1
百官志一
(No translation available)
2
官生於職,職沿於事,而名加之。 後世沿名,不究其實。 吏部,一太宰也,為大司徒,為尚書,為中書,為門下; 兵部,一司馬也,為大司馬,為太尉,為樞密使。 沿古官名,分今之職事以配之,於是先王統理天下之法,如治絲而棼,名實淆矣。 契丹舊俗,事簡職專,官制樸實,不以名亂之,其興也勃焉。 太祖神冊六年,詔正班爵。 至於太宗,兼制中國,官分南北,以國制治契丹,以漢制待漢人。 國制簡樸,漢制則沿名之風固存也。 遼國官職,分北、南院,北面治宮帳、部族、屬國之政,南面治漢人州縣、租賦、軍馬之事。 因俗而治,得其宜矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
初,太祖分叠剌夷離堇為北、南二大王,謂之北、南院。 宰相、樞密、宣徽、林牙,下至郎君、護衛,皆分北、南,其實所治皆北面之事,語遼官制者,可不辨。 凡遼朝官,北樞密視兵部,南樞密視吏部,北、南二王視戶部,夷離畢視刑部,宣徽視工部,敵烈麻都視禮部,北、南府宰相總之。 惕隱治宗族,林牙修文告,於越坐而論議,以象公師,朝廷之上。 事簡職專,此遼所以興也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
○北面上北面朝官
(No translation available)
5
契丹北樞密院。 掌兵機、武銓、群牧之政,凡契丹軍馬皆屬焉。 以其牙帳居大內帳殿之北,故名北院。 元好問所謂「北衙不理民」是也。 北院樞密使
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
知北院樞密使事知樞密院事北院樞密副使知北院樞密副使事
(No translation available)
7
同知北院樞密使事簽書北樞密院事北院都承旨北院副承旨
(No translation available)
8
北院林牙知北院貼黃給事北院知聖旨頭子事掌北院頭子
(No translation available)
9
北樞密院敞史北院郎君北樞密院通事北院掾史
(No translation available)
10
北樞密院中丞司北南樞密院點檢中丞司事總知中丞司事北院左中丞
(No translation available)
11
北院右中丞同知中丞司事北院侍御
(No translation available)
12
契丹南樞密院。 掌文銓、部族、丁賦之政,凡契丹人民皆屬焉。 以其牙帳居大內之南,故名南院。 元好問所謂「南衙不主兵」是也。 南院樞密使
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
知南院樞密使事知南院樞密事南院樞密副使知南院樞密副使事
(No translation available)
14
同知南院樞密使事簽書南樞密院事南院都承旨南院副承旨
(No translation available)
15
南院林牙知南院貼黃給事南院知聖旨頭子事掌南院頭子
(No translation available)
16
南樞密院敞史南院郎君南樞密院通事南院掾史
(No translation available)
17
南樞密院中丞司北南樞密院點檢中丞司事總知中丞司事南院左中丞
(No translation available)
18
南院右中丞同知中丞司事南院侍御北宰相府。 掌佐理軍國之大政,皇族四帳世預其選。
(No translation available) (No translation available)
19
北府左宰相北府右宰相總知軍國事知國事
(No translation available)
20
南宰相府。 掌佐理軍國之大政,國舅五帳世預其選。 南府左宰相南府右宰相總知軍國事
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
知國事北大王院。 分掌部族軍民之政。
(No translation available) (No translation available)
22
北院大王。 初名叠剌部夷離堇,太祖分北、南院,太宗會同元年改夷離堇為大王。 知北院大王事北院大師
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
北院太保北院司徒北院司空北院郎君
(No translation available)
24
北院都統軍司。 掌北院從軍之政令。 北院統軍使北院副統軍使北院統軍都監
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
北院詳穩司。 掌北院部族軍馬之政令。 北院詳穩北院都監北院將軍
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
北院小將軍北院都部署司。 掌北院部族軍民之事。 北院都部署北院副部署
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
南大王院。 分掌部族軍民之政。 南院大王知南院大王事南院太師
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
南院太保。 天慶八年,省南院太保。 南院司徒南院司空南院郎君
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
南院都統軍司。 掌南院從軍之政令。 南院統軍使南院副統軍使南院統軍都監
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
南院詳穩司。 掌南院部族軍馬之政令。 南院詳穩南院都監南院將軍
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
南院小將軍南院都部署司。 掌南院部族軍民之事。 南院都部署南院副部署
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
宣徽北院。 太宗會同元年置,掌北院御前祗應之事。 北院宣徽使知北院宣徽事北院宣徽副使
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
同知北院宣徽事宣徽南院。 會同元年置,掌南院御前祗應之事。 南院宣徽使知南院宣徽事
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
南院宣徽副使同知南院宣徽事
(No translation available)
35
大於越府。 無職掌,班百僚之上,非有大功德者不授,遼國尊官,猶南面之有三公。 太祖以遙輦氏於越受禪。 終遼之世,以於越得重名者三人:耶律曷魯、屋質、仁先,謂之三於越。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
大於越
(No translation available)
37
大惕隱司。 太祖置,掌皇族之政教。 興宗重熙二十一年,耶律義先拜惕隱,戒族人曰:「國家三父房最為貴族,凡天下風化之所自出,不孝不義,雖小不可為。 」其妻晉國長公主之女,每見中表,必具禮服。 義先以身率先,國族化之。 遼國設官之實,於此可見。 太祖有國,首設此官,其後百官擇人,必先宗姓。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
惕隱。 亦曰梯裏己。 知惕隱司事惕隱都監夷離畢院。 掌刑獄。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
夷離畢左夷離畢右夷離畢知左夷離畢事
(No translation available)
40
知右夷離畢事敞史選底。 掌獄。 大林牙院。 掌文翰之事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
北面都林牙北面林牙承旨北面林牙左林牙
(No translation available)
42
右林牙敵烈麻都司。 掌禮儀。 敵烈麻都總知朝廷禮儀
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
總禮儀事文班司。 所掌未詳。 文班太保文班林牙
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
文班牙署文班吏阿劄割只。 所掌未詳。 遙輦故官,後並樞密院。 阿劄割只
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
北面禦帳官
(No translation available)
46
三皇,聖人也,當淳樸之世,重門擊柝,猶嚴於待暴客。 遼之先世,未有城郭、溝池、宮室之固,氈車為營,硬寨為宮,禦帳之官不得不謹。 出於貴戚為侍衛,著帳為近侍,北南部族為護衛,武臣為宿衛,親軍為禁衛,百官番宿為宿直。 奉宸以司供禦,三班以肅會朝,硬寨以嚴晨夜。 法制可謂嚴密矣。 考其凡如左。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
侍衛司。 掌禦帳親衛之事。 侍衛太師侍衛太保侍衛司徒
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
侍衛司空侍衛近侍局近侍直長
(No translation available)
49
近侍近侍小底近侍詳穩司近侍詳穩
(No translation available)
50
近侍都監近侍將軍近侍小將軍北護衛府。 掌北院護衛之事。 皇太后宮有左右護衛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
北護衛太師北護衛太保北護衛司徒總領左右護衛司
(No translation available)
52
總領左右護衛左護衛司左護衛太保左護衛
(No translation available)
53
右護衛司右護衛太保右護衛南護衛府。 掌南院護衛之事。
(No translation available) (No translation available)
54
南護衛太師南護衛太保南護衛司徒總領左右護衛司
(No translation available)
55
總領左右護衛左護衛司左護衛太保左護衛
(No translation available)
56
右護衛司右護衛太保右護衛奉宸司。 掌供奉宸禦之事。
(No translation available) (No translation available)
57
官名未詳奉宸三班院。 掌左、右、寄班之事。 左班都知
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
右班都知寄班都知三班院祗候宿衛司。 專掌宿衛之事
(No translation available) (No translation available)
59
總宿衛事。 亦曰典宿衛事總知宿衛事同掌宿衛事宿衛官
(No translation available) (No translation available)
60
禁衛局總禁衛事禁衛長宿直司。 掌輪直官員宿直之事。 皇太后宮有宿直官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
宿直詳穩宿直都監宿直將軍宿直小將軍
(No translation available)
62
宿直官宿直護衛。 硬寨司。 掌禁圍槍寨、下鋪、傳鈴之事。 硬寨太保
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
皇太子惕隱司。 掌皇太子宮帳之事。 皇太子惕隱北面著帳官
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
古者刑人不在君側。 叛逆家屬沒為著帳,執事禁衛,可為寒心。 此遼世所以多變起肘掖歟!
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
65
著帳郎君院。 遙輦痕德堇可汗以蒲古只等三族害於越室魯,家屬沒入瓦裏。 應天皇太后知國政,析出之,以為著帳郎君、娘子,每加矜恤。 世宗悉免之。 其後內族、外戚及世官之家犯罪者,皆沒入瓦裏。 人戶益眾,因復故名。 皇太后、皇太妃帳,皆有著帳諸局。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
66
著帳郎君節度使著帳郎君司徒祗候郎君班詳穩司祗候郎君班詳穩
(No translation available)
67
祗候郎君直長祗候郎君閘撒狘祗候郎君祗候郎君拽刺
(No translation available)
68
左祗候郎君班詳穩司左祗候郎君班詳穩左祗候郎君直長左祗候郎君閘撒狘
(No translation available)
69
左祗候郎君左祗候郎君拽剌右祗候郎君班詳穩司右祗候郎君班詳穩
(No translation available)
70
右祗候郎君直長右祗候郎君閘撒狘右祗候郎君右祗候郎君拽剌
(No translation available)
71
筆硯局筆硯祗候郎君筆硯吏牌印局
(No translation available)
72
牌印郎君裀褥局裀褥郎君燈燭局
(No translation available)
73
燈燭郎君床幔局床幔郎君殿幄局
(No translation available)
74
殿幄郎君車輿局車輿郎君禦盞局
(No translation available)
75
禦盞郎君本班局本班郎君皇太后祗應司
(No translation available)
76
領皇太后諸局事知皇太后宮諸司事皇太妃祗應司皇后祗應司
(No translation available)
77
近位祗應司皇太子祗應司親王祗應司
(No translation available)
78
著帳戶司。 本諸斡魯朵戶析出,及諸色人犯罪沒入。 凡禦帳、皇太后、皇太妃、皇后、皇太子、近位、親王祗從、伶官,皆充其役。 著帳節度使
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
79
著帳殿中承應小底局筆硯小底寢殿小底
(No translation available)
80
佛殿小底司藏小底習馬小底鷹坊小底
(No translation available)
81
湯藥小底尚飲小底盥漱小底尚膳小底
(No translation available)
82
尚衣小底裁造小底北面皇族帳官
(No translation available)
83
肅祖長子洽昚之族在五院司,叔子葛剌、季子洽禮及懿祖仲子帖剌、季子古直之族皆在六院司。 此五房者,謂之二院皇族。 玄祖伯子麻魯無後,次子巖木之後曰孟父房; 叔子釋魯曰仲父房; 季子為德祖,德祖之元子是為太祖天皇帝,謂之橫帳; 次曰剌葛,曰叠剌,曰寅底石,曰安端,曰蘇,皆曰季父房。 此一帳三房,謂之四帳皇族。 二院治之以北、南二王,四帳治之以大內惕隱,皆統於大惕隱司
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
84
大內惕隱司。 掌皇族四帳之政教。 大內惕隱知大內惕隱事大內惕隱都監
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
85
大橫帳常袞司。 掌太祖皇帝後九帳皇族之事。 橫帳常袞。 亦曰橫帳敞穩。 橫帳太師橫帳太保
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
86
橫帳司空橫帳郎君橫帳知事孟父族帳常袞司。 掌蜀國王巖木房族之事。
(No translation available) (No translation available)
87
仲父族帳常袞司。 掌隋國王釋魯房族之事。 季父族帳常袞司。 掌德祖皇帝三房族之事。 四帳都詳穩司。 掌四帳軍馬之事。 都詳穩
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
88
都監將軍。 本名敞史。 小將軍橫帳詳穩司
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
89
孟父帳詳穩司仲父帳詳穩司季父帳詳穩司舍利司。 掌皇族之軍政。
(No translation available) (No translation available)
90
舍利詳穩舍利都監舍利將軍舍利小將軍
(No translation available)
91
舍利梅裏親王國。 官制未詳。 王府近侍
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
92
王府祗候大東丹國中臺省。 太祖天顯元年置,乾亨四年聖宗省。 左大相右大相
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
93
左次相右次相王子院。 掌王子各帳之事。 王子太師
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
94
王子太保王子司徒王子司空王子班郎君
(No translation available)
95
駙馬都尉府。 掌公主帳宅之事。 駙馬都尉北面諸帳官
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
96
遼太祖有帝王之度者三:代遙輦氏,尊九帳於御營之上,一也; 滅渤海國,存其族帳,亞於遙輦,二也; 並奚王之眾,撫其帳部,擬於國族,三也。 有英雄之智者三:任國舅以耦皇族,崇乙室以抗奚王,列二院以制遙輦是已。 觀北面諸帳官,可以見之矣。 遙輦九帳大常袞司。 掌遙輦窪可汗、阻午可汗、胡剌可汗、蘇可汗、鮮質可汗、昭古可汗、耶瀾可汗、巴剌可汗、痕德堇可汗九世宮分之事。 太祖受位於遙輦,以九帳居皇族一帳之上,設常袞司以奉之,有司不與焉。 凡遼十二宮、五京,皆太祖以來征討所得,非受之於遙輦也。 其待先世之厚,蔑以加矣。 遼俗東向而尚左,禦帳東向,遙輦九帳南向,皇族三父帳北向。 東西為經,南北為緯,故謂御營為橫帳雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
97
大常袞。 亦曰敞穩。 遙輦太師遙輦太保遙輦太尉
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
98
遙輦司徒遙輦司空遙輦侍中,一作世燭。 太宗會同元年置。 敞史
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
99
知事遙輦帳節度使司節度使節度副使
(No translation available)
100
遙輦糺詳穩司遙輦糺詳穩遙輦糺都監遙輦糺將軍
(No translation available)
101
遙輦糺小將軍遙輦克。 官名未詳。
(No translation available) (No translation available)
102
大國舅司。 掌國舅乙室已、拔裏二帳之事。 太宗天顯十年,合皇太后二帳為國舅司; 聖宗開泰三年,又並乙室已、拔裏二司為一帳。 乙室已國舅大翁帳常袞。 一作敞穩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
103
乙室已國舅小翁帳常袞拔裏國舅大父帳常袞拔裏國舅少父帳常袞國舅太師
(No translation available)
104
國舅太保國舅太尉國舅司徒國舅司空
(No translation available)
105
敞史。 太宗會同元年,改郎君為敞史。 知事國舅乙室已大翁帳詳穩司國舅詳穩
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
106
國舅都監國舅本族將軍
(No translation available)
107
國舅本族小將軍。 興宗重熙五年,樞密院奏,國舅乙室已小翁帳敞史,準大橫帳及國舅二父帳,改為將軍。 國舅乙室已小翁帳詳穩司國舅拔裏大父帳詳穩司
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
108
國舅拔裏少父帳詳穩司國舅夷離畢司國舅夷離畢國舅左夷離畢
(No translation available)
109
國舅右夷離畢敞史國舅帳克國舅別部。 世宗置。
(No translation available) (No translation available)
110
官制未詳。 國舅別部敞史。 聖宗太平八年,見國舅別部敞史蕭塔葛。 渤海帳司。 官制未詳。 渤海宰相
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
111
渤海太保渤海撻馬渤海近侍詳穩司奚王府
(No translation available)
112
乙室王府。 並見部族官。 北面宮官遼建諸宮斡魯朵,部族、蕃戶,統以北面宮官。 具如左。 諸行宮都部署院。 總契丹漢人諸行宮之事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
113
諸行宮都部署知行宮諸部署司事諸行宮副部署諸行宮判官
(No translation available)
114
契丹行宮都部署司。 總行在行軍諸斡魯朵之政令。 契丹行宮都部署知契丹行宮都部署事契丹行宮副部署
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
115
契丹行宮判官行宮諸部署司。 掌行在諸宮之政令。 行宮都部署行宮副部署
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
116
行宮部署判官十二宮職名總目:某宮某宮使
(No translation available)
117
某宮副使某宮太師某宮太保某宮侍中。 太宗會同元年置,亦曰世燭。
(No translation available) (No translation available)
118
某宮都部署司。 掌本宮契丹軍民之事。 某宮都部署某宮副部署某宮判官
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
119
某宮提轄司。 官制未詳。 某宮馬群司侍中敞史
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
120
某石烈。 石烈,縣也。 夷離堇。 本名彌裏馬特本,改辛袞,會同元年升。 麻普。 本名達剌幹,會同元年改。 牙書。 會同元年置。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
121
某瓦裏。 內族、外戚、世官犯罪,沒入瓦裏。 抹鶻某抹裏閘撒狘
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
122
某得裏,官名未詳。 太祖弘義宮太宗永興宮世宗積慶宮
(No translation available) (No translation available)
123
應天皇太后長寧宮穆宗延昌宮景宗彰湣宮承天皇太后崇德宮
(No translation available)
124
聖宗興聖宮興宗延慶宮道宗太和宮天祚永昌宮
(No translation available)
125
孝文皇太弟敦睦宮文忠王府
(No translation available)
126
已上十二宮一府,都署、提轄、石烈、瓦裏、抹裏、得裏等,並見《營衛志》。 押行宮輜重夷離畢司。 掌諸宮巡幸扈從輜重之事。 夷離畢
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)