1
列傳六十七郎坦朋春薩布素瑪拉郎坦,瓜爾佳氏,滿洲正白旗人,內大臣吳拜子。 年十四,授三等侍衛。 順治六年,進二等。 從端重親王博洛討叛將薑瓖,次渾源,圍城。 賊渡濠來犯,郎坦射其酋,貫心,殪,遂敗賊。 師還,進一等。 八年,以吳拜附和內大臣洛什等獲罪,並奪郎坦官。 尋復之。 康熙二年,代吳拜管佐領,遷護軍參領。 從定西將軍圖海討李自成餘黨李來亨等於茅麓山,深入賊巢,獲所置官十一。 四年,襲一等精奇尼哈番。 十二年,京師有陳三道者,設壇以邪教惑眾,命郎坦與諸侍衛捕治。 十三年,命行邊,獲逋盜張飛腿等。 擢正白旗蒙古副都統,調本旗滿洲。 順治中,俄羅斯東部人犯黑龍江邊境,時稱為羅剎。 九年,駐防寧古塔章京海塞遣捕牲翼長希福率兵與戰,師敗績。 世祖命誅海塞,鞭希福百,仍駐寧古塔。 十一年,固山額真明安達里率師討之,敗敵黑龍江。 羅剎未大創,复侵入精奇里江諸處。 上命大理寺卿明愛等諭令撤回,遷延不即去,據雅克薩城,於其旁耕種漁獵; 又過牛滿、恆滾,侵擾索倫、赫哲、飛牙喀、奇勒爾諸部。 二十一年秋,遣郎坦及副都統朋春等率兵往索倫。 比行,諭曰:「羅剎犯我境,恃雅克薩城為巢穴,歷年已久,殺掠不已。 爾等至達呼爾、索倫,遣人往諭以來捕鹿。 因詳視陸路遠近,沿黑龍江行圍,迳薄雅克薩城,勘其形勢。 度羅剎不敢出戰,如出戰,姑勿交鋒,但率剎引退。 朕別有區畫。 」賜御用裘服、弓矢以行。 及冬,郎坦等還京師,疏言:「羅剎久踞雅克薩,恃有木城。 若發兵三千,與紅衣砲二十,即可攻取。 陸行自興安嶺以往,林木叢雜,冬雪堅冰,夏雨泥淖,惟輕裝可行。 自雅克薩還至愛滹城,於黑龍江順流行船,僅須半月,逆流行船,約須三月,倍於陸行,期於運糧餉、軍器、輜重為便。 現有大船四十、小船二十六,宜增造小船五十餘應用。 」上諭曰:「郎坦等奏攻取羅剎甚易,朕亦以為然。 第兵非善事,宜暫停攻取。 調烏拉、寧古塔兵千五百人,並製造船艦,發紅衣砲、鳥槍教之演習。 於愛琿、呼瑪爾二地建木城,與之對壘,相機舉行。 所需軍糧,取諸科爾沁十旗及錫伯、烏拉官屯,約得一萬二千石,可支三年。 愛琿城距索倫五宿可至,其間設一驛。 俟我兵將至精奇里烏拉,令索倫供牛羊。 如此,則羅剎不得納我逋逃,而彼之逋逃且絡繹來歸,自不能久存矣。 」尋擢郎坦前鋒統領。 二十二年,命與黑龍江將軍薩布素會議,駐兵額蘇哩。 事還,奏額蘇哩七月即經霜雪,宜乘春和,以寧古塔兵分為三班,更番戍守。 上以更番戍守非久長策,不允。 二十三年,甄別八旗管兵官,罷郎坦前鋒統領,以世職隨旗行走。 二十四年,命都統朋春率師徵羅剎,郎坦以副都統銜隨徵。 師薄雅克薩城,羅剎酋額里克舍請降,郎坦宣詔宥其罪,引眾徙去,毀木城。 是冬羅剎復來,踞雅克薩築城。 二十五年,命郎坦偕副都統班達爾沙攜紅衣砲,率藤牌兵百人,往會將軍薩布素進兵。 上以郎坦諳悉地勢,即令參贊軍務。 六月,薄其城,鑿壕築壘,賊出拒,擊敗之,斬額里克舍。 尋,俄羅斯察罕汗上書請釋雅克薩圍,上許之,令郎坦撤軍,還駐寧古塔。 尋擢正白旗蒙古都統。 二十八年,上遣內大臣索額圖等與俄羅斯使人費耀多囉等會於尼布楚,立約定界,命郎坦與議,乃毀所築城徙去。 二十九年,古北口外盜起,命郎坦偕侍衛赫濟爾亨等督兵捕剿,盡殲之。 三十一年,噶爾丹侵喀爾喀部,擾及邊境,授郎坦安北將軍,率師駐大同。 疏請出邊駐喀喇穆倫偵寇,詔暫駐歸化城。 尋擢領侍衛內大臣,兼火器營總管,列議政大臣。 三十二年,授昭武將軍,率師駐甘州。 三十三年,移駐寧夏,與甘肅提督孫思克分道偵寇。 上聞噶爾丹將逼圖拉,命郎坦移兵禦剿,以圖拉無警,引還。 仍任領侍衛內大臣,列議政如故。 三十四年,往盛京巡閱邊隘,還入塞,疾劇,遣太醫馳驛往視。 尋卒,賜祭葬。 朋春,棟鄂氏,滿洲正紅旗人,何和禮四世孫。 何和禮子和碩圖,進爵三等公; 子何爾本、哲爾本、蘇布遞襲,至袞布,以恩詔進一等。 朋春,哲爾本子也,順治九年,襲封。 康熙十五年,加太子太保,授正紅旗蒙古副都統,調本旗滿洲。 二十一年,偕郎坦率兵至黑龍江覘羅剎形勢,賜御用裘服、弓矢。 與郎坦還奏,上命寧古塔將軍巴海、副都統薩布素,建木城於黑龍江、呼瑪爾,調取所部兵一千五百人往駐焉。 又命尚書伊桑阿赴寧古塔督造戰船。 尋擢朋春正紅旗滿洲副都統。 二十四年,詔選八旗及安置山東、河南、山西三省福建投誠藤牌兵,付左都督何祐率赴盛京,命朋春統之,進剿羅剎,以副都統班達爾沙、副都統銜瑪拉、鑾儀使建義侯林興珠、護軍統領佟寶參贊軍務,祐、興珠皆鄭氏將來降者也。 師既行,上遣侍衛關保至黑龍江傳諭曰:「兵凶戰危,朕以仁治天下,素不嗜殺。 以我兵馬精強,器械堅利,羅剎勢不能敵,必獻地歸誠。 爾時勿殺一人,俾還故土,宣朕柔遠至意。 」五月,師薄雅克薩城,遣人諭降,不從。 分水陸兵為兩路,列營夾攻,复移紅衣砲於前,積薪城下,示將焚焉。 羅剎頭目額里克舍詣軍前乞降,乃宥其罪,釋還俘虜,額里克舍引六百餘人徙去,毀木城,以歸附巴什裡等四十五戶及被掠索倫、達呼爾百餘戶安插內地。 二十九年,厄魯特與喀爾喀構釁,命裕親王福全為撫遠大將軍,出邊剿噶爾丹,以朋春與都統蘇努參贊軍務。 蘇努率左翼,朋春率右翼,至烏闌布通。 噶爾丹依山列陣,朋春所部為泥淖所阻,蘇努督兵衝擊,大破之。 噶爾丹偽乞和,夜自大磧山遁走。 部議朋春坐奪官,上命寬之,降級留任。 三十一年,命解職赴西路軍前管隊。 三十五年,复授正紅旗蒙古都統。 旋以費揚古為撫遠大將軍,朋春仍參贊軍務,出西路,破噶爾丹於昭莫多。 師還,以本隊護軍驍騎十八人戰死未收其骸,下部議。 以師有功,免罪,仍錄戰績,增註敕書。 三十八年,因病解職。 尋卒。 子增壽,改襲三等公。 薩布素,富察氏,滿洲鑲黃旗人。 四世祖充順巴本,以勇力聞,世為岳克通鄂城長。 太祖時,其後人哈木都率所部來歸,屯吉林,遂家焉。 薩布素自領催授驍騎校,遷協領。 康熙十六年,聖祖遣內大臣覺羅武默訥等瞻禮長白山,至吉林,欲得識路者導引。 寧古塔將軍巴海令薩布素率兵二百,攜三月糧以從。 水陸行,至長白山麓,成禮而還,事具武默訥傳。 十七年,授薩布素寧古塔副都統。 羅剎據雅克薩,二十一年,詔率兵偕郎坦等勘視雅克薩城形勢,並往視自額蘇哩至黑龍江及通寧古塔水陸道。 尋郎坦還奏羅剎可圖狀,命建木城於黑龍江、呼瑪爾兩地,以巴海與薩布素統寧古塔兵千五百人往駐,造船備砲。 二十二年,疏言:「黑龍江、呼瑪爾距雅克薩尚遠,若駐兵兩處,則勢分道阻,且過雅克薩有尼布楚等城。 羅剎倘水陸運糧,增兵救援,更難為計。 宜乘其積貯未備,速行征剿。 俟造船畢,度七月初旬能抵雅克薩,即統兵直薄城下。 」疏下王大臣議,如所請,上不許。 尋命巴海留守吉林,以薩布素偕寧古塔副都統瓦禮祜率兵駐額蘇哩。 額蘇哩在黑龍江、呼瑪爾之間,為進攻雅克薩要地,有田隴舊跡。 薩布素因移達呼爾防兵五百人赴其地耕種,並請調寧古塔兵三千更番戍守。 上念兵丁更戍勞苦,命在黑龍江建城,備攻具,設斥堠,計程置驛,運糧積貯,設將軍、副都統領之。 擢薩布素為黑龍江將軍,招撫羅剎降人,授以官職,更令轉相招撫。 上命都統瓦山、侍郎果丕與薩布素議師期,薩布素請以來年四月水陸並進,攻雅克薩城,不克,則刈其田禾。 上謂攻羅剎當期必克,倘謀事草率,將益肆猖狂。 二十四年,以朋春等統兵進攻,薩布素會師,克雅克薩城,乃命薩布素移駐墨爾根,建城防禦。 二十五年,疏言羅剎复踞雅克薩,請督修戰艦,俟冰泮進剿。 上遣郎中滿丕往诇得實,乃命薩布素暫停墨爾根兵丁遷移家口,速修戰□監,率寧古塔兵二千人往攻。 又命郎坦、班達爾沙會師,抵雅克薩城。 城西瀕江,薩布素令於城三面掘壕築壘為長圍,對江駐水師,未冰時泊舟東西岸,截尼布楚援兵,冰時藏舟上流汊港內; 馬有疲羸者,分發墨爾根、黑龍江飼秣,計持久。 上因荷蘭貢使以書諭俄羅斯察罕汗,答書請遣使畫界,先釋雅克薩圍,上允之,命撤圍。 二十八年,俄羅斯使臣費耀多囉等至尼布楚,命內大臣索額圖等往會,令發黑龍江兵千五百人為衛。 尋議以大興安嶺及格爾必齊河為界,毀雅克薩城,徙其人去。 二十九年,薩布素入覲,賜賚優渥,命坐內大臣班。 尋命總管索倫等部貢物,疏陳各部生計土俗採捕之事,擬為則例以上,上悉允行。 三十一年,奏建齊齊哈爾及白都訥城,以科爾沁部獻進錫伯、卦爾察、達呼爾壯丁萬四千有奇分駐二城,編佐領,隸上三旗,並設防守尉、防禦等官。 噶爾丹入犯,疏陳進兵事宜,略言:「興安嶺北形勝地,以索約爾濟山為最。 已遣識路官兵自盛京、吉林、墨爾根審度至山遠近,分置驛站,其無水處,掘井以待。 山之東北呼倫貝爾等處有警,與臣駐軍地近,即率墨爾根兵先進,吉林、盛京繼之; 山之西烏勒輝等處有警,則盛京兵先進,臣率部下及吉林兵繼之:皆會於索約爾濟山。 」上可其奏。 三十五年,上親征噶爾丹,自獨石口出中路,大將軍費揚古自歸化城出西路,命薩布素扼其東路,督盛京、寧古塔、科爾沁兵,自索約爾濟山剋期進剿。 四月,上次克魯倫河,噶爾丹西竄,為費揚古所敗。 詔分薩布素所部兵五百人隸費揚古軍。 三十六年,召至京師,尋命回任。 初,邊境有墨爾哲勒屯長,累世輸貢。 康熙初,屯長扎努喀布克托請率眾內移,寧古塔將軍巴海安輯於墨爾根,編四十佐領,號新滿洲。 薩布素奏於墨爾根兩翼立學,設助教,選新滿洲及錫伯、索倫、達呼爾每佐領下幼童一,教習書義。 是為黑龍江建學之始。 三十七年,上幸吉林,褒其勤勞,予一等阿達哈哈番世職,並御用冠服,於眾前宣諭賜之。 尋疏言黑龍江屯堡因災荒積欠米石,請俟年豐交倉。 上以薩布素曾奏革任總督蔡毓榮經理十二堡,著有成效; 嗣因官堡荒棄,請停止屯種,將壯丁改歸驛站,存貯倉米,支放無餘,致駐防兵餉匱乏,責令回奏。 薩布素具疏引罪,請以齊齊哈爾、墨爾根駐防兵每年輪派五百人往錫伯等處耕種官田,穫穀運齊齊哈爾交倉。 詔侍郎滿丕等往按,以薩布素將荒廢地妄報成效,並浮支穀石,應斬,命罷任,奪世職,在佐領上行走。 尋授散秩大臣。 三十九年,卒。 乾隆間,敕修盛京通志,列名宦,且稱薩布素諳練明敏,得軍民心,其平羅剎及黑龍江興學,有文武幹濟才雲。 瑪拉,那喇氏,滿洲鑲白旗人,尚書尼堪從子。 尼堪卒,無子,瑪拉與叔阿穆爾圖、阿錫圖及弟兆資分襲尼堪世職,瑪拉襲三等阿達哈哈番。 初任理籓院筆帖式。 順治五年,英親王阿濟格徵叛將薑瓖,圍大同,令瑪拉調蒙古兵以從。 累遷理籓院副理事官。 康熙十四年,察哈爾布爾尼叛,聖祖命信郡王鄂扎帥師討之。 瑪拉自陳久任理籓院習知蒙古狀,原赴軍前效力,遂命與員外郎色棱赴科爾沁諸部調選兵馬協剿。 師還,擢通政使,遷禮部侍郎。 十六年,擢工部尚書。 偕內大臣喀岱往科爾沁諸外籓宣諭禁令。 瑪拉初受任,上誡以工部積弊,宜殫心釐剔。 十九年,坐不能清積弊,議降五秩,詔從寬留任。 復以饗殿器用修造疏忽,奪尚書,仍留世職。 二十二年,上以俄羅斯數犯邊,擾及索倫、飛牙喀諸部,命集兵黑龍江,將進討,遣瑪拉往索倫儲軍實。 尋疏言:「索倫總管博克所獲俄羅斯人及軍前招降者,皆迫於軍威,不宜久留索倫,應移之內地。 」詔允行。 復言:「雅克薩、尼布楚二城久為羅剎所據,臣密诇雅克薩惟耕種自給,尼布楚歲捕貂與喀爾喀貿易資養贍。 請飭喀爾喀車臣汗禁所部與尼布楚貿易,並飭黑龍江將軍水陸並進,示將攻取雅克薩,因刈其田禾,則俄羅斯將不戰自困。 」上然之,即以瑪拉所奏檄示喀爾喀。 二十四年,遣都統朋春等帥師往黑龍江議進兵,授瑪拉副都統銜,參贊軍務。 遣蒙古兵三十诇雅克薩城,生擒羅剎七人,得城中設備及乞援各部狀。 是年夏,朋春等攻羅剎克之,逐其人。 瑪拉在事有功。 二十五年,黑龍江佐領鄂色以耕牛多斃,農器損壞,奏請儲備,命瑪拉往黑龍江督理農務。 諭曰:「農事關軍餉,令嚴督合力播種。 」值歲豐,收穫甚稔。 二十七年,授護軍統領。 二十九年,噶爾丹侵掠喀爾喀,命瑪拉偕都統額赫納、前鋒統領碩鼐等率兵往討之,賜內廝馬以行。 未幾,噶爾丹掠烏珠穆沁,命裕親王福全等分統大軍出塞擊之,噶爾丹敗遁。 師旋,三十年,復來犯,至阿爾哈賚,無所掠而遁。 時土謝圖汗、車臣汗率所部來歸,上幸塞外撫輯,瑪拉扈從。 旋命偕都統瓦岱等率兵赴圖拉偵噶爾丹,抵克魯倫河,聞其遠竄,乃還。 授西安將軍。 三十二年,準噶爾和碩特部台吉巴圖爾額爾克濟農來降,上以其人未可信,命瑪拉徙入內地,毋令复逸。 瑪拉疏言:「巴圖爾額爾克濟農率所屬二千餘口,窮乏來歸,揆其情狀,當不復逸。 」遂遣官護送,併其子台吉雲木春來朝,優賚遣之。 未幾,瑪拉卒於官,賜祭葬,諡敏恪。 論曰:俄羅斯之為羅剎,譯言緩急異耳,非必東部別有是名也。 初遣兵诇敵,郎坦主其事; 取雅克薩城,朋春、薩布素迭為將,而郎坦與瑪拉實佐之。 尼布楚盟定,開市庫倫,是為我國與他國定約互市之始。 用兵當期必克,我苟草率,彼益猖狂,聖祖諭薩布素數言,得馭夷之要矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)