1
梁書卷第八列傳第二
(No translation available)
2
昭明太子哀太子愍懷太子
(No translation available)
3
太子生而聰叡,三歲受《孝經》、《論語》,五歲遍讀五經,悉能諷誦。 五年五月庚戌,始出居東宮。 太子性仁孝,自出宮,恒思戀不樂。 高祖知之,每五日一朝,多便留永福省,或五日三日乃還宮。 八年九月,於壽安殿講《孝經》,盡通大義。 講畢,親臨釋奠于國學。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
十四年正月朔旦,高祖臨軒,冠太子于太極殿。 舊制,太子著遠遊冠,金蟬翠緌纓; 至是,詔加金博山。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
太子美姿貌,善舉止。 讀書數行並下,過目皆憶。 每游宴祖道,賦詩至十數韻。 或命作劇韻賦之,皆屬思便成,無所點易。 高祖大弘佛教,親自講說; 太子亦崇信三寶,遍覽衆經。 乃於宮內別立慧義殿,專爲法集之所。 招引名僧,談論不絕。 太子自立二諦、法身義,並有新意。 普通元年四月,甘露降于慧義殿,咸以爲至德所感焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
三年十一月,始興王憺薨。 舊事,以東宮禮絕傍親,書翰並依常儀。 太子意以爲疑,命僕劉孝綽議其事。 孝綽議曰:「案張鏡撰《東宮儀記》,稱『三朝發哀者,逾月不舉樂; 鼓吹寢奏,服限亦然』。 尋傍絕之義,義在去服,服雖可奪,情豈無悲? 鐃歌輟奏,良亦爲此。 旣有悲情,宜稱兼慕,卒哭之後,依常舉樂,稱悲竟,此理例相符。 謂猶應稱兼慕,至卒哭。 」僕射徐勉、左率周舍、家令陸襄並同孝綽議。 太子令曰:「張鏡《儀記》云『依《士禮》,終服月稱慕悼』。 又云『凡三朝發哀者,逾月不舉樂』。 劉僕議,云『傍絕之義,義在去服,服雖可奪,情豈無悲,卒哭之後,依常舉樂,稱悲竟,此理例相符』。 尋情悲之說,非止卒哭之後,緣情爲論,此自難一也。 用張鏡之舉樂,棄張鏡之稱悲,一鏡之言,取捨有異,此自難二也。 陸家令止云『多歷年所』,恐非事證; 雖復累稔所用,意常未安。 近亦常經以此問外,由來立意,謂猶應有慕悼之言。 張豈不知舉樂爲大,稱悲事小; 所以用小而忽大,良亦有以。 至如元正六佾,事爲國章; 雖情或未安,而禮不可廢。 鐃吹軍樂,比之亦然。 書疏方之,事則成小,差可緣心。 聲樂自外,書疏自內,樂自他,書自己。 劉僕射之議,卽情未安。 可令諸賢更共詳衷。 」司農卿明山賓、步兵校尉朱异議,稱「慕悼之解,宜終服月」。 於是令付典書遵用,以爲永凖。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
七年十一月,貴嬪有疾,太子還永福省,朝夕侍疾,衣不解帶。 及薨,步從喪還宮,至殯,水漿不入口,每哭輒慟絕。 高祖遣中書舍人顧協宣旨曰:「毀不滅性,聖人之制。 《禮》,不勝喪比於不孝。 有我在,那得自毀如此! 可卽強進飲食。 」太子奉勅,乃進數合。 自是至葬,日進麥粥一升。 高祖又勅曰:「聞汝所進過少,轉就羸瘵。 我比更無餘病,正爲汝如此,胸中亦圮塞成疾。 故應強加饘粥,不使我恒爾懸心。 」雖屢奉勅勸逼,日止一溢,不嚐菜果之味。 體素壯,腰帶十圍,至是減削過半。 每入朝,士庶見者莫不下泣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
太子自加元服,高祖便使省萬機,內外百司,奏事者填塞於前。 太子明於庶事,纖毫必曉,每所奏有謬誤及巧妄,皆卽就辯析,示其可否,徐令改正,未嘗彈糾一人。 平斷法獄,多所全宥,天下皆稱仁。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
性寬和容衆,喜慍不形於色。 引納才學之士,賞愛無倦。 恒自討論篇籍,或與學士商榷古今; 閒則繼以文章著述,率以爲常。 于時東宮有書幾三萬卷,名才並集,文學之盛,晉、宋以來未之有也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
性愛山水,於玄圃穿築,更立亭館,與朝士名素者遊其中。 嘗泛舟後池,番禺侯軌盛稱「此中宜奏女樂。 」太子不答,詠左思《招隱詩》曰:「何必絲與竹,山水有清音。 」侯慚而止。 出宮二十餘年,不畜聲樂。 少時,敕賜太樂女妓一部,略非所好。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
普通中,大軍北討,京師穀貴,太子因命菲衣減膳,改常饌爲小食。 每霖雨積雪,遣腹心左右,周行閭巷,視貧困家,有流離道路,密加振賜。 又出主衣綿帛,多作襦袴,冬月以施貧凍。 若死亡無可以斂者,爲備棺槥。 每聞遠近百姓賦役勤苦,輒斂容色。 常以戶口未實,重於勞擾。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
吳興郡屢以水災失收,有上言當漕大瀆以瀉浙江。 中大通二年春,詔遣前交州刺史王弁假節,發吳郡、吳興、義興三郡民丁就役。 太子上疏曰:「伏聞當發王弁等上東三郡民丁,開漕溝渠,導泄震澤,使吳興一境,無復水災,誠矜恤之至仁,經略之遠旨。 暫勞永逸,必獲後利。 未萌難覩,竊有愚懷。 所聞吳興累年失收,民頗流移。 吳郡十城,亦不全熟。 唯義興去秋有稔,復非常役之民。 卽日東境穀稼猶貴,劫盜屢起,在所有司,不皆聞奏。 今征戍未歸,強丁疏少,此雖小舉,竊恐難合,吏一呼門,動爲民蠹。 又出丁之處,遠近不一,比得齊集,已妨蠶農。 去年稱爲豊歲,公私未能足食; 如復今茲失業,慮恐爲弊更深。 且草竊多伺候民間虛實,若善人從役,則抄盜彌增,吳興未受其益,內地已罹其弊。 不審可得權停此功,待優實以不? 聖心垂矜黎庶,神量久已有在。 臣意見庸淺,不識事宜,苟有愚心,願得上啓。 」高祖優詔以喻焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
太子孝謹天至,每入朝,未五鼓便守城門開。 東宮雖燕居內殿,一坐一起,恒向西南面臺。 宿被召當入,危坐達旦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
三年三月,寢疾。 恐貽高祖憂,敕參問,輒自力手書啓。 及稍篤,左右欲啓聞,猶不許,曰「云何令至尊知我如此惡」,因便嗚咽。 四月乙巳薨,時年三十一。 高祖幸東宮,臨哭盡哀。 詔斂以袞冕。 諡曰昭明。 五月庚寅,葬安寧陵。 詔司徒左長史王筠爲哀冊文曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
蜃輅俄軒,龍驂跼步; 羽翿前驅,雲旂北御。 皇帝哀繼明之寢耀,痛嗣德之殂芳; 御武帳而淒慟,臨甲觀而增傷。 式稽令典,載揚鴻烈; 詔撰德於旌旒,永傳徽於舞綴。 其辭曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
式載明兩,實惟少陽; 旣稱上嗣,且曰元良。 儀天比峻,儷景騰光; 奏祀延福,守器傳芳。 睿哲膺期,旦暮斯在; 外弘莊肅,內含和愷。 識洞機深,量苞瀛海; 立德不器,至功弗宰。 寬綽居心,溫恭成性,循時孝友,率由嚴敬。 咸有種德,惠和齊聖; 三善遞宣,萬國同慶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
軒緯掩精,陰犧弛極; 纏哀在疚,殷憂銜恤。 孺泣無時,蔬饘不溢; 禫遵踰月,哀號未畢。 實惟監撫,亦嗣郊禋; 問安肅肅,視膳恂恂。 金華玉璪,玄駟班輪; 隆家幹國,主祭安民。 光奉成務,萬機是理; 矜慎庶獄,勤恤關市。 誠存隱惻,容無慍喜; 殷勤博施,綢繆恩紀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
爰初敬業,離經斷句; 奠爵崇師,卑躬待傅。 甯資導習,匪勞審諭; 博約是司,時敏斯務。 辨究空微,思探幾賾; 馳神圖緯,研精爻畫。 沈吟典禮,優遊方冊; 饜飫膏腴,含咀肴核。 括囊流略,包舉藝文; 遍該緗素,殫極丘墳。 勝帙充積,儒墨區分; 瞻河闡訓,望魯揚芬。 吟詠性靈,豈惟薄伎; 屬詞婉約,緣情綺靡。 字無點竄,筆不停紙; 壯思泉流,清章雲委。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
總覽時才,網羅英茂; 學窮優洽,辭歸繁富。 或擅談叢,或稱文囿; 四友推德,七子慚秀。 望苑招賢,華池愛客; 託乘同舟,連輿接席。 摛文掞藻,飛𨢩汎醳; 恩隆置醴,賞逾賜璧。 徽風遐被,盛業日新; 仁器非重,德輶易遵。 澤流兆庶,福降百神; 四方慕義,天下歸仁。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
雲物告徵,祲沴褰象; 星霾恒耀,山頹朽壤。 靈儀上賓,德音長往; 具僚無廕,諮承安仰。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
皇情悼愍,切心纏痛; 胤嗣長號,跗萼增慟。 慕結親遊,悲動氓衆; 憂若殄邦,懼同折棟。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
首夏司開,麥秋紀節; 容衛徒警,菁華委絕。 書幌空張,談筵罷設; 虛饋饛饛,孤燈翳翳。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
簡辰請日,筮合龜貞。 幽埏夙啓,玄宮獻成。 武校齊列,文物增明。 昔遊漳滏,賓從無聲; 今歸郊郭,徒禦相驚。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
背絳闕以遠徂,轥青門而徐轉; 指馳道而詎前,望國都而不踐。 陵脩阪之威夷,溯平原之悠緬; 驥蹀足以酸嘶,挽淒鏘而流泫。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
混哀音於簫籟,變愁容於天日; 雖夏木之森陰,返寒林之蕭瑟。 旣將反而復疑,如有求而遂失; 謂天地其無心,遽永潛於容質。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
卽玄宮之冥漠,安神寢之清閟; 傳聲華於懋典,觀德業於徽諡。 懸忠貞於日月,播鴻名於天地; 惟小臣之紀言,實含毫而無愧。 嗚呼哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
太子仁德素著,及薨,朝野惋愕。 京師男女,奔走宮門,號泣滿路。 四方氓庶,及疆徼之民,聞喪皆慟哭。 所著文集二十卷; 又撰古今典誥文言,爲《正序》十卷; 五言詩之善者,爲《文章英華》二十卷; 《文選》三十卷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
哀太子大器,字仁宗,太宗嫡長子也。 普通四年五月丁酉生。 中大通四年,封宣城郡王,食邑二千戶。 尋爲侍中、中衛將軍,給鼓吹一部。 大同四年,授使持節、都督揚、徐二州諸軍事、中軍大將軍、揚州刺史,侍中如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
太清二年十月,侯景寇京邑,敕太子爲臺內大都督。 三年五月,太宗卽位。 六月丁亥,立爲皇太子。 大寶二年八月,賊景廢太宗,將害太子,時賊黨稱景命召太子,太子方講《老子》,將欲下床,而刑人掩至。 太子顏色不變,徐曰:「久知此事,嗟其晚耳。 」刑者欲以衣帶絞之。 太子曰:「此不能見殺。 」乃指繫帳竿下繩,命取絞之而絕,時年二十八。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
太子性寬和,兼神用端嶷,在於賊手,每不屈意。 初,侯景西上,攜太子同行,及其敗歸,部伍不復整肅,太子所乘船居後,不及賊衆,左右心腹並勸因此入北。 太子曰:「家國喪敗,志不圖生; 主上蒙塵,寧忍違離? 吾今逃匿,乃是叛父,非謂避賊。 」便涕泗鳴咽,令卽前進。 賊以太子有器度,每常憚之,恐爲後患,故先及禍。 承聖元年四月,追諡哀太子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
太子聰穎,頗有世祖風,而凶暴猜忌。 敬帝承制,追諡愍懷太子。
(No translation available) (No translation available)
32
陳吏部尚書姚察曰:孟軻有言:「雞鳴而起,孳孳爲善者,舜之徒也。 」若乃布衣韋帶之士,在於畎畝之中,終日爲之,其利亦已博矣。 況乎處重明之位,居正體之尊,克念無怠,烝烝以孝。 大舜之德,其何遠之有哉! [1]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
全文以中華書局、一九七三年五月版《梁書》爲本校。
(No translation available)