1
=彭而述=彭而述,字子籛,河南鄧州人。 明崇禎進士,官陽曲知縣,母憂歸。 順治初,英親王徇湖廣,薦為提學僉事,遷永州道參議。 孔有德定湖南,薦而述授貴州巡撫,予兵三千以行。 次靖州,降將陳友龍叛,圍州城,而述夜開西門出,營山下,選勁騎乘霧衝陣,賊潰且走,副將賀進才戰死。 城兵大噪,欲與友龍合,而述拔眾退守寶慶,告有德益師,與賊相持紫陽河上。 永州陷,劾免官。 吳三桂徵水西土司安坤,而述謀曰:「烏蒙、烏撒、鎮雄、東川四府與水西為脣齒,土司隴安籓又與安氏婚媾。 今四府雖名內附,狼子野心,勢必顧惜其種類。 以水西之強,而安籓與四府附之,安坤未易制也。 莫如先定四府,馘安籓,然後西南可無患。 」三桂用其策,誅安坤。 遷廣西右布政使。 三桂薦為雲南左布政使,而述乞歸,三桂留之,會有詔召,遂行,出會城三十里,一夕無疾卒。 =陸振芬=陸振芬,字令遠,江南華亭人。 順治六年進士。 時兩粵未平,廷議破格用人,即新進士中遴才除道府。 振芬授廣東惠潮道副使,從師南征。 是冬,克南雄。 七年春,度大庾嶺,次韶州。 韶州以南望風降,進規會城,既下,振芬與總兵郭虎率師赴惠州,剿撫歸善、海豐諸寨。 將至,諸寨窺兵寡,出拒。 振芬選精銳數百人繞出其旁擊之,獲一隊,諸寨皆懼。 於是諭以禍福,降者踵至。 至海豐,守者抗不下。 振芬與虎駐五坡驛,他將自羊氾嶺會師合攻之,遂克其城。 碣石衛亦降。 八年,抵潮州,上官,聯結諸鎮,檢制土官,招集流亡,簡省徭役,民始有更生之樂。 亂甫定,用法嚴,郡縣輒濫禁無辜。 振芬與屬吏約,期五十日清庶獄,囹圄為空。 九年,會師復平遠,總兵郝尚久故降將,陰持兩端,聞將改授水師副總兵,結山海諸寇僭立帥府。 振芬牒大吏策弭變,不應。 十年春,尚久自署新泰侯,舉兵圍道署。 振芬諭以大義,不從,使告變。 秋,固山兵至,振芬約為內應,引外兵入,誅尚久。 事平,引疾歸里。 家居四十年乃卒。 =姚延著=姚延著,字象懸,浙江烏程人。 順治六年進士,除廣西慶遠知府。 從師南征,調柳州,有守禦功,又調平樂。 遷廣東嶺南道副使,撫僮寨,擢江南按察使。 十六年,鄭成功內犯,陷鎮江,入攻江寧。 延著佐總督郎廷佐繕守備,安輯危城,閭閻不擾。 民間時有羊尾黨,事發,株連數百人。 延著謂廷佐曰:「寇在門,不可興大獄、搖人心。 」獄乃解。 當事急,人多疑貳,民間有宿怨,輒誣以通敵。 延著嚴治反坐,多所全活。 城民有升高而望者,邏者執之,總管喀喀木以為敵諜,延著力爭,得不死。 喀喀木部兵擾城市,延著捕得械斃之。 吏卒私掠被難婦女,延著親駐江乾,召其家,遣還者一千七百人,以此忤喀喀木。 事定敘功,擢河南左布政使。 旋以憂歸,而金壇獄起。 鎮江之陷也,屬縣戒嚴。 金壇知縣任體坤集縣中士大夫王重、袁大受等謀遣諸生十輩詣鎮江乞緩兵。 丹徒亂民王再興兵起,復令書吏、耆民數十人送款,盡竊庫帑以遁。 喀喀木等擊敗成功,體坤乃復至縣,賂重、大受謁大吏,謂士民送款,冀掩棄城罪。 重、大受居鄉多不法,為諸生所撓。 至是欲以叛坐諸生,泄私怨,列姓名以上。 巡按馬勝聲疏聞,下廷佐令延著鞫其獄。 延著縶縣吏李鍾秀,訊得實,欲但坐體坤,餘皆減罪。 大受騰書京師為蜚語,欲並陷延著,御史馮班發其狀。 時侍郎尼滿奉詔勘提督馬逢知獄,命即訊,乃坐重、大受及諸士大夫集議者。 諸生及書吏、耆民送款者皆斬,體坤以被逼迫減為絞。 巡按何可化又疏劾延著讞從叛罪人史記青、管得勝傅輕比,又有王天福、韓王錫並縱不擬罪,與金壇獄並論,亦坐絞。 時喀喀木主軍事,新破敵,尤威重,素不慊於延著。 民間謂延著之死,喀喀木實主之。 就刑日,江寧為罷市,士民哭踴。 喪歸,數百里祭奠不絕,建祠雞鳴山下私祀焉。 子淳燾,康熙六年進士,授內閣中書舍人。 伏闕上書為延著訟冤。 累擢湖廣提學道僉事,坐事罷,未行,值叛卒夏逢龍之亂,誓死不為屈。 事聞,复官,授岳常澧道副使。 卒。 =畢振姬=畢振姬,字亮四,山西高平人。 順治三年進士,授平陽教授。 入為國子監助教,累遷刑部員外郎。 曹事暇,獨坐陋室,布被瓦盆,讀書不稍倦。 十年,出為山東濟南道參議。 歲旱,流民踞山谷為盜,振姬晝夜馳三百里往諭之,悉就撫,全活者七千餘人。 泰山香稅,歲羨餘七千金,例充公使錢,振姬悉以佐餉。 調廣東驛傳道僉事。 時三籓使命往來絡繹,胥吏乘以私派折價,民苦之,振姬一繩以法,閱數月,減船數百,減費七萬有奇。 調浙江金衢嚴道參政,擢廣西按察使。 所至以廉能聞。 遷湖廣布政使,乞病歸。 康熙中,詔舉博學鴻儒,左都御史魏裔介、副都御史劉楗疏薦之。 十八年,命廷臣舉清廉吏,裔介复疏言:「振姬清操絕世,才略過人。 請告十餘年,躬耕百畝,讀書不輟。 」楗亦言:「振姬居官不染一塵。 歸日一僕一馬,了無長物,真學行兼優之人。 」下部議,以振姬老,置勿用。 尋卒。 =方國棟=方國棟,字幹霄,順天宛平人。 順治三年舉人,授蠡縣教諭。 入為國子監助教,累擢至刑部郎中。 十六年,出為廣東海北道僉事。 海寇鄧耀居島中,時出剽掠。 國棟以三千人分五道進剿,檄鄰道出兵扼要隘,擒耀,解散餘黨。 事平,雷、廉兩部諸富人為賊所誣,械系者眾,國棟察其冤,為辨雪。 諸富人裒千金為報,國棟曰:「吾憫若無辜,柰何污我? 」卻之。 遷山西寧武道參議。 康熙六年裁缺,改江南蘇松常道參議。 太湖堤岸傾圮,率吏民修葺,修沿海墩台及吳淞、劉河兩徬,工費不擾民。 師下閩、粵,徵調旁午,國棟一意與民休息,每遇急徵,從容部署。 芻茭糧糗,預儲以待,軍興無乏,閭左晏然。 戒屬吏無朘民,郡縣稍稍知斂戢,不敢事剝削。 連歲用兵,度支不給,詔各省籌裕餉之策。 國棟言:「古今生財之說,開與節二者而已。 議開於今日,已無可加,當議節,自朝廷始。 舊制,江南歲市布五萬匹供宮府賚予,宜可罷,歲省帑金三萬。 」議上,報可,滿洲兵駐防蘇州,議築營舍於王府基,當城中。 國棟以兵民雜居難久安,持不可,乃改營南城隙地,民便之。 宜興善權山中寺僧與豪族爭地,聚眾焚寺殺僧,知縣告亂,大吏將發兵。 國棟單騎馳往,得首禍寘法,餘無所問。 吳俗健訟,喜投缿告密,國棟輒不問,即有所案,亦從寬。 馭吏嚴,而拊循士民具有恩意。 十六年,卒。 吳民思之,建祠虎丘山麓以祀。 =於朋舉=於朋舉,字襄子,江南金壇人。 順治六年進士,改庶吉士,散館授檢討。 十二年,出為河南睢陳道副使,政不擾民。 郾城盜殺縣官而逸,士民洶洶,謂城將受屠。 朋舉馳至,撫諭毋恐。 營將以兵至,拒不使入城。 大吏召朋舉詰責,對曰:「郾城令,朋舉婦翁也。 豈不欲甘心是盜? 獨柰何苦良民! 」大吏悟,止兵,亦得盜正其罪。 遷福建福寧道參政。 興化瀕海,鎮將所部皆群盜受撫者。 有材官辱張氏僕,張氏以告。 鎮將撻材官,部卒大譁,毀張氏之室,欲劫鎮將為亂。 鎮將避去,則縊被撻者寘張氏,謂其僕殺之。 朋舉甫到官,廉得首惡,猝縛至,集文武吏會鞫,健兒帶刀環立瞋視。 朋舉從容曰:「若曹幹軍法,罪重。 念若曹約束無素,但用殺人律,罪有專屬。 」眾乃泥首,言殺人者為張氏僕。 朋舉曰:「若曹氣焰何等,彼能於千百健兒中奪一人縊之耶? 」召訊證者,俱吐實,誅三人而事定。 泉州提督剿海盜,盜逸入興化界,鎮將獲數百人。 朋舉視其嘗薙發者,曰:「此良民被陷,當宥。 」有年少者,曰:「童穉何知,又當宥。 」全活甚眾。 鄭成功屯廈門,與漳州隔海相望。 固山額真駐會城,遣兵戍漳州,番代歲四易,民苦供役。 朋舉請駐防無屢更,不許; 固請展其期,歲再易,民稍蘇息。 擢四川按察使、山東右布政使。 父憂歸。 起授湖南布政使。 上官,見胥吏至數百,曰:「兵初罷,民方重困。 此曹鮮衣美食,縱橫市井間,何所取諸? 」汰其十九,擇謹願者,取足供文書而已。 數為大吏言地方利病,有司賢不肖積與之忤,被劾鐫級,未行,而大吏以貪敗。 士民惜之。 尋卒。 =王天鑑=王天鑑,字近微,直隸萬全人。 順治三年進士,授山東恩縣知縣。 縣接直隸界,自明季為盜藪,嘗一歲七被寇。 天鑑上官,諭父老曰:「往歲寇至,縣輒不守,由人無固志。 自今勿復逃,視知縣所向。 」俄而寇大至,天鑑坐城上,從容指揮,寇疑有伏,逡巡去。 於是葺樓櫓,治城隍,嚴候望,時巡徼,守具大備。 按行鄉鄙,舉團練,立砦十有九,枹鼓相聞,久之得步卒萬八千、騎士三百。 巡按御史疏聞,令天鑑自治兵。 廉得境內賊渠數輩,夜突至其鄉呼之出,賊錯愕不能遁,皆誅之。 寇據曹縣,巡撫檄天鑑與諸道兵會剿,率所部為前鋒,冒矢石深入,諸軍踵之,復其城。 嘗以輕騎逐賊,日暮被圍,短兵相接,手格殺數賊,潰圍出,不失一騎。 在恩四年,屢與寇戰,俘馘無算,降者安撫之。 寇遠遁,招徠屯種,流亡復歸,墾荒千八百頃。 建書院,弦誦不輟。 政聲為山東最,上考,內遷禮部主事。 十一年,始行耤田親耕禮,天鑑參酌古今,悉合禮宜。 累遷郎中。 主山東鄉試。 十二年,出為陝西河西道參議。 與屬吏約,毋獵民枉法。 天鑑固長治兵,按籍討軍實,誡將弁毋以軍糈肥私橐。 性剛介負氣,數忤上官。 歲餘,謝病歸。 絕跡公府,門下士或有餽遺,不受,曰:「飭簠簋,惜名節,足以報舉主矣! 」康熙初,大臣薦,不出。 尋卒。 =趙廷標=趙廷標,浙江錢塘人。 順治三年,以拔貢生授福建永定知縣。 廣東大埔逸寇江龍以萬餘人犯縣城,廷標城守。 寇穴地入,瀦池水以待,地砲不得發; 樹雲梯乘城,於城上懸柵墮之。 持三月,食垂盡。 值立春,廷標張鼓樂,開城門,迎春東郊。 寇疑有伏,引去。 密遣兵間道往伏兩山間,出不意夾擊,敗之。 進至龍磜寨,捕斬略盡。 擢湖廣衡州同知,署府事。 蠲賦墾荒,流亡復業。 歲大饑,賑恤有實惠。 經略大學士洪承疇薦廷標,十七年,擢雲南迤東道副使。 安普諸番為土官所誘,競作不靖。 廷標設方略、行間,解散之,遂復維摩舊地。 移檄諭寧州彌勒、巴盤、八甸,罷捕逐之令,令諸持田器者皆為良民,持兵者乃為賊。 巡行安撫,諸路悉平。 治迤東十八年。 康熙中,調廣東廣肇南韶道副使。 安普民、蠻聞其去,塹道塞城留之。 慰諭再三,乃得行。 兩粵八排諸山寇聞廷標來,望風解散。 連州亂,至,立就撫。 逾年以憂去。 起湖南驛鹽道副使。 捕治劇寇,誅其渠,餘悉縱歸農。 湖南方用兵,芻茭械仗,儲峙供給,不誤晷刻,民不困役。 兼攝糧道。 會湘東民變,巡撫韓世琦令廷標往撫之。 單騎馳諭,皆悔泣聽命,散遣之。 事稍定,修岳麓書院,置田禀諸生。 嘗行部至衡州,父老羅拜車下,號以「慈母」。 俄遷陝西糧儲道參議。 已病,值武昌兵變,軍書至,猶強起視事。 病篤乞歸,至家卒。 =【論】論曰:自置督撫,而兩司權輕,況於各道; 然以賢者處之,奉職循理,視民之所急,弭亂解嬈,亦足以為治。 而述、振芬、振姬、天鑑皆有才略,根本尤在廉勤。 延著、國棟、廷標當治亂用重之日,濟之以寬仁,雖以是罷貶,甚或中危法,而一不自卹,是皆能舉其職者。 澤及於斯民,亦已多矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)