1
列傳一百十二=李清時=李清時,字授侯,福建安溪人,大學士光地從孫。 乾隆七年進士,選庶吉士,授編修。 十四年,授浙江嘉興知府。 上南巡,或議自嘉興至杭州別闢道行民舟,清時於官塘外求得水道相屬,上通吳江平望,下達杭州壩子門,號為副河。 丁父憂,去官。 服除,授山東兗州知府。 二十二年,擢運河道。 二十六年,河決孫家集,運河由夏鎮至南陽兩堤俱潰,清時督修築。 議者或擬用椿埽,費以六十萬計; 或擬建石堤,費以三百萬計。 清時少時行瀕海間,見築堤捍海為田者,擲碎石積水中,潮退則以木攔之,填土其上,堅築成堤; 因參用其法,以河東、西兩岸皆水,得土難,令以石壘兩旁,積葑其中,水涸,募夫起土置積葑上,費帑十四萬有奇,而兩堤成。 曹縣溢,水瀉入微山湖,出韓莊湖口,閘隘,水不得洩,令於閘北毀石堤,掘地深之以洩水。 事上聞,上命於其地建滾水壩,高一丈二尺餘。 清時請減低為一丈,令湖水落至丈,乃閉閘蓄水。 泗水經兗州西流入府河,濟寧城東舊有楊家壩,遏水使入馬場湖,蓄以濟運,遇伏秋水漲不能洩,淹民田,令改壩為閘,視水盛衰為啟閉。 汶水分流入蜀山、馬踏兩湖,舊制引水使南行少北行多,後乃反之,漕船經袁口、靳口,淺澀不能進。 清時規分水口,令南壩加長,北壩收短,以為節宣,並減低何家壩,使汶水南弱而北增。 蜀山湖出口為利運、金線二閘,舊制開金線資南運。 清時令移金線在利運北,使蜀山湖水先濟北運。 壽張境有沙、趙二水,阻運河不得入海。 舊於運河東岸建三空五孔橋,又於八里廟建平水三徬,使二水盛漲有所洩。 清時議減低三空五孔橋,又於八里廟增建滾水壩,使漲未盛即洩,不為範、濮、壽張、東阿諸縣民田害。 總督方觀承行河,用其議,二水始宣暢。 衛水自館陶至臨清與汶會,舊有閘,盛漲不能禦。 清時令於閘南當汶、衛交流處築壩,仍歲加高厚; 又議拓四女寺滾水壩。 尚書裘曰修行河,用其議,衛河得安流。 二十九年,調江南淮徐道。 三十年,擢河東河道總督,賜其母大緞、貂皮。 清時以河堤歲修,司其事者每不度形勢,過高糜帑,而卑薄者不能大有增益,乃飭所司當水漲各具堤高水面尺寸呈報,擇堤最薄者培之。 迨伏秋水發,耿家寨稱十四堡,水及舊堤上,賴豫增新築以免。 清釐河工徵料諸弊,歲減派料至千餘萬斤。 三十一年,運河東岸漫口,自請議處,原之。 三十二年七月,授山東巡撫。 高苑、博興、樂安三縣被水,清時謂小清河下流隘,故上游溢,檄所司勘驗。 遽疾作,乞解任,不許。 三十三年,卒。 清時治水善相度情形,窮源竟委。 每乘小舟出入荒陂叢澤、支流斷港中,或徒步按行諮訪,必得要領,乃見諸建置。 =姚立德=姚立德,字次功,浙江仁和人。 祖三辰,官吏部侍郎。 立德以廕生授主事。 乾隆十二年,外授江寧通判,遷知直隸景州。 州俗,有人市鬻奴婢,牽就牙儈估其值,如牲畜然; 親死三日,祭城隍廟獄曰「哭廟」:立德諭禁之,陋俗以革。 累遷山東按察使,署河東河道總督。 按行工次,見陽武汛十七堡諸地土松浮,疏請築半戧,培堤使堅。 山東運河兩岸蜀山、南旺、馬場、昭陽、微山諸湖,每伏秋盛漲,水不能容,為豫籌蓄洩,壩開塞、閘啟閉惟其時。 三十九年,實授,加兵部尚書銜。 高雲龍者,內監高雲從弟也,立德入雲從言,薦之臨清州為傔從,坐逮,依結交近侍律論斬,命奪官,仍留任。 陽穀民王倫為亂,立德分守東昌,城圮難守,引運河水繞城壕,恃以為固; 檄發倫先墓,磔其屍。 四十四年,儀封河決,屢築屢衝,命奪官,仍留工效力自贖。 四十五年,責令回籍。 旋發往南河,補淮安里河同知。 四十八年,卒。 =李宏=李宏,字濟夫,漢軍正藍旗人。 監生,入貲授州同。 效力河工,授山陽縣外河縣丞。 累遷宿虹同知。 乾隆十六年,授河庫道。 尚書劉統勳劾河員虧帑,事連宏,解職。 事白,留工。 二十二年,發直隸以河務同知用,總督尹繼善疏請留南河。 侍郎夢麟勘治六塘河以下,以宏從。 尋复補河庫道,丁父憂,命在任守制。 二十七年,調淮徐道。 二十九年,擢河東河道總督。 奏言:「山東運河資湖水接濟。 今秋雨少,飭早閉臨運各閘。 」又言:「微山湖蓄水濟運。 韓莊湖口閘水深,與滾水壩脊相平,空船足敷浮送,即應堵閉。 泗河會合諸泉,收入獨山湖,僅濟南運。 應請於兗州府金口壩截築土偃,俾達馬場湖,俾濟寧上、下河道並資其益。 蜀山、馬踏二湖專濟北運,亦須築壩收蓄。 」又請增募夫役挑濬沙、趙、漳、衛、汶、泗、韓、馬諸水,均報聞。 又奏:「黃河北岸耿家寨埽工為豫東第一險要,自乾隆九年下埽修防,歲費帑料。 去冬於對岸引渠,冀分溜勢。 今秋全河暢分入渠,險工淤閉。 」得旨嘉獎。 三十年,調江南河道總督。 上以宏初自監司擢用,道廳以下多同官,慮有瞻徇,命高晉統理南河,留宏協理河東總河。 奏言:「黃河至河南武陟、滎澤始有堤防,丹、沁二水自武陟木欒店匯入,伊、洛、瀍、澗四水自鞏縣洛口匯入,設諸水並漲,兩岸節節均須防守。 臣諮飭陝州於黃河出口處,鞏縣於伊、洛、瀍、澗入河處,黃沁同知於沁水入河處,各立水志,自桃汛迄霜降,長落尺寸,逐日登記具報; 如遇陡漲,飛報江南總河,嚴督修防。 大丹河至河內縣丹谷口,舊築攔河石壩,令由小丹河歸衛濟運,請不時察驗疏令暢達衛河。 輝縣百泉為衛河之源,蘇門山下彙為巨浸。 南建三斗門,中為官渠濟運,東西為民渠灌田。 向例重運抵臨清,閉民渠,使泉流盡入官渠。 五月後插秧,一日濟運,一日灌田。 惟民渠石壩失修,泉水旁洩,應令修砌堅實。 」均如議行。 上以清口節宣未暢,下河田廬易湮,特定高堰五壩水志水高一尺,清口壩拆展十丈。 三十一年三月,宏奏言:「清口水門因上年霜降後湖水大消,祗留十四丈。 桃汛將屆,應預將東壩拆展,使口門寬二十丈,俾洪湖及早騰空,預留容納之地。 」上嘉之。 夏秋間湖水盛漲,續展至五十三丈。 八月,河溢徐州韓家塘。 宏與高晉分駐兩壩堵築,踰月工竟。 奏言:「平時大展清口,騰空湖面,乃得蕆工迅速。 」冬,以湖水漸落,請接築東、西壩,仍留口門二十丈,酌量收束,蓄清抵黃。 三十三年,河溢王家田頭,下吏議降調,寬之。 三十四年,奏言:「洪澤湖水大,將清口東、西壩遞展宣洩。 適黃水驟長,灌入清口。 隨閉惠濟、通濟、福興三閘,俾並力敵黃,黃水消退。 」報聞。 三十六年,卒。 宏嘗以明汶上老人白英立祠戴村,子孫向有廕襲,請旨仍給八品世職,上從之。 子奉翰李奉翰,宏子。 入貲授縣丞,補沂水。 累遷江蘇蘇松太道,坐事罷。 復入貲還原官,發江南河工效力,奏署河庫道。 上以奉翰宏子,習河事,命真除。 四十四年,署江南河道總督。 四十五年二月,授河東河道總督。 河溢考城芝麻莊、張家油房,奉翰督吏塞芝麻莊,工竟。 上諭曰:「勉為之,莫以水弱而弛其敬謹! 」旋命仍署江南河道總督。 奉翰奏:「張家油房工未竟,較南河睢寧工為要。 請留河東,俾蕆其役。 」報可。 九月,張家油房工亦竟,上為欣慰。 四十六正月,調江南河道總督。 二月,奏請重定南河汛員額缺,酌增河兵; 移改運河閘官、運河汛員,視缺簡要,更定品秩,下大學士九卿議行。 七月,河決青龍岡,命偕大學士阿桂馳赴河南會河東河道總督韓鑅督辦東、西兩壩下埽。 甫合龍,壩蟄陷,乃與阿桂等議寬濬青龍岡迤下至孔家莊、榮華寺、楊家堂諸地引河,並於黃河下游北岸疏潘家屯、張家莊二引河、蘇家山水線河、宿遷十字河、桃源顧家莊引河,五道洩水。 四十八年春,青龍岡工竟。 方壩陷,奉翰督吏搶護,墮入金門,格於纜,傷焉,河工謂兩壩間為金門,纜所以引埽者,事聞上。 四十九年,上南巡,奉翰覲行在,上獎其勤勞,賜騎都尉世職。 五十年,坐清口東、西兩壩不早收束,致運道淺阻,降三品頂帶。 尋命復之。 秋,河水大至,奉翰督吏晝夜填築,塞李家莊、煙墩頭、司家莊、湯家莊諸漫口。 五十四年,調河東河道總督。 五十八年,命赴浙江會巡撫吉慶會勘海塘。 奏請以范公塘及海寧石壩改築柴盤頭,並於石塘前修補坦水,三官塘柴工後加培土戧,從之。 五十九年,漳水溢,臨漳三台漲發,命馳往勘察。 奏:「漳河兩岸沙土浮松,水勢驟長驟落,向無堤堰。 上年大雨漫溢,應將下游淤墊處疏濬深通,再將三台壩基填築,俾歸故道。 」上從其議。 嘉慶二年正月,加太子太保,授兩江總督,兼領南河事。 三年,河決睢寧。 四年正月,與河道總督康基田督塞睢州決口,工竟。 二月,卒。 孫亨特李亨特,奉翰次子。 入貲授布政司理問,發河東委用,補兗州通判。 累遷雲南迤西道。 嘉慶初,佐平苗、倮,賜孔雀翎,加按察使銜。 累遷調授江蘇按察使。 九年,擢河東河道總督。 十一年,河南巡撫馬慧裕劾亨特索屬吏賕不得,迫令告養諸狀,上命侍郎托津等往按,奪官,發伊犁。 十三年,釋還,令至南河候差委。 十四年,以河決荷花塘,追咎亨特不善料理,復發熱河效力。 未幾,复釋還,授主事。 十五年,選戶部主事,擢直隸永定河道。 未幾,复授河東河道總督。 十六年,奏南糧到通州剝運不能迅速,請在楊村全數起剝,下倉場侍郎玉寧、戴均元等議駁。 上責亨特冒昧,下吏議降調,命留任。 十八年秋,河溢睢寧。 坐奪官,命留工效力。 十九年,河道總督吳璥奏微山湖存水僅一二尺,南陽、昭陽、獨山諸湖淤成平陸,無水可導。 上責亨特在官不能預籌,又聞亨特既奪官居濟寧,仍用總河儀制,斥亨特玩誤縱恣,命逮下刑部治罪,籍其家,刑部議發新疆。 上命在部荷校半年,發黑龍江效力。 二十年,卒於戍所。 =何煟=何煟,字謙之,浙江山陰人,先世籍湖南靖州。 雍正中,入貲授州同,效力江南河工。 從大學士河道總督嵇曾筠修浙江尖山海塘,請補杭州東塘同知,避本籍,仍發江南河工。 乾隆初,權豐碭通判,授桃源同知。 十五年,擢河庫道。 十六年,遷兩淮鹽運使,特敕兼管河務,以母憂去官。 十九年,尚書劉統勳等奏論河庫帑項不清,奪煟官,擬徒,追償,拘留工次,久乃繳完免罪。 二十二年,仍發南河以同知用。 從侍郎夢麟疏濬荊山橋河工。 從副總河嵇璜治淮、揚河務,超擢淮揚道。 二十三年,丁父憂,總督尹繼善奏留在任守制,許之。 二十六年,以郎中內調。 會河決中牟楊橋,上命大學士劉統勳等蒞工,以□胃從。 工竟,留煟駐工防護。 旋授開歸陳許道,調山東運河道。 三十年,調河南河北道,擢按察使。 上以煟習河事,命兼領河工。 煟信浮屠說,讞獄輒從輕比,睢州民劉玉樹謀殺人,鞫實,擬斬候,刑部改立決。 上責煟寬縱,諮巡撫阿思哈,阿思哈稱其能勝任。 其冬,擢布政使,仍兼理河務。 兩權巡撫。 三十六年,授巡撫,兼河務如故。 尋又命兼領山東河道。 三十七年,淅川、內鄉被水,正陽、確山風災,疏請撫卹緩徵,上賜詩,褒以「愛民知政」。 三十八年,上巡天津,閱永定河工,煟迎駕,賜孔雀翎、黃馬褂。 尋命與工部尚書裘曰修、直隸總督周元理勘永定河上游,疏言:「永定河挾沙而行,散漫無定。 水性就下,本無不同; 而地有高卑,沙有通塞,情因時而或異。 永定河遷徙不定,其情也,非其性也。 察其情,導其性,先宣后防,千古極則,雖起神禹,無以易之。 永定河下口,蒙皇上指示疏導,既不阻下達之勢,更可免浸潤之虞,其法固當常守。 所慮數十年後,妄生異論,別騁新奇,勢且變亂舊章,貽河防巨患。 請將聖諭並議言條款勒碑垂久遠。 」報聞。 三十九年,疏請各州縣常平倉溢額以四千石為限,餘循例變價。 又奏河南漕穀七十九萬、薊米二十九萬,分存各州縣界。 鄰省安陽等五州縣限二萬石、近水次祥符等三十五州縣限一萬石。 均如所擬。 加總督銜,仍領河南巡撫,又進兵部尚書銜。 其秋,會剿王倫,事平,道內黃,病作。 遣醫往視,未至,卒。 煟贈太子太保,祀賢良祠,賜祭葬,諡恭惠。 子裕城裕城,煟子,字福天。 自貢生入貲授道員。 乾隆四十二年,除山東督糧道。 調河南河北道。 河溢儀封,大學士高晉□工,以裕城從。 儀封埽工蟄陷,坐奪官,命留任。 四十六年,調江南河庫道。 裕城侍煟治河,嘗著全河指要,謂:「治河當節宣並用,不當泥河不兩行之說,偏於節束。 」並上書當事,指陳南北岸諸險工。 未幾,河決青龍岡,注微山湖,衝運河。 四十七年七月,河東河道總督韓鑅丁憂,青龍岡工未竟,上特命裕城署理。 大學士阿桂視工曲家樓,請自蘭陽至商丘別築新堤。 裕城奏:「蘭陽新開引河,其上游素稱險要,必須內有重障,外有挑護。 大堤後舊有越堤,相去遠,恐不足恃。 請向東添築格堤,臨河近溜處加築挑水壩。 」上從之。 又奏兗州伊家河在運河八閘之西,以分洩運河及瀕湖諸水,應挑展寬深,上命速興工。 又奏伊家河興工後,即往河南勘驗引水子溝; 仍往來山東、河南督察:上嘉之,並諭曰:「汝若能不自滿而加以勤學,或可繼汝父也。 」伊家河工竟,四十八年,賜孔雀翎。 是年,青龍岡工竟,請修築運河堤岸,詣濟寧勘估,奏需帑六十四萬有奇,得旨允行。 授河南巡撫。 以秋審多失出,降三品頂帶,停支養廉。 四十九年,運河堤岸工竟,命議敘。 師討石峰堡亂回,道河南,裕城佐軍興,复頂帶、養廉。 五十年,調陝西巡撫。 朝邑被水,上諭裕城就被水處將淤積泥沙建築河堤。 尋奏創建護城隄,下部議行。 調江西巡撫,五十二年,奏江西河路二千四百餘裡,請以所獲盜舟改設巡船,上嘉之。 又奏豐城鎮平堤中段水勢衝激,不足捍禦,請改建石隄,從之。 五十五年,調安徽巡撫。 命來京祝八旬萬壽,行次合肥,卒。 =吳嗣爵=吳嗣爵,字樹屏,浙江錢塘人。 八歲而孤,母錢督之嚴,雍正八年成進士。 授禮部主事,大學士張廷玉奏改吏部。 再遷郎中。 嗣爵彊識,嫺故事。 乾隆六年,授常州知府,再授保寧,皆奏留部。 旋命視學湖北,調福建。 十三年,授淮安知府,遷淮揚道。 洪澤湖盛漲,例當開天然壩。 嗣爵曰:「開壩減暴漲,如下河州縣生靈何? 」持之力,卒無恙。 十六年,調兩淮鹽運使。 十八年,复授淮揚道,遭母憂,上諭曰:「防河官吏叢弊,故特由運使調用。 河工與地方官吏不同,畀假兩月治喪,畢,在任守制。 」擢江蘇按察使。 遷布政使,調湖南,未行,奏江寧等三十五州縣積欠應徵口糧,請特旨緩徵。 上諮巡撫託恩多,託恩多奏江寧等州縣年豐,不當再請緩徵。 上責嗣爵藉緩徵卸過,並為有司催徵不力地,命發江南河工,以同知用。 二十五年,補宿虹同知,仍授淮揚道,移淮徐道。 黃河盛漲,逼徐家莊縷堤,嗣爵督吏搶護,命署理河東河道總督。 旋坐官運使時商人侵蝕提引公費,坐降調,命改奪官,仍留任。 三十四年,奏請修補丁廟、六里、南旺、荊門、戴村諸閘壩,並言:「運河兩岸土工,臨清以北為民堰,南旺以南為官堤,自臨清至南旺,官堤、民堰交錯。 請凡民堰卑薄殘缺處,督令修築,官堤酌緩急次第培修。 」上嘉之。 署河南巡撫。 三十五年,奏:「南旺湖北高南下,在運河西岸,值分水口之衝。 伏秋汶水發,自關家、常鳴等斗門灌入,祗能收水入湖,不能出水濟運。 請於南旺下游土地廟前增建石閘一,以時啟閉。 」三十六年,遷江南河道總督。 四十年,奏:「丁家集黃河自北趨南,北岸新灘插入河心,致衝漫南岸民堰五百餘丈。 毛城鋪過水較大,下流亦不能容。 今收正河頭,測量河脣,濬引渠,築子壩,於北岸旁黃河故道濬引河,來春相機開放,俾河改由北岸東下,不使旁注丁家集諸地。 」又奏:「里河廳運口本設惠濟、通濟、福興三閘,惠濟尤為淮水入運關鍵,請俟春融修築。 」四十一年,又奏清口通湖引河凡五,為洪澤湖尾閭,並分別籌濬,運道以濟。 尋奏五引河中張家莊、裴家場二河水洩,應濬使寬深,從之。 是年,上東巡,嗣爵覲行在,入對,不能興,左右掖以出。 改吏部侍郎,四十二年,乞罷,歸。 四十四年,卒,年七十有三。 子璥,自有傳。 =薩載=薩載,伊爾根覺羅氏,滿洲正黃旗人。 父薩哈岱,官鑲藍旗滿洲副都統。 薩載,繙譯舉人,授理籓院筆帖式。 累遷江蘇蘇松太道,管蘇州織造。 果親王弘適短價令制繡緞朝衣,事發,奪官。 召還京,予主事銜。 尋授薩哈岱蘇州織造,命薩載侍行為佐。 逾年,改授普福,命交兩江總督差委。 旋授松江知府。 乾隆三十年,加道銜,复署蘇州織造。 三十四年,擢江蘇布政使,仍兼織造。 三十五年,署巡撫。 巡撫永德請以華亭、寶山土塘改建條石,薩載言條石易傾圮。 按察使吳壇請裁巡檢弓兵,增州縣捕役,薩載言不便,皆寢其議。 三十六年,與總督高晉奏濬海州河道,又奏江蘇社穀積至三十七萬六千餘石,請察驗,報聞。 三十七年,真除江蘇巡撫。 上命察屯田,薩載奏江安糧道屬江淮、興武等六衛,蘇州糧道屬蘇州、太倉等四衛,令清釐冊報,循新例四年一編審; 加給江淮、興武二衛屯丁墾田,運丁快丁終歲輓輸,請加給津貼; 太倉、鎮海二衛田不隨船,私相售典,循舊例借項贖回; 從之。 三十九年,河溢外河廳老壩口,偕河道總督吳嗣爵董工事,未兩旬工竟,議敘。 四十一年,上東巡,覲行在,授江南河道總督。 命與高晉察黃河海口淤沙。 薩載先至,奏:「海口前在王家港,自雍正時接湧淤灘,長四十餘裡; 南岸為新淤尖、為尖頭洋,北岸為二泓、三泓、四泓。 二泓、四泓寬二十餘丈,潮至深二三丈; 三泓寬四十餘丈,潮至深三四丈。 河底有高低,河脣又漸遠,淤積巳久,難以施工。 」上諭曰:「此海口自然之勢,難以人力勝之。 」尋與高晉奏請以清口東、西壩移建平城台,於陶莊迤上別開引河。 是夏,運河及駱馬湖水漲,薩載督吏防護,上嘉其妥協。 尋開陶莊引河,四十二年二月,工竟。 上諭曰:「朕屢次南巡,臨閱清、黃交匯處,慮其倒灌,思引向陶莊北流。 歷任河臣未有能任此者。 昨歲薩載奏請施工,與朕意合。 據奏工竟,自此黃河離清口較遠,既免黃河倒灌之虞,並收清水刷沙之益,實為全河一大關鍵。 視齊蘇勒例,予騎都尉世職。 」入覲,上命於攔黃壩迤上加築壩為重門保障,並於舊有木龍三架迤上增設木龍。 薩載回任,奏遵上指料理,上嘉之。 冬,復奏:「新河河面首尾寬窄不同,請於北灘順水勢抽槽,酌留土格。 俟來年水漲放溜沖刷,使河面首尾寬闊相若。 」繪圖以進,上覽圖中北岸有新淤,因慮北淤則溜必南趨,識以硃筆,命薩載疏治。 四十三年,奏:「高家馬頭新淤已刷動寬深,彭家馬頭新淤前作柴枕土壩。 茲於灘面抽槽,候水漲沖刷。 」旋署兩江總督。 四十四年,奏攔黃壩外舊河露淤灘,請於灘面築束水堤為新河保障。 尋實授兩江總督。 先是,高晉奏中河口門淤阻,議移下游李家莊,上命薩載勘奏。 薩載請將清口東、西壩移築惠濟祠前,上從之。 四十五年,大學士阿桂奏:「陶莊引河首尾寬而中窄,河身雖已刷深,水勢尚嫌束縛。 伏秋汛漲,恐宣洩不及。 」命偕薩載勘覆。 尋奏請河寬六十餘丈處展十餘丈,河寬不及六十丈處展二十餘丈。 又奏:「雲梯關外二套以下河流現行之道,道遠而水淺,請於四泓以下增設閘壩; 二套上迤西馬港河舊堤殘缺,應行修復; 並於舊無堤處補築新堤,下接北潮河西堰。 」上從之。 夏,河溢郭家渡,命薩載與河道總督陳輝祖督護。 是歲河水盛漲,初開毛城鋪、蘇家山、峰山頭諸閘,次將清口東西壩全行拆展。 薩載奏諸州縣被水,睢寧、泗州為重,邳州、宿遷、靈壁、五河次之,現在撫卹寧貼。 上諭曰:「實在無善策,祗可盡力撫卹,以期補過。 」復命引河水入陶莊新河。 尋奏豐、碭、銅、沛險工俱次第搶護,下游洪澤、高寶諸湖亦俱平定,俟水落堵築。 得旨:「覽奏深慰。 」先是,上臨高堰閱洪澤湖磚石諸工,諭薩載石工卑者增高,磚工悉改用石。 薩載奏請酌量緩急,分三年修築。 八月,丁父憂,命百日滿後仍署兩江總督。 四十六年,奏請自李家莊至臨河集北濬引河,上命速為之。 六月,河溢魏家莊,水大至。 薩載奏:「全河奔注,歸入洪澤湖。 清口展寬至八十丈,山盱五壩已開智、義二壩; 而高堰諸地水勢未消,盈堤推岸。 未開三壩及車邏、昭關二壩,或堅守,或酌開,俟察勘後續奏。 」上命堅守。 尋續奏洪澤湖浪湧山盱五壩,所存仁、禮二壩,掣通過水,續開車邏、昭關二壩。 上以各閘壩俱開,下河民田被淹,令察災狀速奏。 八月魏家莊工竟。 山東巡撫國泰奏運河積淤,水不能暢行,議於劉老澗壩旁開水口分洩,上命薩載往勘。 薩載奏:「運河洩水宣暢,已開駝車頭竹簍壩洩水入駱馬湖,劉老澗九孔石閘亦過水。 若議別開水口,不便使無水之區再受水患。 」上韙其言。 又奏:「微山湖東南兩面水色澄清,沂河及駱馬湖水不使涓滴入運,為運河騰空去路。 永濟橋孔亦無橫壩攔截,水勢暢消。 」上稱為有條理,命國泰聽其指授,毋持己見。 十二月,兼署安徽巡撫。 四十七年,奏請濬泗州謝家溝,洩睢河及楊甿諸河水入洪澤湖; 又承上命濬銅山潘家屯引河。 四月,河南青龍岡漫口既堵复蟄,大溜下注。 上命寬濬潘家屯、劉老澗諸河,洩水歸海。 薩載請開張家莊引河與潘家屯引河分流,使湖洩入黃又多一路。 上諭曰:「籌洩水之路,為今日急務,宜妥為之。 」加太子少保。 江蘇巡撫吳壇議開金壇漕河,自丹徒穿句容境分水脊達江寧。 薩載奏:「分水脊即茅山之麓,地峻土堅,勢不能開鑿。 請濬七里橋至巷口橋河道,與上、下河道寬深一律。 」又請自鎮江錢家港至江寧龍潭濬闢新河,及修濬金山對渡瓜洲城河,上嘉之。 又奏請濬漣河,展駱馬湖六塘河、鹽河口門,均如議行。 四十八年正月,服闋,實授兩江總督。 河南青龍岡工竟,薩載奏黃河歸故道,入江南境流行迅速,得旨:「欣慰覽之! 」上命移建沛縣城。 薩載奏請移舊城西南戚山,並修夏鎮文武官署,豐、沛二縣漕倉。 四十九年,江西巡撫郝碩坐婪賄得罪,責薩載未奏劾,下吏議,奪官,命留任,罰養廉三年。 五十年,漕艘北行,以運中河淺阻,至天津誤期。 上責薩載開運中河不知建閘,水勢一泄無餘; 又清口東、西壩不能及早收束預為蓄水,致運道淺阻。 降三品頂帶。 五十一年,足疾,請解任。 遣醫往視,命復原品。 尋卒,贈太子太保,賜祭葬,諡誠恪,祀賢良祠。 子薩騰安,襲騎都尉,官至廣西按察使; 薩雲安,官雲南迤西道,坐事戍軍台。 =蘭第錫=蘭第錫,山西吉州人。 乾隆十五年舉人,授鳳臺教諭。 擢順天大興知縣。 三十四年,總督楊廷璋請以第錫升補永定河北岸同知,吏部以大興非沿河州縣,議駁,再請,上特許之。 再遷永定河道。 四十八年,署河東河道總督。 奏請河堤分界栽柳,並禁近堤取土; 又奏儀封六堡、三堡灘面淺狹,水力較悍,請於新堤南築月隄為障; 皆從之。 四十九年,奏:「河工綢繆防護,全在平時。 堤有深淺,水有變遷,及車馬踐踏,豸雚鼠洞穴,必朝夕在堤,始能目睹親切。 至冬末凌汛,春初桃汛,尤應晝夜巡邏。 應令駐工各員移至堤頂,禁勿私下; 如有曠誤,文武得互舉。 令以堤為家,庶不至疏防。 」均如所請行。 五十年,奏:「北岸黃沁等廳、南岸上南等廳舊堤,及蘭儀等廳新堤,各增卑培薄; 並加築舊壩,添作挑水。 」上命速行。 五十二年,上以第錫署任三年,勤奮妥協,命實授。 旋兼兵部侍郎。 河溢睢州十三堡,疏請罪,上以其地原無埽工,原之。 工竟,議敘。 五十四年,調江南河道總督。 河溢睢寧周家樓,疏請罪,上以河水異漲,原之。 工竟,議敘。 五十六年,奏勘毛城鋪滾水壩、王平莊新挑引河,上獎第錫察驗各工不草率。 五十七年,請自淮安移駐清江浦,改建衙署,允之。 五十九年,奏豐北汛接築土壩過多,上游水勢不能暢達,有礙曹、單河流去路,自請下吏議奪官,上命留任。 嘉慶元年,河溢豐北汛,疏請罪,諭俟工竣覈功過。 工竟,賜黃辮荷包,仍以不能先事預防停甄敘。 二年,卒。 三年,第錫以河溢當償帑二十萬餘兩。 上以第錫尚廉潔,慮不能勝,諮山西巡撫伯麟,伯麟奏第錫遺田舍僅值一百四十餘兩。 上獎第錫清慎,諭道、廳以上及曾任總河各員分別代償。 =韓鑅=韓鑅,順天大興人,原籍貴州畢節。 入貲授通判,揀發山東,授上河通判。 累擢江南淮徐道。 乾隆四十六年,授河東河道總督。 奏言:「山東運河,賴汶、泗來源及各湖接濟。 汶河上游東平戴村等處民堰,對岸沙淤,應鑿灘抽溝,以展河勢。 泗河下游即為府河,自安居、十里二斗門入運,河淺堰卑,亦當疏治。 蜀山、馬踏、馬場、南旺諸湖,現當濟運洩水,堰根顯露,正可取土培堤。 」七月,河決祥符焦橋,疏請罪,上原之。 工竟,命優敘。 未幾,河又決儀封曲家樓、青龍岡、大李家莊、孔家莊,凡溢四口。 上令江南河道總督李奉翰赴工會督。 水全出青龍岡,而孔家莊等三口皆塞。 又命大學士阿桂履勘,又令山東巡撫國泰赴工會督。 工垂竟,壩蟄复潰。 大學士嵇璜議引河北流復故道,上以諮阿桂、李奉翰及鑅。 鑅疏言:「青龍岡始漫,勢甚洶湧,是以倒漾北行,分入沙、趙二河,穿運歸海。 未久旋即斷流,仍行南注。 地勢北高南下,若於南岸建堤堵截,欲回狂瀾使之北注,誠如聖諭必不能行。 水性就下,未便輕議更張。 」阿桂等所奏亦略同,乃寢璜議,惟以河水北行既已斷流,責鑅何不即時具奏。 四十七年正月,壩复蟄。 上聞運道河以南深通,河以北多淤墊,命鑅往微山湖北運河察勘。 二月,赴濟寧,會國泰及巡漕御史毓奇察勘,請自濟寧在城閘至嶧縣黃林莊,築土堰、柴壩、椿埽、橋樑,設水站,置絞關; 鑅並請察勘畢,還青龍岡工次。 上命鑅往來督察,复勘伊家河、荊山橋諸地水勢,請濬銅山潘家屯引河益使寬深,並濬駱馬湖、六塘河及濟寧南北徒駭、馬頰、伊家等河。 時青龍岡壩屢築屢蟄,鑅遵上指迅籌宣洩,使黃水漸消。 復還青龍岡工次,會阿桂等於蘭陽三堡改築大堤,濬渠導水出商丘七堡入正河故道。 鑅旋以父憂去。 四十八年三月,青龍岡工始竟。 四十九年,服闋,授工部侍郎。 部議鑅任河督時應償帑十四萬餘兩,詔免十之七。 五十四年,命會勘通惠、溫榆二河,及朝陽門外護城河。 調戶部。 五十五年,命往江南會同江南河道總督蘭第錫督防汛。 嘉慶三年,調兵部。 四年三月,命守護裕陵。 六年,以年老休致。 九年,卒。 =【論】論曰:世業尚矣,於河事尤可徵。 前乎此者,嵇曾筠有子璜,高斌有從子高晉。 若李氏、何氏、吳氏皆繼之而起,宏及子奉翰、煟及子裕城並有名乾隆朝,嗣爵子璥則下逮嘉慶,奉翰子亨特,貪侈隕績,忝祖父矣。 清時以誠篤名,第錫以廉潔著。 青龍岡塞河決,歷兩載工始竟,阿桂主之,薩載、韓鑅佐之。 詳具其始末,見成功之難也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)