1
=曹一士=曹一士,字諤廷,江蘇上海人。 雍正七年進士,改庶吉士,散館授編修。 十三年,考選雲南道監察御史。 高宗即位,諭群臣更番入對。 一士疏言:「敬讀諭旨,曰'百姓安則朕躬安',大哉王言,聞者皆感涕。 臣愚以為欲百姓之安,其要莫先於慎擇督撫。 督撫者守令之倡。 顧其中皆有賢者、有能者,賢能兼者上也,賢而不足於能者次之,能有餘而賢不足者又其次也。 督撫之為賢為能,視其所舉而瞭如。 今督撫舉守令,約有數端:曰年力富強,曰治事勤慎,曰不避嫌怨。 徵其實跡,則錢糧無欠,開墾多方,善捕盜賊。 果如所言,洵所謂能吏也。 乃未幾而或以贓汙著,或以殘刻聞,舉所謂貪吏、酷吏者,無一不出於能吏之中,彼誠有才以濟其惡耳。 夫吏之賢者,悃愊無華,惻怛愛人,事上不為詭隨,吏民同聲謂之不煩。 度今世亦不少其人,而督撫薦剡曾未及此,毋亦輕視賢而重視能之故耶? 抑以能吏即賢吏耶? 臣恐所謂能者非真能也,以趨走便利而謂之能,則老成者為遲鈍矣; 以應對捷給而謂之能,則木訥者為迂疏矣; 以逞才喜事而謂之能,則鎮靜者為怠緩矣; 以武健嚴酷、不恤人言而謂之能,則勞於撫字、拙於鍛鍊者謂之沽名釣譽、才力不及,而摭拾細故以罷黜之矣。 至於所取者潰敗決裂,則曰臣不合誤舉,聽部議而已。 夫有誤舉必有誤劾,誤舉如此,則誤劾者何如? 誤舉者猶可議其罪,誤劾者將何從問乎? 臣以為今之督撫,明作有功之意多,而惇大成裕之道少; 損下益上之事多,而損上益下之義少; 此治體所關也。 皇上於凡丈量開墾、割裂州縣、改調牧令,一切紛更煩擾,皆行罷革。 為督撫者,度無不承流宣化,所慮者,彼或執其成心,飾非自護; 意為迎合,姑息偷安。 臣敢請皇上特頒諭旨,剖析開導,俾於精明嚴肅之中,布優游寬大之政。 所屬守令,敕於保題薦舉時,分列賢員、能員,然後條疏實事於下。 能員有敗行,許自行檢舉; 賢員著劣跡,則從重處分。 倘所舉皆能而無賢,則非大吏乏正己率屬之方,即賢者有壅於上聞之患。 督撫之賢否,視所舉而瞭如矣。 」疏入,上為通諭諸督撫。 一士又請寬比附妖言之獄,並禁挾仇誣告,疏言:「古者太史采詩以觀民風,藉以知列邦政治之得失、風俗之美惡,即虞書在治忽以出納五言之意,使下情之上達也。 降及周季,子產猶不禁鄉校之議。 惟是行僻而堅,言偽而辨,雖屬聞人,聖人亦必有兩觀之誅,誠恐其惑眾也。 往者造作語言,顯有悖逆之跡,如罪人戴名世、汪景祺等,聖祖、世宗因其自蹈大逆而誅之,非得已也。 若夫賦詩作文,語涉疑似,如陳鵬年任蘇州知府,遊虎丘作詩,有密奏其大逆不道者,聖祖明示九卿,以為'古來誣陷善類,大率如此'。 如神之哲,洞察隱微,可為萬世法。 比年以來,小人不識兩朝所以誅殛大憝之故,往往挾睚眥之怨,借影響之詞,攻訐詩文,指摘字句。 有司見事風生,多方窮鞫,或致波累師生,株連親故,破家亡命,甚可憫也。 臣愚以為井田封建,不過迂儒之常談,不可以為生今反古; 述懷詠史,不過詞人之習態,不可以為援古刺今。 即有序跋偶遺紀年,亦或草茅一時失檢,非必果懷悖逆,敢於明布篇章。 使以此類悉皆比附妖言,罪當不赦,將使天下告訐不休,士子以文為戒,殊非國家義以正法、仁以包蒙之意。 伏讀皇上諭旨,凡奏疏中從前避忌,一概掃除。 仰見聖明廓然大度,即古敷奏采風之盛。 臣竊謂大廷之章奏尚捐忌諱,則在野之筆札焉用吹求? 請敕下直省大吏,察從前有無此等獄案、現在不准援赦者,條列上請,以俟明旨欽定。 嗣後凡有舉首文字者,苟無的確踪跡,以所告之罪依律反坐,以為挾仇誣告者戒。 庶文字之累可蠲,告訐之風可息矣。 」上亦如其議。 雍正間督各省開墾,督撫以是為州縣課最,頗用以厲民。 一士疏言:「開墾者所以慎重曠土,勸相農夫,本非為國家益賦起見也。 臣聞各省開墾,奉行未善,其流弊有二:一曰以熟作荒。 州縣承上司意旨,並未勘實荒地若干,預報畝數,邀急公之名。 逮明知荒地不足,即責之現在熟田,以符報額。 小民畏官,俯首而從之,咸曰:此即新墾之荒地而已。 一曰以荒作熟。 荒地在河壖者,地低水溢,即成沮洳; 在山麓者,上土下石,堅不可掘; 州縣悉入報墾之數。 民貧乏食,止貪官給牛種草舍,餬旦夕之口,不顧地之不可墾也。 十年之後,民不得不報熟,官不得不昇科。 幸而薄收,完官不足。 稍遇歲歉,卒歲無資,逃亡失業之患從此起矣。 然且賦額一定,州縣不敢懸欠,督撫不敢開除,飛灑均攤諸弊,又將以熟田當之。 是名為開墾,有墾之名無墾之實也。 茲二弊者,緣有司但求地利,罔惜貽害; 大吏惟知慮始,不暇圖終; 是以仁民之政,反啟累民之階。 臣請敕下直省督撫,凡開墾地畝,無論已未昇科,俱令州縣官覆勘,內有熟田混報開墾,舉首除額,免其處分; 如實為新墾,具印結存案,少有虛偽,發覺從重治罪:則以熟作荒之弊可免矣。 新墾應昇科,督撫遴員覆勘,磽確瘠薄,即與免賦; 倘因報墾在先,必令起賦,以貽民累,發覺從重治罪; 則以荒作熟之弊亦可免矣。 」乾隆元年,遷工科給事中。 故事,御史遷給事中,較資俸深淺。 一士入台僅六月,出上特擢。 尋疏劾原任河東河道總督王士俊,疏未下,語聞於外。 上疑一士自洩之,召對詰責,下吏議,當左遷,仍命寬之。 一士复疏請復六科舊職,專司封駁,巡視城倉、漕鹽等差,皆不當與。 又疏論各省工程報銷諸弊,請敕凡有營造開濬,以所須物料工匠遵例估定,榜示工作地方。 又疏論州縣官讞獄,胥吏上下其手,竄改獄詞,請飭申禁。 又疏論鹽政諸弊,請毋令商人公捐,禁司鹽官吏與商人交結; 小民肩挑背負,戒毋苛捕; 大商以便鹽船阻通行水道,戒毋堵截。 皆下部議行。 一士病哽噎,即以是年卒。 一士晚達,在言官未一歲,而所建白皆有益於民生世道,朝野傳誦。 聞其卒,皆重惜之。 =李慎修=李慎修,字思永,山東章丘人。 康熙五十一年進士,授內閣中書。 遷主事,出為浙江杭州知府。 雍正五年,入為刑部郎中,歷十餘年,治獄多所平反。 有侵帑獄,初議以挪移從末減,慎修執不可; 或諷以上意,亦不為動。 乾隆初,出為河南南汝光道,移湖北武漢黃德道,以憂去。 服除,授江南驛鹽道。 引見,高宗曰:「李慎修老成直爽,宜言官。 」特除江西道監察御史。 疏論戶部變亂錢法,苛急煩碎。 歷舉前代利害,並言錢值將騰貴,窮極其弊。 上元夜,賜諸王大臣觀煙火,慎修上疏諫,以為玩物喪志。 上喜為詩,嘗召對,問能詩否,因進言:「皇上一日萬幾,恐以文翰妨政治,祈不以此勞聖慮。 」上韙之,載其言於詩。 嘗謂慎修曰:「是何眇小丈夫,乃能直言若此? 」慎修對曰:「臣面陋而心善。 」上為大笑。 復出為湖南衡郴永道。 十二年,乞病歸,卒。 高密李元直為御史在其前,以剛直著。 慎修與齊名,為「山東二李」。 京師稱元直「戇李」,慎修「短李」。 李元直元直,字象山。 康熙五十二年進士,改庶吉士,散館授編修。 雍正七年,考選四川道監察御史,八閱月,章數十上。 嘗歷詆用事諸大臣,謂:「朝廷都俞多,籲咈少,有堯、舜,無皋、夔。 」上不懌,召所論列諸大臣大學士硃軾、張廷玉輩並及元直,詰之曰:「有是君必有是臣。 果如汝所言無皋、夔,朕又安得為堯、舜乎? 」元直抗論不撓,上謂諸大臣曰:「彼言雖野,心乃無他。 」次日,復召入,獎其敢言。 會廣東貢荔枝至,以數枚賜之。 未幾,命巡視台灣,疏請增養廉、絕饋遺,併條上番民利病數十事。 台灣居海外,巡視御史至,每自視如客,事一聽於道府。 元直悉反所為,時下所屬問民疾苦。 欲有所施措,督撫劾其侵官,遂鐫級去。 家居二十餘年,卒。 世宗嘗曰:「元直可保其不愛錢,但慮任事過急。 」又嘗諭諸大臣曰:「甚矣才之難得! 元直豈非真任事人? 乃剛氣逼人太甚。 」元直晚年言及知遇,輒泣下。 初在翰林,與孫嘉淦、謝濟世、陳法交,以古義相勗,時稱四君子。 及嘉淦總督湖廣,治濟世獄,徇巡撫許容意,為時論所不直,元直遂與疏焉。 附陳法法,字定齋,貴州安平人。 康熙五十二年進士,自檢討官至直隸大名道。 講學宗硃子,著明辨錄,辨陸、王之失。 蒞政以教養為先,手治文告,辭意懇摯。 既久,人猶誦之。 =胡定=胡定,字登賢,廣東保昌人。 雍正十一年進士,改庶吉士,授檢討。 乾隆五年,考選陝西道監察御史。 七年,湖南巡撫許容劾糧道謝濟世,下湖廣總督孫嘉淦按治,將坐濟世罪,八年二月,定疏陳容陷濟世、嘉淦袒容狀,錄湖南民揭帖,謂布政使張璨、按察使王玠、長沙知府張琳、衡州通判方國寶、善化知縣樊德貽承容指,朋謀傾陷; 並述京師民諺,目容為媼,謂其妒賢嫉能如婦人之陰毒。 疏入,上命戶部侍郎阿里袞如湖南會嘉淦覆勘,並令定從往。 會湖南嶽常道倉德密揭都察院,發璨請託私改文牘狀,阿里袞至湖南,雪濟世枉。 上奪嘉淦、容等職,諭謂:「定為言官,言事不實,自有應得之罪譴。 今既實矣,若止為濟世白冤抑,其事尚小; 因此察出督撫等挾私誣陷,徇隱扶同,使人人知所儆戒,此則有裨於政治,為益良多。 至諸行省督撫舉劾必悉秉公心,方為不負委任,若以愛憎為舉劾,如嘉淦、容居心行事,豈不抱媿大廷,負慚夙夜? 諸督撫當深自儆省,以嘉淦、容為戒。 」定於是負敢言名。 轉兵科給事中,巡視西城。 求居民善惡著稱者,皆榜姓名於衢。 民有訟者,即時傳訊判結。 西山臥佛寺被竊,同官誤以僧自盜奏,定廉得真盜,僧得雪。 旋以母老乞歸養。 服除,复授福建道御史。 疏論內務府郎中某朘民為私利,按治事不實,奪職下刑部,久之讞定,罷歸。 二十二年,上南巡,定迎駕杭州,復原銜。 卒,年七十九。 著有雙柏廬文集。 =仲永檀=仲永檀,字襄西,山東濟寧人。 乾隆元年進士,改庶吉士,授檢討。 五年,考選陝西道監察御史。 疏請酌減上元燈火聲樂,略言:「人君一日萬幾,一有暇逸之心,即啟怠荒之漸。 每歲上元前後,燈火聲樂,日有進禦。 原酌量裁減,豫養清明之體。 」上降旨,謂:「書云'不役耳目',詩云'好樂無荒',古聖賢垂訓,朕所夙夜兢兢而不敢忽者。 惟是歲時宴賞,慶典自古有之,況元正獻歲,外籓蒙古朝覲有不可缺之典禮。 朕踵舊制而行之,未嘗有所增益。 至於國家政事,朕仍如常綜理,並未略有稽遲。 永檀胸有所見,直陳無隱,是其可嘉處,朕亦知之。 」京師民俞君弼者,為工部鑿匠,富無子。 既死,其戚許秉義謀爭產。 內閣學士許王猷與同族,囑招九卿會其喪,示聲氣,且首君弼有藏鏹。 步軍統領鄂善以聞,詔嚴鞫,秉義論罪如律,並奪王猷職,旨戒飭九卿。 六年,永檀奏:「風聞鄂善受俞氏賄萬金,禮部侍郎吳家駒赴吊得其貲; 又聞赴吊不僅九卿,大學士張廷玉以柬往,徐本、趙國麟俱親會,詹事陳浩為奔走,謹據實密奏,備訪查。 」又言:「密奏留中事,外間旋得消息,此必有私通左右暗為宣洩者。 權要有耳目,朝廷將不復有耳目矣。 」疏入,上疑永檀妄言,命怡親王,和親王,大學士鄂爾泰、張廷玉、徐本,尚書訥親、來保按治,摘永檀奏宣洩密奏留中果何事,又謂權要私通左右,此時無可私通之左右,亦無能私通左右之權要,詰何所見,命直陳。 鄂善僕及居間納賕者,皆承鄂善得俞氏賄,和親王等以聞。 上召和親王、鄂爾泰、訥親、來保同鄂善入見,上溫諭導其言,鄂善乃承得白金千。 上諭鄂善曰:「汝罪於律當絞。 汝嘗為大臣,不忍棄諸市。 然汝亦何顏復立於人世乎? 汝宜有以自處。 」既又下和親王等會大學士張廷玉、福敏、徐本,尚書海望,侍郎舒赫德詳議,如上諭。 乃命訥親、來保持王大臣奏示鄂善,鄂善乃言未嘗受賕。 上因怒責鄂善欺罔,奪職下刑部,又命福敏、海望、舒赫德會鞫,論絞,上仍令賜死。 家駒、浩並奪職。 永檀答上詢宣洩留中事,舉吳士功密劾史貽直以對。 和親王等諮察大學士趙國麟等赴俞氏會喪雖無其事,然語有所自來。 上乃獎永檀摘姦發伏,直陳無隱,擢僉都御史。 國麟獨奏辨,言:「永檀風聞言事,以蒙恩坐論之崇班,而被以跪拜細人之醜行。 事有流弊,宜防其漸。 數有往復,當保其終。 明季言路與政府各分門戶,互相擠排,綱紀浸以大壞。 在今日權無旁撓,言無偏聽,寧為未然之慮,不弛將至之防。 乞特降諭旨,明示天下,以超擢永檀為獎其果敢,宥其冒昧。 嗣後凡詆斥大臣按之無實者,別有處分。 則功過不相掩,而賞罰無偏曲。 如以臣言過戇,乞賜罷斥,或容解退,以全初心。 」上手詔謂:「超擢永檀,亦善善欲長、惡惡欲短之意,大學士所云,老成遠慮,朕甚嘉納。 其入閣視事,毋違朕意。 」而國麟求去益力,給事中盧秉純劾國麟,謂:「上詢國麟嘗會俞氏喪否,出以告其戚休致光祿寺卿劉籓長,語無狀。 」上召籓長,令鄂爾泰、張廷玉、徐本、訥親、來保按其事,因謂籓長市井小人,國麟與論姻,又嘗奏薦,事非是。 遣鄂爾泰等諭意,令請退。 居數日,國麟疏不至,乃特詔左遷,留京師待缺。 秉純語過當,籓長刺探何緣被譴,不謹,皆奪職。 又擢永檀左副都御史。 貴州甕安民羅尚珍詣都察院訴家居原任四川巡撫王士俊侵其墓地,命永檀如貴州會總督張廣泗按治,士俊論罪如律。 河南巡撫雅爾圖劾永檀自貴州還京師,道南陽,縱其僕撻村民,下部議罰俸。 七年十二月,命如江南會巡撫週學健治賑,未行,永檀以密奏留中事告大學士鄂爾泰子鄂容安。 上命奪職,下內務府慎刑司,令莊親王,履親王,和親王,平郡王,大學士張廷玉、徐本,尚書訥親、來保、哈達哈按其事。 鄂容安、永檀自承未奏前商謀,既奏後照會。 王大臣等用洩漏機密事務律論罪,上責其結黨營私,用律不合,令會三法司覆讞。 王大臣等因請刑訊,並奪大學士鄂爾泰職逮問,上謂鄂爾泰受遺大臣,不忍深究,下吏議,示薄罰。 永檀、鄂容安亦不必刑訊,永檀受恩特擢,乃依附師門,有所論劾,無不豫先商酌,暗結黨援,排擠異己,罪重大; 鄂容安罪亦無可逭,但較永檀當末減。 命定擬具奏,奏未上,永檀卒於獄。 鄂容安論戍,上寬之,語在鄂容安傳。 =柴潮生=柴潮生,字禹門,浙江仁和人。 雍正二年舉人,授內閣中書,充軍機處章京。 累遷工部主事。 乾隆七年,考選山西道監察御史。 是歲旱,上降詔求言。 潮生疏言:「君諮臣儆,治世之休風; 益謙虧盈,檢身之至理。 臣伏讀上諭有云:'爾九卿中能責難於君者何人? 陳善閉邪者何事? '此誠我皇上虛懷若谷、從諫弗咈之盛心也。 今歲入春以來,近京雨澤未經霑足,宵旰焦勞,無時或釋。 惟是天時雨暘,難以窺測; 而人事修省,不妨過為責難。 修省於事為者,一動一言,純雜易見; 修省於隱微者,不聞不見,朕兆難窺。 君心為萬化之源,普天率土,百司萬姓,皆於此託命焉。 皇上萬幾餘暇,豈無陶情適興之時? 但恐一念偶動,其端甚微,而自便自恕之機,或乘於不及覺,遂致潛滋暗長而莫可遏。 則俄頃間之出入,即為皇功疏密所關。 伏乞皇上於百爾臣工所不及見,左右近習所不及窺,朝夕愈加劼毖,豈特隨時修省致感召之休徵已哉? 」八年,天津、河間二府大旱。 九年,潮生復疏言:「河間、天津二府經流之大河三:曰衛河,曰滹沱河,曰漳河。 其餘河間分水之支河十有一,瀦水之淀泊十有七,蓄水之渠三; 天津分水之支河十有三,瀦水之淀泊十有四,受水之沽六:水道至多。 向若河渠深廣,蓄洩有方,旱歲不能全收灌溉之功,亦可得半。 即不然,而平日之蓄積,亦可支持數月,以需大澤之至。 何至拋田棄宅,挈子攜妻,流離道路哉? 水利之廢,即此可知矣。 甘霖一日不足,則賑費固不可已。 臣竊以為徒費之於賑恤,不如大發帑金,遴遣大臣經理畿輔水利,俾以濟饑民、消旱潦,且轉貧乏之區為富饒。 救時之急務,籌國之遠謨,莫以易此。 臣考漢張堪為漁陽太守,於狐奴開稻田八千頃,狐奴今"昌平也。 北齊裴延俊為幽州刺史,修古督亢坡,溉田萬餘畝,督亢今涿州也。 宋何承矩為河北制置使,於雄、鄚、霸州興堰六百里灌田。 明汪應蛟為天津巡撫,捐俸開二千畝,畝收四五石。 今東西二淀,即承矩之塘濼,天津十字圍,即應蛟水田之遺址。 國朝李光地為巡撫,請興河間水田,言涿州水占之地,每畝售錢二百,開成水田畝易銀十兩。 上年總督高斌請開永定河灌田,亦云查勘所至,眾情欣悅。 臣聞石景山有莊頭修姓,自引渾河灌田,比常農畝收數倍。 蠡縣亦有富戶自行鑿井,旱歲能收其利。 霸州知州硃一蜚勸民開井二十餘口,民頗賴之。 證之近事,复確有據,則水利之可興也決矣。 今請特遣大臣齎帑金數十萬兩,往河間、天津二府,督同道府牧令,分委佐貳雜職,除運道所關,及滹沱正流水性暴急,慎勿輕動,其餘河渠淀泊,凡有故跡可尋者,皆重加疏浚。 又於河渠淀泊之旁,各開小河; 小河之旁,各開大溝:皆務深廣,度水力不及則止。 節次建立水門,遞相灌注。 旱則引水入溝以溉田,潦則放閘歸河以洩水。 其離水遼遠之處,每田一頃,掘井一口,十頃掘大塘一口,亦足供用。 其中有侵及民田,並古陂廢堰為民業已久者,皆計畝均分撥還,即將現在受賑饑民及外來流民,停其賑給,按地分段,就工給值,酌予口糧,寧厚無減。 一人在役,停其家賑糧二口; 二人在役,停其家賑糧四口。 其餘口及一戶皆不能執役者,仍如例給賑。 其疏濬之處,有可耕種,即藉予工本,分年徵還。 更請別簡大臣,齎帑金分巡直隸各府,一如河間、天津二府,次第舉行。 或曰:'北土高燥,不宜稻種,土性沙鹼,水入即滲,挖掘民地,易起怨聲。 前朝徐貞明行之而立敗,怡賢親王與大學士硃軾之經理亦垂成而坐廢,可為明鑑。 '臣按九土之種異宜,未聞稻非冀州之產,玉田、豐潤秔稻油油。 且今第為之興水利耳,固不必強之為水田也。 或疏或浚,則用官資,可稻可禾,聽從民便。 此不疑者一也。 土性沙鹼,是誠有之,不過數處耳,豈遍地皆沙鹼乎? 且即使沙鹼,而多一行水之道,比聽其衝溢者不猶愈於已乎? 此不疑者二也。 若以溝渠為捐地,尤非知農事者。 凡力田者,務盡力而不貴多墾。 今使十畝之地,捐一畝以蓄水,而九畝倍收,較十畝皆薄入孰利? 況捐者又予撥還。 此不疑者三也。 至前人屢行屢罷,此亦有由,貞明所言百世之利,其時御史王之棟參劾,出於奄人勳戚之意。 其疏亦第言滹沱不可開,未嘗言水田不可行也。 但其募南人開墾,即以地予之,又許佔籍。 左光斗之屯學亦然。 是奪北人之田,又塞其功名之路,其致人言也宜矣。 至營田四局,成績具在。 當日效力差員,不無舉行未善,所以賢王一沒,遂過而廢之,非深識長算者之所出也。 非常之原,黎民所懼,所貴持久,乃可有功。 秦開鄭、白之渠,利及百世,而當時至欲殺水工鄭國。 漢河東太守番系引汾水灌田,河渠數徙,田者不能償種。 至唐長孫恕复鑿之,畝收十石。 凡始事難,成事易。 賡續以終之則是,中道而棄之則非。 此不疑者四也。 至水利既興,招募農師,造作水器,逐年作何經理,俾永無湮塞,應聽在事大臣詳加籌畫。 皇上視民如子,凡有賑恤,千萬帑金亦無可惜。 即如開通京師溝道,估費二十餘萬,以視興修一省水利,輕重較然。 況此舉乃以阜財,非以費財。 天災國家代有,荒政未有百全,何如擲百萬於水濱,而立收國富民安之效? 縱有堯災湯旱,亦可挹彼注茲,是謂無弊之賑恤。 連年米價屢廑聖懷,盡停採買,豈可久行? 捐監輸倉,亦非上策。 若小民收穫素裕,自然二鬴有資。 臣訪問直隸士民,皆云:'有水之田較無水之田,相去不啻再倍。 』是謂不竭之常平。 近畿多八旗莊地,直隸亦京兆股肱,皆宜致之富饒,始可居重馭輕。 漢武帝徙豪民於關中,明成祖遷富家於帝里,固非王政,不失深謀。 若水利既興,自然軍民兩利,是謂無形之帑藏。 且雨者水土之氣所上騰而下澤也,土氣太甚,則水氣受制。 直隸近年以來,閔雨者屢矣。 但使水土均調,自可雨暘時若,是謂有驗之調燮。 且水性分之則利,合之則害; 用之則利,棄之則害。 故周用有言:'人人皆治田之人,即人人皆治水之人。 』張伯行亦主此論。 陸隴其為靈壽令,督民濬衛河。 其始頗有怨言,謂開無水之河以病民; 既而水潦大至,獨靈壽有宣導,歲竟有秋。 貨殖者旱則資舟,為國者備斯無患,是謂隱寓之河防。 今生齒日繁,民食漸絀。 臣愚以為盡興西北之水田,闢東南之荒地,則米價自然平減。 但事體至大,請先以直隸為端,行之有效,次第舉行。 樂利萬年,庶其在此! 」十年,疏陳理財三策,言:「治天下要務,惟用人、理財兩大事。 承平日久,供億浩繁,損上益下,日廑宸衷; 而量入為出,似尚未籌至計。 禮曰:'財用足故百志成。 '若少有窘乏,則蠲徵平賦、卹災厚下之大政俱不得施。 遲之又久,則一切苟且之法隨之以起。 此非天下之小故也。 頃見台臣請定會計疏,言每年所入三千六百萬,出亦三千六百萬。 就今日計之,所入僅供所出。 就異日計之,所入殆不足供所出。 以皇上之仁明,國家之閒暇,而不籌一開源節流之法,為萬世無弊之方,是為失時。 臣等荷恩,備官台省,不能少竭涓埃,協贊遠謨,是為負國。 以臣之計,一曰開邊外之屯田以養閒散,一曰給數年之俸餉散遣漢軍,一曰改捐監之款項以充公費,三者行而後良法美意可得而舉也。 滿洲、蒙古、漢軍各有八旗,丁口蕃昌,視順治時蓋一衍為十,而生計艱難,視康熙時已十不及五,而且仰給於官而不已。 局於五百里之內而不使出,則將來上之弊必如北宋之養兵,下之弊亦必如有明之宗室,此不可不籌通變者也。 臣聞奉天沿邊諸地,水泉肥美,請遣幹略大臣,分道經理。 視可屯之處,發帑建堡墩,起屋廬,置耕牛農具,令各旗滿洲除正身披甲在京當差,其次丁、餘丁力能耕者前往居住。 所耕之田,即付為永業,分年扣完工本,更不昇科。 惟令農隙操演,數年之後皆成勁卒。 逐年發往軍台之人,令其分地捐貲效力,此後有原往者,令其陸續前往。 此安頓滿洲閒散之法也。 漢軍八旗已奉聽其出旗之旨,以定例太拘,故散遣寥寥。 今請不論出仕與否,概許出旗。 其家現任居官者給三年俸餉,無居官者給六年俸餉。 其家產許之隨帶,任其自便。 則貧富各不失所,而五年以後國帑節省無窮。 即一時不能盡給,分作數年以次散遣,都統以下、章京以上各官,改補綠旗提鎮將弁。 此安頓漢軍之法也。 臣又按耗羨歸公,天下之大利,亦天下之大弊也。 康熙間,法制寬略,州縣於地丁外私徵火耗,其陋規匿稅亦未盡釐剔。 自耗羨歸公,一切弊竇悉滌而清之,是為大利。 然向者本出私徵,非同經費,其端介有司,不肯妄取,上司亦不敢強,賢且能者則以地方之財治地方之事,故康熙間循吏多實績可紀,而財用亦得流通。 自耗羨歸公,輸納比於正供,出入操於內部,地丁公費,除官吏養廉無餘剩; 官吏養廉,除分給幕客家丁修脯工資,及事上接下之應酬,輿馬蔬薪之繁費,亦無餘剩。 地方有應行之事、應興之役,一絲一忽取公帑,有司上畏戶、工二部之駁詰,下畏身家之賠累,但取其事之美觀而無實濟者,日奔走之以為勤。 故曰天下之大弊也。 夫生民之利有窮,故聖人之法必改。 今耗羨歸公之法勢無可改,惟有為地方別立一公項,俾任事者無財用窘乏之患,而後可課以治效之成。 臣請將常平倉儲仍照舊例辦理,捐監一項留充各省公用,除官俸兵餉動用正項,餘若災傷當拯卹,孤貧當養贍,河渠水利當興修,貧民開墾當借給工本,壇廟、祠宇、橋樑、公廨當修治,採買倉穀價值不敷,皆於此動給,以地方之財,治地方之事。 如有大役大費,則督撫合全省而通融之; 又有不足,則移鄰省而協濟之。 稽察屬司道,核減屬督撫,內部不必重加切核,則經費充裕,節目疏闊,而地方之實政皆可舉行。 設官分職,付以人民,只可立法以懲貪,不可因噎而廢食。 唐人減劉晏之船料,而漕運不繼; 明人以周忱之耗米歸為正項,致逋負百出,路多飢殍。 大國不可以小道治,善理財者,固不如此。 此捐監之宜充公費也。 三法既行,則度支有定,經費有資,當今要務,無急於此者。 伏乞皇上深留睿慮,敕公忠有識大臣,詳議施行。 」尋遷兵科給事中,巡視北城。 乞歸侍母,孝養肫至。 貧,以醫自給。 久之,卒。 =儲麟趾=儲麟趾,字履醇,江南荊溪人。 乾隆四年進士,改庶吉士,授編修。 進諸經講義,援據儒先,責難陳善,辭旨醇美。 十四年,考選貴州道監察御史。 編修硃荃與大學士張廷玉有連,督四川學政,母死發喪緩。 麟趾疏劾,語不避廷玉,高宗以是知其伉直。 嘗大旱,麟趾應詔上疏,略言:「臣聞天道若持衡然。 故雨暘寒燠,無時不得其平; 而氣化偶偏,必於亢陽伏陰示其像。 然往來推行,久而必復其常者,天道之無私也。 君道法天,亦若持衡然。 故喜怒刑賞,無事不得其平; 而意見偶偏,必於用人行政露其機。 然斟酌損益,終必歸於大中至正者,君德之極盛也。 漢臣董仲舒曰:'善言天者,必有驗於人,天人相應,捷於桴鼓。 春秋所以詳書災異也。 '皇上至聖極明,豈復有纖芥之事足以召祲而致災者? 但愚臣蠡測管窺,以為自古人主患不明,惟皇上患明之太過; 自古人主患不斷,惟皇上患斷之太速。 即如擢一官、點一差,往往出人意表,為擬議所不及。 此則皇上意見之稍偏,而愚臣所謂聖明英斷之太過者也。 史臣之贊堯曰:'乃聖乃神。 '宋儒硃子曰:'聖人,神明不測之號。 '夫所貴乎不測者,錯綜參伍,與時偕行,而非於彼於此不可思議之謂也。 此雖不足上累聖德萬分之一,然臣尤原皇上開誠佈公,太和翔洽,要使天下服皇上用人之至當,不必徒使天下驚皇上用人之甚奇。 若云防微杜漸,不得不爾,則國法具在,試問諸臣行事邪正,又誰能欺皇上之洞鑑者? 抑臣又聞之,唐臣韓愈曰:'獨陽為旱,獨陰為水。 君陽臣陰,有君無臣,是以久旱。 '今皇上宵衣旰食,焦勞於法宮之中,而王公大臣拱手備位,不聞出其謀畫,上贊主德,輔宣聖化。 是君勞於上,臣逸於下,天道下濟而地道不能上行。 其於致旱,理或宜然。 臣區區之忱,原皇上虛中無我,一切用人行政,不改鑑空衡平之體。 又於一二純誠憂國之大臣,時賜召對,清宴之餘,資其輔益。 必能時雨時風,消殄旱災矣。 」麟趾累遷太僕寺卿,移宗人府府丞。 引疾歸,家居十餘年。 卒,年八十二。 =【論】論曰:諫臣之益人國,最上匡君德,次則綢繆軍國,洞百年之利害。 若夫擊邪毖患,岳岳不避權要,固亦有不易言者。 高宗嗣服,虛己納諫。 一士、慎修、潮生、麟趾,其所獻替,合陳善責難之誼。 潮生所論理財三策尤閎遠,惜不能用也。 定劾許容,永檀彈鄂善,皆能舉其職者。 永檀乃以漏言敗,異哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)