1
=那蘇圖=那蘇圖,戴佳氏,字羲文,滿洲鑲黃旗人。 康熙五十年,襲拖沙喇哈番世職,授藍翎侍衛。 雍正初,四遷兵部侍郎。 四年,出為黑龍江將軍。 八年,調奉天將軍。 乾隆元年,擢兵部尚書。 二年,調刑部,授兩江總督。 協辦吏部尚書顧琮請江、浙沿海設塘堡,复衛所,下督撫詳議。 三年,那蘇圖奏:「明沿海衛、所武事廢弛,我朝裁衛改營,江南有金山、柘林、青村、南匯、川沙、吳淞、劉河諸營,提督駐松江控制。 崇明、狼山二鎮對峙海口,塘汛聲勢連絡,無庸復設衛、所。 瀕海砲台,應改建者一,華亭漴缺墩; 應增建者二:柘林南門,福山挑山嘴; 應移建者一,吳淞王家嘴; 應修者一,劉河北七丫口。 」並請改舊制,撤牆設垛,置木蓋,留貯藥之屋; 並請城茜涇,設兵崇明西南二條監河、顧四房溝、堂沙頭港諸地。 下部議行。 江南旱,上命撥福建倉穀三十萬石治賑。 那蘇圖奏言:「江、廣諸省買米,次第運至,無災州縣,本年漕糧全數截留,兩江不患無米。 福建海疆重地,且不產米,請留十萬石分撥災區,以二十萬石運還福建。 」上嘉其得封疆大臣之度。 四年,詔免兩江地丁錢糧。 奏言:「向例蠲免不分貧富,但富戶遇歉,未傷元氣; 貧民素乏蓋藏,多免一分,即受一分之惠。 請以各州縣實徵冊為據,額根五錢以下者全蠲,五錢以上者酌量蠲免,五兩以上者無庸議蠲。 」上諭曰:「卿能如此酌議,如此擔當,誠為可嘉。 古人云'有治人無治法',當訪察胥役,毋令因事擾民,則全美矣。 」以憂去。 五年,授刑部尚書。 旋出署湖廣總督。 六年,調兩江。 七年,調閩浙。 疏裁闔省鹽場浮費,場員受年節規禮,以不枉法贓論罪。 八年,疏言:「溫、台二洋,漁船汛兵,向有陋規。 總督李衛奏改塗稅,稽曾筠又請減半徵收。 漁船出洋,海關徵樑頭稅,有司徵漁課,不當復加塗稅。 」命永遠革除。 九年,疏言:「台灣孤懸海外,漳、泉、潮、惠流民聚居,巡台御史熊學鵬議令開荒。 臣思曠土久封,遽行召墾,恐匪徒滋事,已令中止。 」報聞。 旋調兩廣。 十年,條奏:「兩廣鹽政,請以商欠鹽價羨餘分年帶徵。 商已承替,令承替者償; 官或侵漁,令侵漁者償。 埠商佔引地,逋成本,斥逐另募。 鹽課外加二五加一,並屬私派,悉行禁革。 」又調直隸。 十一年,條奏八旗屯田章程。 十二年,上東巡,那蘇圖從至通州,賚白金萬。 條奏稽察山海關諸事,並如所奏議行。 加太子少傅。 十三年,加太子太保,授領侍衛內大臣,仍留總督任。 那蘇圖請赴金川軍前佐班第治事,上不許。 十四年,命暫署河道總督。 卒,賜祭葬,諡恪勤。 =楊超曾=楊超曾,字孟班,湖南武陵人。 康熙五十四年進士,改庶吉士,授編修。 雍正四年,直南書房。 時湖南北甫分闈,命充湖北鄉試考官。 旋督陝西學政。 再遷左庶子。 六年,疏陳:「鎮安、山陽、商南、平利、紫陽、石泉、白河諸縣士風衰落,西安、漢中各屬冒考,號為寄籍,諸弊叢生。 請就本籍量取,寧缺無濫。 並改寄籍者歸本籍,廩增俱作附生。 」議行。 調順天學政。 遷侍讀學士。 九年,擢奉天府尹。 疏言:「奉天各屬科派多於正供,造冊有費,考試有費,修廨宇、治保甲有費。 長官取之州縣,州縣取之民間,衙蠹裡胥,指一派十,嬰害尤劇。 已嚴檄所屬檄鑱石禁。 」上韙之,下其奏永為例。 十年,疏言:「秋收稍歉,明春米穀勢必騰貴,請停商運。 」下部議行。 十一年,疏言:「州縣所收加一耗羨,自錦州、寧遠外,俱留充州縣養廉。 府尹以下養廉,以中江等稅羨支給。 」部議即以是年始,著為令。 內務府準御史八十條奏,增錦州莊頭百戶撥民種退圈地畝。 超曾奏:「地給民種,立業已久。 今增莊頭百戶,戶給六百五十晌,晌六畝,都計三十九萬畝。 民間萬戶,無地可耕,一時斷難安輯。 且正值春耕,清丈動需時日,舊戶新莊俱不能播種,本年賦必兩懸。 請緩俟秋收查丈。 」事遂寢。 遷倉場侍郎。 十二年,擢刑部額外侍郎,仍督倉場如故。 旋授刑部侍郎。 乾隆元年,署廣西巡撫,二年,實授。 疏請豁除桂林等府縣各墟及賀縣花麻地租雜稅。 初,巡撫金鉷奏令廢員官生墾荒報捐,有司因以為利,搜民間有餘熟田,量給工本,即作新墾。 雲南布政使陳宏謀疏陳其弊,下總督鄂彌達及超曾覈覆。 會疏陳捐墾不實田畝、應減應豁及官生短給工本諸事,上命豁加賦虛田凡數万畝,鉷及布政使張鉞皆奪官。 三年,召授兵部尚書。 五年夏,署兩江總督。 秋,授吏部尚書,仍署總督。 疏劾江西巡撫岳濬及知府董文偉、劉永錫徇情納賄,遣侍郎阿里袞會江南河道總督高斌按治,濬等坐譴。 六年,疏請裁太通道、揚州鹽務道,以通州隸常鎮道轄,餘如舊,可其奏。 兼署安徽巡撫。 秋,大風雨,濱江、海諸州縣皆被水。 超曾令先以本州縣所存銀米撫卹,並發司庫銀八萬、未被水諸州縣倉米十萬,賑上江各州縣; 又發司庫銀十萬、各縣穀百餘萬,賑下江各州縣。 疏入,上諭曰:「料理賑恤,頗為得宜。 當以至誠惻怛為之,庶可稍救災黎也。 」通州鹽河亦以水發輟工,督治水利大理寺卿汪漋、副都御史德爾敏令開唐家閘洩水。 民慮淹及麥田,紛集欲罷巿。 侍郎楊嗣璟疏劾,命超曾按其事。 超曾奏:「民無挾制阻撓情狀,似可無事深究。 」上從之。 复疏薦江蘇巡撫徐士林處己儉約,安徽巡撫陳大受虛中無滯,江西巡撫包括性情和平,惟吏玩民刁,鮮所整頓。 上諭曰:「此至當至公之論,與朕見同也。 」尋內召視部事,以父憂歸,籍□喪次。 病作,七年,卒,賜祭葬,諡文敏。 =徐士林=徐士林,字式儒,山東文登人。 父農也,士林幼聞鄰塾讀書聲,慕之,跪母前曰:「原送兒入塾。 」乃奮志勵學。 康熙五十二年,成進士,授內閣中書。 再遷禮部員外郎。 雍正五年,授江南安慶知府。 十年,擢江蘇按察使。 坐在安慶失察私鑄,左遷福建汀漳道。 漳州俗好鬥,殺人,捕之,輒聚眾據山拒。 或請用兵,士林不可。 命壯丁分扼要隘,三日,度其食且盡,遣人深入,好語曰:「垂手出山者免! 」如其言,果逐隊出。 伏其仇於旁,仇舉為首者,擒以徇,眾驚散。 自此捕殺人者,無敢據山拒。 乾隆元年,遷河南布政使。 以父病乞歸侍,旋居父喪。 命署江蘇布政使,士林以母病、父未葬,辭。 四年,命以布政使護江蘇巡撫,復奏母病篤不能行。 是年夏,詣京師,高宗召對,問:「道所經山東、直隸,麥收若何? 」曰:「旱且萎。 」問:「得雨如何? 」曰:「雖雨無益。 」問:「何以用人? 」曰:「工獻納者,雖敏非才; 昧是非者,雖廉實蠹。 」上深然之。 真除江蘇布政使。 五年,湖廣遣山東流民還裡,道經江南,恃其眾擾民。 士林疏言:「真確災民,或有田可耕,或無田而佃,素皆力穡。 時值春融,自當資送復業。 至若遊惰無業,漂泊日久,彼固非能耕之人,亦不盡被災之民,應請停資送。 或謂無籍窮民,恐流而為匪,終年搜查遞送不得休。 臣未聞不為匪於本籍,獨為匪於鄰封者; 亦未聞真為匪者遞回本籍,即能務本力田而不復潛至鄰封者也。 安分則撫之,犯法則懲之,在地方官處置得宜而已。 」上是其言,下九卿議行。 秋,授江蘇巡撫。 湖北巡撫崔紀以湖廣食淮鹽,自雍正元年定值,遞年加增,為民累,疏請核減,命士林會鹽政準泰核議。 士林奏:「鹽為民食所資,貴固累民,賤亦累商。 今確核成本,每引賤價以五兩三錢餘為率,貴價以五兩七錢餘為率。 商人計子母,若令按本出售,恐商力日絀,轉運不前,民亦所未便。 請每引酌給餘息二三錢。 」疏下戶部議,成本如所定,至餘息已在成本內,無庸酌給。 士林奏:「商人牟利,運鹽不時至,巿值即因之而長。 鹽政三保原議每引賤至六兩三錢餘,貴至六兩五錢餘,是實有餘息。 今臣所議已將餘息減除,僅加息二三錢。 計售於民,每斤增不過以毫計,利已至薄。 祗以商本饒裕,常年通算,積少成多。 今不給餘息,商情必生退阻。 倘漢口運鹽不繼,恐淮商困而楚民亦病也。 」上特從之。 是歲徐、海水災,士林疏請治賑。 六年春,复疏請酌借貧民穀麥。 沛縣災最重,請發籓庫餘平銀糴米續賑。 別疏言:「江蘇社穀積貯無多,去年秋成,惟徐、海被災,餘俱豐稔。 臣飭諸州縣勸捐十餘萬石,仍戒勿強派,勿限數,勿差役滋擾。 」上深嘉之。 尋以病請告,溫旨慰留,遣醫診視。 又疏言:「淮北被水,二麥無收,急宜撫卹。 臣不敢泥成例,已先飭發庫帑賑濟,俟察實成災分數具題。 」上諭曰:「如此料理,甚副朕視民如傷之念。 」及秋,病益甚,疏請乞假,且言:「母年八十三,未能迎養,暌違兩載,寢食靡寧。 」上允之。 行至淮安,卒。 遺疏入,上諭曰:「士林忠孝性成,以母老遠離,不受妻孥之養,鞠躬盡瘁,遂致沈痾。 及得假後,力疾旋裡,以圖侍母。 臨終無一語及私,勸朕以憂盛危明之心為長治久安之計。 此等良臣,方資倚任。 乃今溘逝,朕實切切含悲不能自已者也! 」命祀京師賢良祠,賜祭葬。 遺疏言:「故父之淮,母鞠氏,孝養祖父母,侍病二十餘年,歷久不懈。 懇賜表揚。 」命予旌如例。 士林善治獄。 為巡撫,守令來謁,輒具獄命擬判,每誡之曰:「深文傷和,姑息養奸。 夫律例猶本草,其情事萬端,如病者之經絡虛實,不善用藥者殺人,不善用律者亦如之。 」凡讞定必先摘大略牌示,始發繕文冊,吏不得因緣為奸。 日治官文書,至夜坐白木榻,一燈熒然,手批目覽,雖除夕、元辰弗輟。 愛民憂國,惟日不足。 江南民尤德之。 九年,請祀蘇州名宦祠。 鄞縣邵基、臨汾王師與士林先後撫江蘇,有清名。 邵基基,字學阯。 康熙六十年進士,改庶吉士。 雍正三年,授編修。 考選福建道御史。 巡中城,止司坊官饋遺商巿月椿錢,釐積案,姦宄惕息。 巡直隸順德、大名、廣平三府,以廉勤飭使事。 遷戶科給事中,命在上書房行走。 四遷國子監祭酒,立教術五條,勉生徒以正學。 歷右通政、左僉都御史,並仍兼祭酒。 十二年,遷右副都御史,擢吏部侍郎。 疏言:「強梗屬員,以上官將予參劾,輒先發製人。 往往參本未到,揭帖已至。 質訊虛誣,按律治罪,上官已被其累。 請嗣後上官恃勢,屬員受屈,仍許直揭部科; 其有誣揭者,於本罪外加重科斷。 」議行。 尋兼翰林院掌院學士。 乾隆元年,充博學鴻詞閱卷官。 出為江蘇巡撫。 二年,疏言:「江蘇各屬,江、海交錯,全資水利。 運道、官河及湖海鉅工,自當發帑官修。 其支河汊港,蓄水灌田,向皆民力疏濬。 近悉請官帑,似非執中無弊。 請將運河及江、河、湖、海專資通洩之處,仍發庫帑估修; 其餘河港圩岸,令有司勸民以時疏濬修築,庶公私兩益。 」下部議,從之。 時以治賑收捐,基疏爭,略言:「天下傳皇上新政,首罷捐例。 今為樂善好施之例,是開捐而巧更其名也。 周官荒政十二,未聞乞靈於貲郎。 」上命停止,戶部持不可,卒行之。 上以基題補按察使戴永椿,知府王喬林、石傑皆同鄉,道員李梅賓、盧見曾皆同年,不知避嫌,嚴旨詰責。 基旋卒。 子鐸,官檢討,早卒。 孫洪,賜舉人,官至禮部侍郎,亦有清名。 王師師,字貞甫。 雍正八年進士,以知縣發直隸。 十一年,授元城知縣。 王勝甿蕪田數百畝,歲有徵,請除其累。 導民樹蓺,沙壤成沃,歲祲不待請而賑。 調清苑,遷冀州知州。 州民被誣為殺人,已定讞,民所聘女誓同死。 廉得實,覆鞫,雪其枉,俾完娶。 累遷清河道,從大學士高斌等規畫直隸水利,週曆保定、河間、天津、正定諸地,所擘畫多被採用。 擢直隸按察使。 乾隆十一年,遷浙江布政使,調江蘇,巡撫安寧劾,解任。 又以按察使任內失察邪教,降補天津道。 再授浙江布政使。 十五年,擢江蘇巡撫,免沛縣昭陽湖淹地老荒麻地徵課。 尋卒。 子亶望,自有傳。 =尹會一=尹會一,字元孚,直隸博野人。 雍正二年進士,分工部學習,授主事,遷員外郎。 五年,出為襄陽知府。 漢水暴漲,壞護城石堤。 會一督修建,分植巡功,民忘其勞。 創八蜡廟,表諸葛亮所居山,復為茅廬其上。 署荊州,石首饑民聚眾,揚言將劫倉穀。 會一單騎往諭,係其強悍者,發倉穀次第散予之,眾悅服。 九年,調江南揚州知府,濬新舊城巿河通舟楫,濬城西蜀岡下河灌田疇。 十一年,遷兩淮鹽運使。 新安定書院,士興於學。 高宗即位,就加僉都御史銜,擢兩淮鹽政。 乾隆二年,入覲,命署廣東巡撫,以母老辭。 調署河南巡撫。 河南方閔雨,疏請緩徵,並發倉平糶,不拘存七糶三舊例,視緩急為多寡,上從之。 尋疏言:「力田貴乘天時。 河南民時宜播種,尚未舉耜; 時宜耘耔,始行播種。 臣擬分析種植先後,刊諭老農,督率勸勉。 如工本不敷,許借倉穀,秋後補還。 北方地闊,一夫所耕,自七八十畝至百餘畝,力散工薄。 臣勸諭田主,授田以三十畝為率。 分多種之田給無田之人,則遊民亦少。 河南多咸鹼沙地,犁去三尺,則咸少而潤澤。 臣責成鄉保就隙地植所宜木,則地無曠土。 河南產木棉,而商賈販於江南,民家有機杼者百不得一。 擬動公項製造給領。 廣勸婦女,互相仿效。 」上諭之曰:「酌量而行,不可欲速,不可終怠。 若民不樂從,尤不可繩以法也。 」旋命實授。 三年,上以河南歲稔,敕籌備倉穀。 會一疏言:「河南歲豐,直隸、江南歲歉,商販紛集,米價日昂。 臣飭有司,本地價高,於鄰縣買補; 鄰縣價高,報明不敷銀,在各屬盈餘款內均撥。 河南民食麥為上,高粱、蕎麥、豆次之。 臣並令參酌糴貯,來春先侭糶借。 」上嘉之。 四年,黃河、沁水共漲,瀕河四十七州縣成災。 會一定賑恤規條十六,無食者予一月之糧,無居者予葺屋之資,緩徵減糶,留漕運貸倉米,米不足,移他郡之粟助之,富民周濟; 並假餘屋以棲貧窶,建棚舍,安流亡,免米稅,興工代賑,種蔓菁助民食,助耔種,施藥餌,延諸生稽察; 又令離鄉求食者,有司隨在廩給,開以作業,俟改歲東作資送還鄉。 御史宮煥文劾會一本年報盜百六十餘案,秋審招冊駁改至三十餘案,疲玩貽誤,上以會一忠厚謹慎,非有心誤公,召授左副都御史。 疏陳:「人主一言,天下屬耳目。 今方甄別年老不勝任之員,而饒州知府張鍾以年老改部屬,旬日間前後頓殊,群下無所法守。 」上嘉納之。 會一母年七十餘,疏請終養。 上知會一孝母,母李先以節孝旌,有賢名,賜詩褒之。 會一在官有善政,必歸美於母。 家居設義倉,置義田,興義學,謂皆出母意。 母卒,會一年已逾五十,居喪一遵古禮。 十一年,服闋,召授工部侍郎,督江蘇學政。 十二年,上敕各省學政按試時,以御纂四經取與舊說別異處發問,答不失指者,童入學,生補廩。 會一請令生童冊報考試經解,別期發問,不在冊報者,不概補經解。 下部議行。 會一以江南文勝,風以質行。 嘗謁東林道南祠,刻小學頒示士子。 處士是鏡廬墓隱舜山,親訪之,薦於朝。 侍郎方苞屏居清涼山,徒步造訪,執弟子禮。 校文詳慎,士林悅服。 十三年,轉吏部,仍留學政任。 力疾按試,至松江,卒。 遺疏請任賢納諫。 巡撫雅爾哈善奏准入名宦祠。 子嘉銓,自舉人授刑部主事,再遷郎中。 授山東濟東道,再仙甘肅布政使。 改大理寺卿,休致。 乾隆四十六年,上巡幸保定,嘉銓遣其子齎奏,為會一乞諡; 又請以湯斌、範文程、李光地、顧八代、張伯行及會一從祀孔子廟。 上責其謬妄,逮至京師親鞫之,坐極刑,改絞死。 上以嘉銓自著年譜,載與刑部簽商緩決,並稱大學士為「相國」,又編本朝名臣言行錄,屢降旨深斥之。 =王恕=王恕,字中安,四川銅梁人。 康熙六十年進士,改庶吉士。 雍正元年,吏部以員外郎缺員,請以庶吉士揀補,恕與焉。 旋自員外郎遷郎中。 考選廣西道御史。 轉兵科給事中。 出為江南江安糧道,再遷廣東布政使。 乾隆五年,署福建巡撫。 上諭之曰:「勉力務實,勿粉飾外觀。 封疆大吏不可徒自立無過之地,遂謂可保祿全身也。 」旋奏:「臣到任數月,官方民俗,積儲兵防,已得其大略。 漳、泉素刁悍,已嚴諭有司勤為聽斷,力行整刷。 民俗尚華靡,督臣德沛以儉樸化民,臣更當倡導為助。 合省常平倉穀,至四年歲終,共存一百三十四萬,又收捐監穀十五萬,委道府切實察覈。 」報聞。 六年,奏言:「台灣各縣最稱難治。 於繁缺知縣內揀選調補,多以處分被駁。 請嗣後調台官員,雖有經徵承追各案,准予題調。 」上諭曰:「用此定例則不可,隨本奏請則可。 」又奏:「各鄉社穀向俱借存寺廟,請於四鄉村鎮適中處分建倉房,工費即以社穀撥充,俟將來續收補項。 」又奏免崇安無田浮賦一千二百五十一頃,及閩縣加徵無著學租。 又奏:「福建多山田,零星合計成畝。 嗣後民間開墾不及一畝,與雖及一畝而地角山頭不相毗連者,免其昇科。 」均從之。 實授巡撫。 江蘇布政使安凝條奏賑務,上發各督撫察閱。 恕疏言:「救災之法有三:曰賑,曰糶,曰借。 此三者,實心辦理則益民,奉行不善則害政。 以賑而論,地方有司於倉猝查報時,分極貧、次貧。 一有差等,便啟弊端。 里甲於此酬恩怨,胥役於此得上下,而民之冀幸而生觖望者,更不待言。 蓋貧富易辨,極次難分。 如以有田為次貧,無田為極貧,一遇旱澇,顆粒皆無,有田與無田等也。 如以有家為次貧,無家為極貧,則無從得食,相忍守飢,完聚與煢獨同也。 與其倉猝分別開爭競之門,莫如一視同仁絕覬覦之望。 臣愚以為初賑似應一律散給,加賑再行分別,庶杜爭端。 以糶而論,定例石減時價一錢,俾小民升斗易求,牙商居奇無望,誠接濟良法。 乃有司每多請過減,倘輕聽準行,勢必希圖多糶,規利者云集喧囂。 且米價太賤,商販不前。 臣請嗣後平糶,仍照定例斟酌辦理,使災民實沾升斗之惠,而棍徒囤戶難行冒濫之姦。 以藉而論,動公家之銀,為百姓謀有無、通匱乏,此周官卹貧遺法也。 然使辦理未協,則官民交累。 假如荒年田土無力耕種,有司借給耔種,猶可穫時即償。 若告貸銀米以給口食,則必計其能還而後與之,狡黠之流遂謂官有偏私,不免造謗生事。 有司不得已略為變通,而無力還官,差拘徵比,民無安息。 是始則藉不能遍,因爭閧而被刑; 繼則還不能清,迫追呼而更困。 名為利民,實為病民。 且年久不清,蒙恩豁免,帑項終歸無著。 臣以為與其借而無償,莫如賑而不借。 此皆當先事而熟籌者也。 」報聞。 旋以官按察使時刪改囚供,下吏部,召詣京師。 上以恕居官賢否詢閩浙總督策楞,又命新任巡撫劉於義考察。 策楞言「恕操守廉潔,老成持重,惟識力不能堅定」; 於義亦言「恕廉潔,百姓俱稱安靜和平,絕無擾累。 惟不能振作」。 上謂兩奏皆至公之論。 尋補浙江布政使。 旋卒。 恕治事不苟。 初授湖北糧道,押運赴淮,以船戶挾私鹽,自請總督糾劾。 任江安糧道,整飭漕務尤有聲。 充福建鄉試監臨,武生邱鵬飛以五經舉第一,士論不平,奏請覆試。 尋察出實使其弟代作,吏議降調,上特寬之。 子汝璧,字鎮之。 乾隆三十一年進士,授吏部主事。 累遷郎中。 出為直隸順德知府,調保定。 因承審建昌盜馬十未親鞫,奪官戍軍台。 尋準贖罪,降授同知,署直隸宣化府同知。 累擢大名道。 嘉慶四年,擢山東按察使。 五年,遷江蘇布政使。 六年,護理巡撫。 旋授安徽巡撫。 七年,請增設潁州督捕同知。 湖廣總督吳熊光等奏湖廣需兵米,請於安徽糴十萬石。 上以安徽方缺雨,令酌量。 汝璧奏:「湖廣軍需事要,當如數撥運。 請視嘉慶二年例,先運六萬石。 」如所請。 尋奏太湖續報成災,請緩徵,並劾府縣勘報遲延。 上以督撫查辦災賑,於奏報後續行查出災區,往往回護屬吏,將小民疾苦置之不問。 汝璧獨據實參奏,因深嘉之。 八年,召授內閣學士,擢禮部侍郎。 旋复授安徽巡撫。 九年,召授兵部侍郎,調刑部。 因病,請解任。 十一年,卒。 汝璧兄汝嘉,後汝璧六年成進士,官檢討。 =方顯=方顯,字週謨,湖南巴陵人。 自歲貢生授湘鄉教諭,稍遷廣西恭城知縣。 雍正四年,詔諸行省舉賢能吏,布政使黃叔琬以顯應,超擢貴州鎮遠知府。 值歲饑,捐俸煮粥食饑民,民頌之。 總督鄂爾泰議開苗疆,改土歸流,雲南東川、烏蒙、鎮雄諸土府既內屬,貴州苗未服。 貴州苗大者,南曰古州、曰八寨,西南曰丹江,東北曰九股、曰清水江。 九股、清水江界鎮遠,丹江界凱里,八寨界都勻,古州界黎平,參錯萬山中,地方三千里,眾數十萬,恆出剽掠。 鄂爾泰召顯問狀,顯力言宜如雲南例改土歸流。 問剿與撫宜孰施,對曰:「二者宜並施。 第先撫後剿,既剿則仍歸於撫耳。 」因條上十六事,曰:別良頑,審先後,禁騷擾,耐繁難,防邀截,戒姑息,宥脅從,除漢奸,繳軍器,編戶口,輕錢糧,簡條約,設重兵,建城垣,分塘汛,疏河道,各為之說甚備,鄂爾泰韙之。 檄按察使張廣泗招撫古州、丹江、八寨諸苗,而以九股、清水江諸苗屬顯。 六年,顯自樑上進次挨磨、者磨,再進次柏枝坪,宣諭諸苗,撫定清水江生苗十六寨、九股屬台拱生苗數寨。 冬,廣泗已戡定丹江,顯續招清水江生苗七寨、九股屬陶賴生苗十三寨。 施秉有盜匿台拱農二寨,副將張尚謨捕不得,欲屠之。 苗懼,逃林谷,將為變。 顯聞之,曰:「如此則諸苗人人自危。 」獨馳入苗寨,寨空無人,顯則宿寨中。 翌旦,張蓋出,令從者繞林谷呼苗出,撫諭之曰:「汝曹速歸寨即良民,天子必不殺良民。 」苗感泣,相率歸寨。 顯益宿寨中三日,苗縛施秉盜以獻。 七年三月,廣泗以清水江南岸諸寨尚懷觀望,檄顯與尚謨率兵循北岸徼巡。 次柳羅,南岸公鵝、柳利、雞擺尾諸寨苗渡江來攻,顯督兵御之,殺數十人。 苗眾師寡,尚謨欲引退,顯不可,固守待援。 廣泗師至,圍乃解。 廣泗用顯議,散諸寨,專攻公鵝,破之,諸寨皆聽命。 鄂爾泰奏置貴東道,即以命顯,仍駐兵清江。 顯申軍令,誓將士毋掠,毋淫,毋踐田穀,苗民有來愬者,為處其曲直; 乃益築城郭,建官廨,治砲台營房,苗民競來助役。 九年,諸工竟。 顯巡行視塘汛,黔、楚商船上下相接,苗民皆悅服。 事粗定,尋授顯按察使。 台拱者,苗中扼要地也,鄂爾泰議置營於此。 十年,巡撫張廣泗奏請顯董其事。 秋,羊翁、烏羅、桃賴諸寨苗為亂,九股諸苗附之,攻台拱。 顯與總兵趙文英嚴為備,擊走之。 進破羊翁寨。 苗夜至,顯以兵少,令人爇兩炷香手之為火繩狀以怖苗,苗走,退踞排略。 排略者台拱隘,我師餉道所必經。 台拱師僅二千五百人,苗數万,援兵再敗。 自賊始攻,或欲棄之走,顯拒之。 及圍久糧盡,宰馬以食,迫冬寒,眾洶洶不自保,議潰圍退保下秉。 顯曰:「台拱失,古州、清江諸寨皆煽動。 苟免,失臣節; 撓敗,損國威。 事急,死此耳。 」眾感奮,會總兵霍升援至。 苗奪我後山,樵路絕,顯夜出兵奪以還。 苗攻益急,顯怒馬擊之,眾殊死戰,苗敗走。 乘勝拔烏孟、井底二寨,取米穀餉軍。 升兵亦克大關入,顯率兵出夾擊,苗大潰。 凡堅守六十九日而圍解。 提督哈元生師繼至,破蓮花□悍苗。 九股苗复定。 自鄂爾泰議開貴州苗疆,事發於廣泗,而策決於顯,卒終始其事,崎嶇前後七年而事集。 乾隆元年,丁母憂,去官。 三年,服除,授四川布政使。 四年,署巡撫。 大小金川、雜穀、梭磨、沃日、革布什咱諸土司相仇殺,顯遣人諭之,事稍解。 議者欲乘此視雲南、貴州例,令改土歸流。 顯疏言:「雜穀、梭磨,吐番後裔,其巢穴在唐為維州,戶口十餘萬。 金川與接壤,戶口不過數万。 雜穀憚金川之強,金川則畏雜穀之眾,彼此箝制,邊境乂安。 固不可任其爭競,亦不可強其和協。 沿邊生番,留之可為內地捍衛。 從前川省調用土兵,亦供徵發。 至其同類操戈,原未擾及內地。 前經化誨,亦尚凜遵。 設欲改土歸流,非惟彈丸土司無裨尺寸,且所給印信號紙,一經追取,即成無統屬之生番。 稍有違抗,又費經營。 」奏入,上以所見甚是,褒之,寢前議未行。 旋與總督鄂彌達、提督鄭文煥疏言小金川與雜穀、梭磨畫界,以所侵必色多六寨歸雜穀、梭磨; 又與沃日畫界,以隴堡等三寨隸沃日,美因等二寨隸小金川。 大金川與革布什咱二土司構爭,檄建昌道李學裕開諭,革布什咱建轉經樓詛大金川,令即毀除,大金川亦歸所侵蓋古地。 邊外諸土司亂悉平。 郭羅克番為亂,走匿色利溝,遣兵圍捕,土酋蒙柯縱使走。 顯令總兵潘紹週按治,奏聞,上諭曰:「此等事汝固應就近料理,亦當與總督熟商。 」總督,黃廷桂也。 四川亂民號侂嚕子,為民害。 顯疏言:「四川自明末兵燹,屠戮殆盡。 我朝戡定後,各省移民來者多失業之民,姦頑叢集。 有所謂侂嚕子,結連黨羽,暗藏刀斧,晝夜盜劫。 臣嚴諭捕治,並令編保甲,整塘汛,以清其源。 」得旨:「實力奉行,毋視為虛文。 」五年,授廣西巡撫。 時顯方病目,聞命赴新任,上嘉其急公。 旋請回籍調理,上慰留之。 六年,顯病目未癒,命太醫院選眼科馳往醫治。 尋以疾亟,請告回裡。 卒。 顯蒞政明而恕。 文煥嘗奏顯「爽直坦白,政治勤敏,遇事彼此悉心商榷,推誠共濟」。 上嘉文煥論甚正。 顯嘗奏薦學裕,因及夔州知府崔景俊「賦性巧滑,以其悛改,姑從寬恕」。 上諭曰:「似此考察屬吏,且宥過錄長,得用人之要矣。 」桂,顯子,字友蘭。 從顯平貴州苗有功,議敘。 父喪終,以知縣發廣東,補英德,調潮陽。 以善折獄名。 舉卓異,擢雲南昆陽知州,署安寧。 乾隆二十年,擢臨安知府,署澂江。 調東川,丁母憂。 服除,授甘肅鞏昌知府。 鞏昌及平涼、慶陽三府飢,詔發西安籓庫銀六十萬治賑,大吏檄桂任其事。 至平涼,饑民待食急,適部撥城工銀三十萬先至,桂以便宜留治賑,饑民賴以全。 三十三年,遷浙江寧紹台道。 故事,定海戰艦九歲更造,則移致寧波船廠,取其值輸之官,名曰「折變」。 奉檄裁戰艦,桂請視時值倍之,部駁坐短估,戍伊犁。 三十七年,放還。 卒。 =馮光裕=馮光裕,字叔益,山西代州人。 康熙五十年舉人。 雍正元年,以薦授雲南大姚知縣。 大姚賦少而耗重,積逋數万。 光裕不取耗,視負尤多者薄責之,逋賦悉清。 民以耗重故,輒寄大戶造偽券佔田,吏毀其籍。 光裕檢毀未盡者藏之,按牒辨其偽,歸田故主,民尤頌之。 遷貴州銅仁同知,赴闕引見。 時古州苗方亂,世宗詢及之,光裕對苗不可盡殺,宜隨機化導,令歸版圖,上韙其言。 既行,擢思州知府,未任,改雲南永北。 永北介金沙江外,與四川連界,苗、倮窟其中,有事則兩界相諉。 總督鄂爾泰命往勘,光裕輕騎往,倮從谷中出,挺刃相向。 光裕策馬前,諭以利害,倮羅拜聽命,各散去。 鄂爾泰疏請改知麗江,仍兼理永北事。 未幾,擢驛鹽道。 八年,東川、烏蒙倮叛,鄂爾泰檄光裕會鎮將討平之,擢按察使。 烏蒙俘七千人,語不可通,譯者面謾莫能詰。 光裕集群譯於使院,分室居之,訊一人,經數譯乃得其情。 倮姓名多同,為編次年貌,驗決無誤,省釋者甚眾。 廣西州民李天保以邪教聚眾殆千人,檄光裕按治。 光裕曰:「愚民茹蔬奉佛,非有異志。 」薄其罪,焚籍,置不問。 十一年,擢貴州布政使。 十三年,古州苗叛,都江、清江、八寨、丹江、台拱諸新附苗皆應。 師討之,光裕督餉,令民應役,厚與直,行得持械自衛。 募熟苗為助,畀以木符,戒官兵無妄殺,皆踴躍應募。 師集十餘萬,皆得宿飽。 軍罷,民被兵者無所棲止,給草舍居之,賦以衣食,復業者二十餘萬戶。 貴州賦銀八萬八千、米十五萬五千,光裕奏請蠲免。 高宗即位,命被兵地停徵三年。 又奏:「古州、丹江諸苗剿除殆盡,荒田空寨,遠近相望。 當募民居苗寨,墾苗田,設屯置衛,行保甲法,授降苗所納軍器,俾農隙講肄,以壯聲援、省餽餉。 」得旨允行。 乾隆四年,擢湖南巡撫。 鎮筸紅苗叛,光裕督兵捕治,不三月而平。 疾,乞假,聞城步、綏寧苗复勾結粵瑤為亂,密諮兩廣總督籌協捕。 尋卒。 遺疏猶言:「二縣困於兵,請免今年租。 」上從其請。 子祁,乾隆二年進士,官編修。 孫廷丞,舉人,以廕生授光祿寺署正,官至湖北按察使。 =楊錫紱=楊錫紱,字方來,江西清江人。 雍正五年進士,授吏部主事。 累遷郎中。 考選貴州道御史。 十年,授廣東肇羅道。 肇慶瀕海,藉圍基衛田。 歲親蒞修築,終任無水患。 乾隆元年,署廣西布政使,尋實授。 請禁州縣以土產餽上官。 六年,授廣西巡撫。 貴州土苗石金元為亂,焚永從縣治。 會貴州、湖廣兵剿擒之。 既而遷江土苗復為亂,謀犯思恩府。 檄兵往捕,得其渠李尚彩及其黨八十餘。 七年,奏言:「廣西未行保甲。 苗、僮雖殊種,多聚族而居,原有頭人,略諳事體。 請因其舊制,寓以稽覈。 苗、瑤、伶、僮各就其俗為變通。 」詔嘉之。 尋又奏言:「設兵以衛民,乃反以累民:城守兵欺凌負販,攫取薪蔬; 塘汛兵驅役村莊,恣為飲博。 臣於撫標訪察懲治,請敕封疆大臣共相釐剔。 」得旨允行。 八年,梧州知府戴肇名餽人葠,詭其名曰「長生果」,卻之,具以聞,上諭曰:「汝可謂不愧四知矣。 」廣西民有逃入安南者,捕得下諸獄,疏聞,上命重處,錫紱即杖殺之。 上諭曰:「朕前批示,令其具讞明正典刑。 乃錫紱誤會,即斃杖下。 此皆當死罪人,設使不應死者死,則死者不可復生矣。 」下部議處。 九年,授禮部侍郎。 十年,授湖南巡撫。 奏言:「周禮:遂人治野,百里之間,為澮者一,為洫者百,為溝者萬,捐膏腴之地以為溝洫。 誠以蓄洩有時,則旱潦不為患,所棄小、所利大也。 後世阡陌既開,溝洫雖廢,然陂澤池塘尚與田畝相依,近水則腴,遠水則瘠。 湖南濱臨洞庭,愚民昧於遠計,往往廢水利而圖田工。 甚至數畝之塘,培土改田; 一灣之澗,絕流種蓺。 彼徒狃於雨暘時若,以為無害; 不知偶值旱澇,得不償失。 且溪澗之水,遠近所資,若截墾為田,則上溢下漫,無不受累。 官吏以改則昇科為勸墾之功,亦復貪利忘害,溝洫遂致盡廢。 臣以為關係水利,當以地予水而後水不為害,田亦受益。 請敕各省督撫,凡有池塘陂澤處所,嚴禁改墾。 」上以各省米價騰貴,諭各督撫體察陳奏,錫紱疏言:「米貴由於積漸。 上諭謂處處積貯,年年採買,民間所出,半入倉庾,此為米貴之一端。 臣生長鄉村,世勤耕作,見康熙間石不過二三錢,雍正間需四五錢,今則五六錢。 戶口多則需穀多,價亦逐漸加增。 國初人經離亂,俗尚樸醇。 數十年後,漸習奢靡,揭借為常,力田不給。 甫屆冬春,農糴於巿,穀乃愈乏。 承平既久,地值日高,貧民賣田。 既賣無力复買,田歸富戶十之五六。 富戶穀不輕售,巿者多而售者寡,其值安得不增? 臣以為生齒滋繁,無可議者。 田歸富戶,非均田不可,今難以施行。 風俗奢靡,止可徐徐化導,不能遽收其效。 至常平積貯,當以足敷賑濟而止,不必過多。 目今養民之政,尤宜專意講求水利,使蓄洩有備,偏災不能為患。 以期產穀之多,未必非補救米貴之一道也。 」疏入,上均嘉納焉。 丁父憂,服闋,十五年,授刑部侍郎,仍授湖南巡撫。 丁母憂,服闋,十八年,仍授湖南巡撫。 擢左都御史。 十九年,署吏部尚書。 禮部侍郎張泰開保同部侍郎鄒一桂子志伊為國子監學錄,下吏部議處,議未當,責錫紱曲庇,下都察院,議奪官,命留任。 二十年,复署湖南巡撫,授禮部尚書。 二十一年,署山東巡撫。 二十二年,授漕運總督,疏請豁興武、江淮二衛旗丁欠繳漕項,上責其沽名,命以養廉代償。 二十三年,疏言:「屯田取贖,宜寬年限。 價百金以上,許三年交價,價足田即歸船。 旗丁交兌不足,名曰'掛欠'。 應由坐糧廳限追懲治,督運官以下有一丁掛欠,即停其議敘,旗丁改僉。 新丁但交篷桅槓索價值; 舊丁公私欠項,不得勒新丁接受。 水次兌漕,令倉役執斛,旗丁執概。 江淮、興武二衛運丁運糧,快丁駕船。 應循例並僉,不得避運就快。 」上諭曰:「此奏確有所見。 」下部議,從之。 二十五年,疏言:「自開中河,漕艘得避黃河之險。 獨江北、長淮等幫,以在徐州交兌,不能避險。 請令改泊皁河,弁丁詣徐州受兌。 州縣代僱剝船轉運過壩。 」上從之。 尋以錫紱實心治事,命免以養廉代償漕項。 二十六年,疏言:「運薊州糧船自寧河轉入寶坻,由白龍港、劉家莊達薊州。 水道淤淺,請責成官為疏濬。 」又疏言:「板閘、臨清、天津三關,尚沿明製,漕艘給發限單,應請裁革。 州縣收漕如有攙雜潮潤,糧道察出,本管知府視徇庇劣員例議處。 軍丁兼充書役,一體句僉。 頭舵水手受僱,領費輒复潛逃,請發邊遠充軍。 」上諭曰:「所奏俱可行。 」從之。 加太子少師。 二十八年,加太子太保。 二十九年,疏言:「軍、民戶籍各分,既隸軍籍,即應聽僉辦運。 乃宦家富戶百計圖避,所僉皆無力窮民,情理未得其平。 嗣後如僉報後辨訴審虛,參劾治罪。 」上諭曰:「錫紱此奏,破瞻徇之習。 如所議行。 」並下部議敘。 又疏言:「糧艘例禁私鹽。 道經揚州,總督、鹽政及臣各專委督察。 乃又有淮揚道,揚州游擊、守備,江都、甘泉兩縣,各差兵役搜查,糧艘因之羈阻。 如江廣幫為通漕殿後,過揚州已在冬令,尤為苦累。 臣思事權宜歸於一,請專聽總督、鹽政委員督察,餘悉停止。 」上諭曰:「所奏是。 」下部議行。 三十年,疏言:「駱馬湖蓄水,相傳專濟江廣重運。 今歲幫船阻滯,先開柳園堤口,運河水長,江浙幫遂得遄行。 次開王家溝口,江廣幫至,湖水未嘗告竭。 每歲沂水自湖而下,為海州、沭陽水患。 若於四五月間引湖濟運,亦減海州、沭陽水患,一舉兩利。 」從之。 三十三年,卒,賜祭葬,諡勤愨。 錫紱官漕督十二年,編輯漕運全書,黃登賢代為漕督,表上之。 自後任漕政者,上輒命遵錫紱舊章。 =潘思榘=潘思榘,字絜方,江南陽湖人。 雍正二年進士,改庶吉士。 三年,分刑部學習。 六年,補主事。 累遷郎中。 八年,授廣東南雄知府。 驟雨水溢,郊野成巨浸,露宿於野。 督吏卒治筏拯溺,出金瘞死贍生,活民無算。 十三年,遷海南道。 濬瓊州西湖。 深入五指山,安輯黎眾,劾守將之殘黎民者。 調糧驛道。 乾隆四年,遷按察使。 懲貪鉏猾,理冤獄尤多。 民以旱糾眾入巿掠奪,思榘方被疾,強起坐堂皇,立捕數十人杖以徇,事乃定。 疏言:「廣東有俍、瑤、黎三種:俍世居茂名,今附民籍,讀書應試如平民。 瑤亦輸稅歸誠,設瑤童義學為訓課。 惟黎僻處海南,崖、儋、萬、陵水、昌化、感恩、定安七州縣為最多。 生黎居深山,熟黎錯居民間相往來,語言相習,請於此七州縣視瑤童例設義學,擇師教誨,能通文義者許應試。 」部議從之。 七年,遷浙江布政使。 八年,疏言:「常平倉穀春發秋斂。 但收成有遲早,俗所謂青黃不接。 有司不揆緩急,甫春開糶,牙行囤積,吏胥侵漁。 民未霑實惠,而穀已出逾額,且減價過多。 迨秋成買補,非存價觀望,冀省耗折; 即抑派爭買,致昂巿價。 請定浙東諸府以四月、浙西諸府以六月發糶,價平即止。 」上以因時制宜,許之。 又疏言:「浙江土狹民稠,全資溪湖容蓄灌溉,乃民間佔墾甚多。 如餘杭南湖,會稽鑑湖,上虞夏蓋湖,餘姚汝仇湖,慈谿慈湖,向稱巨浸,今已彌望田疇,殊妨水利。 嗣後報墾田地,當責有司親勘,果非官湖,方准昇科; 查勘不實,嚴定處分。 」下廷臣議行。 秋,金、衢、嚴三府被水,旁溢杭、湖、紹三府,漂流人畜無算。 思榘出臨江乾,處分賑事。 蕭山民洶洶欲渡江,思榘曰:「民飢當哺,閧則亂民耳。 」嚴治之,自是無敢譁者。 思榘再疏聞,上諭曰:「今歲浙江災,巡撫常安有諱災之意,汝為其難矣。 」十一年,授安徽巡撫。 河決鳳陽,潁、泗諸府州災尤重。 思榘請加賑,按行督察,犯風渡洪澤,舟幾覆。 十二年,疏請調濟災區,略言:「鳳、潁民習惰窳。 臣上年遍歷查勘,方冬水落,二麥已播種,而民不知耰鋤培壅。 所過村落,林木甚稀,蔬圃亦少。 臣令有司審察桑麻、蔬蓏,凡可佐小民日食之用者,隨宜試種。 鳳、潁地分三等,岡地最高,湖地稍低,灣地最下。 灣地連大河,水發難施人力。 湖地則外仰中低,積潦為湖,下流疏泄,即可涸出栽種。 岡地水雖不及,而絕少溝池,交秋缺雨,即患□又乾。 間有傍山麓而為陂塘,如壽州安豐塘、懷遠郭陂塘、鳳陽六塘,均應及時修築。 與其因災動帑鉅萬,何如平時酌動數百金陸續培治。 民間減荒歉,多收成,朝廷亦省帑金。 縱遇偏災,亦可以工代賑。 鳳、潁民好轉徙,豐年秋成事畢,二麥已種,輒攜家外出,春熟方歸。 遇災留一二人在家領賑,餘又潛往鄰境。 俗謂在家領賑為大糧,在外留養為小糧,沿途資送為行糧,至有一家領三糧者。 本業拋荒,人無固志。 應令有司嚴察,流民過境,實係被災,方准資送; 藉端生事者究懲。 」奏入,上諭曰:「此乃固本之事,歷來無有言及此者。 朕甚嘉悅焉! 」尋調福建巡撫。 未行,疏請安徽學田、囚田、義田三項,視江蘇免學租例,予以蠲免。 下軍機大臣察議,以江蘇無免學租例,上責思榘沽名幹譽,博去後之思,命出資修涿州城工示罰。 十三年,疏言:「福建自乾隆元年至十一年積欠錢糧,正設法清釐。 民間田業授受,往往不及推糧過割。 糧從田出,既有賠糧之戶; 即有無糧之田,豈可使得業者任其脫漏,無業者代其追比? 當飭有司確察,務使糧歸於田。 」十四年,复疏言:「臣清察積欠,一在屯田戶名不清,一在寺田租賦不一。 自順治間裁併衛所,名雖軍戶,實係民耕,乃糧冊仍列故軍姓名,致難催比,應令覈實更正。 寺田始自明季,僧、民相雜,輒稱寺廢僧逃,藉詞逋賦,應令分析寺已廢者,官為經理。 」上命實力為之。 別疏言:「福州城外西湖為東晉郡守嚴高所開,週二十餘裡,蓄水溉田,年久淤墊。 臣勸導疏濬,並築堤建閘。 又福清郎官港、法海埔俱有海灘淤地,臣令築堤招墾,得地二千一百餘畝。 」上獎諭之。 思榘蒞政精勤,晝見官屬,夜披案牘。 旱潦必撫卹。 民獷,以鬥訟相尚,多去為盜,廉得主名,飭有司捕治。 又以農隙巡行海防,週閱戰艦。 朔望入書院與諸生講說經藝,如是者以為常。 積勞疾作不少止。 十七年,卒。 上命用江蘇巡撫徐士林例,祀京師賢良祠。 予卹視一品,賜祭葬,諡敏惠。 =胡寶瑔=胡寶瑔,字泰舒,江南歙縣人。 父廷對,嘗官婁縣訓導,因居青浦。 寶□泉,雍正元年舉人。 乾隆二年,考授內閣中書,充軍機處章京。 六年,大學士查郎阿、侍郎阿里袞清察黑龍江、吉林烏喇開墾地畝,以寶瑔從。 八年,遷侍讀,考選福建道御史。 是歲直隸旱,上命治賑。 寶瑔疏言:「直隸被旱,民多流亡,請敕總督宣示上意,使民靜以待賑。 流民原歸耕而無力得歸者,資送還裡,俾及時藝麥,於來歲民食有益。 」九年,上命大學士訥親閱河南、山東、江南諸省營伍,寶瑔疏言:「營伍積玩,器械堅脆,糧馬盈虧,各處不一。 勢必聞風修整買補,不肖營員或藉端苛派,或坐扣月糧,請敕督撫提鎮嚴飭查察。 」十年,山東、江南水災。 寶瑔疏言:「方冬水涸,應勸諭農民引流赴壑,俾田不久浸,以便春耕,尤當預防蝻子。 」諸疏皆議行。 十一年,轉戶科給事中,遷順天府府丞。 大學士傅恆視師金川,以寶瑔從。 授府尹,歷宗人府丞、左副都御史。 擢兵部侍郎,兼府尹如故。 河南民傅毓俊告張天重謀逆,遣寶瑔按治,毓俊服誣,論如律。 十七年,署山西巡撫,十八年,實授。 撫饑民,理冤獄,劾貪吏,整關隘隄防,諸政並舉。 尋調湖南。 十九年,奏言:「郴、桂二州銅鉛礦委員董理,一年而代。 礦為弊藪,代者必數月乃能明察。 此數月中,欺矇隱漏,已自不少。 請仿台灣、瓊州例,令新舊協辦數月。 」得旨允行。 二十年,調江西。 二十一年,疏言:「廣信銅塘山勘明無可墾之地,無可用之材,無可煎之礦,請永行封禁。 」二十二年,疏言:「豐城堤工最要,石隄官修,土堤民修,向設里夫,行之已久。 黠者避役,貧者誤工,復改為折徵。 請按田均堤,附漕糧徵收。 有田始有糧,有糧始有夫。 圩長無從侵冒,工程乃可永固。 」均如所請行。 復調河南。 河屢決,山東、河南、安徽諸州縣多積水。 上遣侍郎裘曰修會諸省督撫疏治。 寶瑔與曰修會勘,疏言:「河南幹河有四:賈魯、惠濟、渦河、巴溝。 巴溝在商丘為豐樂河,在夏邑為響河,在永城為巴河。 今擬疏濬加寬深,以最低處為率。 惠濟上游在中牟、祥符諸縣,下游在柘城、鹿邑諸縣,今亦擬加寬深,以六七丈為率。 賈魯自中牟以下有惠濟分流,自硃仙鎮以下,截沙灣,塞決口,拓舊堤。 渦河自通許青岡為燕城河,上游應加寬,下游應加深。 鹿邑以下本已寬深,當增築月堤。 支河應濬者,商丘北沙、洪溝二河為支中之幹,餘大小支河,分要工、次工、緩工,次第興修。 」二十三年,上諭曰:「河南災區積困,寶瑔不辭勞瘁,能體朕意,盡力調劑,以蘇窮民,甚可嘉也! 」尋加太子少傅。 諸工皆竟,上御制中州治河碑,褒寶瑔、曰修,語並見曰修傳。 二十五年,疏言:「河北諸水,衛河為大。 雍正間,河督嵇曾筠於汲、淇、濬、湯陰、內黃諸縣建草壩二十六,今已漸次淤墊。 臣相度疏築,俾一律深通。 請定為三年一小修、五年一大修。 」上可其奏。 是冬,調江西。 二十六年,河決楊橋。 復調還河南。 疏言:「賈魯、惠濟二河在中牟境內,逼近楊橋。 賈魯受黃水南徙,至祥符時家岡仍入故道,今已成河。 當將分者截之使合,淺者疏之使深,兩岸多挑渠港,增築堤堰,自成河道。 惠濟自兩閘至岡頭橋已淤斷,而岡頭橋至十里坡賈魯河不過四五里。 即於十里坡建滾水壩,導由岡頭橋入惠濟,以分賈魯之勢,而惠濟亦復故道。 」上褒為事半功倍。 二十七年,寶瑔疾作,請解任。 上諭曰:「此奏甚非朕之所望,安心靜攝,以慰廑念。 」遣醫馳驛診視。 疏言:「溝渠與河道相為表裡,臣於二十三年河工告竣,即督令州縣經理溝洫,每一州縣中開溝自十數道至百數十道,長自里許至數十里,寬自數尺至數丈,皆以足資蓄洩為度。 驛路通衢,並就道傍開濬,雖道裡綿亙,而分戶承挑,民易為力。 自是每歲或春融,或農隙,隨時加濬寬深。 」上深嘉之,並令直隸總督方觀承仿行。 二十八年,卒,加太子太保、兵部尚書,賜祭葬,諡恪靖。 遺疏請入籍青浦,許之。 =【論】論曰:那蘇圖、士林、恕、思榘皆以清節著,而超曾、寶瑔又濟之以勤敏。 恕論救災,寶瑔善行水,皆以民事為急。 顯佐定苗疆,有拊循之績。 錫紱督漕運,所修舉似若瑣細,然皆當官之急務也。 會一澤以道學,但微近名,遂貽後嗣之禍,恫哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)