1
營衛誌上
(No translation available)
2
上古之世,草衣木食,巢居穴處,熙熙於於,不求不爭。 爰自炎帝政衰,蚩尤作亂,始制干戈,以毒天下。 軒轅氏作,戮之涿鹿之阿。 處則象吻於宮,行則縣旄於纛,以為天下萬世戒。 於是師兵營衛,不得不設矣。 冀州以南,歷洪水之變,夏後始制城郭。 其人土著而居綏服之中,外奮武衛,內揆文教,守在四邊。 營衛之設,以備非常而已。 並、營以北,勁風多寒,隨陽遷徙,歲無寧居,曠土萬里,寇賊奸宄,乘隙而作。 營衛之設,以為常然。 其勢然也。 有遼始大,設制尤密。 居有宮衛,謂之斡魯朵,出有行營,謂之捺缽; 分鎮邊圉,謂之部族。 有事則以攻戰為務,閑暇則以畋漁為生。 無日不營,無在不衛。 立國規模,莫重於此。 作《營衛志》。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
○宮衛
(No translation available)
4
遼國之法:天子踐位,置宮衛,分州縣,析部族,設官府,籍戶口,備兵馬。 崩則扈從后妃宮帳,以奉陵寢。 有調發,則丁壯從戎事,老弱居守。 太祖曰弘義宮,應天皇后曰長寧宮,太宗曰永興宮,世宗曰積慶宮。 穆宗曰延昌宮,景宗曰彰湣宮,承天太后曰崇德宮,聖宗曰興聖宮,興宗曰延慶宮,道宗曰太和宮,天祚曰永昌宮。 又孝文皇太弟有敦睦宮,丞相耶律隆運有文忠王府。 凡州三十八,縣十,提轄司四十一,石烈二十三,瓦裏七十四,抹裏九十八,得裏二,閘撒十九。 為正戶八萬,蕃漢轉戶十二萬三千,共二十萬三千戶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
算斡魯朵,太祖置。 國語心腹曰『算』,宮曰『斡魯朵』。 是為弘義宮。 以心腹之衛置,益以渤海俘,錦州戶。 其斡魯朵在臨潢府,陵寢在祖州東南二十里。 正戶八千,蕃漢轉戶七千,出騎軍六千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
州五:錦、祖、嚴、祺、銀。 縣一:富義。 提轄司四:南京、西京、奉聖州、平州。 石烈二:曰須,曰速魯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
瓦裏四:曰合不,曰撻撒,曰慢押,曰虎池。 抹裏四:曰膻,曰預墩,曰鶻突,曰糾裏闡。 得裏二:曰述壘北。 曰述壘南。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
國阿輦斡魯朵,太宗置。 收國曰「國阿輦」。 是為永興宮,初名孤穩斡魯朵。 以太祖平渤海俘戶,東京、懷州提轄司及雲州懷仁縣、澤州灤河縣等戶置。 其斡魯朵在遊古河側。 陵寢在懷州南三十里。 正戶三千,番漢轉戶七千,出騎軍五千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
州四:懷、黔、開、來。 縣二:保和、灤河。 提轄司四:南京、西京、奉聖州、平州。 石烈一:北女古。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
瓦裏四:曰抹,曰母,曰合李只,曰述壘。
(No translation available)
11
抹裏十三:曰述壘軫,曰大隔蔑,曰小隔蔑,曰母,曰歸化不術,曰唐括,曰吐谷,曰百爾瓜忒,曰合魯不只,曰移馬不只,曰膻,曰清滯,曰速穩。
(No translation available)
12
閘撒七:曰伯德部,曰守狘,曰穴骨只,曰合不頻尼,曰虎裏狘,曰耶裏只挾室,曰僧隱令公。
(No translation available)
13
耶魯碗斡魯朵,世宗置。 興盛曰「耶魯碗」。 是為積慶宮。 以文獻皇帝衛從及太祖俘戶,及雲州提轄司,並高、宜等州戶置。 其斡魯朵在土河東,陵寢在長寧宮北。 正戶五千,蕃漢轉戶八千,出騎軍八千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
州三:康、顯、宜。 縣一:山東。 提轄司四。 石烈一:兮臘。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
瓦裏八:曰達撒,曰合不,曰吸烈,曰逼裏,曰潭馬,曰槊不,曰耶裏直,曰耶魯兀也。
(No translation available)
16
抹裏十:曰紇斯直,曰蠻葛,曰厥裏,曰潭馬忒,曰出懶,曰速忽魯碗,曰牒裏得,曰閻馬,曰叠裏特,曰女古。
(No translation available)
17
蒲速碗斡魯朵,應天皇太后置。 興隆曰「蒲速碗」。 是為長寧宮。 以遼州及海濱縣等戶置。 其斡魯朵在高州,陵寢在龍化州東一百里。 世宗分屬讓國皇帝宮院。 正戶七千,蕃漢轉戶六千,出騎軍五千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
州四:遼、儀坤、遼西、顯。 縣三:奉先、歸義、定霸。 提轄司四。 石烈一:北女古。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
瓦裏六:曰潭馬,曰合不,曰達撒,曰慢押,曰耶裏只,曰渾只。
(No translation available)
20
抹裏十三:曰渾得移鄰稍瓦只,曰合四卑臘因鐵裏卑稍只,曰奪羅果只,曰拿葛只,曰合裏只,曰婆渾昆母溫,曰阿魯埃得本,曰東廝裏門,曰西廝裏門,曰東钁裏,曰西钁裏,曰牒得只,曰滅母鄰母。
(No translation available)
21
奪裏本斡魯朵,穆宗置。 是為延昌宮。 討平曰「奪裏本」。 以國阿輦斡魯朵戶及阻卜俘戶,中京提轄司、南京制置司、咸、信、韓等州戶置。 其斡魯朵在糺雅裏山南,陵寢在京南。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
正戶一千,蕃漢轉戶三千,出騎軍二千。 州二:遂、韓。 提轄司三:中京、南京、平州。 石烈一:曰須。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
瓦裏四:曰抹骨古等,曰兀沒,曰潭馬,曰合裏直。
(No translation available)
24
抹裏四:曰抹骨登兀沒滅,曰土木直移鄰,曰息州決裏,曰莫瑰奪石。
(No translation available)
25
監母斡魯朵,景宗置。 是為彰憨宮。 遺留曰「監母。 」以章肅皇帝侍衛及武安州戶置。 其斡魯朵在合魯河,陵寢在祖州南。 正戶八千,蕃漢轉戶一萬,出騎軍一萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
州四:永、龍化、降聖、同。 縣二:行唐、阜俗。 提轄司四。 石烈二:曰監母,曰南女古。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
瓦裏七:曰潭馬,曰奚烈,曰埃合裏直,曰蠻雅葛,曰特末,曰烏也,曰滅合裏直。
(No translation available)
28
抹裏十一:曰尼母曷烈因稍瓦直,曰察改因麻得不,曰移失鄰斡直,曰辛古不直,曰撒改真,曰牙葛直,曰虎狘阿裏鄰,曰潑昆,曰潭馬,曰閘臘,曰楚兀真果鄰。
(No translation available)
29
孤穩斡魯朵,承天太后置。 是為崇德宮。 玉曰「孤穩」。 以乾、顯、雙三州戶置。 其斡魯朵在土河東,陵祔景宗皇帝。 正戶六千,蕃漢轉戶一萬,出騎軍一萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
州四:乾川、雙、貴德。 縣一:潞上京。 提轄司三:南京、西京、奉聖州。 石烈三:曰钁裏,曰滂,曰叠裏特女古。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
瓦裏七:曰達撒,曰耶裏,曰合不,曰歇不,曰合裏直,曰慢押,曰耶裏直。
(No translation available)
32
抹裏十一:曰阿裏廝直述壘,曰預篤溫稍瓦直,曰潭馬,曰賃預篤溫一臘,曰牙葛直,曰牒得直,曰虎溫,曰孤溫,曰撒裏僧,曰阿裏葛斯過鄰,曰鐵裏乖穩钁裏。
(No translation available)
33
閘撒五:曰合不直迷裏幾頻你,曰牒耳葛太保果直,曰爪裏阿本果直,曰僧隱令公果直,曰老昆令公果直。
(No translation available)
34
女古斡魯朵,聖宗置。 是為興聖宮。 金曰「女古」。 以國阿輦、耶魯碗、蒲速碗三斡魯朵戶置。 其斡魯朵在女混活直,陵寢在慶州南安。 正戶一萬,蕃漢轉戶二萬,出騎軍五千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
州五:慶、隰、烏上京、烏東京、霸。 提轄司四。
(No translation available) (No translation available)
36
石烈四:曰毫兀真女姑,曰拿兀真女室,曰女特裏特,曰女古滂。 瓦裏六:曰女古,曰蒲速碗,曰鶻篤,曰乙抵,曰蓊,曰埃也。
(No translation available) (No translation available)
37
抹裏九:曰乙辛不只,曰鐵乖溫,曰埃合裏只,曰嘲瑰,曰合魯山血古只,曰奪忒排登血古只,曰勞骨,曰虛沙,曰土鄰。
(No translation available)
38
閘撒五:曰達鄰頻你,曰和裏懶你,曰爪阿不厥真,曰粘獨裏僧,曰袍達夫人厥只。
(No translation available)
39
窩篤碗斡魯朵,興宗置。 是為延慶宮。 孳息曰「窩篤碗」。 以諸斡魯朵及饒州戶置。 其斡魯朵在高州西,陵寢在上京慶州。 正戶七千,蕃漢轉戶一萬,出騎軍一萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
州三:饒、長春、泰。 提轄司四。 石烈二:曰窩篤碗、曰鶻篤骨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
瓦裏六:曰窩篤碗,曰廝把,曰廝阿,曰糺裏,曰得裏,曰歐烈。
(No translation available)
42
抹裏六; 曰歐裏本,曰燕廝,曰緬四,曰乙僧,曰北得裏,曰南得裏。
(No translation available) (No translation available)
43
阿思斡魯朵,道宗置。 是為太和宮。 寬大曰「阿思」。 以諸斡魯朵御前承應人及興中府戶置。 其斡魯朵在好水濼,陵寢在上京慶州。 正戶一萬,蕃漢轉戶二萬,出騎軍一萬五千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
石烈二:曰阿廝,曰耶魯。
(No translation available)
45
瓦裏八:曰阿廝,曰耶魯,曰得裏,曰糺裏,曰撒不,曰鶻篤,曰蒲速斡,曰曷烈。
(No translation available)
46
抹裏七:曰恩州得裏,曰斡奢得裏,曰歐裏本,曰特滿,曰查剌土鄰,曰糺裏,曰阿裏廝迷裏。
(No translation available)
47
阿魯碗斡魯朵,天祚皇帝置。 是為永昌宮。 輔佑曰「阿魯碗」。 以諸斡魯朵御前承應人,春、宣州戶置。 正戶八千,蕃漢轉戶一萬,出騎軍一萬。 石烈二:曰阿魯碗,曰榆魯碗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
瓦裏八:曰阿魯斡,曰合裏也,曰鶻突,曰敵剌,曰謀魯斡,曰糺裏,曰奪裏剌,曰特末也。
(No translation available)
49
抹裏八; 曰蒲速碗,曰移輦,曰斡篤碗,曰特滿,曰謀魯碗,曰移典,曰悅,曰勃得本。
(No translation available) (No translation available)
50
孝文皇太子弟敦睦宮,謂之赤寔得本斡魯朵。 孝曰「赤寔得本」。 文獻皇帝承應人及渤海俘,建、沈、巖三州戶置。 陵寢在祖州西南三十里。 正戶三千,蕃漢轉戶五千,出騎軍五千。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
州三:建、沈、巖。 提轄司一:南京。 石烈二:曰嘲,曰與敦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
瓦裏六:曰乙辛,曰得裏,曰奚烈直,曰大潭馬,曰小潭馬,曰與墩。 抹裏二:曰潭馬抹乖,曰柳實。 閘撒二:曰耳晨頻你,曰打裏頻你。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
大丞相晉國王耶律隆運,本韓氏,名德讓。 以功賜國姓,出宮籍,隸橫帳季父房。 贈尚書令,謚文忠。 無子,以皇族魏王貼不子耶魯為嗣,早卒,天祚皇帝又以皇子敖魯斡繼之。 官給葬具,建廟乾陵側。 擬諸宮例,建文忠王府。 正戶五千,蕃漢轉戶八千,出騎軍一萬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
州一。 提轄司六:上京、中京、南京、西京、奉聖州、平州。 著帳郎君
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
著帳郎君:初,遙輦痕德堇可汗以蒲古只等三族害於越釋魯,籍沒家屬入瓦裏。 淳欽皇后有之,以為著帳郎君。 世宗悉免。 從族、戚、世官犯罪者沒入。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
著帳戶
(No translation available)
57
著帳戶:本諸斡魯朵析出,及諸罪沒入者。 凡承應小底、司藏、鷹坊、湯藥、尚飲、盥漱、尚膳、尚衣、裁造等役,及宮中、親王祗從,伶官之屬,皆充之。
(No translation available) (No translation available)
58
凡諸宮衛人丁四十萬八千,騎軍十萬一千。 著帳釋宥、沒入,隨時增損,無常額。
(No translation available) (No translation available)