1
南齊書卷五十三‧列傳第三十四良政
(No translation available)
2
傅琰虞愿劉懷慰裴昭明沈憲李珪之孔琇之
(No translation available)
3
太祖承宋氏奢縱,風移百城,輔立幼主,思振民瘼。 爲政未朞,擢山陰令傅琰爲益州刺史。 乃捐華反樸,恭己南面,導民以躬,意存勿擾。 以山陰大邑,獄訟繁滋,建元三年,別置獄丞,與建康爲比。 永明繼運,垂心治術。 杖威善斷,猶多漏網,長吏犯法,封刃行誅。 郡縣居職,以三周爲小滿。 水旱之災,輙加賑卹。 明帝自在布衣,曉達吏事,君臨億兆,專務刀筆,未嘗枉法申恩,守宰以之肅震。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
永明之世,十許年中,百姓無雞鳴犬吠之警,都邑之盛,士女富逸,歌聲舞節,袨服華粧,桃花綠水之間,秋月春風之下,蓋以百數。 及建武之興,虜難猋急,征役連歲,不遑啓居,軍國糜耗,從此衰矣。
(No translation available) (No translation available)
5
齊世善政著名表績無幾焉,位次遷升,非直止乎城邑。 今取其清察有迹者,餘則隨以附焉。
(No translation available) (No translation available)
6
傅琰字季珪,北地靈州人也。 祖邵,員外郎。 父僧祐,安東錄事參軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
泰始六年,遷山陰令。 山陰,東土大縣,難爲長官,僧祐在縣有稱,琰尤明察,又著能名。 其年爵新亭侯。 元徽初,遷尚書右丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
遭母喪,居南岸,隣家失火,延燒琰屋,琰抱柩不動,隣人競來赴救,乃得俱全。 琰股髀之閒,已被煙焰。 服闋,除邵陵王左軍諮議,江夏王錄事參軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
太祖輔政,以山陰獄訟煩積,復以琰爲山陰令。 賣針賣糖老姥爭團絲,來詣琰,琰不辨覈,縳團絲於柱鞭之,密視有鐵屑,乃罰賣糖者。 二野父爭雞,琰各問「何以食雞」,一人云「粟」,一人云「豆」,乃破雞得粟,罪言豆者。 縣內稱神明,無敢復爲偷盜。 琰父子竝著奇績,江左鮮有。 世云「諸傅有《治縣譜》,子孫相傳,不以示人」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
臨淮劉玄明亦有吏能,爲山陰令,大著名績。 琰子翽問之,玄明曰:「我臨去當告卿。 」將別,謂之曰:「作縣唯日食一升飰,而莫飲酒。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
虞愿字士恭,會稽餘姚人也。 祖賚,給事中,監利侯。 父望之,早卒。 賚中庭橘樹冬熟,子孫競來取之,愿年數歲,獨不取,賚及家人皆異之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
元嘉末,爲國子生,再遷湘東王國常侍,轉潯陽王府墨曹參軍。 明帝立,以愿儒吏學涉,兼蕃國舊恩,意遇甚厚。 除太常丞,尚書祠部郎,通直散騎侍郎,領五郡中正,祠部郎如故。 帝性猜忌,體肥憎風,夏月常著皮小衣,拜左右二人爲司風令史,風起方面,輙先啓聞。 星文災變,不信太史,不聽外奏,勑靈臺知星二人給愿,常直內省,有異先啓,以相檢察。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
帝以故宅起湘宮寺,費極奢侈。 以孝武莊嚴剎七層,帝欲起十層,不可立,分爲兩剎,各五層。 新安太守巢尚之罷郡還,見帝,曰:「卿至湘宮寺未? 我起此寺,是大功德。 」愿在側曰:「陛下起此寺,皆是百姓賣兒貼婦錢,佛若有知,當悲哭哀愍,罪高佛圖,有何功德? 」尚書令袁粲在坐,爲之失色。 帝乃怒,使人驅下殿,愿徐去無異容。 以舊恩,少日中,已復召入。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
帝好圍碁,甚拙,去格七八道,物議共欺爲第三品。 與第一品王抗圍碁,依品賭戲,抗每饒借之,曰:「皇帝飛碁,臣抗不能斷。 」帝終不覺,以爲信然,好之愈篤。 愿又曰:「堯以此教丹朱,非人主所宜好也。 」雖數忤旨,而蒙賞賜,猶異餘人。 遷兼中書郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
帝寢疾,愿常侍醫藥。 帝素能食,尤好逐夷,以銀缽盛蜜漬之,一食數缽。 謂揚州刺史王景文曰:「此是奇味,卿頗足不? 」景文曰:「臣夙好此物,貧素致之甚難。 」帝甚悅。 食逐夷積多,胷腹痞脹,氣將絕。 左右啓飲數升酢酒,乃消。 疾大困,一食汁滓猶至三升,水患積久,藥不復效。 大漸日,正坐,呼道人,合掌便絕。 愿以侍疾久,轉正員郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
出爲晉平太守,在郡不治生產。 前政與民交關,質錄其兒婦,愿遣人於道奪取將還。 在郡立學堂教授。 郡舊出髯蛇膽,可爲藥,有餉愿蛇者,愿不忍殺,放二十里外山中,一夜蛇還牀下。 復送四十里外山,經宿,復還故處。 愿更令遠,乃不復歸,論者以爲仁心所致也。 海邊有越王石,常隱雲霧。 相傳云:「清廉太守乃得見。 」愿往觀視,清徹無隱蔽。 後琅邪王秀之爲郡,與朝士書曰:「此郡承虞公之後,善政猶存,遺風易遵,差得無事。 」以母老解職,除後軍將軍。 褚淵常詣愿,不在,見其眠牀上積塵埃,有書數袠。 淵歎曰:「虞君之清,一至於此。 」令人掃地拂牀而去。 遷中書郎,領東觀祭酒。 兄季,爲上虞令,卒。 愿從省步還家,不待詔便歸東。 除驍騎將軍,遷廷尉,祭酒如故。 愿嘗事宋明帝,齊初宋神主遷汝陰廟,愿拜辭流涕。 建元元年,卒。 年五十四。 愿著《五經論問》,撰《會稽記》,文翰數十篇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
劉懷慰字彥泰,平原平原人也。 祖奉伯,元嘉中,爲冠軍長史。 父乘民,冀州刺史。 懷慰初爲桂陽王征北板行參軍。 乘民死於義嘉事難,懷慰持喪,不食醯醬,冬月不絮衣。 養孤弟妹,事寡叔母,皆有恩義。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
復除邵陵王南中郎參軍,廣德令,尚書駕部郎。 懷慰宗從善明等,太祖心腹,懷慰亦豫焉。 沈攸之有舊,令爲書戒喻攸之,太祖省之稱善。 除步兵校尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
齊國建,上欲置齊郡於京邑,議者以江右土沃,流民所歸,乃治瓜步,以懷慰爲輔國將軍、齊郡太守。 上謂懷慰曰:「齊邦是王業所基,吾方以爲顯任。 經理之事,一以委卿。 」又手勑曰:「有文事者,必有武備。 今賜卿玉環刀一口。 」懷慰至郡,修治城郭,安集居民,墾廢田二百頃,決沈湖灌溉。 不受禮謁,民有餉其新米一斛者,懷慰出所食麥飯示之,曰:「旦食有餘,幸不煩此。 」因著《廉吏論》以達其意。 太祖聞之,手勑褒賞。 進督秦、沛二郡。 妻子在都,賜米三百斛。 兖州刺史柳世隆與懷慰書曰:「膠東淵化,潁川致美,以今方古,曾何足云。 」在郡二年,遷正員郎,領青冀二州中正。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
懷慰本名聞慰,世祖卽位,以與舅氏名同,勑改之。 出監東陽郡,爲吏民所安。 還兼安陸王北中郎司馬。 永明九年,卒。 年四十五。 明帝卽位,謂僕射徐孝嗣曰:「劉懷慰若在,朝廷不憂無清吏也。 」懷慰與濟陽江淹、陳郡袁彖善,亦著文翰。 永明初,獻《皇德論》云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
裴昭明,河東聞喜人,宋太中大夫松之孫也。 父駰,南中郎參軍。
(No translation available) (No translation available)
22
昭明少傳儒史之業。 泰始中,爲太學博士。 有司奏:「太子婚,納徵用玉璧虎皮,未詳何所准據。 」昭明議:「禮納徵,儷皮爲庭實,鹿皮也。 晉太子納妃注『以虎皮二』。 太元中,公主納徵,虎豹皮各一。 豈其謂婚禮不詳。 王公之差,故取虎豹文蔚以尊其事。 虎豹雖文,而徵禮所不言,熊羆雖古,而婚禮所不及,珪璋雖美,或爲用各異。 今宜准的經誥,凡諸僻謬,一皆詳正。 」於是有司參議,加珪璋,豹熊羆皮各二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
元徽中,出爲長沙郡丞,罷任,刺史王蘊謂之曰:「卿清貧,必無還資。 湘中人士有須一禮之命者,我不愛也。 」昭明曰:「下官忝爲邦佐,不能光益上府,豈以鴻都之事仰累清風。 」歷祠部通直郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
永明三年,使虜,世祖謂之曰:「以卿有將命之才,使還,當以一郡相賞。 」還爲始安內史。 郡民龔玄宣,云神人與其玉印玉板書,不須筆,吹紙便成字。 自稱「龔聖人」,以此惑衆。 前後郡守敬事之,昭明付獄治罪。 及還,甚貧罄。 世祖曰:「裴昭明罷郡還,遂無宅。 我不諳書,不知古人中誰比? 」遷射聲校尉。 九年,復遣北使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
建武初,爲王玄邈安北長史、廣陵太守。 明帝以其在事無所啓奏,代還,責之。 昭明曰:「臣不欲競執關楗故耳。 」昭明歷郡皆有勤績,常謂人曰:「人生何事須聚蓄,一身之外,亦復何須? 子孫若不才,我聚彼散; 若能自立,則不如一經。 」故終身不治產業。 中興二年,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
從祖弟顗,字彥齊。 少有異操。 泰始中,於總明觀聽講,不讓劉秉席,秉用爲參軍。 昇明末,爲奉朝請。 齊臺建,世子裴妃須外戚譜,顗不與,遂分籍。 太祖受禪,上表誹謗,掛冠去,伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
沈憲字彥璋,吳興武康人也。 祖說道,巴西梓潼二郡太守,父璞之,北中郎行參軍。
(No translation available) (No translation available)
28
憲初應州辟,爲主簿。 少有幹局,歷臨首、餘杭令,巴陵王府佐,帶襄令,除駕部郎。 宋明帝與憲棋,謂憲曰:「卿,廣州刺史才也。 」補烏程令,甚著政績。 太守褚淵歎之曰:「此人方員可施。 」除通直郎,都水使者。 長於吏事,居官有績。 除正員郎,補吳令,尚書左丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
昇明二年,西中郎將晃爲豫州,太祖擢憲爲晃長史,南梁太守,行州事。 遷豫章王諮議,未拜,坐事免官。 復除安成王冠軍、武陵王征虜參軍,遷少府卿。 少府管掌市易,與民交關,有吏能者,皆更此職。 遷王儉鎮軍長史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
武陵王曄爲會稽,以憲爲左軍司馬。 太祖以山陰戶衆難治,欲分爲兩縣。 世祖啓曰:「縣豈不可治,但用不得其人耳。 」乃以憲帶山陰令,政聲大著。 孔稚珪請假東歸,謂人曰:「沈令料事特有天才。 」加寧朔將軍。 王敬則爲會稽,憲仍留爲鎮軍長史,令如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
遷爲冠軍長史,行南豫州事,晉安王後軍長史、廣陵太守。 西陽王子明代爲南兖州,憲仍留爲冠軍長史,太守如故,頻行州府事。 永明八年,子明典籤劉道濟取府州五十人役自給,又役子明左右,及船仗贓私百萬,爲有司所奏,世祖怒,賜道濟死。 憲坐不糾,免官。 尋復爲長史、輔國將軍,以疾去官。 除散騎常侍,未拜,卒。 當世稱爲良吏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
憲同郡丘仲起,先是爲晉平郡,清廉自立。 褚淵歎曰:「見可欲心能不亂,此楊公所以遺子孫也。 」仲起字子震,少爲憲從伯領軍寅之所知。 宋元徽中,爲太子領軍長史,官至廷尉。 卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
李珪之字孔璋,江夏鍾武人也。 父祖皆爲縣令。
(No translation available) (No translation available)
34
珪之少辟州從事。 宋泰始初,蔡興宗爲郢州,以珪之爲安西府佐,委以職事,清治見知。 遷鎮西中郎諮議,右軍將軍,兼都水使者。 珪之歷職稱爲清能,除游擊將軍,兼使者如故。 轉兼少府,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
先是,四年,滎陽毛惠素爲少府卿,吏才強而治事清刻。 勑市銅官碧青一千二百斤供御畫,用錢六十萬。 有讒惠素納利者,世祖怒,勑尚書評賈,貴二十八萬餘,有司奏之,伏誅。 死後家徒四壁,上甚悔恨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
孔琇之,會稽山陰人也。 祖季恭,光祿大夫,父靈運,著作郎。
(No translation available) (No translation available)
37
琇之初爲國子生,舉孝廉。 除衞軍行參軍,員外郎,尚書三公郎。 出爲烏程令,有吏能。 還遷通直郎,補吳令。 有小兒年十歲,偷刈隣家稻一束,琇之付獄治罪,或諫之,琇之曰:「十歲便能爲盜,長大何所不爲? 」縣中皆震肅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
遷尚書左丞,又以職事知名。 轉前軍將軍,兼少府。 遷驍騎將軍,少府如故。 出爲寧朔將軍、高宗冠軍征虜長史、江夏內史。 還爲正員常侍,兼左民尚書、廷尉卿。 出爲臨海太守,在任清約,罷郡還,獻乾薑二十斤,世祖嫌少,及知琇之清,乃歎息。 除武陵王前軍長史,未拜,仍出爲輔國將軍,監吳興郡,尋拜太守,治稱清嚴。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
史臣曰:琴瑟不調,必解而更張也。 魏晉爲吏,稍與漢乖,苛猛之風雖衰,而仁愛之情亦減。 局以峻法,限以常條,以必世之仁未及宣理,而朞月之望已求治術。 先公後私,在己未易,割民奉國,於物非難,期之救過,所利苟免。 且目見可欲,嗜好方流,貪以敗官,取與違義,吏之不臧,罔非由此。 擿姦辯偽,誠俟異識,垂名著績,唯有廉平。 今世之治民,未有出於此也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
贊曰:蒸蒸小民,吏職長親。 棼亂須理,卹隱歸仁。 枉直交瞀,寬猛代陳。 伊何導物,貴在清身。 [1]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
全文以中華書局、一九七二年一月版《南齊書》爲本校。
(No translation available)