1
壽隆七年[1]正月甲戌,道宗崩,奉遺詔即皇帝位於柩前。 群臣上尊號曰天祚皇帝。
(No translation available) (No translation available)
2
二月壬辰朔,改元乾統,大赦。 詔為耶律乙辛所誣陷者,復其官爵,籍沒者出之,流放者還之。 乙未,遣使告哀于宋及西夏、高麗。 乙巳,以北府宰相蕭兀納為遼興軍節度使,加守太傅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
三月丁卯,詔有司以張孝傑家屬分賜群臣。 甲戌,召僧法頤放戒於內庭。
(No translation available) (No translation available)
4
夏四月,旱。
(No translation available)
5
六月庚寅朔,如慶州。 甲午,宋遣王潛等來弔祭。 丙申,高麗、夏國各遣使慰奠。 戊戌,以南府宰相斡特剌兼南院樞密使。 庚子,追懿德皇后為宣懿皇后。 壬寅,以宋魏國王和魯斡為天下兵馬大元帥。 乙巳,以北平郡王淳進封鄭王。 丁未,北院樞密使耶律阿思加於越。 辛亥,葬仁聖大孝文皇帝、宣懿皇后于慶陵。 <一>
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
秋七月癸亥,阻卜、鐵驪來貢。
(No translation available)
7
八月甲寅,謁慶陵。
(No translation available)
8
九月壬申,謁懷陵。 乙亥,駐蹕藕絲澱。
(No translation available) (No translation available)
9
冬十月壬辰,謁乾陵。 甲辰,上皇考昭懷太子曰大孝順聖皇帝,廟號順宗,皇妣曰貞順皇后。
(No translation available) (No translation available)
10
初,以楊割為生女直部節度使,其俗呼為太師。 是歲楊割死,傳于兄之子烏雅束,束死,其弟阿骨打襲。 <二>
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
二年春正月,如鴨子河。
(No translation available)
12
二月辛卯,如春州。
(No translation available)
13
三月,大寒,冰復合。
(No translation available)
14
夏四月辛亥,詔誅乙辛黨,徙其子孫于邊; 發乙辛、得里特之墓,剖棺,戮屍; 以其家屬分賜被殺之家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
五月乙丑,斡特剌獻耶睹刮等部捷。
(No translation available)
16
六月壬辰,以雨罷獵,駐蹕散水原。 丙午,夏國王李乾順復遣使請尚公主。 丁未,南院大王陳家奴致仕。 壬子,李乾順為宋所攻,遣李造福、田若水求援。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
閏月庚申,策賢良。 壬申,降惠妃為庶人。
(No translation available) (No translation available)
18
秋七月,獵黑嶺,以霖雨,給獵人馬。 阻卜來侵,斡特剌等戰敗之。
(No translation available) (No translation available)
19
冬十月乙卯,蕭海里叛,劫乾州武庫器甲。 命北面林牙郝家奴捕之,蕭海里亡入陪術水阿典部。 丙寅,以南府宰相耶律斡特剌為北院樞密使,三知政事牛溫舒知南院樞密使事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
十一月乙未,郝家奴以不獲蕭海里,免官。 壬寅,以上京留守耶律慎思為北院樞密副使。 有司請以帝生日為天興節。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
三年春正月辛巳朔,如混同江。 女直函蕭海里首,遣使來獻。 戊申,如春州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
二月庚午,以武清縣大水,弛其陂澤之禁。
(No translation available)
23
夏五月戊子,以獵人多亡,嚴立科禁。 乙巳,清暑赤勒嶺。 丙午,謁慶陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
六月辛酉,夏國王李乾順復遣使請尚公主。
(No translation available)
25
秋七月,中京雨雹,傷稼。
(No translation available)
26
冬十月甲辰,如中京。 己未,吐蕃遣使來貢。 庚申,夏國復遣使求援。 己巳,有事於觀德殿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
十一月丙申,文武百官加上尊號曰惠文智武聖孝天祚皇帝,大赦,以宋魏國王和魯斡為皇太叔,梁王撻魯進封燕國王,鄭王淳為東京留守,進封越國王,百官各進一階。 丁酉,以惕隱耶律何魯掃古為南院大王。 戊戌,以受尊號,告廟。 乙巳,謁太祖廟,追尊太祖之高祖曰昭烈皇帝,廟號肅祖,妣曰昭烈皇后; 曾祖曰莊敬皇帝,廟號懿祖,妣曰莊敬皇后。 召監修國史耶律儼纂太祖諸帝實錄。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
十二月戊申,如藕絲澱。
(No translation available)
29
是年,放進士馬恭回等百三人。
(No translation available)
30
二月丁丑,鼻骨德遣使來貢。
(No translation available)
31
夏六月甲辰,駐蹕旺國崖。 甲寅,夏國遣李造福、田若水求援。 癸亥,吐蕃遣使來貢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
秋七月,南京蝗。 庚辰,獵南山。 癸未,以西北路招討使蕭得里底、北院樞密副使耶律慎思並知北院樞密使事。 辛卯,以同知南院樞密使事蕭敵里為西北路招討使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
冬十月己酉,鳳凰見於陰。 己未,幸南京。
(No translation available) (No translation available)
34
十一月乙亥,禦迎月樓,賜貧民錢。
(No translation available)
35
十二月辛丑,以張琳為南府宰相。
(No translation available)
36
五年春正月乙亥,夏國遣李造福等來求援,且乞伐宋。 庚寅,以遼興軍節度使蕭常哥為北府宰相。 丁酉,遣樞密直學士高端禮等諷宋罷伐夏兵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
二月癸卯,微行,視民疾苦。 丙午,幸鴛鴦濼。
(No translation available) (No translation available)
38
三月壬申,以族女南仙封成安公主,下嫁夏國王李乾順。
(No translation available)
39
夏四月甲申,射虎炭山。
(No translation available)
40
五月癸卯,清暑南崖。 壬子,宋遣曾孝廣、王戩報聘。
(No translation available) (No translation available)
41
六月甲戌,夏國遣使來謝,及貢方物。 己n,幸候里吉。
(No translation available) (No translation available)
42
秋七月,謁慶陵。
(No translation available)
43
九月辛亥,駐蹕藕絲澱。 乙卯,謁乾陵。
(No translation available) (No translation available)
44
冬十一月戊戌,禁商賈之家應進士舉。 丙辰,高麗三韓國公王薨,子遣使來告。
(No translation available) (No translation available)
45
十二月己巳,夏國復遣李造福、田若水求援。 癸酉,宋遣林洙來議與夏約和。 <三>
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
六年春正月辛丑,遣知北院樞密使事蕭得里底、<四>知南院樞密使事牛溫舒使宋,諷歸所侵夏地。
(No translation available)
47
夏五月,清暑散水原。
(No translation available)
48
六月辛巳,夏國遣李造福等來謝。
(No translation available)
49
秋七月癸巳,阻卜來貢。 甲午,如黑嶺。 庚子,獵鹿角山。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
冬十月乙亥,宋與夏通好,遣劉正符、曹穆來告。 <五>庚辰,以皇太叔、南京留守和魯斡兼惕隱,東京留守、越國王淳為南府宰相。
(No translation available) (No translation available)
51
十一月乙未,以謝家奴為南院大王,馬奴為奚六部大王。 丙申,行柴冊禮。 戊戌,大赦。 以和魯斡為義和仁聖皇太叔,<六>越國王淳進封魏國王,封皇子敖盧斡為晉王,習泥烈為饒樂郡王。 己亥,謁太祖廟。 甲辰,祠木葉山。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
十二月己巳,封耶律儼為漆水郡王,餘官進爵有差。
(No translation available)
53
七年春正月,鉤魚於鴨子河。
(No translation available)
54
二月,駐蹕大魚濼。
(No translation available)
55
夏六月,次散水原。
(No translation available)
56
秋七月,如黑嶺。
(No translation available)
57
冬十月,謁乾陵,獵醫巫閭山。
(No translation available)
58
是年,放進士李石等百人。
(No translation available)
59
八年春正月,如春州。
(No translation available)
60
夏四月丙申,封高麗王為三韓國公,贈其父為高麗國王<七>。
(No translation available)
61
五月,清暑散水原。
(No translation available)
62
六月壬辰,西北路招討使蕭敵里率諸蕃來朝。 丙申,射柳祈雨。 壬寅,夏國王李乾順以成安公主生子,遣使來告。 丁未,如黑嶺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
秋七月戊辰,以雨罷獵。
(No translation available)
64
冬十二月己卯,高麗遣使來謝。
(No translation available)
65
九年春正月丙午朔,如鴨子河。
(No translation available)
66
二月,如春州。
(No translation available)
67
三月戊午,夏國以宋不歸地,遣使來告。
(No translation available)
68
夏四月壬午,五國部來貢。
(No translation available)
69
六月乙亥,清暑特禮嶺。
(No translation available)
70
秋七月,隕霜,傷稼。 甲寅,獵于候里吉。
(No translation available) (No translation available)
71
八月丁酉,雪,罷獵。
(No translation available)
72
冬十月癸酉,望祠木葉山。 丁丑,詔免今年租稅。
(No translation available) (No translation available)
73
十二月甲申,高麗遣使來貢。
(No translation available)
74
是年,放進士劉楨等九十人。
(No translation available)
75
十年春正月辛丑,預行立春禮。 如鴨子河。
(No translation available) (No translation available)
76
二月庚午朔,駐蹕大魚濼。
(No translation available)
77
夏四月丙子,五國部長來貢。 丙戌,預行再生禮。 癸巳,獵於北山。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
78
六月甲戌,清暑玉丘。 癸未,夏國遣李造福等來貢。 甲午,阻卜來貢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
79
秋七月辛丑,謁慶陵。
(No translation available)
80
九月甲戌,免重九節禮。
(No translation available)
81
冬十月,駐蹕藕絲澱。
(No translation available)
82
十二月己酉,改明年元。
(No translation available)
83
是歲,大饑。
(No translation available)
84
天慶元年春正月,鉤魚於鴨子河。
(No translation available)
85
二月,如春州。
(No translation available)
86
三月乙亥,五國部長來貢。
(No translation available)
87
夏五月,清暑散水原。
(No translation available)
88
秋七月,獵。
(No translation available)
89
冬十月,駐蹕藕絲澱。
(No translation available)
90
二年春正月己未朔,如鴨子河。 丁丑,五國部長來貢。
(No translation available) (No translation available)
91
二月丁酉,如春州,幸混同江鉤魚,<八>界外生女直酋長在千里內者,以故事皆來朝。 適遇「頭魚宴」,酒半酣,上臨軒,命諸酋次第起舞; 獨阿骨打辭以不能。 諭之再三,終不從。 他日,上密謂樞密使蕭奉先曰:「前日之燕,阿骨打意氣雄豪,顧視不常,可托以邊事誅之。 否則,必貽後患。 」奉先曰:「寏人不知禮義,無大過而殺之,恐傷向化之心。 假有異志,又何能為? 」其弟吳乞買、粘罕、胡舍等嘗從獵,<九>能呼鹿,刺虎,搏熊。 上喜,輒加官爵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
92
夏六月庚寅,清暑南崖。 甲午,和州回鶻來貢。 戊戌,成安公主來朝。 甲辰,阻卜來貢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
93
秋七月乙丑,獵南山。
(No translation available)
94
九月己未,射獲熊,燕群臣,上親禦琵琶。 初,阿骨打混同江宴歸,疑上知其異志,遂稱兵,先並旁近部族。 女直趙三、阿鶻產拒之,阿骨打虜其家屬。 二人走訴咸州,詳穩司送北樞密院。 樞密使蕭奉先作常事以聞上,仍送咸州詰責,欲使自新。 後數召,阿骨打竟稱疾不至。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
95
冬十月辛亥,高麗三韓國公王之母死,來告,即遣使致祭,起復。 是月,駐蹕奉聖州。
(No translation available) (No translation available)
96
十一月乙卯,幸南京。 丁卯,謁太祖廟。
(No translation available) (No translation available)
97
是年,放進士韓等七十七人。
(No translation available)
98
三年春正月丙寅,賜南京貧民錢。 丁卯,如大魚濼。 甲戌,禁僧尼破戒。 丙子,獵狗牙山,大寒,獵人多死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
99
三月,籍諸道戶,徙大牢古山圍場地居民于別土。 阿骨打一日率五百騎突至咸州,吏民大驚。 翌日,赴詳穩司,與趙三等面折庭下。 阿骨打不屈,送所司問狀。 一夕遁去。 遣人訴於上,謂詳穩司欲見殺,故不敢留。 自是召不復至。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
100
夏閏四月,李弘以左道聚眾為亂,支解,分示五京。
(No translation available)
101
六月乙卯,斡朗改國遣使來貢良犬。 丙辰,夏國遣使來貢。
(No translation available) (No translation available)
102
秋七月,幸秋山。
(No translation available)
103
九月,駐蹕藕絲澱。
(No translation available)
104
十一月甲午,以三司使虞融知南院樞密使事,西南面招討使蕭樂古為南府宰相。
(No translation available)
105
十二月庚戌,高麗遣使來謝致祭。 癸丑,回鶻遣使來貢。 甲寅,以樞密直學士馬人望三知政事。 丙辰,知樞密院事耶律儼薨。 癸亥,高麗遣使來謝起復。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
106
四年春正月,如春州。 初,女直起兵,以紇石烈部人阿疏不從,遣其部撒改討之。 阿疏弟狄故保來告,詔諭使勿討,不聽,阿疏來奔。 至是女直遣使來索,不發。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
107
夏五月,清暑散水原。
(No translation available)
108
秋七月,女直復遣使取阿疏,不發,乃遣侍御阿息保問境上多建城堡之故。 女直以慢語答曰:「若還阿疏,朝貢如故; 不然,城未能已。 」遂發渾河北諸軍,益東北路統軍司。 阿骨打乃與弟粘罕、胡舍等謀,」一○:以銀術割、移烈、婁室、母等為帥,集女直諸部兵,擒遼障鷹官。 及攻甯江州,東北路統軍司以聞。 時上在慶州射鹿,聞之略不介意,遣海州刺史高仙壽統渤海軍應援。 蕭撻不也遇女直,戰于甯江東,敗績。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
109
冬十月壬寅朔,」一一:以守司空蕭嗣先為東北路都統,靜江軍節度使蕭撻不也為副,發契丹奚軍三千人,中京禁兵及土豪二千人,別選諸路武勇二千餘人,以虞候崔公義為都押官,控鶴指揮邢穎為副,引軍屯出河店。 兩軍對壘,女直軍潛渡混同江,掩擊遼眾。 蕭嗣先軍潰,崔公義、邢穎、耶律佛留、蕭葛十等死之,其獲免者十有七人。 蕭奉先懼其弟嗣先獲罪,輒奏東征潰軍所至劫掠,若不肆赦,恐聚為患。 上從之,嗣先但免官而已。 諸軍相謂曰:「戰則有死而無功,退則有生而無罪。 」故士無鬥志,望風奔潰。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
110
十一月壬辰,都統蕭敵里等營於斡鄰濼東,又為女直所襲,士卒死者甚眾。 甲午,蕭敵里亦坐免官。 」一二:辛丑,以西北路招討使耶律斡里朵為行軍都統,」一三:副點檢蕭乙薛、同知南院樞密使事耶律章奴副之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
111
十二月,咸、賓、祥三州及鐵驪、兀惹皆叛入女直。 乙薛往援賓州,南軍諸將實婁、特烈等往援咸州,並為女直所敗。
(No translation available) (No translation available)
112
校勘記
(No translation available)
113
一:辛亥葬仁聖大孝文皇帝宣懿皇后于慶陵遼文匯八道宗哀冊、宣懿哀冊並作壬子將遷座於永福陵。
(No translation available)
114
二:其弟阿骨打襲按金史世紀,楊割 〈 (盈歌)〉 卒於乾統三年癸未,烏雅束襲; 烏雅束卒于天慶三年癸巳,阿骨打襲。 此系帶敘,年份未合。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
115
三:宋遣林洙來議與夏約和林洙,國志一○、宋史二○及長編並作林攄。
(No translation available)
116
四:知北院樞密使事蕭得里底事字原脫,據上文四年六月及卷一○○本傳補。
(No translation available)
117
五:遣劉正符曹穆來告劉正符,國志一○、宋史二○及長編並作劉正夫。
(No translation available)
118
六:以和魯斡為義和仁聖皇太叔按皇子表,聖作壽。 和魯斡與天祚為祖孫輩,「皇太叔」系封號。
(No translation available) (No translation available)
119
七:封高麗王為三韓國公贈其父為高麗國王按高麗史一一,壽昌三年已封為高麗王,六年已封為三韓國公。 又卷一二,六年二月,遼遣使冊為高麗王,無追封之事。
(No translation available) (No translation available)
120
八:正月如鴨子河至二月幸混同江按紀太平四年二月,「詔改鴨子河曰混同江」。 但此後鴨子河之名仍沿用未廢。
(No translation available) (No translation available)
121
九:其弟吳乞買粘罕胡舍等嘗從獵按國志一○云:「阿骨打有弟曰吳乞馬、粘罕、胡舍輩,天祚歲入秋山,數人必從行。 」吳乞馬即吳乞買,漢名晟,為阿骨打之弟。 粘罕,本名粘沒喝,又作粘哥,金史七四有傳作宗翰; 胡舍即胡舍,大金國志二七有傳作骨舍。 二人均阿骨打之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
122
一○:阿骨打乃與弟粘罕胡舍等謀「弟」,應作。 三※校勘記」
(No translation available) (No translation available)
123
九:。
(No translation available)
124
一一:冬十月壬寅朔冬字,依文例補。 朔字,據朔考補。
(No translation available) (No translation available)
125
一二:蕭敵里亦坐免官按蕭敵里即上文蕭嗣先,金史作蕭寁里。
(No translation available)
126
一三:西北路招討使耶律斡里朵為行軍都統國志一○作「北樞密副使耶律斡離朵淶流河路都統」。
(No translation available)