1
《易》曰:「亢之爲言也,知進而不知退,知存而不知亡。 知進退存亡而不失其正者,其唯聖人乎! 」《傳》曰:「知足不辱,知止不殆。 」然則不知夫進退,不達乎止足,殆辱之累,期月而至矣。 古人之進也,以康世濟務也,以弘道厲俗也。 然其進也,光寵夷易,故愚夫之所乾沒; 其退也,苦節艱貞,故庸曹之所忌憚。 雖禍敗危亡,陳乎耳目,而輕舉高蹈,寡乎前史。 漢世張良功成身退,病臥卻粒,比於樂毅、范蠡至乎顛狽,斯爲優矣。 其後薛廣德及二疏等,去就以禮,有可稱焉。 魚豢《魏略·知足傳》,方田、徐於管、胡,則其道本異。 謝靈運《晉書·止足傳》,先論晉世文士之避亂者,殆非其人; 唯阮思曠遺榮好遁,遠殆辱矣。 《宋書·止足傳》有羊欣、王微,咸其流亞。 齊時沛國劉瓛,字子珪,辭祿懷道,棲遲養志,不戚戚於貧賤,不耽耽於富貴,儒行之高者也。 梁有天下,小人道消,賢士大夫相招在位,其量力守志,則當世罔聞,時或有致事告老,或有寡志少欲,國史書之,亦以爲《止足傳》云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
顧憲之
(No translation available)
3
顧憲之字士思,吳郡吳人也。 祖抃之,宋鎮軍將軍、湘州刺史。
(No translation available) (No translation available)
4
憲之未弱冠,州辟議曹從事,舉秀才,累遷太子舍人、尚書比部郎、撫軍主簿。 元徽中,爲建康令。 時有盜牛者,被主所認,盜者亦稱己牛,二家辭證等,前後令莫能決。 憲之至,覆其狀,謂二家曰:「無爲多言,吾得之矣。 」乃令解牛,任其所去,牛徑還本主宅,盜者始伏其辜。 發姦擿伏,多如此類,時人號曰神明。 至於權要請託,長吏貪殘,據法直繩,無所阿縱。 性又清儉,強力爲政,甚得民和。 故京師飲酒者得醇旨,輒號爲「顧建康」,言醑清且美焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
遷車騎功曹、晉熙王友。 齊高帝執政,以爲驃騎錄事參軍,遷太尉西曹掾。 齊臺建,爲中書侍郎。 齊高帝卽位,除衡陽內史。 先是,郡境連歲疾疫,死者太半,棺木尤貴,悉裹以葦席,棄之路傍。 憲之下車,分告屬縣,求其親黨,悉令殯葬。 其家人絕滅者,憲之爲出公祿,使綱紀營護之。 又土俗,山民有病,輒云先人爲禍,皆開塚剖棺,水洗枯骨,名爲除祟。 憲之曉喻,爲陳生死之別,事不相由,風俗遂改。 時刺史王奐新至,唯衡陽獨無訟者,乃歎曰:「顧衡陽之化至矣。 若九郡率然,吾將何事!」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
還爲太尉從事中郎。 出爲東中郎長史、行會稽郡事。 山陰人呂文度有寵於齊武帝,於餘姚立邸,頗縱橫。 憲之至郡,卽表除之。 文度後還葬母,郡縣爭赴弔,憲之不與相聞。 文度深銜之,卒不能傷也。 遷南中郎巴陵王長史,加建威將軍、行婺州事。 時司徒、竟陵王於宣城、臨成、定陵三縣界立屯,封山澤數百里,禁民樵采,憲之固陳不可,言甚切直。 王答之曰:「非君無以聞此德音。 」卽命無禁。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
遷給事黃門侍郎,兼尚書吏部郎中。 宋世,其祖覬之嘗爲吏部,於庭植嘉樹,謂人曰:「吾爲憲之種耳。 」至是,憲之果爲此職。 出爲征虜長史、行南兗州事,遭母憂。 服闋,建武中,復除給事黃門侍郎,領步兵校尉。 未拜,仍遷太子中庶子,領吳邑中正。 出爲寧朔將軍、臨川內史; 未赴,改授輔國將軍、晉陵太守。 頃之遇疾,陳解還鄉里。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
永元初,徵爲廷尉,不拜,除豫章太守。 有貞婦萬晞者,少孀居無子,事舅姑尤孝,父母欲奪而嫁之,誓死不許,憲之賜以束帛,表其節義。
(No translation available) (No translation available)
9
中興二年,義師平建康,高祖爲揚州牧,徵憲之爲別駕從事史。 比至,高祖已受禪,憲之風疾漸篤,固求還吳。 天監二年,就家授太中大夫。 憲之雖累經宰郡,資無擔石。 及歸,環堵,不免饑寒。 八年,卒於家,年七十四。 臨終爲制,以敕其子曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
夫出生入死,理均晝夜。 生旣不知所從來,死亦安識所往。 延陵所云「精氣上歸于天,骨肉下歸於地,魂氣則無所不之」,良有以也。 雖復茫昧難徵,要若非妄。 百年之期,迅若馳隙。 吾今豫爲終制,瞑目之後,念並遵行,勿違吾志也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
莊周、澹臺,達生者也; 王孫、士安,矯俗者也。 吾進不及達,退無所矯。 常謂中都之制,允理愜情。 衣周於身,示不違禮; 棺周於衣,足以蔽臭。 入棺之物,一無所須。 載以輴車,覆以粗布,爲使人勿惡也。 漢明帝天子之尊,猶祭以杅水脯糗; 范史雲烈士之高,亦奠以寒水乾飯。 況吾卑庸之人,其可不節衷也? 喪易寧戚,自是親親之情; 禮奢寧儉,差可得由吾意。 不須常施靈筵,可止設香燈,使致哀者有憑耳。 朔望祥忌,可權安小床,暫設幾席,唯下素饌,勿用牲牢。 蒸嘗之祠,貴賤罔替。 備物難辦,多致疏怠。 祠先人自有舊典,不可有闕。 自吾以下,祠止用蔬食時果,勿同於上世也。 示令子孫,四時不忘其親耳。 孔子云:「雖菜羹瓜祭,必齊如也。 」本貴誠敬,豈求備物哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
所著詩、賦、銘、贊幷《衡陽郡記》數十篇。
(No translation available)
13
陶季直
(No translation available)
14
陶季直,丹陽秣陵人也。 祖愍祖,宋廣州刺史。 父景仁,中散大夫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
季直早慧,愍祖甚愛異之。 愍祖嘗以四函銀列置於前,令諸孫各取,季直時甫四歲,獨不取。 人問其故,季直曰:「若有賜,當先父伯,不應度及諸孫,是故不取。 」愍祖益奇之。 五歲喪母,哀若成人。 初,母未病,令於外染衣; 卒後,家人始贖,季直抱之號慟,聞者莫不酸感。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
及長,好學,淡於榮利。 起家桂陽王國侍郎、北中郎鎮西行參軍,並不起,時人號曰「聘君」。 父憂服闋,尚書令劉秉領丹陽尹,引爲後軍主簿、領郡功曹。 出爲望蔡令,頃之以病免。 時劉秉、袁粲以齊高帝權勢日盛,將圖之,秉素重季直,欲與之定策。 季直以袁、劉儒者,必致顛殞,固辭不赴。 俄而秉等伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
齊初,爲尚書比部郎,時褚淵爲尚書令,與季直素善,頻以爲司空司徒主簿,委以府事。 淵卒,尚書令王儉以淵有至行,欲諡爲文孝公,季直請曰:「文孝是司馬道子諡,恐其人非具美,不如文簡。 」儉從之。 季直又請儉爲淵立碑,終始營護,甚有吏節,時人美之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
遷太尉記室參軍。 出爲冠軍司馬、東莞太守,在郡號爲清和。 還除散騎侍郎,領左衛司馬,轉鎮西諮議參軍。 齊武帝崩,明帝作相,誅鋤異己,季直不能阿意,明帝頗忌之,乃出爲輔國長史、北海太守。 邊職上佐,素士罕爲之者。 或勸季直造門致謝,明帝旣見,便留之,以爲驃騎諮議參軍,兼尚書左丞。 仍遷建安太守,政尚清靜,百姓便之。 還爲中書侍郎,遷遊擊將軍、兼廷尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
梁臺建,遷給事黃門侍郎。 常稱仕至二千石,始願畢矣,無爲務人間之事,乃辭疾還鄉里。 天監初,就家拜太中大夫。 高祖曰:「梁有天下,遂不見此人。 」十年,卒於家,時年七十五。 季直素清苦絕倫,又屏居十餘載,及死,家徒四壁,子孫無以殯斂,聞者莫不傷其志焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
蕭眎素
(No translation available)
21
蕭眎素,蘭陵人也。 祖思話,宋征西儀同三司; 父惠明,吳興太守; 皆有盛名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
眎素早孤貧,爲叔父惠休所收卹。 起家爲齊司徒法曹行參軍,遷著作佐郎、太子舍人、尚書三公郎。 永元末,爲太子洗馬。 梁臺建,高祖引爲中尉驃騎記室參軍。 天監初,爲臨川王友,復爲太子中舍人、丹陽尹丞。 初拜,高祖賜錢八萬,眎素一朝散之親友。 又遷司徒左西屬、南徐州治中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
性靜退,少嗜欲,好學,能清言,榮利不關於口,喜怒不形於色。 在人間及居職,並任情通率,不自矜高,天然簡素,士人以此咸敬之。 及在京口,便有終焉之志,乃於攝山築室。 會徵爲中書侍郎,遂辭不就,因還山宅,獨居屏事,非親戚不得至其籬門。 妻,太尉王儉女,久與別居,遂無子。 八年,卒。 親故迹其事行,諡曰貞文先生。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
【評】
(No translation available)
25
史臣曰:顧憲之、陶季直,引年者也,蕭眎素則宦情鮮焉。 比夫懷祿耽寵,婆娑人世,則殊間矣。 [1]
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
全文以中華書局、一九七三年五月版《梁書》爲本校。
(No translation available)