1
梁書卷第十二列傳第六
(No translation available)
2
柳惔弟忱席闡文韋叡族弟愛
(No translation available)
3
柳惔,字文通,河東解人也。 父世隆,齊司空。
(No translation available) (No translation available)
4
惔年十七,齊武帝爲中軍,命爲參軍,轉主簿。 齊初,入爲尚書三公郎,累遷太子中舍人,巴東王子響友。 子響爲荊州,惔隨之鎮。 子響昵近小人,惔知將爲禍,稱疾還京。 及難作,惔以先歸得免。 歷中書侍郎,中護軍長史。 出爲新安太守,居郡,以無政績,免歸。 久之,爲右軍諮議參軍事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
建武末,爲西戎校尉、梁南秦二州刺史。 及高祖起兵,惔舉漢中應義。 和帝卽位,以爲侍中,領前軍將軍。 高祖踐阼,徵爲護軍將軍,未拜,仍遷太子詹事,加散騎常侍。 論功封曲江縣侯,邑千戶。 高祖因讌爲詩以貽惔曰:「爾實冠羣后,惟餘實念功。 」又嘗侍座,高祖曰:「徐元瑜違命嶺南,《周書》罪不相及,朕已宥其諸子,何如? 」惔對曰:「罰不及嗣,賞延于世,今復見之聖朝。 」時以爲知言。 尋遷尚書右僕射。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
天監四年,大舉北伐,臨川王宏都督衆軍,以惔爲副。 軍還,復爲僕射。 以久疾,轉金紫光祿大夫,加散騎常侍,給親信二十人。 未拜,出爲使持節、安南將軍、湘州刺史。 六年十月,卒于州,時年四十六。 高祖爲素服舉哀。 贈侍中、撫軍將軍,給鼓吹一部。 諡曰穆。 惔著《仁政傳》及諸詩賦,粗有辭義。 子照嗣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
惔第四弟憕,亦有美譽,歷侍中、鎮西長史。 天監十二年,卒,贈寧遠將軍、豫州刺史。
(No translation available) (No translation available)
8
忱字文若,惔第五弟也。 年數歲,父世隆及母閻氏時寢疾,忱不解帶經年。 及居喪,以毀聞。 起家爲司徒行參軍,累遷太子中舍人,西中郎主簿,功曹史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
齊東昏遣巴西太守劉山陽由荊襲高祖,西中郎長史蕭穎胄計未有定,召忱及其所親席闡文等夜入議之。 忱曰:「朝廷狂悖,爲惡日滋。 頃聞京師長者,莫不重足累息; 今幸在遠,得假日自安。 雍州之事,且藉以相斃耳。 獨不見蕭令君乎? 以精兵數千,破崔氏十萬衆,竟爲羣邪所陷,禍酷相尋。 前事之不忘,後事之師也。 若使彼凶心已逞,豈知使君不系踵而及? 且雍州士銳糧多,蕭使君雄姿冠世,必非山陽所能擬; 若破山陽,荊州復受失律之責。 進退無可,且深慮之。 」闡文亦深勸同高祖。 穎胄乃誘斬山陽,以忱爲寧朔將軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
和帝卽位,爲尚書吏部郎,進號輔國將軍、南平太守。 尋遷侍中、冠軍將軍,太守如故。 轉吏部尚書,不拜。 郢州平,穎胄議遷都夏口,忱復固諫,以爲巴硤未賓,不宜輕舍根本,搖動民志。 穎胄不從。 俄而巴東兵至硤口,遷都之議乃息。 論者以爲見機。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
高祖踐阼,以忱爲五兵尚書,領驍騎將軍。 論建義功,封州陵伯,邑七百戶。 天監二年,出爲安西長史、冠軍將軍、南郡太守。 六年,徵爲員外散騎常侍、太子右衛率。 未發,遷持節、督湘州諸軍事、輔國將軍、湘州刺史。 八年,坐輒放從軍丁免。 俄入爲秘書監,遷散騎常侍,轉祠部尚書,未拜遇疾,詔改授給事中、光祿大夫,疾篤不拜。 十年,卒於家,時年四十一。 追贈中書令,諡曰穆。 子範嗣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
席闡文,安定臨涇人也。 少孤貧,涉獵書史。 齊初,爲雍州刺史蕭赤斧中兵參軍,由是與其子穎胄善。 復歷西中郎中兵參軍,領城局。 高祖之將起義也,闡文深勸之,穎胄同焉,仍遣田祖恭私報高祖,并獻銀裝刀,高祖報以金如意。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
和帝稱尊號,爲給事黃門侍郎,尋遷衛尉卿。 穎胄暴卒,州府騷擾,闡文以和帝幼弱,中流任重,時始興王憺留鎮雍部,用與西朝羣臣迎王總州事,故賴以寧輯。
(No translation available) (No translation available)
14
高祖受禪,除都官尚書、輔國將軍。 封山陽伯,邑七百戶。 出爲東陽太守,又改封湘西,戶邑如故。 視事二年,以清白著稱,卒於官。 詔賻錢三萬,布五十匹。 諡曰威。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
韋叡,字懷文,京兆杜陵人也。 自漢丞相賢以後,世爲三輔著姓。 祖玄,避吏隱於長安南山。 宋武帝入關,以太尉掾徵,不至。 伯父祖征,宋末爲光祿勳。 父祖歸,寧遠長史。 叡事繼母以孝聞。 叡兄纂、闡,並早知名。 纂、叡皆好學,闡有清操。 祖征累爲郡守,每攜叡之職,視之如子。 時叡內兄王憕、姨弟杜惲,並有鄉里盛名。 祖征謂叡曰:「汝自謂何如憕、惲? 」叡謙不敢對。 祖征曰:「汝文章或小減,學識當過之; 然而幹國家,成功業,皆莫汝逮也。 」外兄杜幼文爲梁州刺史,要叡俱行。 梁土富饒,往者多以賄敗; 叡時雖幼,獨用廉聞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
宋永光初,袁顗爲雍州刺史,見而異之,引爲主簿。 顗到州,與鄧琬起兵,叡求出爲義成郡,故免顗之禍。 後爲晉平王左常侍,遷司空桂陽王行參軍,隨齊司空柳世隆守郢城,拒荊州刺史沈攸之。 攸之平,遷前軍中兵參軍。 久之,爲廣德令。 累遷齊興太守、本州別駕、長水校尉、右軍將軍。 齊末多故,不欲遠鄉里,求爲上庸太守,加建威將軍。 俄而太尉陳顯達、護軍將軍崔慧景頻逼京師,民心遑駭,未有所定,西土人謀之於叡。 叡曰:「陳雖舊將,非命世才; 崔頗更事,懦而不武。 其取赤族也,宜哉! 天下真人,殆興於吾州矣。 」乃遣其二子,自結於高祖。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
義兵檄至,叡率郡人伐竹爲筏,倍道來赴,有衆二千,馬二百匹。 高祖見叡甚悅,拊几曰:「他日見君之面,今日見君之心,吾事就矣。 」義師克郢、魯,平加湖,叡多建謀策,皆見納用。 大軍發郢,謀留守將,高祖難其人; 久之,顧叡曰:「棄騏驥而不乘,焉遑遑而更索? 」卽日以爲冠軍將軍、江夏太守,行郢府事。 初,郢城之拒守也,男女口垂十萬,閉壘經年,疾疫死者十七八,皆積屍於床下,而生者寢處其上,每屋輒盈滿。 叡料簡隱恤,咸爲營理,於是死者得埋藏,生者反居業,百姓賴之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
梁臺建,徵爲大理。 高祖卽位,遷廷尉,封都梁子,邑三百戶。 天監二年,改封永昌,戶邑如先。 東宮建,遷太子右衛率,出爲輔國將軍、豫州刺史、領歷陽太守。 三年,魏遣衆來寇,率州兵擊走之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
四年,王師北伐,詔叡都督衆軍。 叡遣長史王超宗、梁郡太守馮道根攻魏小峴城,未能拔。 叡巡行圍柵,魏城中忽出數百人陳於門外,叡欲擊之,諸將皆曰:「向本輕來,未有戰備,徐還授甲,乃可進耳。 」叡曰:「不然。 魏城中二千餘人,閉門堅守,足以自保,無故出人於外,必其驍勇者也,若能挫之,其城自拔。 」衆猶遲疑,叡指其節曰; 「朝廷授此,非以爲飾,韋叡之法,不可犯也。 」乃進兵。 士皆殊死戰,魏軍果敗走,因急攻之,中宿而城拔。 遂進討合肥。 先是,右軍司馬胡略等至合肥,久未能下,叡按行山川,曰:「吾聞『汾水可以灌平陽,絳水可以灌安邑』,卽此是也。 」乃堰肥水,親自表率,頃之,堰成水通,舟艦繼至。 魏初分築東西小城夾合肥,叡先攻二城。 旣而魏援將揚靈胤帥軍五萬奄至,衆懼不敵,請表益兵。 叡笑曰:「賊已至城下,方復求軍,臨難鑄兵,豈及馬腹? 且吾求濟師,彼亦徵衆,猶如吳益巴丘,蜀增白帝耳。 『師克在和不在衆』,古之義也。 」因與戰,破之,軍人少安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
初,肥水堰立,使軍主王懷靜築城於岸守之,魏攻陷懷靜城,千餘人皆沒。 魏人乘勝至叡堤下,其勢甚盛,軍監潘靈祐勸叡退還巢湖,諸將又請走保三叉。 叡怒曰:「寧有此邪! 將軍死綏,有前無却。 」因令取傘扇麾幢,樹之堤下,示無動志。 叡素羸,每戰未嘗騎馬,以板輿自載,督厲衆軍。 魏兵來鑿堤,叡親與爭之,魏軍少卻,因築壘於堤以自固。 叡起鬬艦,高與合肥城等,四面臨之。 魏人計窮,相與悲哭。 叡攻具旣成,堰水又滿,魏救兵無所用。 魏守將杜元倫登城督戰,中弩死,城遂潰。 俘獲萬餘級,牛馬萬數,絹滿十間屋,悉充軍賞。 叡每晝接客旅,夜算軍書,三更起張燈達曙,撫循其衆,常如不及,故投募之士爭歸之。 所至頓舍脩立,館宇籓籬牆壁,皆應準繩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
合肥旣平,高祖詔衆軍進次東陵。 東陵去魏甓城二十里,將會戰,有詔班師。 去賊旣近,懼爲所躡,叡悉遣輜重居前,身乘小輿殿后,魏人服叡威名,望之不敢逼,全軍而還。 至是遷豫州於合肥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
五年,魏中山王元英寇北徐州,圍刺史昌義之於鐘離,衆號百萬,連城四十餘。 高祖遣征北將軍曹景宗,都督衆軍二十萬以拒之。 次邵陽洲,築壘相守,高祖詔叡率豫州之衆會焉。 叡自合肥逕道由陰陵大澤行,值澗穀,輒飛橋以濟。 師人畏魏軍盛,多勸叡緩行。 叡曰:「鐘離今鑿穴而處,負戶而汲,車馳卒奔,猶恐其後,而況緩乎! 魏人已墮吾腹中,卿曹勿憂也。 」旬日而至邵陽。 初,高祖敕景宗曰:「韋叡,卿之鄉望,宜善敬之。 」景宗見叡,禮甚謹。 高祖聞之,曰:「二將和,師必濟矣。 」叡於景宗營前二十里,夜掘長塹,樹鹿角,截洲爲城,比曉而營立。 元英大驚,以杖擊地曰:「是何神也! 」明旦,英自率衆來戰,叡乘素木輿,執白角如意麾軍,一日數合,英甚憚其強。 魏軍又夜來攻城,飛矢雨集,叡子黯請下城以避箭,叡不許。 軍中驚,叡於城上厲聲呵之,乃定。 魏人先於邵陽洲兩岸爲兩橋,樹柵數百步,跨淮通道。 叡裝大艦,使梁郡太守馮道根、廬江太守裴邃、秦郡太守李文釗等爲水軍。 值淮水暴長,叡卽遣之,鬬艦競發,皆臨敵壘。 以小船載草,灌之以膏,從而焚其橋。 風怒火盛,煙塵晦冥,敢死之士,拔柵斫橋,水又漂疾,倏忽之間,橋柵盡壞。 而道根等皆身自搏戰,軍人奮勇,呼聲動天地,無不一當百,魏人大潰。 元英見橋絕,脫身遁去。 魏軍趨水死者十餘萬,斬首亦如之。 其餘釋甲稽顙,乞爲囚奴,猶數十萬。 所獲軍實牛馬,不可勝紀。 叡遣報昌義之,義之且悲且喜,不暇答語,但叫曰:「更生! 更生! 」高祖遣中書郎周捨勞於淮上,叡積所獲於軍門,捨觀之,謂叡曰:「君此獲復與熊耳山等。 」以功增封七百戶,進爵爲侯,徵通直散騎常侍、右衛將軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
七年,遷左衛將軍,俄爲安西長史、南郡太守,秩中二千石。 會司州刺史馬仙琕北伐還軍,爲魏人所躡,三關擾動,詔叡督衆軍援焉。 叡至安陸,增築城二丈餘,更開大塹,起高樓,衆頗譏其示弱。 叡曰:「不然,爲將當有怯時,不可專勇。 」是時元英復追仙琕,將復邵陽之恥,聞叡至,乃退。 帝亦詔罷軍。 明年,遷信武將軍、江州刺史。 九年,徵員外散騎常侍、右衛將軍,累遷左衛將軍、太子詹事,尋加通直散騎常侍。 十三年,遷智武將軍、丹陽尹,以公事免。 頃之,起爲中護軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
十四年,出爲平北將軍、寧蠻校尉、雍州刺史。 初,叡起兵鄉中,客陰儁光泣止叡,叡還爲州,儁光道候叡,叡笑謂之曰:「若從公言,乞食於路矣。 」餉耕牛十頭。 叡於故舊,無所遺惜,士大夫年七十以上,多與假板縣令,鄉里甚懷之。 十五年,拜表致仕,優詔不許。 十七年,徵散騎常侍、護軍將軍,尋給鼓吹一部,入直殿省。 居朝廷,恂恂未嘗忤視,高祖甚禮敬之。 性慈愛,撫孤兄子過於己子,歷官所得祿賜,皆散之親故,家無餘財。 後爲護軍,居家無事,慕萬石、陸賈之爲人,因畫之於壁以自玩。 時雖老,暇日猶課諸兒以學。 第三子稜,尤明經史,世稱其洽聞,叡每坐棱使說書,其所發擿,稜猶弗之逮也。 高祖方銳意釋氏,天下咸從風而化; 叡自以信受素薄,位居大臣,不欲與俗俯仰,所行略如他日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
普通元年夏,遷侍中、車騎將軍,以疾未拜。 八月,卒于家,時年七十九。 遺令薄葬,斂以時服。 高祖卽日臨哭甚慟。 賜錢十萬,布二百匹,東園秘器,朝服一具,衣一襲,喪事取給於官,遣中書舍人監護。 贈侍中、車騎將軍、開府儀同三司。 諡曰嚴。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
初,邵陽之役,昌義之甚德叡,請曹景宗與叡會,因設錢二十萬官賭之,景宗擲得雉,叡徐擲得盧,遽取一子反之,曰「異事」,遂作塞。 景宗時與羣帥爭先啟之捷,叡獨居後,其不尚勝,率多如是,世尤以此賢之。 子放、正、稜、黯,放別有傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
正字敬直,起家南康王行參軍,稍遷中書侍郎,出爲襄陽太守。 初,正與東海王僧孺友善,及僧孺爲尚書吏部郎,參掌大選,賓友故人莫不傾意,正獨澹然。 及僧孺擯廢之後,正復篤素分,有逾曩日,論者稱焉。 歷官至給事黃門侍郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
稜字威直,性恬素,以書史爲業,博物強記,當世之士,咸就質疑。 起家安成王府行參軍,稍遷治書侍御史,太子僕,光祿卿。 著《漢書續訓》三卷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
黯字務直,性強正,少習經史,有文詞。 起家太子舍人,稍遷太僕卿,南豫州刺史,太府卿。 侯景濟江,黯屯六門,尋改爲都督城西面諸軍事。 時景於城外起東西二土山,城內亦作以應之,太宗親自負土,哀太子以下躬執畚鍤。 黯守西土山,晝夜苦戰,以功授輕車將軍,加持節。 卒於城內,贈散騎常侍、左衛將軍。 叡族弟愛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
愛字孝友,沈靜有器局。 高祖父廣,晉後軍將軍、北平太守。 曾祖軌,以孝武太元之初,南遷襄陽,爲本州別駕,散騎侍郎。 祖公循,宋義陽太守。 父義正,早卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
愛少而偏孤,事母以孝聞。 性清介,不妄交遊,而篤志好學,每虛室獨坐,遊心墳素,而埃塵滿席,寂若無人。 年十二,嘗游京師,值天子出遊南苑,邑裏喧嘩,老幼爭觀,愛獨端坐讀書,手不釋卷,宗族見者,莫不異焉。 及長,博學有文才,尤善《周易》及《春秋左氏》義。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
袁顗爲雍州刺史,辟爲主簿。 遭母憂,廬於墓側,負土起墳。 高祖臨雍州,聞之,親往臨弔。 服闋,引爲中兵參軍。 義師之起也,以愛爲壯武將軍、冠軍南平王司馬,帶襄陽令。 時京邑未定,雍州空虛,魏興太守顏僧都等據郡反,州內驚擾,百姓攜貳。 愛沉敏有謀,素爲州里信伏,乃推心撫御,曉示逆順; 兼率募鄉里,得千餘人,與僧都等戰於始平郡南,大破之,百姓乃安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
蕭穎胄之死也,和帝徵兵襄陽,愛從始興王憺赴焉。 先是,巴東太守蕭璝、巴東太守魯休烈舉兵來逼荊州,及憺至,令愛書諭之,璝卽日請降。
(No translation available) (No translation available)
34
中興二年,從和帝東下。 高祖受禪,進號輔國將軍,仍爲驍騎將軍,尋除寧蜀太守,與益州刺史鄧元起西上襲劉季連,行至公安,道病卒,贈衛尉卿。 子乾向,官至驍騎將軍,征北長史,汝陰、鐘離二郡太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
陳吏部尚書姚察曰:昔竇融以河右歸漢,終爲盛族; 柳惔舉南鄭響從,而家聲弗霣,時哉! 忱之謀畫,亦用有成,智矣。 韋叡起上庸以附義,其地比惔則薄,及合肥、邵陽之役,其功甚盛,推而弗有,君子哉! [1]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
全文以中華書局、一九七三年五月版《梁書》為本校。
(No translation available)