祐元年十一月,出為泰定軍節度使,兼兗州管內觀察使,未赴,改知大興府事,兼中都路兵馬都總管。 二年正月,鼎以在京貧民闕食者眾,宜立法振救,乃奏曰:「京師官民有能贍給貧人者,宜計所贍遷官升職,以勸獎之。 」遂定權宜鬻恩例格,如進官升職、丁憂人許應舉求仕、官監戶從良之類,入粟草各有數,全活甚眾。 四月,拜尚書右丞,仍兼知府事。 五月,宣宗將南渡,留為汾陽軍節度使,兼汾州管內觀察使。 十一月,改知平陽府事,兼河東南路兵馬都總管,權宣撫使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
三年四月,建言利害十三事,若積軍儲、備黃河、選官讞獄、簡將練卒、鈔法、版籍之類,上頗採用焉。 又言:「平陽歲再被兵,人戶散亡,樓櫓修繕未完,衣甲器械極少,庾廩無兩月食。 夏田已為兵蹂,複不雨,秋種未下。 雖有複業殘民,皆老幼,莫能耕種,豈足徵求。 比聞北方劉伯林聚兵野狐嶺,將深入平陽、絳、解、河中,遂抵河南。 戰禦有期,儲積未備,不速錯置,實關社稷生靈大計。 乞降空名宣敕一千、紫衣師德號度牒三千,以補軍儲。 」上曰:「鼎言是也,有司其如數亟給之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
七月,就拜本路宣撫使,兼前職。 朝廷欲起代州戍兵五千,鼎上言:「嶺外軍已皆南徙,代為邊要,正宜益兵保守,今更損其力,一朝兵至,何以待之? 平陽以代為籓籬,豈可撤去。 」尚書省奏宜如所請,詔從之。 又言:「近聞朝廷令臣清野,切謂臣所部乃河東南路,太原則北路也,大兵若來,必始於北,故清野當先北而後南。 況北路禾稼早熟,其野既清,兵無所掠,則勢當自止。 不然,南路雖清,而穀草委積於北,是資兵而召之南也。 臣已移文北路宣撫司矣,乞更詔諭之。 」既而大兵果出境,賜詔獎諭曰:「卿以文武之才,膺兵民之寄,往鎮方面,式固邊防,坐釋朕憂,孰如卿力。 益懋忠勤之節,以收綏靜之功,仰副予心,嗣有後寵。 」尋以能設方略退兵,進官一階。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
十月,鼎上言:「臣所將義軍,皆從來背本趨末,勇猛兇悍、盜竊亡命之徒,苟無訓練統攝官以制之,則朋聚黨植,無所不至。 乞許臣便宜置總領義軍使、副及彈壓,仍每五千人設訓練一員,不惟預為防閑,使有畏忌,且令武藝精熟,人各為用。 」上從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
四年正月,大兵略霍、吉、隰三州,已而步騎六萬圍平陽,急攻者十餘日,鼎遣兵屢卻之,且上言:「臣以便宜立官賞,預張文榜,招還脅從人七千有奇,績至者又六千餘,俱令複業。 竊謂凡被俘未歸者,更宜多方招誘,已歸者所居從便,優加存恤,無致失所。 」制可。 二月,拜樞密副使,權尚書左丞,行省於平陽。 時鼎方抗表求退,上不許,因進拜焉,且遣近侍諭曰:「卿父子皆朕所知,向卿執政時,因有人言,遂以河東事相委,果能勉力以保無虞。 方國家多難,非卿孰可倚者? 卿退易耳,能勿慮社稷之計乎! 今特授卿是任,咫尺防秋,更宜悉意。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
時河南粟麥不令興販渡河,鼎上言曰:「河東多山險,平時地利不遺,夏秋薦熟,猶常藉陝西、河南通販物斛。 況今累值兵戎,農民浸少,且無雨雪,闕食為甚。 又解州屯兵數多,糧儲僅及一月。 伏見陝州大陽渡、河中大慶渡皆邀阻粟麥,不令過河,臣恐軍民不安,或生內患。 伏望朝廷聽其輸販,以紓解州之急。 」從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
又言:「河東兵革之餘,疲民稍複,然丁牛既少,莫能耕稼,重以亢旱蝗螟,而饋餉所須,征科頗急,貧無依者俱已乏食,富戶宿藏亦為盜發,蓋絕無而僅有焉,其憔悴亦已甚矣。 有司宜奉朝廷德意,以謀安集,而潞州帥府遣官於遼、沁諸郡搜括餘粟,懸重賞誘人告訐,州縣憚帥府,鞭箠械系,所在騷然,甚可憐憫。 今大兵既去,惟宜汰冗兵,省浮費,招集流亡,勸督農事。 彼不是務,而使瘡痍之民重罹茲苦,是兵未來而先自弊也。 願朝廷亟止之,如經費果闕,以恩例勸民入粟,不猶愈于強括乎! 」又言:「霍州回牛、夙樓嶺諸厄,戍卒幾四千。 今兵既去而農事方興,臣乞量留偵候,餘悉遣歸,有警複征。 既休民力,且省縣官,萬一兵來,亦足禦遏。 舉一事而獲二利,臣敢以為請。 」詔趨行之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
又言:「河東兩路農民浸少,而兵戍益多,是以每歲糧儲常苦不繼。 臣切見潞州元帥府雖設鬻爵恩例,然條目至少,未盡勸誘之術,故進獻者無幾。 宜增益其條,如中都時,仍許各路宣撫司俱得發賣,庶幾多獲貯儲,以濟不給。 」於是尚書省更定制奏行焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
又言:「交鈔貴於通流,今諸路所造不敷所出,苟不以術收之,不無闕誤。 宜從行省行部量民力征斂,以裨軍用。 河中宣撫司亦以寶券所支已多,民不貴,乞驗民貧富征之。 雖然,陝西若一體徵收,則彼中所有,日湊於河東,其與不斂何異。 又河北寶券以不許行于河南,由是愈滯,將誤軍儲而啟釁端。 」時以河北寶券商旅齎販南渡,致物價翔貴,許可權路分行用,因鼎有言,罷之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
又言:「比者朝廷命擇義軍為三等,臣即檄所司,而潞帥必蘭阿魯帶言:'自去歲初置帥府時已按閱本軍,去其冗者。 部分既定,上下既親,故能所向成功。 此皆血戰之餘,屢試可者。 且又父子兄弟自相赴援,各顧其家,心一而力齊,勢不可離。 今必析之,將互易而不相諳矣。 國家糧儲,常恐不繼,豈容僥冒,但本府兵不至是耳。 況潞州北即為異境,日常備戰,事務方殷,而分別如此,彼居中下者,皆將氣挫心懈而不可用,慮恐因得測吾虛實。 且義軍率皆農民,已各散歸田畝,趨時力作。 若徵集之,動經旬日,農事廢而歲計失矣。 乞從本府所定,無輕變易。 '臣切是其言。 」時阿魯帶奏亦至,詔遂許之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
又言:「近偵知北兵駐同、耀,竊慮梗吾東西往來之路,遂委河中經略使陀滿胡土門領軍赴援。 今兵勢將叩關矣,前此臣嘗奏聞,北兵非止欲攻河東、陝西,必將進取河南。 雖已移文陝州行院及陝西鄰境,俱令設備,恐未即遵行。 乞詔河南行院統軍司,議所以禦備之策。 」上以示尚書省,宰臣奏:「兵已逾關,惟宜嚴責所遣帥臣趨迎擊之,及命鼎益兵渡河以掣其肘。 」制可。 既而鼎聞大兵已越關,乃急上章曰:「臣叨蒙國恩擢列樞府,凡有戎事,皆當任之。 今入河南,將及畿甸,豈可安據一方,坐視朝廷之急,而不思自奮以少寬陛下之憂乎。 去歲頒降聖訓,以向者都城被圍四方無援為恨,明敕將帥,若京師有警,即各提兵奔赴,其或不至自有常刑。 臣已奉詔,先遣潞州元帥左監軍必蘭阿魯帶領軍一萬,孟州經略使徒單百家領兵五千,由便道濟河以趨關、陝,臣將親率平陽精兵直抵京師,與王師相合。 」又奏曰:「京師去平陽千五百餘裏,倘俟朝廷之命方圖入援,須三旬而後能至,得無失其機耶? 臣以身先士卒倍道兼行矣。 」上嘉其意,詔樞府督軍應之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
初,鼎以將率兵赴援京師,奏乞委知平陽府事王質權元帥左監軍,同知府事完顏僧家奴權右監軍,以鎮守河東,從之。 至是,鼎拜尚書左丞,兼樞密副使。 是時,大兵已過陝州,自關以西皆列營柵,連亙數十裏。 鼎慮近薄京畿,遂以河東南路懷、孟諸兵合萬五千,由河中入援,又遣遙授河中府判官僕散掃吾出領軍趨陝西,並力禦之。 且慮北兵扼河,移檄絳、解、吉、隰、孟州經略司,相與會兵以為夾攻之勢。 已而北兵果由三門、集津北渡而去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
鼎複上言:「自兵興以來,河北潰散軍兵、流亡人戶,及山西、河東老幼,俱徙河南。 在處僑居,各無本業,易至動搖。 竊慮有司妄分彼此,或加迫遣,以致不安。 今兵日益盛,將及畿甸,倘複誘此失職之眾使為鄉導,或驅之攻城,豈不益資其力。 乞朝廷遣官撫慰,及令所司嚴為防閑,庶幾不至生釁。 」上從其計,遣監察御史陳規等充安撫捕盜官,巡行郡邑。 大兵還至平陽,鼎遣兵拒戰,不利乃去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
朝廷詔鼎舉兵伐宋,且令勿複有言,以沮成算。 鼎已分兵由秦、鞏、鳳翔三路並進,乃上書曰:「竊懷愚懇,不敢自默,謹條利害以聞。 昔泰和間,蓋嘗南伐,時太平日久,百姓富庶,馬蕃軍銳,所謂萬全之舉也,然猶亟和,以偃兵為務。 大安之後,北兵大舉,天下騷然者累年,然軍馬氣勢,視舊才十一耳。 至於器械之屬,亦多損弊,民間差役重繁,浸以疲乏,而日勤師旅,遠近動搖,是未獲一敵而自害者眾,其不可一也。 今歲西北二兵無入境之報,此非有所憚而不敢也,意者以去年北還,姑自息養,不然則別部相攻,未暇及我。 如聞王師南征,乘隙並至,雖有潼關、大河之險,殆不足恃,則三面受敵者首尾莫救,得無貽後悔乎? 其不可二也。 凡兵雄於天下者,必其士馬精強,器械犀利,且出其不備而後能取勝也。 宋自泰和再修舊好,練兵峙糧,繕修營壘,十年於茲矣。 又車駕至汴益近宋境,彼必朝夕憂懼,委曲為防。 況聞王師已出唐、鄧,必徙民渡江,所在清野,止留空城,使我軍無所得,徒自勞費,果何益哉? 其不可三也。 宋我世仇,比年非無恢復舊疆、洗雪前恥之志,特畏吾威力,不能窺其虛實,故未敢輕舉。 今我軍皆山西、河北無依之人,或招還逃軍,脅從歸國,大抵烏合之眾,素非練習,而遽使從戎,豈能保其決勝哉? 雖得其城,內無儲蓄,亦何以守? 以不練烏合之軍,深入敵境,進不得食,退無所掠,將複遁逃嘯聚為腹心患,其不可四也。 發兵進討,欲因敵糧,此事不可必者。 隨軍轉輸,則又非民力所及。 沿邊人戶雖有恆產,而賦役繁重,不勝困憊。 又凡失業寓河南者,類皆衣食不給。 貧窮之迫,盜所由生,如宋人陰為招募,誘以厚利,使為鄉導,伺我不虞突而入寇,則內有叛民,外有勍敵,未易圖之,其不可五也。 今春事將興,若進兵不還,必違農時,以誤防秋之用,此社稷大計,豈特疆埸利害而已哉! 其不可六也。 臣愚以為止當遴選材武將士,分佈近邊州郡,敵至則追擊,去則力田,以廣儲蓄。 至於士氣益強,民心益固,國用豐饒,自可恢廓先業,成中興之功,一區區之宋何足平乎。 」詔付尚書省,宰臣以為諸軍既進,無複可議,遂寢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
既而元帥承裔等取宋大散關,上諭鼎曰:「所得大散關,可保則保,不可則焚毀而還。 」於是鼎奏:「臣近遣官問諸帥臣,皆曰散關至驀關諸隘,其地遠甚,中間堡壘相望,如欲分屯,非萬人不可。 則又有恆州、虢縣所直數關,宋兵皆固守如舊,緩急有事,當複分散關之兵。 餘眾數少,必不能支,而鳳翔、恆、隴亦無應援,恐兩失之。 且比年以來,民力困于調度,今方春,農事已急,恐妨耕墾,不若焚毀此關,但屯邊隘以張其勢,彼或來侵,互相應援易為力也。 」制可。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
二年四月,鼎乞致仕,上遣近侍諭曰:「卿年既耄,朕非不知,然天下事方有次第,卿舊人也,姑宜勉力以終之。 」鼎以宣宗多親細務,非帝王體,乃上奏曰:「天下之大,萬機之眾,錢谷之冗,非九重所能兼,則必付之有司,天子操大綱、責成功而已。 況今多故,豈可躬親細務哉? 惟陛下委任大臣,坐收成算,則恢復之期不遠矣。 」上覽其奏不悅,謂宰臣曰:「朕惟恐有怠,而鼎言如此何耶? 」高琪奏曰:「聖主以宗廟社稷為心,法上天行健之義,憂勤庶政,夙夜不遑,乃太平之階也。 鼎言非是。 」上喜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
三年正月,上言:「沿邊州府官既有減定資歷月日之格,至於掌兵及守禦邊隘者,征行暴露,備曆艱險,宜一體減免,以示激勸。 」從之。 二月,上言:「近制,軍前立功犯罪之人,行省、行院、帥府不得輒行誅賞。 夫賞由中出則恩有所歸,茲固至當。 至於部分犯罪,主將不得施行,則下無所畏而令莫得行矣。 」宰臣難之,上以問樞密院官,對如鼎言,乃下詔,自今四品以下皆得裁決。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
時元帥內族承裔、移剌粘何伐宋,所下城邑多所焚掠,於是鼎上言:「承裔等奉詔宣揚國威,所謂'弔民伐罪'者也。 今大軍已克武休,將至興元。 興元乃漢中、西蜀喉衿之地,乞諭帥臣,所得城邑姑無焚掠,務慰撫之。 誠使一郡貼然,秋毫不犯,則其餘三十軍將不攻自下矣。 若拒王師,乃宜有戮。 」上甚是其言,遂詔諭承裔。 鼎以年老屢上表求致仕,上謂宰臣曰:「胥鼎以老求退,朕觀其精力未衰,已遣人往慰諭之。 鼎嘗薦把胡魯,以為過己遠甚,欲以自代。 胡魯固佳,至於駕馭人材,處決機務,不及鼎多矣。 」俄以伐宋有功,遷官一階。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
八月,上言:「臣奉詔兼節制河東,近晉安帥府令百里內止留桑棗果木,餘皆伐之。 方今秋收,乃為此舉以奪其事,既不能禦敵而又害民,非計也。 且一朝警急,其所伐木豈能盡去,使不資敵乎? 他木雖伐,桑棗舍屋獨非木乎,此殆徒勞。 臣已下帥府止之,而左都監完顏閭山乃言嘗奉旨清野,臣不知其可。 」詔從鼎便宜規畫。 是時,大元兵大舉入陝西,鼎多料敵之策,朝臣或中沮之,上諭樞密院官曰:「胥鼎規畫必無謬誤,自今卿等不須指授也。 」尋又遣諭曰:「卿專制方面,凡事得以從宜規畫,又何必一一中複,徒為逗留也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
六月,晉陽公郭文振奏:「河朔受兵有年矣,向皆秋來春去,今已盛暑不回,且不嗜戕殺,恣民耕稼,此殆不可測也。 樞府每檄臣會合府兵進戰,蓋公府雖號分封,力實單弱,且不相統攝,方自保不暇,朝廷不即遣兵為援,臣恐人心以謂舉棄河北,甚非計也。 伏見前平章政事胥鼎,才兼將相,威望甚隆,向行省河東,人樂為用。 今雖致政,精力未衰,乞付重兵,使總制公府,同力戰禦,庶幾人皆回應,易為恢復,惟陛下圖之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
鼎通達吏事,有度量,為政鎮靜,所在無賢不肖皆得其歡心。 南渡以來,書生鎮方面者,惟鼎一人而已。
(No translation available) (No translation available)
23
侯摯,初名師尹,避諱改今名,字莘卿,東阿人。 明昌二年進士,入官慷慨有為。 承安間,積遷山東路鹽使司判官。 泰和元年,以課增四分,特命遷官二階。 八年七月,追官一階,降授長武縣令。 初,摯為戶部主事,與王謙規措西北路軍儲以代張煒,摯上章論本路財用不實,至是降除焉。 貞祐初,大兵圍燕都,時摯為中都曲使,請出募軍,已而嬰城有功,擢為右補闕。 二年正月,詔摯與少府監丞李向秀分詣西山招撫。 宣宗南渡,轉勸農副使,提控紫荊等關。 俄遷行六部侍郎。 三年四月,同簽樞密院阿勒根訛論等以謂「今車駕駐南京,河南兵不可易動,且兵不在多,以將為本。 侯摯有過人之才,倘假以便宜之權,使募兵轉糧,事無不克,可升為尚書,以總制永錫、慶壽兩軍。 」於是以摯為太常卿,行尚書六部事,往來應給之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
摯遂上章言九事,其一曰:「省部所以總天下之紀綱,今隨路宣差便宜、從宜,往往不遵條格,輒劄付六部及三品以下官,其于紀綱豈不紊亂,宜革其弊。 」其二曰:「近置四帥府,所統兵校不為不眾,然而弗克取勝者,蓋一處受敵,餘徒傍觀,未嘗發一卒以為援,稍見小卻,則棄戈遁去,此師老將怯故也。 將將之道,惟陛下察之。 」其三曰:「率兵禦寇,督民運糧,各有所職,本不可以兼行,而帥府每令雜進,累遇寇至,軍未戰而丁夫已遁,行伍錯亂,敗之由也。 夫前陣雖勝,而後必更者,恐為敵所料耳,況不勝哉。 用兵尚變,本無定形,今乃因循不改覆轍,臣雖素不知兵,妄謂率由此失。 」其四曰:「雄、保、安肅諸郡據白溝、易水、西山之固,今多闕員,又所任者皆柔懦不武,宜亟選勇猛才幹者分典之。 」其五曰:「漳水自衛至海,宜沿流設備,以固山東,使力穡之民安服田畝。 」其六曰:「近都州縣官吏往往逋逃,蓋以往來敵中失身者多,兼轉輸頻並,民力困弊,應給不前複遭責罰,秩滿乃與他處一體計資考,實負其人。 乞詔有司優定等級,以別異之。 」其七曰:「兵威不振,罪在將帥輕敵妄舉,如近日李英為帥,臨陣之際酒猶未醒,是以取敗。 臣謂英既無功,其濫注官爵並宜削奪。 」其八曰:「大河之北,民失稼穡,官無俸給,上下不安,皆欲逃竄。 加以潰散軍卒還相剽掠,以致平民愈不聊生。 宜優加矜恤,亟招撫之。 」其九曰:「從來掌兵者多用世襲之官,此屬自幼驕惰不任勞苦,且心膽懦怯何足倚辦。 宜選驍勇過人、眾所推服者,不考其素用之。 」上略施行焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
時元帥蒲察七斤以通州叛,累遣諜者間摯,摯恐為所陷,上章自辯。 詔諭之曰:「卿朕素知,豈容間耶。 其一意於職,無以猜嫌自沮也。 」八月,權參知政事。 俄拜參知政事,行尚書省于河北。 先是,摯言:「河北東、西兩路最為要地,而真定守帥胡論出輒棄城南奔,州縣危懼。 今防秋在邇,甚為可憂,臣願募兵與舊部西山忠義軍往安撫之。 」制可,故是有命。 十一月,入見。 壬申,遣祭河神於宜村。 十二月,複行省于河北。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
四年正月,進拜尚書右丞。 嘗上言,宜開沁水以便饋運,至是,詔有司開之。 是時,河北大饑,摯上言曰:「今河朔饑甚,人至相食,觀、滄等州斗米銀十餘兩,殍殣相屬。 伏見沿河上下許販粟北渡,然每石官糴其八,彼商人非有濟物之心也,所以涉河往來者特利其厚息而已,利既無有,誰複為之? 是雖有濟物之名,而實無所渡之物,其與不渡何異。 昔春秋列國各列疆界,然晉饑則秦輸之粟,及秦饑,晉閉之糴,千古譏之。 況今天下一家,河朔之民皆陛下赤子,而遭罹兵革,尤為可哀,其忍坐視其死而不救歟! 人心惟危,臣恐弄兵之徒,得以藉口而起也。 願止其糴,縱民輸販為便。 」詔尚書省行之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
時紅襖賊數萬人入臨沂、費縣之境,官軍敗之,生擒偽宣徽使李壽甫。 訊之,則雲其眾皆楊安兒、劉二祖散亡之餘,今複聚及六萬,賊首郝定者兗州泗水人,署置百官,僭稱大漢皇帝,已攻泰安、滕、兗、單諸州,及萊蕪、新泰等十餘縣,又破邳州硇子堌,得船數百艘,近遣人北構南連皆成約,行將跨河為亂。 摯以其言聞於上,且曰:「今邳、滕之路不通,恐實有此謀。 」遂詔摯行省事于東平,權本路兵馬都總管,以招誘之,若不從即率兵捕討。 興定元年四月,濟南、泰安、滕、兗等州土賊並起,肆行剽掠,摯遣提控遙授棣州防禦使完顏霆率兵討之,前後斬首千餘,招降偽元帥石花五、夏全餘党壯士二萬人,老幼五萬口。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
是年冬,升資德大夫,兼三司使。 二年二月,摯上言:「山東、河北數罹兵亂,遺民嗷嗷,實可哀恤,近朝廷遣官分往撫輯,其惠大矣。 然臣忝預執政,敢請繼行,以宣佈國家德信,使疲瘵者得以少蘇,是亦圖報之一也。 」宰臣難之,無何,詔遣摯行省于河北,兼行三司安撫事。 既行,又上言曰:「臣近曆黃陵崗南岸,多有貧乏老幼自陳本河北農民,因敵驚擾故南遷以避,今欲複歸本土及春耕種,而河禁邀阻。 臣謂河禁本以防閑自北來者耳,此乃由南而往,安所容奸,乞令有司驗實放渡。 」詔付尚書省,宰臣奏「宜令樞府講究」,上曰:「民饑且死,而尚為次第何耶? 其令速放之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
四月,招撫副使黃摑阿魯答破李全於密州。 初,賊首李全據密州及膠西、高密諸縣,摯督兵討之。 會高密賊陳全等四人默白招撫副使黃摑阿魯答,願為內應,阿魯答乃遣提控硃琛率兵五百赴之。 時李全暨其党於忙兒者皆在城中,聞官軍且西來,全潛逸去,忙兒不知所為。 阿魯答馳抵城下,鼓噪逼之,賊守陴者八百人皆下乞降,餘賊四千出走,進軍邀擊之,斬首千級,俘百餘人,所獲軍實甚眾,遂複其城。 是夜,琛又用陳全計,拔高密焉。 六月,上遣諭摯曰:「卿勤勞王家,不避患難,身居相職而往來山堌水寨之間,保庇農民收穫二麥,忠恪之意朕所具知。 雖然,大臣也,防秋之際亦須擇安地而處,不可墮其計中。 」摯對曰:「臣蒙大恩,死莫能報,然承聖訓,敢不奉行。 擬駐兵於長清縣之靈岩寺,有屋三百餘間,且連接泰安之天勝寨,介於東平、益都之間,萬一兵來,足相應援。 」上恐分其兵糧,乃詔權移邳州行省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
九月,摯上言:「東平以東累經殘毀,至於邳、海尤甚,海之民戶曾不滿百而屯軍五千,邳戶僅及八百,軍以萬計。 夫古之取兵以八家為率,一家充軍七家給之,猶有傷生廢業、疲于道路之歎。 今兵多而民不足,使蕭何、劉晏複生,亦無所施其術,況于臣者何能為哉。 伏見邳,海之間,貧民失業者甚眾,日食野菜,無所依倚,恐因而嘯聚以益敵勢。 乞募選為兵,自十月給糧,使充戍役,至二月罷之,人授地三十畝,貸之種粒而驗所收穫,量數取之,逮秋複隸兵伍。 且戰且耕,公私俱利,亦望被俘之民易於招集也。 」詔施行之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
是時,樞密院以海州軍食不足,艱於轉輸,奏乞遷於內地。 詔問摯,摯奏曰:「海州連山阻海,與沂、莒、邳、密皆邊隅沖要之地,比年以來為賊淵藪者,宋人資給之故。 若棄而他徙,則直抵東平無非敵境,地大氣增,後難圖矣,臣未見其可。 且朝廷所以欲遷者,止慮糧儲不給耳。 臣請盡力規畫,勸喻農民趨時耕種,且令煮鹽易糧,或置場宿遷,以通商旅,可不勞民力而辦。 仍擇沭陽之地可以為營屯者,分兵護邏,雖不遷無患也。 」上是其言,乃止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
十月,先是,邳州副提控王汝霖以州廩將乏,扇其軍為亂。 山東東路轉運副使兼同知沂州防禦使程戩懼禍及己,遂與同謀,因結宋兵以為外應。 摯聞,即遣兵捕之,訊竟具伏,汝霖及戩並其党彈壓崔榮、副統韓松、萬戶戚誼等皆就誅,至是以聞。 三年七月,設汴京東、西、南三路行三司,詔摯居中總其事焉。 十月,以裏城畢工,遷官一階。 四年七月,遷榮祿大夫,致仕。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
摯為人威嚴,禦兵人莫敢犯。 在朝遇事敢言,又喜薦士,如張文舉、雷淵、麻九疇輩皆由摯進用。 南渡後宰執中,人望最重。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
把胡魯
(No translation available)
35
把胡魯,不詳其初起。 貞祐二年五月,宣宗南遷,由左諫議大夫擢為御前經歷官,上面諭之曰:「此行,軍馬朕自總之,事有利害可因近侍局以聞。 」三年十一月,出為彰化軍節度使,兼涇州管內觀察使。 四年五月,改知京兆府事,兼本路兵馬都總管,充行省參議官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
興定元年三月,授陝西路統軍使,兼前職。 二年正月,召為御史中丞。 三月,上言:「國家取人,惟進士之選為重,不求備數,務在得賢。 竊見今場會試,考官取人氾濫,非求賢之道也。 宜革其弊,依大定舊制。 」詔付尚書省集文資官雜議,卒依泰和例行之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
是月,拜參知政事。 六月,詔權左副元帥,與平章胥鼎同事防秋。 三年六月,平涼等處地震,胡魯因上言:「皇天不言,以象告人,災害之生,必有其故,乞明諭有司,敬畏天戒。 」上嘉納之,遣右司諫郭著往閱其跡,撫諭軍民焉。 四年四月,權尚書右丞、左副元帥,行尚書省、元帥府于京兆。 時陝西歲運糧以助關東,民力浸困,胡魯上言:「若以舟楫自渭入河,順流而下,庶可少紓民力。 」從之。 時以為便。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
五年正月,朝議欲複取會州,胡魯上言:「臣竊計之,月當費米三萬石、草九萬稱,轉運丁夫不下十余萬人。 使此城一月可拔,其費已如此,況未必耶。 臨洮路新遭劫掠,瘡痍未複,所須芻糧決不可辦,雖複取之慶陽、平涼、鳳翔及邠、涇、甯、原、恆、隴等州,亦恐未能無闕。 今農事將興,沿邊常費已不暇給,豈可更調十余萬人以餉此軍。 果欲行之,則數郡春種盡廢矣。 政使此城必得,不免留兵戍守,是飛挽之役,無時而已也。 止宜令承裔軍於定西、鞏州之地,護民耕稼,俟敵意怠,然後取之。 」詔付省院曰:「其言甚當,從之可也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
三月,上言:「禦敵在乎強兵,強兵在乎足食,此當今急務也。 竊見自陝以西,州郡置帥府者九,其部眾率不過三四千,而長校猥多,虛糜廩給,甚無謂也。 臣謂延安、風翔、恐州邊隅重地固當仍舊,德順、平涼等處宜皆罷去。 河南行院、帥府存沿邊並河者,餘亦宜罷之。 」制可。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
六月,召為大司農,既至汴,遂上言曰:「邇來群盜擾攘,侵及內地,陳、潁去京不及四百里,民居稀闊,農事半廢、蔡、息之間十去八九。 甫經大赦,賊起益多,動計數百,驅牛焚舍,恣行剽掠,田穀雖熟,莫敢獲者。 所在屯兵率無騎士,比報至而賊已遁,叢薄深惡,複難追襲,則徒形跡而已。 今向秋成,奈何不為處置也。 」八月,複拜參知政事,上謂之曰:「卿頃為大司農,巡行郡縣,盜賊如何可息? 」對曰:「盜賊之多,以賦役多也。 賦役省則盜賊息。 」上曰:「朕固省之矣。 」胡魯曰:「如行院、帥府擾之何。 」上曰:「司農官既兼採訪,自今其令禁止之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
初,胡魯拜命日,巡護衛紹王宅都將把九斤來賀,御史粘割阿裏言:「九斤不當遊執政門,胡魯亦不當受其賀,請並案之。 」於是詔諭曰:「卿昔行省陝西,擅出系囚,此自人主當行,非臣下可專,人苟有言,其罪豈特除名。 朕為卿地,因而肆赦,以弭眾口,卿知之乎? 今九斤有職守,且握兵柄,而縱至門下,法當責降,朕重卿素有直氣,故複曲留。 公家事但當履正而行,要取人情何必爾也,卿其戒之。 」是年十二月,進拜尚書右丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
師安石
(No translation available)
43
師安石,字子安,清州人,本姓尹氏,避國諱更焉。 承安五年詞賦進士。 為人輕財尚義。 初補尚書省令史,適宣宗南遷,留平章完顏承暉守燕都。 承暉將就死,以遺表托安石使赴行在,安石間道走汴以聞。 上嘉之,擢為樞密院經歷官。 時哀宗在春宮,領密院事,遂見知遇。 元光二年,累遷御史中丞。 其七月,上章言備禦二事,其一曰:「自古所以安國家、息禍亂,不過戰、守、避、和四者而已。 為今之計,守、和為上。 所謂守者,必求智謀之士,使內足以得戍卒之心,外足以挫敵人之銳,不惟彼不能攻,又可以伺其隙而敗之。 其所謂和,則漢、唐之君固嘗用此策矣,豈獨今日不可用乎。 乞令有司詳議而行。 」其二曰:「今敵中來歸者頗多,宜豐其糧餉,厚其接遇,度彼果肯為我用,則擇有心力者數十人,潛往以誘致其餘。 來者既眾,彼必轉相猜貳,然後徐起而圖之,則中興之功不遠矣。 」上嘉納之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
九月,坐劾英王守純附奏不實,決杖追官。 及哀宗即位,正大元年,擢為同簽樞密院事。 二年,複御史中丞。 三年,工部尚書、權左參政。 四年,進尚書右丞。 五年,台諫劾近侍張文壽、張仁壽、李麟之,安石亦論列三人不已,上怒甚,有旨謂安石曰:「汝便承取賢相,朕為昏主,止矣。 」如是數百言。 安石驟蒙任用,遽遭摧折,疽發腦而死,上甚悼惜之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
贊曰:宣宗南遷,天命去矣,當是時雖有忠良之佐、謀勇之將,亦難為也。 然而汝礪、行信拯救於內,胥鼎、侯摯守禦於外,訖使宣宗得免亡國,而哀宗複有十年之久,人才有益於人國也若是哉。 胡魯養兵惜穀之論,善矣。 安石不負承暉之托,遂見知遇,以論列近侍觸怒而死,悲夫!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)