1
南齊書卷十六‧志第八百官
(No translation available)
2
建官設職,興自炎昊,方乎隆周之冊,表乎盛漢之書。 存改回沿,備於歷代,先賢往學,以之雕篆者衆矣。 若夫胡廣舊儀,事惟簡撮,應劭官典,殆無遺恨。 王朗奏議,屬霸國之初基; 陳矯增曹,由軍事而補闕。 今則有《魏氏官儀》、《魚豢中外官》也。 山濤以意辯人,不囗囗囗。 荀勗欲去事煩,唯論并省。 定制成文,本之晉令,後代承業,案爲前准。 肇域官品,區別階資,蔚宗選簿梗概,欽明階次詳悉,虞通、劉寅因荀氏之作,矯舊增新,今古相校。 齊受宋禪,事遵常典,旣有司存,無所偏廢。 其餘散在史注,多已筌拾,覽者易知,不重述也。 〈諸臺府郎令史職吏以下,具見長水校尉王珪之《職儀》。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
相國。
(No translation available)
4
蕭、曹以來,爲人臣極位。 宋孝建用南譙王義宣。 至齊不用人,以爲贈,不列官。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
太宰。
(No translation available)
6
宋大明用江夏王義恭,以後無人。 齊以爲贈。
(No translation available) (No translation available)
7
太傅。
(No translation available)
8
太師、太保、太傅,周舊官。 漢末,董卓爲太師。 晉惠帝初,衞瓘爲太保。 自後無太師,而太保爲贈。 齊唯置太傅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
大司馬。
(No translation available)
10
大將軍。
(No translation available)
11
宋元嘉用彭城王義康,後無人。 齊以爲贈。
(No translation available) (No translation available)
12
太尉。
(No translation available)
13
司徒。
(No translation available)
14
司空。
(No translation available)
15
三公,舊爲通官。 司徒府領天下州郡名數戶口簿籍。 雖無,常置左右長史、左西曹掾屬、主簿、祭酒、令史以下。 晉世王導爲司徒,右長史干寶撰立官府,《職儀》已具。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
特進。
(No translation available)
17
位從公。
(No translation available)
18
諸開府儀同三司。
(No translation available)
19
驃騎將軍。
(No translation available)
20
車騎將軍。
(No translation available)
21
衞將軍。
(No translation available)
22
鎮軍將軍。
(No translation available)
23
中軍將軍。
(No translation available)
24
撫軍將軍。
(No translation available)
25
四征將軍。 〈東、西、南、北。〉
(No translation available) (No translation available)
26
四鎮將軍。
(No translation available)
27
凡諸將軍加「大」字,位從公。 開府儀同如公。 凡公督府置佐:長史、司馬各一人,諮議參軍二人。 諸曹有錄事,功曹,記室,戶曹,倉曹,中、直兵,外兵,騎兵,長流,賊曹,城局,法曹,田曹,水曹,鎧曹,集曹,右戶,十八曹。 城局曹以上署正參軍,法曹以下署行參軍,各一人。 其行參軍無署者,爲長兼員。 其府佐史則從事中郎二人,倉曹掾、戶曹屬、東西閤祭酒各一人,主簿舍人御屬二人。 加崇者,則左右長史四人,中郎掾屬竝增數。 其未及開府,則置府亦有佐史,其數有減。 小府無長流,置禁防參軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
四安將軍。
(No translation available)
29
四平將軍。
(No translation available)
30
左、右、前、後將軍。
(No translation available)
31
征虜將軍。
(No translation available)
32
四中郎將。
(No translation available)
33
晉世荀羨、王胡之竝居此官。 宋、齊以來,唯處諸王,素族無爲者。
(No translation available) (No translation available)
34
冠軍將軍。
(No translation available)
35
輔國將軍。
(No translation available)
36
寧朔將軍。
(No translation available)
37
寧遠將軍。
(No translation available)
38
龍驤將軍。
(No translation available)
39
凡諸小號,亦有置府者。
(No translation available)
40
太常。
(No translation available)
41
府置丞一人,五官、功曹、主簿,九府九史皆然。 領官如左:
(No translation available) (No translation available)
42
博士,謂之太學博士。
(No translation available)
43
國子祭酒一人。 博士二人。 助教十人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
建元四年,有司奏置國學,祭酒准諸曹尚書,博士准中書郎,助教准南臺御史。 選經學爲先。 若其人難備,給事中以還明經者,以本位領。 其下典學二人,三品,准太常主簿; 戶曹、儀曹各二人,五品; 白簿治禮吏八人,六品; 保學醫二人; 威儀二人。 其夏,國諱廢學,有司奏省助教以下。 永明三年,立學,尚書令王儉領祭酒。 八年,國子博士何胤單爲祭酒,疑所服,陸澄等皆不能據,遂以玄服臨試。 月餘日,博議定,乃服朱衣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
總明觀祭酒一人。
(No translation available)
46
右太始六年,以國學廢,初置總明觀,玄、儒、文、史四科,科置學士各十人,正令史一人,書令史二人,幹一人,門吏一人,典觀吏二人。 建元中,掌治五禮。 永明三年,國學建,省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
太廟令一人,丞一人。
(No translation available)
48
明堂令一人,丞一人。
(No translation available)
49
太祝令一人,丞一人。
(No translation available)
50
太史令一人,丞一人。
(No translation available)
51
廩犧令一人,丞一人。
(No translation available)
52
置令丞以下皆有職吏。
(No translation available)
53
太樂令一人,丞一人。
(No translation available)
54
諸陵令。
(No translation available)
55
永明末置,用二品三品勳。 置主簿、戶曹各一人,六品保舉。
(No translation available) (No translation available)
56
光祿勳。
(No translation available)
57
府置丞一人。 領官如左:
(No translation available) (No translation available)
58
左右光祿大夫。
(No translation available)
59
位從公,開府置佐史如公。
(No translation available)
60
光祿大夫。
(No translation available)
61
皆銀章青綬,詔加金章紫綬者,爲金紫光祿大夫。 樂安任遐爲光祿,就王晏乞一片金,晏乃啓轉爲金紫,不行。
(No translation available) (No translation available)
62
太中大夫。
(No translation available)
63
中散大夫。
(No translation available)
64
諸大夫官,皆處舊齒老年,重者加親信二十人。
(No translation available)
65
衞尉。
(No translation available)
66
府置丞一人。 掌宮城管籥。 張衡西京賦曰「衞尉八屯,警夜巡晝」。 宮城諸却敵樓上本施鼓,持夜者以應更唱,太祖以鼓多驚眠,改以鐵磬云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
67
廷尉。
(No translation available)
68
府置丞一人,正一人,監一人,評一人,律博士一人。
(No translation available)
69
大司農。
(No translation available)
70
府置丞一人。 領官如左:
(No translation available) (No translation available)
71
太倉令一人,丞一人。
(No translation available)
72
導官令一人,丞一人。
(No translation available)
73
藉田令一人,丞一人。
(No translation available)
74
少府。
(No translation available)
75
府置丞一人。 領官如左:
(No translation available) (No translation available)
76
左右尚方令各一人,丞一人。
(No translation available)
77
鍛署丞一人。 〈永明三年省,四年復置。〉
(No translation available) (No translation available)
78
御府令一人,丞一人。
(No translation available)
79
東冶令一人,丞一人。
(No translation available)
80
南冶令一人,丞一人。
(No translation available)
81
平准令一人,丞一人。
(No translation available)
82
上林令一人,丞一人。 〈亦屬尚書殿中曹。〉
(No translation available) (No translation available)
83
將作大匠。
(No translation available)
84
太僕。
(No translation available)
85
大鴻臚。
(No translation available)
86
三卿不常置。 將作掌宮廟土木。 太僕掌郊禮執轡。 鴻臚掌導護贊拜。 有事權置兼官,畢乃省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
87
乘黃令一人。
(No translation available)
88
掌五輅安車,大行凶器轀輬車。
(No translation available)
89
客館令。
(No translation available)
90
掌四方賔客。
(No translation available)
91
宣德衞尉、少府、太僕。
(No translation available)
92
鬱林王立,文安太后卽尊號,以宮名置之。
(No translation available)
93
大長秋。
(No translation available)
94
鬱林立皇后置。
(No translation available)
95
錄尚書。
(No translation available)
96
尚書令。
(No translation available)
97
總領尚書臺二十曹,爲內臺主。 行遇諸王以下,皆禁駐。 左右僕射分道。 無令,左僕射爲臺主,與令同。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
98
左僕射。
(No translation available)
99
領殿中主客二曹事,諸曹郊廟、園陵、車駕行幸、朝儀、臺內非違、文官舉補滿敘疾假事,其諸吉慶瑞應衆賀、災異賊發衆變、臨軒崇拜、改號格制、莅官銓選,凡諸除署、功論、封爵、貶黜、八議、疑讞、通關案,則左僕射主,右僕射次經,維是黃案,左僕射右僕射署朱符見字,經都丞竟,右僕射橫畫成目,左僕射畫,令畫。 右官闕,則以次幷畫。 若無左右,則直置僕射在其中閒,總左右事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
100
吏部尚書。
(No translation available)
101
領吏部、刪定、三公、比部四曹。
(No translation available)
102
度支尚書。
(No translation available)
103
領度支、金部、倉部、起部四曹。
(No translation available)
104
左民尚書。
(No translation available)
105
領左民、駕部二曹。
(No translation available)
106
都官尚書。
(No translation available)
107
領都官、水部、庫部、功論四曹。
(No translation available)
108
五兵尚書。
(No translation available)
109
領中兵、外兵二曹。
(No translation available)
110
祠部尚書。
(No translation available)
111
右僕射通職,不俱置。
(No translation available)
112
起部尚書。
(No translation available)
113
興立宮廟權置,事畢省。
(No translation available)
114
左丞一人。
(No translation available)
115
掌宗廟郊祠、吉慶瑞應、災異、立作格制、諸案彈、選用除置、吏補滿除遣注職。
(No translation available)
116
右丞一人。
(No translation available)
117
掌兵士百工補役死叛考代年老疾病解遣、其內外諸庫藏穀帛、刑辠創業諍訟、田地船乘、稟拘兵工死叛、考剔討補、差分百役、兵器諸營署人領、州郡租布、民戶移徙、州郡縣併帖、城邑民戶割屬、刺史二千石令長丞尉被收及免贈、文武諸犯削官事。 白案,右丞上署,左丞次署。 黃案,左丞上署,右丞次署。 諸立格制及詳讞大事宗廟朝廷儀體,左丞上署,右丞次署。 自令僕以下五尚書八座二十曹,各置郎中令史以下,又置都令史分領之。 僕射掌朝軌,尚書掌讞奏,都丞任碎,在彈違諸曹緣常及外詳讞事。 應須命議相值者,皆郎先立意,應奏黃案及關事,以立意官爲議主。 凡辭訴有漫命者,曹緣諮如舊。 若命有諮,則以立意者爲議主。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
118
武庫令一人。
(No translation available)
119
屬庫部。
(No translation available)
120
車府令一人,丞一人。
(No translation available)
121
屬駕部。
(No translation available)
122
公車令一人。
(No translation available)
123
大官令一人,丞一人。
(No translation available)
124
大醫令一人,丞一人。
(No translation available)
125
內外殿中監各一人。
(No translation available)
126
內外驊騮廄丞各一人。
(No translation available)
127
材官將軍一人,司馬一人。
(No translation available)
128
屬起部,亦屬領軍。
(No translation available)
129
侍中祭酒。 〈高功者稱之。〉
(No translation available) (No translation available)
130
侍中。
(No translation available)
131
漢世爲親近之職。 魏、晉選用,稍增華重,而大意不異。 宋文帝元嘉中,王華、王曇首、殷景仁等,竝爲侍中,情在親密,與帝接膝共語,貂拂帝手,拔貂置案上,語畢復手插之。 孝武時,侍中何偃南郊陪乘,鑾輅過白門閫,偃將匐,帝乃接之曰:「朕乃陪卿。 」齊世朝會,多以美姿容者兼官。 永元三年,東昏南郊,不欲親朝士,以主璽陪乘,前代未嘗有也。 侍中呼爲門下。 亦置令史。 領官如左:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
132
給事黃門侍郎。
(No translation available)
133
亦管知詔令,世呼爲小門下。
(No translation available)
134
散騎常侍。 通直散騎常侍。 員外散騎常侍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
135
舊與侍中通官,其通直員外,用衰老人士,故其官漸替。 宋大明雖華選比侍中,而人情久習,終不見重,尋復如初。
(No translation available) (No translation available)
136
散騎侍郎。 通直散騎侍郎。 員外散騎侍郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
137
給事中。
(No translation available)
138
奉朝請。
(No translation available)
139
駙馬都尉。
(No translation available)
140
集書省職,置正書令史。 朝散用衣冠之餘,人數猥積。 永明中,奉朝請至六百餘人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
141
中書監一人,令一人,侍郎四人,通事舍人無員。
(No translation available)
142
中書省職,置主書、令史、正書以下。
(No translation available)
143
祕書監一人,丞一人。 郎。 著作佐郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
144
晉祕書閣有令史,掌衆書,見《晉令》,令亦置令史、正書及弟子,皆典教書畫。
(No translation available)
145
御史中丞一人。
(No translation available)
146
晉江左中丞司隷分督百僚,傅咸所云「行馬內外」是也。 今中丞則職無不察,專道而行,騶輻禁呵,加以聲色,武將相逢,輙致侵犯,若有鹵簿,至相敺擊。 宋孝建二年制,中丞與尚書令分道,雖丞郎下朝相值,亦得斷之,餘內外衆官,皆受停駐。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
147
治書侍御史二人。
(No translation available)
148
侍御史十人。
(No translation available)
149
蘭臺置諸曹內外督令以下。
(No translation available)
150
謁者僕射一人。
(No translation available)
151
謁者十人。
(No translation available)
152
謁者臺,掌朝覲賔饗。
(No translation available)
153
領軍將軍、中領軍。
(No translation available)
154
護軍將軍、中護軍。
(No translation available)
155
凡爲中,小輕,同一官也。 諸爲將軍官,皆敬領、護。 諸王爲將軍,道相逢,則領、護讓道。 置長史、司馬、五官、功曹、主簿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
156
左右二衞將軍。
(No translation available)
157
驍騎將軍。
(No translation available)
158
游擊將軍。
(No translation available)
159
晉世以來,謂領、護至驍、游爲六軍。 二衞置司馬次官功曹主簿以下。
(No translation available) (No translation available)
160
左右二中郎將。
(No translation available)
161
前軍將軍、後軍將軍、左軍將軍、右軍將軍,號四軍。
(No translation available)
162
屯騎、步兵、射聲、越騎、長水五校尉。
(No translation available)
163
虎賁中郎將。
(No translation available)
164
冗從僕射。
(No translation available)
165
羽林監。
(No translation available)
166
積射將軍。
(No translation available)
167
彊弩將軍。
(No translation available)
168
殿中將軍、員外殿中將軍。
(No translation available)
169
殿中司馬督。
(No translation available)
170
武衞將軍。
(No translation available)
171
武騎常侍。
(No translation available)
172
自二衞、四軍、五校已下,謂之「西省」,而散騎爲「東省」。
(No translation available)
173
丹陽尹。
(No translation available)
174
位次九卿下。
(No translation available)
175
太子太傅。
(No translation available)
176
少傅。
(No translation available)
177
府置丞、功曹、五官、主簿。
(No translation available)
178
太子詹事。
(No translation available)
179
府置丞一人以下。
(No translation available)
180
太子率更令。
(No translation available)
181
太子家令。
(No translation available)
182
置丞。
(No translation available)
183
太子僕。
(No translation available)
184
太子門大夫。
(No translation available)
185
太子中庶子。
(No translation available)
186
太子中舍人。
(No translation available)
187
太子洗馬。
(No translation available)
188
太子舍人。
(No translation available)
189
太子左右衞率各一。
(No translation available)
190
太子翊軍步兵屯騎三校尉。
(No translation available)
191
太子旅賁中郎將一人。
(No translation available)
192
太子左右積弩將軍。
(No translation available)
193
太子殿中將軍、員外殿中將軍。
(No translation available)
194
太子倉官令。
(No translation available)
195
太子常從虎賁督。
(No translation available)
196
右東宮職僚。
(No translation available)
197
州牧、刺史。
(No translation available)
198
魏、晉世州牧隆重,刺史任重者爲使持節都督,輕者爲持節督,起漢從帝時,御史中丞馮赦討九江賊,督揚、徐二州軍事,而何、徐《宋志》云起魏武遣諸州將督軍,王珪之《職儀》云起光武,竝非也。 晉太康中,都督知軍事,刺史治民,各用人。 惠帝末,乃幷任,非要州則單爲刺史。 州朝置別駕、治中、議曹、文學祭酒、諸曹部從事史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
199
護南蠻校尉。
(No translation available)
200
護三巴校尉。
(No translation available)
201
宋置。 建元二年,改爲刺史。
(No translation available) (No translation available)
202
寧蠻校尉。
(No translation available)
203
府亦置佐史,隷雍州。
(No translation available)
204
平蠻校尉。
(No translation available)
205
永明三年置,隷益州。
(No translation available)
206
鎮蠻校尉。
(No translation available)
207
隷寧州。
(No translation available)
208
護西戎校尉。
(No translation available)
209
護羌校尉。
(No translation available)
210
右四校尉,亦置四夷。
(No translation available)
211
平越中郎將。
(No translation available)
212
府置佐史,隷廣州。
(No translation available)
213
郡太守、內史。
(No translation available)
214
縣令、相。
(No translation available)
215
郡縣爲國者,爲內史、相。
(No translation available)
216
鎮蠻護軍。
(No translation available)
217
安遠護軍。
(No translation available)
218
晉世雜號,多爲郡領之。
(No translation available)
219
諸王師、友、文學各一人。
(No translation available)
220
國官郎中令、中尉、大農爲三卿,左右常侍、侍郎,上軍、中軍、下軍三軍,典書、典祠、學官、典衞四令,食官、廄牧長、謁者以下。 公侯置郎中令一卿。
(No translation available) (No translation available)
221
贊曰:百司分置,惟皇命職。 雲師鳥紀,各有其式。 [1]
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
222
全文以中華書局、一九七二年一月版《南齊書》爲本校。
(No translation available)