1
列傳一百二高天喜鄂實三格和起唐喀祿阿敏道滿福豆斌端濟布諾爾本高天喜,甘肅西寧人。 天喜本準噶爾人,雍正中為我師所俘。 高氏撫為子,因從其族籍。 從軍,累擢保寧堡守備。 乾隆二十二年,副將軍兆惠擊伊犁,天喜從參將邁斯漢赴援。 遇噶勒雜特賊百餘,擊殺之,獲其駝馬。 既,聞兆惠被困濟爾哈朗,議馳救,邁斯漢怯不進。 巴里坤辦事大臣雅爾哈善以聞,上即奪邁斯漢官以命天喜。 尋遷金塔協副將。 再遷西寧鎮總兵,授領隊大臣。 二十三年十月,師攻葉爾羌,兆惠議出間道襲取賊輜重,渡黑水。 天喜督兵修橋渡師,未及半,賊大至。 天喜聞兆惠陷賊陣,舍橋亟赴之,奮與賊戰,與鄂實、三格、特通額俱沒於陣。 上賦詩惜之。 諡果義,又賜其家白金千。 鄂實,西林覺羅氏,滿洲鑲藍旗人,大學士鄂爾泰第二子。 出為叔父鄂禮後。 自廕生授三等侍衛。 累遷本旗副都統、左翼前鋒統領。 兄鄂容安死阿睦爾撒納之亂,鄂實請從軍,授參贊大臣,佐定邊將軍成袞扎布,出西路。 二十二年夏,成袞扎布令逐捕扎那噶爾布,鄂實以地險馬疲,中道引還。 上手詔詰責曰:「若謂地險,賊何以能行? 若謂馬疲,賊馬何獨能壯健? 」左授藍翎侍衛。 是冬,鄂實逐扎哈沁賊,斬一百四十餘級,獲牲械。 上謂:「今當大雪,馬力應疲乏,尚能勦賊。 彼時鄂實為參贊大臣,有事但諉諸將軍。 茲以負罪,乃直前勦賊,朕知其隱矣。 」量遷三等侍衛。 死事,上令仍視前鋒統領賜卹,諡果壯。 三格,棟鄂氏,滿洲正白旗人。 自諸生授藍翎侍衛。 累遷黑龍江副都統。 命將索倫、巴爾呼兵三千,佐參贊大臣策楞出西路,為領隊大臣。 策楞以怯懦逮,三格亦坐奪官。 旋复授正白旗蒙古副都統。 攻呼爾璊台吉賽音伯勒克等,再戰,掠其牧地,予三等輕車都尉世職。 二十二年春,定邊將軍成袞扎布令逐捕扎那噶爾布,未得。 秋,師至博羅和羅,遇叛黨額林沁達瓦等百餘戶,三格與戰。 會布魯古特台吉琿齊、呼爾璊台吉達瓦斬扎那噶爾布偽請降,並請招額林沁達瓦,三格信之,遽引師還,琿齊等旋遁去。 坐奪官,並削世職,以兵伍自效。 死事,上命仍視副都統賜卹,諡剛勇。 天喜、鄂實、三格並祀昭忠祠,予騎都尉兼雲騎尉世職。 回部平,圖形紫光閣。 特通額,策楞子也,附見策楞傳。 和起,馬佳氏,滿洲鑲藍旗人。 其先世阿音布,國初以軍功授拜他喇布勒哈番世職。 和起襲職,授盛京協領。 累擢寧夏副都統。 乾隆十九年,命與侍衛海福將千人佐定西將軍永常討達瓦齊,遷寧夏將軍。 永常劾和起兵不及額,而和起先疏言將九百人以往,留百人護輜重,上得永常疏,不之罪也。 尋又命偕提督豆斌為巴里坤辦事大臣,策楞代永常為定西將軍,复劾和起送兵馬遲誤,當奪官,留任。 旋复官,授欽差大臣關防,召詣京師諮軍事。 達什達瓦所屬宰桑訥默庫、曼集、烏達瑚們都等在軍私還游牧,命和起嚴鞫得實,以降人請予寬典,上不許,命正軍法。 二十一年十一月,輝特台吉巴雅爾叛,掠扎哈沁五百餘戶。 定邊右副將軍兆惠令和起將索倫兵百人往按,檄吐魯番伯克莽阿里克等集闢展,而噶勒雜特宰桑哈薩克錫喇、布魯特台吉尼瑪陰應巴雅爾,詭以兵五百會。 和起望兵至,疑之。 令莽阿里克诇之,紿告曰:「我兵也! 」逾時,尼瑪等操戈前,莽阿里克自後譟,賊眾蜂集。 和起所將兵僅百人,負重創,手刃數賊,股中槍,徒步轉戰,至夜力盡。 和起垂死,命索倫侍衛努古德、彰金布突圍出,以所戴孔雀翎為識報兆惠,遂死之。 諡武烈,追封一等伯,以一等子世襲,祀賢良、昭忠二祠。 二十三年,師還,獲尼瑪及其子檻送京師,命戮於和起墓前。 子和隆武,自有傳。 唐喀祿,他塔喇氏,蒙古正藍旗人。 自筆帖式再遷理籓院員外郎。 乾隆十九年,賜副都統銜,命赴北路軍董理新降輝特台吉阿睦爾撒納、班珠爾等游牧地。 唐喀祿疏言:「班珠爾所屬多老稚不能耕,慮飢餒。 」上以距耕時尚遠,責其瑣屑,命撤還。 扎薩克林丕勒多爾濟初命同董理游牧,將軍別有指揮,唐喀祿疏請留。 上責其不當,左遷理籓院筆帖式。 尋复授員外郎,命送濟隆呼圖克圖自巴林赴伊犁,董理定邊右副將軍薩喇爾游牧。 复賜副都統銜,授領隊大臣,將駐防扎布堪兵千人,從定邊右副將軍哈達哈赴哈薩克,逐捕阿睦爾撒納。 賊渠固爾班和卓遁入烏梁海,唐喀祿報哈達哈督兵擒之,賜孔雀翎。 阿睦爾撒納令其徒達瓦藏布入掠,唐喀祿令索倫總管鄂博什將五百人御之,降其眾三百。 尋命屯科布多。 授理籓院侍郎、鑲藍旗蒙古副都統。 唐喀祿行按諸部,輝特降人屯紮克賽,每自相劫奪,請移屯呼倫貝爾、齊齊哈爾諸地; 喀爾喀俘獲扎哈沁、特楞古特、奇爾吉斯、烏爾罕濟蘭諸部人萬餘,請以扎哈沁人移駐卡倫內; 特楞古特、奇爾吉斯、烏爾罕濟蘭人給東三省兵丁為奴; 杜爾伯特游牧請移烏蘭固木:上並從其請。 師出西路擊哈薩克錫喇,命唐喀祿屯額爾齊斯為聲援。 阿睦爾撒納敗走,唐喀祿诇知杜爾伯特貝勒巴圖博羅特、台吉阿喇善等潛與相結; 遣兵攻之輝巴朗山,擒阿喇善等,並戮烏梁海五十餘戶,遂赴塔爾巴哈台逐捕阿睦爾撒納及哈薩克錫喇,賜御用荷包、鼻煙壺。 師至塔爾巴哈台,糧罄馬乏,唐喀祿引師退,疏言遵旨撤兵,上怒,左授藍翎侍衛,佐定邊左副將軍納穆扎爾出北路。 降人和碩齊,上擢用至散秩大臣,至是令護哈薩克來使入邊,上命納穆扎爾遣唐喀祿將二百人迎之。 阿睦爾撒納竄俄羅斯,上命唐喀祿偕和碩齊駐額爾齊斯偵禦。 二十三年三月,土爾扈特舍棱等謀走俄羅斯,上命偕和碩齊逐捕。 四月,師次佈固圖河,獲舍棱弟勞章扎卜。 勞章扎卜詭為兄乞降,唐喀祿未敢信,和碩齊遽縱之還。 越日,舍棱詭約降,獻酒,和碩齊飲之,邀唐喀祿過其營,賊噪而起。 唐喀祿及侍衛富錫爾、穆倫保、佛爾慶額力戰,均遇害,和碩齊更衣降。 事聞,賜騎都尉世職,祀昭忠祠。 富錫爾、佛爾慶額,皆滿洲鑲黃旗人; 穆倫保,滿洲正白旗人:皆賜雲騎尉世職。 阿敏道,圖爾格期氏,蒙古鑲紅旗人,世居察哈爾。 父阿吉斯,康熙間討噶爾丹,以員外郎從軍,中道糧匱,兵苦飢。 阿吉斯言於眾曰:「我等官兵世受國恩,甘斃道路。 誓竭力前進。 」眾皆諾。 於是有昭莫多之勝。 聖祖嘉其能,予拖沙喇哈番世職。 卒。 阿敏道,襲職。 雍正初,累遷二等侍衛。 九年,命將巴里呼兵百人自固爾班塞堪赴巴爾坤佐軍,又命偕侍讀學士查克丹調喀爾喀兵三千率之往。 尋复偕護軍統領費雅思哈赴烏爾輝音扎罕練兵。 乾隆元年,準噶爾乞和,撤軍,阿敏道還京,授鑲藍旗察哈爾總管。 十九年,師收烏梁海,將察哈爾兵以從,加副都統銜。 二十年,遷所獲巴爾沁人等於齊拉罕。 師定伊犁,定北將軍班第奏以阿敏道督台站。 是年,阿睦爾撒納叛,班第陷賊。 阿巴噶斯、哈丹附逆肆掠,台站中斷。 阿敏道輒督兵巡徼,使驛遞恆得相續。 會定西將軍永常自木壘退駐烏爾圖布拉克,撤阿敏道還。 上奪永常官,以策楞代將。 命阿敏道將精騎詣伊犁求班第消息。 策楞不即遣,上詰責之。 尋將千人捕阿巴噶斯、哈丹賊眾。 二十一年,授鑲藍旗蒙古副都統。 時回酋布拉呢敦、霍集占有異志,定邊右副將軍兆惠诇知之,遣阿敏道將索倫兵百、厄魯特兵三千赴葉爾羌、喀什噶爾慰撫,且使致二渠。 至庫車,霍集占佈在焉,閉城拒我師。 阿敏道斬遊騎四十餘,圍之。 城人詭言曰:「厄魯特吾仇,慮為害。 撤還即納降。 」阿敏道遂命厄魯特兵退,僅留索倫兵百。 或慮有變,阿敏道曰:「吾招撫回眾,惟期於國有濟,何暇他慮? 」遂入,為霍集占所執。 二十二年,上諭諸將檄霍集占送阿敏道還,不從,謀加害。 庫車伯克呼岱巴爾以告,阿敏道謀脫歸,不克,死之。 二等男署察哈爾營總旺扎勒及諸裨將繃科、耨金吹、扎木蘇七、巴克薩拾,並索倫兵百人,皆從死。 事平,諸有功者圖形紫光閣,阿敏道列後五十功臣,加世職為騎都尉兼一云騎尉,祀昭忠祠。 旺札勒加雲騎尉,繃科等皆予雲騎尉世職。 滿福,瓜爾佳氏,滿洲鑲藍旗人。 自世管佐領累擢拉林副都統。 乾隆二十二年,遷都統,駐巴里坤。 命將吉林兵千人屯吐魯番,尋授領隊大臣。 定邊將軍成袞扎佈出珠勒都斯,令滿福將三百人巡視阿勒輝至烏納哈特十三台站,搜剿嗎哈沁。 沙拉斯、嗎唬斯既降复叛,掠台站,上命滿福自阿勒輝往剿,又令巴里坤辦事大臣阿里袞帥師與會。 阿里袞未至,滿福師次肯色嶺,與賊遇,擊之,賊敗走,偽遣人乞降,且言賊渠已就縛,請除道迎。 滿福信之,行次哈喇和落,徑險林密,下臨深溝。 滿福悟為賊所紿,急麾前隊返。 賊千餘突自林中出,圍我師。 滿福厲聲督兵力戰,被創墜溝,死之。 上以滿福雖為賊所愚,愍其捐軀,命如陣亡例議卹,諡武毅,祀昭忠祠,圖形紫光閣。 豆斌,陝西固原人。 初以馬兵入提標,累遷肅州鎮標中營守備。 雍正間,從征準噶爾。 力戰受創,賜白金四百。 遷川陝督標前營游擊。 準噶爾犯科舍圖,率兵擊走之。 乾隆初,累遷提督,自廣東移廣西。 疏言:「各營鳥槍,舊式大小參差,坐臥倚伏,不能應手; 又質薄易熱,難收實用。 請照陝西威字號纏絲槍式改制。 」下兩廣總督議行。 俄,調還固原。 又命以提督銜領湖北宜昌鎮總兵事。 尋复歷甘肅、安西提督。 命討準噶爾,帥將標兵出駐巴里坤,以輸軍馬後時,下吏議。 旋乞病,罷。 居數月,复授安西提督,仍令赴巴里坤兆惠師。 師攻霍集占於庫車,命斌將所部從,充領隊大臣,徼巡魯克察克、闢展、庫車諸地驛路。 兆惠被圍黑水,斌從副將軍富德自阿克蘇兼程赴援。 師次呼爾璊,霍集占以五千人迎戰,我師分兩翼,賊據高岡,斌率中軍火器進攻。 賊知我師馬力乏,擁眾相偪。 阿里袞解馬至,斌偕眾將夾擊,脅中創,仍力戰,賊大敗。 創甚遂卒,諡壯節,祀昭忠祠,予騎都尉兼雲騎尉。 上製詩惜之。 回部平,圖形紫光閣。 孫,襲世職,官至山東登州鎮總兵。 端濟布,瓜爾佳氏,滿洲鑲黃旗人。 自前鋒累遷頭等侍衛、鑲黃旗察哈爾總管。 乾隆二十二年,上令選兵千佐定邊將軍兆惠出西路。 自硃爾圖斯赴瑪納斯,獲得木齊鄂羅斯,並所部三百人、馬駝牛羊二千餘。 扎哈沁頭人巴哈曼集叛走,端濟布偕侍衛奎瑪岱追捕,至小衛和勒津,降所部二百戶,又得掠台站賊札木布。 師捕治厄魯特頭人噶爾藏多爾濟、扎那噶爾布等,布魯古特台吉琿齊、呼爾璊台吉達瓦斬扎那噶爾布,詣端濟布軍請降。 端濟布遽引師還,琿齊、達瓦复叛去。 上懲端濟布惟事姑息,命靖逆將軍雅爾哈善按治。 師至羅克倫孟古圖嶺,獲噶爾藏多爾濟宰桑羅卜札尼瑪、得木齊敦多克,檻送巴里坤。 上聞,命貸端濟布罪。 扎哈沁得木齊哈勒拜等謀掠台站,參贊大臣哈寧阿檄端濟布往捕,至瑪納斯,得間諜十餘。 渡河至美羅託山,賊遁,收其游牧牲畜。 師圍庫車,端濟布將吉林、厄魯特兵以從。 霍集占將三千人自賽里木來援,屯高阜。 端濟布偕侍衛順德納等奮擊,斬二千餘級。 師攻葉爾羌,霍集占築台城東北。 端濟布及侍衛諾爾本將右翼後隊攻之,賊拒戰,复斬二千餘級。 兆惠被圍於黑水,端濟布從定邊左副將軍富德赴援,十餘戰,至呼爾璊,與兆惠軍會,賜三等輕車都尉世職,授鑲紅旗滿洲副都統。 師逐賊,戰於阿爾楚爾,再戰於伊西洱庫爾淖爾,端濟布將二百人截賊逃路。 偵山有賊寨,越嶺攻之,被創,賜號塔什巴圖魯。 師還,圖形紫光閣,列前五十功臣。 卒,贈都統,諡壯節,祀昭忠祠。 諭以「端濟布力戰受傷,與陣亡者無異也」。 諾爾本,吳機格忒氏,滿洲正藍旗人。 以前鋒從軍。 富德獲宰桑烏巴什,遣諾爾本送兆惠軍。 道遇賊,力戰,賜號克籌巴圖魯。 師圍庫車,霍集占來援。 諾爾本偕公袞楚克,侍衛齊凌札卜、齊努渾等擊賊右翼,賊敗走,逐之六十餘裡,至鄂根河口,斬獲甚眾; 賊逃入蘇巴什山,复偕齊努渾入山搜戮:溫詔嘉焉。 師攻葉爾羌,偕端濟布戰城東,敗賊。 師還,命在乾清門行走,賚銀帛,賜騎都尉加一云騎尉世職,圖形紫光閣。 擢頭等侍衛,從明瑞徵緬甸,擊賊被創。 尋令將兵屯騰越。 還京,擢圍場總管,加副都統銜。 卒。 論曰:高天喜驍勇善戰,與鄂實、三格奮鬥破陣,死事為最烈。 和起等倉卒為賊陷,慷慨授命。 斌與端濟布以力戰受創,得與戰死者同其血食。 旌勇勵忠,當如是也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)