1
列傳六十九姜希轍餘縉德格勒陳紫芝笪重光任弘嘉高層雲沈愷曾龔翔麟高遐昌姜希轍,字二濱,浙江會稽人。 明崇禎間舉人。 順治初,除溫州教授。 五年,以瑞安知縣缺員,令暫攝。 鄭成功兵來犯,攻城,希轍督民守,遇事立應。 援至,破成功兵齊云江上。 九年,遷直隸元城知縣。 畿北飢,流民至者日以萬計。 逃人令方嚴,民慮溷入為累,輒拒不予食。 希轍令察非逃人,使墾縣中荒田,田闢,饑民以活。 善決獄,民稱之。 十五年,授工科給事中。 吏得盜,自列義王孫可望家人,為買馬,鑲白旗丁為之因緣。 希轍疏言:「可望來歸本朝,湔滌不暇,尚敢收亡命相關通? 身為旗丁,豈復應桀驁冒法網? 夫盜有根柢,有黨羽,臣請收義王家人及旗丁窮治之。 」上下其疏,罪人皆抵法。 國初考功法,獲逃人、闢荒田、督運漕糧,皆躐等升擢。 希轍疏爭非政體,不當開幸進。 上方嚴罪貪吏,吏往往曲法罰鍰。 希轍疏言:「例贖杖分有力無力,所輕重不過銖兩間。 今乃倍五倍十,不拘成數,不應則敲樸隨之。 是昔以罰省刑,今以罰濟刑也。 」命仍如定例。 十七年,上詔求言,希轍疏言:「臣聞君臣一德,原未嘗以憂勞之任獨歸之君父,為人臣諉卸責地也。 臣觀今日積習病根,大要有二:巧於卸肩者,假詳慎以行推諉; 畏於任事者,飾持重以蹈委靡。 請進一德之箴,為中外諸臣誡。 」師自江西下廣東,州縣供億繁重。 南贛巡撫報曲江、始興兩知縣同時自戕。 希轍疏言:「大兵所集,米豆、草束、槽秬、釜鑊,自所必需。 然先時傳檄,使之預備,供億雖艱,何至捐僨? 行兵不嚴,責在總督; 立法不預,責在巡撫:二者必居一於是。 請飭察究。 」尋更歷兵、禮二科。 時會計法嚴,錢糧完欠,每項各限十分定考成,條例繁賾,有司救過不給。 希轍疏請:「總歸十分,以一歲之徵收,計一歲之款項,起訖既清,稽核亦便。 」自此部計稍紓,有司得久任。 康熙元年,考滿,內升,回籍待缺。 九年,詣京師,复授戶科都給事中。 具三疏:請增科員; 請令巡撫得轄兵,防地方竊發; 請緩奏銷之期,使催科不迫。 遷順天府丞。 遭父喪歸。 十七年,授奉天府丞。 乞養母歸。 三十七年,卒於家。 餘縉,字仲紳,浙江諸暨人。 順治九年進士,授河南封丘知縣。 兵後流亡未復,棄地彌望,朝議興屯,設道、廳董之。 民田徵賦,屯田徵租,租視賦為重,民棄屯不耕。 府縣吏急考成,以屯租散入田賦,民失業。 總督李廕祖行部至縣,縉導觀民間困苦狀,廕祖疏聞,興屯道、廳悉罷。 十七年,行取授山西道御史,乞養歸。 起河南道御史。 康熙初,鄭成功已死,其子錦屯廈門。 有議棄舟山者,縉上疏爭之,略謂:「浙江三面環海,寧波尤孤懸海隅,以舟山為外籓。 不知行間諸臣何所見而倡捐棄之議? 江海門戶,斂手委之逆豎。 夫閩海祗一廈門,數万之眾,環而攻之,窮年不能下。 奈何以已克之舟山增其巢穴? 」福建總督李率泰議遷海濱居民,縉复疏爭之。 略謂:「海濱之民,與賊狎處。 一二冥頑貪狡,嗜厚利,通消息,以相接濟者,固未必無之。 但據所稱排頭、方田諸處,民或盜牧馬,或縛窮民潛送廈門。 當此兩軍相望,巡徼嚴密,雖有姦宄,安能飛渡? 是其號令不肅,已可概見。 」又云:「派撥舵工、水手,公然不應。 海上舵工名曰「老大」,其人必少長海舟內,外洋島嶼徑路,靡不熟歷,而後駕風使舵,操縱自如。 奈何責之素不練習之民,視同里役,橫加僉派? 彼即勉強應役,技既不精,心复叵測。 萬一變從中起,將置數十萬奮戈持滿之士於何地? 」兩疏語皆切至。 聖祖親政,順治間建言諸臣坐遷謫者,次第赦還,惟議及逃人不在赦例。 居數年,詔寬逃人禁。 縉疏請敕部察當日建言被謫諸臣,存者召還錄用,歿者歸葬贈卹。 尋命巡視長蘆鹽政。 以改葬乞歸。 二十八年,卒於家。 縉廉而能,治事尤持正。 妖人硃方旦言禍福,朝士多信之。 縉曰:「此妄男子耳,於法當誅。 」方旦卒坐死。 德格勒,滿洲鑲藍旗人。 康熙九年進士,選庶吉士,授編修。 累擢侍讀學士,充日講起居注官、掌院學士。 李光地亟稱其賢。 聖祖時,召見講論經史,嘗扈從巡行。 大學士明珠柄政,務結納士大夫,將餽金為治裝。 德格勒以裝具,固辭不受。 會久旱,上命德格勒筮,遇夬。 問其占,曰:「澤上於天,將降矣! 而卦義五陽決一陰。 小人居鼎鉉,故天屯其膏。 決去之,即雨。 」上愕然,曰:「安有是? 」德格勒遂以明珠對。 明珠聞,大惡之,時以蜚語上聞,謂德格勒與侍講徐元夢互相標榜。 徐元夢亦不附明珠者也,故並嫉之。 二十六年,光地乞假歸,入辭,面奏德格勒、徐元夢學博文優。 踰月,上召尚書陳廷敬、湯斌等及德格勒、徐元夢試於乾清宮。 閱卷畢,諭曰:「朕政暇好讀書,然不輕評論古人。 評論古人猶易,評論時人更難。 如德格勒每評論時人,朕心不謂然,故召爾等面試。 妍媸優劣,今已判然。 學問自有分量,毋徒肆議論為也。 」二十七年,明珠罷。 未幾,掌院學士庫勒訥劾德格勒私抹起居注,並與徐元夢互相標榜,下刑部論罪。 故事,起居注數易藁然後登籍,德格勒所刪易者,實未定藁也。 讞上論斬,命改監候秋後處決,徐元夢亦坐譴。 語詳徐元夢傳。 光地還京師,上命尚書張玉書等以德格勒試卷示九卿,並詰光地。 於是玉書等奏稱德格勒文實鄙陋,光地亦以妄奏引罪,命從寬免究。 德格勒尋遇赦,釋歸本旗。 卒。 陳紫芝,字非園,浙江鄞縣人。 康熙十八年進士,選庶吉士。 改陝西道御史,力持風紀,絕外僚餽遺。 巡視南城,捕大猾鄧二置諸法。 疏言:「朝章國典宜畫一,民間冠昏喪祭未有定制,請編纂禮書,頒行天下。 」又請裁屯衛:「以屯務屬州縣,則田賦可覈,逃盜可清。 」詔並允行。 時督、撫、監司皆由廷臣保舉。 湖廣巡撫張汧,大學士明珠所私也,恃勢貪暴,言路莫敢摘發。 二十六年,紫芝上疏劾之,言:「汧蒞任未久,黷貨多端,凡地方鹽引、錢局、船埠,靡不搜括,甚至漢口市肆招牌,亦按數派錢。 當日保舉之人,必有賄囑情弊,請一併敕部論罪。 」上命奪汧官,遣直隸巡撫於成龍、山西巡撫馬齊、副都御史開音布往按治。 复諭廷臣,謂汧貪婪無人敢言,紫芝獨能彈劾,即予內升。 成龍等按得汧以前官福建布政使虧帑令屬吏彌補,又派收鹽商銀九萬,上荊南道祖澤深婪取於民又八萬,讞上,論絞。 保舉汧為巡撫者,侍郎王遵訓、學士盧琦、大理寺丞任辰旦,皆坐奪官。 擢紫芝大理少卿。 每讞獄,稍涉矜疑,即為駁正,多所平反。 紫芝以峭直受上知,同朝多側目。 無何,卒。 或傳紫芝一日詣朝房,明珠延坐進茗,飲之,歸遂暴卒雲。 笪重光,字在辛,江南句容人。 順治九年進士。 自刑部郎中考選御史。 巡按江西,與明珠忤,罷歸。 初,鄭成功犯鎮江,重光縋城乞援。 事平,賜御書榜。 卒,祀鄉賢。 任弘嘉,字葵尊,江南宜興人。 初以舉人官行人。 康熙十五年,成進士。 十八年,考選江南道御史。 巡南城,疏言:「各州縣宜有講堂書院,庶人知鄉學。 」又言:「學道不惟受制籓司,抑且受制知府。 蓋府道階級不甚懸,無以資表率。 部郎聲望不甚重,又無由達封章。 求其公明,實不可得,乞重其選。 」改巡北城,疏陳五城應行事,謂:「盜風未靖,由保甲不行。 稽察未清,由旗、民雜處。 司坊未潔,由勸懲不當。 」又言:「州縣昏夜比較,鄉民託宿無地,飢寒受杖,往往殞命。 又或因分釐火耗之輕,受僉役橫索之累。 」又言:「朝廷清丈,所以為民,而籓府駁冊,上下動費累百。 津梁有關,所以御暴,今小港皆設巡攔,旱路亦行堵截,檢索至負擔,稅課遍雞豚。 」所言皆痛切。 弘嘉一日巡城,有錦衣駿馬突其前,訶叱之。 隸卒白曰:「此王府優也。 」弘嘉趨王府,索優出,杖之四十。 上聞,直弘嘉。 由是貴戚斂跡,毋敢玩法。 尋掌山東道,兼江南道如故。 上十漸疏:「一曰,朋黨交結之漸。 始因交際為餽遺,漸以愛憎成水火。 二曰,奢侈僭逾之漸。 物力既殫,等威亦紊。 三曰,文武訐訕之漸。 督、撫、提、鎮挾私互訐,小吏效尤,何以使民無訟? 四曰,紳士吹求之漸。 有司視如仇讎,奸民以為魚肉。 五曰,上下奉違之漸。 國家良法美意,奉行者徒有虛文,過當者反成弊政。 六曰,名器混淆之漸。 為生養萬民計,守令宜用正途。 七曰,常平侵漁之漸。 貯穀久易浥損,又難盤察,不若聽民輸錢,數易稽而無朽蠹。 八曰,河工興建之漸。 從古無不徙之河,治河惟去其太甚,不必議開議塞,借一勞永逸之辭,為逐利幸功之術。 九曰,情罪過當之漸。 如逃人止於鞭刺,過宿反至竄流,輕重不平,枉誣尤甚。 十曰,積習膠固之漸。 升遷則趕缺壓缺,處分則忽重忽輕,視為故常,營競特甚。 」复疏論銓政不平,並下部議行。 三十三年,遷奉天府府丞,兼學政。 轉通政司參議,署通政使。 丁母憂歸。 服闋,病目,卒於家。 弘嘉素慎,疏上言過直,輒戰栗。 或曰:「子葸若此,何如不言? 」曰:「弘嘉之戰栗,氣不足也。 然知其當言,不敢欺吾心,尤不敢負吾君耳。 」高層雲,字二鮑,江南華亭人。 康熙十五年進士。 授大理寺評事。 二十五年,授吏科給事中。 二十六年,太皇太后崩,詔王大臣集永康左門外議喪禮。 大學士王熙等向諸王白所議,跪移時,李之芳年老,起而踣。 層雲曰:「是非國體也。 」即日疏言謂:「天潢貴冑,大臣禮當致敬。 獨集議國政,無弗列坐,所以重君命、尊朝廷也。 況永康左門乃禁門重地,太皇太后在殯,至尊居廬,天威咫尺,非大臣致敬諸王之地。 大學士為輔弼大臣,固當自重,諸王亦宜加以禮節,不可驕恣倨慢,坐受其跪,失籓臣體。 」疏入,上曰:「朕召大臣議事,如時久,每賜墊坐語。 今大臣為諸王跪,於禮不合。 」下宗人府,吏、禮二部議,嗣後大臣與諸王會議,不得引身長跪,著為令。 二十八年,京師旱,詔求言。 層雲疏論江、淮間行屯田擾民,請急停蘇民困,上嘉納之。 遷通政司參議。 二十九年,遷太常寺少卿,卒官。 沈愷曾,字樂存,浙江歸安人。 康熙二十六年進士,選庶吉士。 三十年,改山東道御史。 喀爾喀率屬內附,上親出塞拊循。 愷曾疏言:「巡行口外,為蒙古諸臣定賞罰,編戶口,安插新附。 但聖躬遠出,間關崎嶇,乘輿勞頓於外,群臣晏息於家,臣心何安? 宜遣部院大臣經理,令逐一奏聞,仍與皇上親行無異。 乞傳旨暫緩此行。 」疏入,不報。 上還京師,召愷曾入對,賜宴。 三十五年,上親征噶爾丹,歲暮,以餘孽未靖,復出塞。 愷曾复上疏請回鑾,語甚剴切。 順天學政侍郎李光地有母喪,命奪情視事,光地請給假九月,言路大譁。 愷曾疏言:「學臣關係名教,表率士子。 使衰絰者衣錦論文,其何以訓? 宜令終喪,以隆孝治。 閣臣職司票擬,理應委曲奏請,始不當有在任守制之票,既不當有仍遵前旨之擬。 科臣職司封駁,閣臣票擬不當,科臣繳旨覆奏,固其職也。 乃亦復默然,不知其所謂封駁者何在也? 臣不敢以妄擬閣臣為嫌,劾奏同列為咎。 」疏入,下九卿議,尋用彭鵬言,令解任在京守制。 陝西提督孫思克請令富民納粟佐軍,愷曾論奏乞敕部停止,上是之。 入台七年,疏數十上,伉直敢言。 歷掌山西、江南、浙江、河南道事,管登聞院。 三十八年,巡兩廣鹽課,多惠政,商民德之。 報滿,留任一年。 還京,复掌山西道。 丁父憂,以廣東運使罣誤事連坐,罷官。 四十四年,上南巡,召試行在稱旨,賜御書。 尋卒。 龔翔麟,字蘅圃,浙江仁和人。 父佳育,字祖錫。 自龍驤衛經歷出知安定縣,又自兵部郎中出為分巡通永道僉事,擢江南布政使,所至有聲績。 入授光祿寺卿。 命修賦役簡明書,未竟。 卒。 翔麟自副貢生授兵部主事,出榷廣東關稅。 沿海諸稅口,遠者去省二千里,吏役苛索,商民重困。 翔麟嚴其禁,並移行府縣察究。 康熙三十三年,考選陝西道御史,遂疏請以諸稅口交府縣徵收,著為令。 尋命巡視西城。 大學士熊賜履以誤擬旨罷,復起為吏部尚書。 翔麟疏劾:「賜履竊講學虛聲,前因票擬錯誤,嚼毀草簽,卸過同官。 皇上從寬,放歸田裡。 旋賜起用,晉位冢宰,毫無報稱。 其弟賜瓚包攬捐納,奉旨傳問,賜履不求請處分,猶泰然踞六卿之上。 乞賜罷斥。 」右通政張雲翮,故靖逆侯勇子。 勇妻李卒,雲翮不居喪。 翔麟疏劾:「雲翮縱非李出,嫡母、繼母並製三年,豈可視為陌路? 乞嚴加議處,以儆敗類。 」雲貴總督趙良棟討吳三桂,定雲南,以敘功未允,為部下乞恩,屢有求請。 翔麟疏劾:「良棟效力行間,悉由皇上指授方略。 蕩平後敘功,既經廷議,重以睿裁,輕重無不允當。 事閱十年,而良棟猶嘵嘵不已,妄肆薦揚,市恩於眾,借矜己功。 且越例求賜莊田、房屋,言詞狂悖,大不敬。 乞下所司定罪。 」賜履雅負清望,良棟功臣,雲翮功臣子,翔麟論列無所避,以是得直聲。 俄又劾賜履及侍郎趙士麟亂銓政,條列以上。 官御史十年,乞歸,貧至不能舉火,蕭然不改恆度。 尋卒。 高遐昌,字振聲,河南淇縣人。 康熙十五年進士,授湖南龍陽知縣。 以屯賦重,請減與民田同額。 父憂去。 服闋,補廣東東莞知縣,歷茂名、信宜,護高州知府,皆有聲。 行取,擢刑部主事,累遷戶部郎中。 四十六年,授戶科給事中。 時提督九門步軍統領託合齊恃權不法,給事中王懿德列款疏劾。 上方幸熱河,遐昌詣行在繼劾之。 略言:「託合齊欺罔不法,經懿德糾參,臣又何敢置喙? 伏念其所以橫恣,皆緣握權太過。 自督捕裁,而所轄三營改歸提督,悍將驕兵,毫無忌憚。 請仍歸兵部擇司官督率,考勤惰、禁勒索,營務防汛,晝夜巡邏,即有姦匪,不得妄牽無辜,私刑酷訊。 提督干預詞訟,奸民構弁兵,擇人而噬,民不聊生。 請仍歸大、宛二縣,五城司坊、巡城御史以及府尹、治中。 逃盜命案,歸於刑部,一秉國法。 提督管理街道,縱其兵丁肆為貪噬,勢壓官民。 請五城分治,仍歸司坊。 每年工部保題司官督理,庶法官守制,無復軼越。 此皆本朝舊例,當歸所司,防微杜漸,不致成積重之勢。 」疏上,上以巡捕三營併步軍統領,非自託合齊始。 司坊管街道,畏懼顯要,止知勒索鋪戶,故亦歸併步軍統領。 今既累商民,即以遐昌兼管,期一年責以肅清。 遐昌既任事,革除陋規,街道溝渠次第平治,兵民以安。 兩屆報滿,仍命接管。 託合齊陰圖報復,欲伺隙中傷。 五十年,上自暢春園還,見內城街道被侵占甚窄,召託合齊詰責之。 託合齊奏外城尤窄。 命尚書赫碩色等察勘,託合齊故引視僻巷,民居佔官街得三百餘間,謂皆遐昌任內所造,逮下刑部獄。 尚書齊世武,託合齊黨也,將刑訊,主事蔣晟持不可。 乃議遐昌以官街邀民譽,應發奉天安置。 託合齊黨复譁,言遐昌受賂。 嚴訊家屬,定爰書,謂據供雖未受賂,但風聞街道舊規,鋪戶修房,每間與胥役錢二三百,以此例之,房三百餘間,計錢七百五十千,當枉法贓律處絞。 朝審,具冤狀。 尚書王掞、李天馥謂遐昌廉能為上知,宜從寬典,富寧安讚之,獄乃緩。 會託合齊以病乞假,隆科多攝其職,因言託合齊罔上行私,橫恣貪婪,及誣陷遐昌狀。 上命釋遐昌,都人爭赴獄舁之出,擁赴闕謝。 及出都,送者填溢,醵金完懸贓。 遐昌歸,未幾卒。 論曰:康熙間以直言著者,魏象樞、郝浴、楊素蘊、彭鵬、趙申喬輩,易攵歷中外,卓然為名臣。 希轍、縉,自世祖朝巳在諫垣,有獻替。 弘嘉論十漸,層雲爭國體,陳義皆甚高。 若德格勒、紫芝、重光忤明珠,愷曾彈李光地,翔麟論熊賜履、趙良棟,遐昌抗託合齊,雖所糾繩賢不肖不同,謇謇匪躬,不為名懾,不為勢撓,謚為「遺直」,殆無愧歟?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)