1
恆瑞恆瑞,宗室,隸正白旗,吉林將軍薩喇善子。 乾隆中,授侍衛,赴西藏辦事,擢熱河都統,遷福州將軍。 五十二年,台灣林爽文作亂,命率駐防兵往剿,參贊軍務,偕總督常青赴南路。 鳳山賊勢方熾,高宗知常青、恆瑞不可恃,命福康安督師。 賊圍總兵柴大紀於諸羅,恆瑞駐軍鹽水港,逗留不進,詔解任。 福康安至,屢為疏陳戰績,帝益怒,斥其徇護,逮恆瑞論罪。 事平,減死戍伊犁。 尋予副都統銜,充伊犁參贊大臣。 歷定邊左副將軍、綏遠城將軍,調西安。 嘉慶元年,命率駐防兵三千,偕都統永保會剿湖北教匪。 三月,與總兵文圖破賊竹山。 永保至,合師由房縣進剿,文圖分剿三里坪、喇叭洞諸賊悉盡; 而恆瑞追賊至保康,未大創之。 賊首姚之富踞襄陽,勢甚熾,命恆瑞進剿。 五月,偕明亮進次呂堰,擊賊岳家溝、劉家集,擒斬二千餘。 賊圍棗陽,設伏王家岡,誘賊敗之; 又敗之於蔣家垱、曲家灣,棗陽圍解。 賊偽降,潛襲官軍後路; 急以後隊為前隊,擊退之。 賊走丫兒山,與張家垱賊相犄角,奮擊一晝夜,破賊營十餘,殲賊甚眾,被獎賚。 七月,破賊隨州龍門山,與永保會攻鍾祥賊巢,連破之鄧家河、黑沙河、雙溝。 賊乃分竄唐縣、呂堰,追至滹沱鎮,复竄倉台。 尋,之富渡滾河,圍景安於鄧州。 詔斥諸將玩誤,逮永保,責恆瑞戴罪立功。 二年正月,偕惠齡等剿襄陽賊,賊首劉起榮就擒; 又與慶成敗賊鄭家河,擒賊目李潮; 進剿泰山寺、龍鳳溝,擒賊目姚爽等:賜花翎。 於是賊分竄,由河南入陝,恆瑞追賊至山陽,遇王廷詔、李全等,擊走之。 五月,追賊陝南,與惠齡夾攻於黃龍垱,殲賊三千餘。 廷詔、全復與賊之富合趨紫陽,渡漢江,恆瑞坐縱賊,奪花翎。 賊遂分路入川,廷詔竄開縣、雲陽、萬縣,犯夔州,西與大寧賊響應,恆瑞追及,連敗之,乃竄太平。 八月,當陽逸匪掠白河、洵陽,命馳赴興安扼剿,偕慶成擊賊於張家灘,由牛氾嶺繞出賊前,奪賊營九。 廷詔等奔紫陽,與惠齡夾擊敗之。 恆瑞率師還漢中,敗賊西鄉,又敗之褒城黃沙鋪。 十一月,之富等西奔,將渡漢北竄。 偕慶成蹙諸半渡,賊西趨寧、沔。 師進,遇高均德於桑樹灣,乃議四面設伏,恆瑞令撒拉爾回兵假鄉勇旗幟誘之,自由山梁馳下,慶成等分路夾擊,俘斬甚眾。 捷聞,被優賚。 十二月,破王廷詔於保寧,進解營山圍。 三年,川匪羅其清犯順慶,偕慶成往援,因賊勢蔓延,請勒保、宜綿遣兵會剿。 賊竄蓬州,潛結冉文儔擾儀隴,恆瑞扼磨盤寨,與惠齡等合擊之,文儔敗走,陝匪龍紹週與合,敗之楊家寨。 六月,與德楞泰夾擊高均德於石人河,复偕惠齡攻老林場賊卡,進逼大神山,均德、文儔踞險死拒,分路進攻,賊奔箕山; 而徐天德、樊人傑為將軍富成追擊,窮蹙,亦入焉。 惠齡、德楞泰攻其前,恆瑞攻其後,盡破山寨,先後斬馘近萬。 其清,李全、王廷詔奔大鵬山,進圍,十一月,克之。 命赴陝與宜綿等會剿張漢潮。 未幾,李全、樊人傑竄西鄉。 帝以恆瑞未迎擊,嚴斥之。 四年,署陝甘總督,赴寧羌擊藍、白兩號賊。 張應祥等竄秦州、兩當,又擊走張漢潮、冉學勝股匪。 五月,解署任,剿白號賊於白馬關,地與川西龍安接壤,遣將冒雨掩擊,賊竄西和、禮縣; 令布政使廣厚、總兵吉蘭泰截剿,自趨賈家店、黑馬關抄擊藍號賊,敗之於老柏樹,复花翎。 賊竄川北,至秋,折回陝境,擊走之。 乃赴城固、洋縣,會明亮剿張漢潮,破之東西叉河,賊從馬埡道遁老林,要之於清水溝,复乘霧雨徐渡三渡水。 帝疑諸將縱賊,又以恆瑞前剿藍號賊垂盡,舍之回陝,下尚書那彥成察劾。 那彥成,恆瑞之婿也,覆陳回師出總督松筠意,得免罪。 尋明亮殲漢潮,恆瑞自五郎追擊,餘黨李得士等由大建溝入老林,趨秦嶺,與那彥成會剿冉學勝等,賊奔澇谷; 扼兩岔河,追擊於山陽東溝,敗之。 五年,川匪二萬餘由略陽寇兩當、徽縣,恆瑞自褒城入棧,賊竄隴州、清水、秦安,偕那彥成追至汪家山,大敗之。 總兵凝德戰歿秦安,恆瑞赴援,复偕那彥成敗賊於龍泉溝、深都堡,總兵多爾濟、札普戰歿洵陽。 詔促恆瑞赴鎮安、五郎勦賊,三月,抵唐藏。 楊開甲、高均德方擾南星,留總兵觀祥駐守,自赴商州。 帝疑其趨避,累詔詰責,乃赴鎮安剿冉文勝等,敗之於大中溪。 會額勒登保破開甲於輝峪,恆瑞自龍駒寨抄截,開甲逸走,圍副將李天林於漫川關,馳援,斬賊目羅貴等,賊乃分路西竄。 敘功,予雲騎尉世職。 六月,率總兵德忠駐守太渠、唐藏。 時伍金柱、高天德、馬學禮犯西鄉,提督王文雄戰歿,乃進兵大石川,賊奔灘口,為楊遇春所破。 恆瑞自教匪起,久在行間,以偏師數臨大敵,至是老病,久無顯功。 帝慮其不任戰,詢額勒登保,上其狀,命回鎮西安。 逾年卒。 慶成慶成,孫氏,漢軍正白旗人,提督思克曾孫,都統五福孫也。 由鑾儀衛整儀尉,累遷廣東督標副將。 乾隆五十三年,從總督孫士毅徵安南,屢擒敵有功,賜花翎、錫郎阿巴圖魯勇號。 內擢正白旗漢軍副都統、戶部侍郎、御前侍衛、正紅旗護軍統領。 五十七年,出為古北口提督。 嘉慶元年,率兵赴南陽、襄陽剿教匪,偕恆瑞迭敗姚之富、劉之協於雙溝、張家集。 賊屯棗陽丫兒山,分踞張家垱,連營十餘裡,遮官軍,慶成先進,襲其寨,大破之,擒宋廷貴、陳正五,追敗餘匪於紅土山,擒黃玉貴,加太子少保。 之富竄鍾祥,合劉起榮、張富國等眾五六萬,偕永保等冒雨攻克之,晉太子太保。 賊遁雙溝,擾唐縣滹沱鎮。 慶成等以久戰兵疲,不能圍剿,詔嚴斥之。 賊竄棗陽太平鎮,四路合攻,斬數千級,慶成受矛傷,被優賚。 十一月,賊潛渡滾河北竄,與永保等並被嚴譴,盡奪宮銜、花翎、勇號,易惠齡為總統。 尋偕惠齡連破賊於王家城、梓山。 二年正月,大戰興隆集,斬二千餘級。 分路追賊,慶成射中賊首劉起榮,擒之,在諸將中戰最力。 高宗以慶成為五福孫,不次擢用; 自縱賊滾河,慮其少年自用,不能服眾,命惠齡察奏,至是詔免前罪。 二月,擊賊曾家店,胸中矛,裹創而戰。 賊敗竄河南境,分數路,慶成追李全,連破之確山五里川、盧氏火焰溝。 四月,李全、王廷詔合陷鄖西,馳復其城,賊不戰分遁。 未幾,之富竄渡漢江,降二品頂戴,暫留提督任。 襄匪竄開州,偕惠齡追敗之南天峒、火焰壩,复花翎。 賊趨大寧,與川匪合,慶成與川軍會剿。 九月,偕恆瑞截擊湖北迴竄之賊於洵陽,而李全、王廷詔沿漢東走,慶成登舟下漢以要其前; 惠齡、恆瑞從陸躡其後,至紫陽夾攻之,賊竄興安,慶成一晝夜追及,大破之司渡河。 川匪王三槐擾保寧,羅其清、冉文儔分掠川東,命移兵赴川,與宜綿合剿。 三年,截擊其清,腿中槍,創甚,解任回旗就醫。 四年,創愈,仍在御前侍衛行走。 尋授成都將軍,命赴陝西與永保協剿張漢潮。 會明亮訐奏永保、慶成失機,命那彥成、松筠按治,褫職逮問; 又以在湖北受軍需饋遺,籍其家。 漢潮既殲,宥罪戍伊犁,未行,五年正月,命仍赴陝軍效力。 額勒登保檄剿高天德、馬學禮,連敗之禮辛鎮、何家衢,擒斬數千,予三等侍衛。 協剿伍金柱、曾柳,授陝安鎮總兵。 七月,金柱與冉學勝、張天倫合犯陝,扼之渭河,賊分竄; 追天倫於教場壩、麻池溝,殲其黨宋麻子,又敗金柱餘黨曾芝秀於南山:兼署固原提督。 時經略赴川,陝、甘兵三萬餘皆歸慶成節制,川匪冉天元、冉學勝、樊人傑先後渡漢江,詔斥慶成疏防,責戴罪立功。 六年,徐天德、樊人傑復至江岸,欲偷渡鄖西,擊卻之,實授提督。 擊楊開甲餘匪於廣元,獲其子麟生,加頭品頂戴。 苟文明潛入甘肅境,擊走之,复勇號。 追川匪辛聰等於寧沔,擒其黨曾顯章、張添潮。 七年,敗張天倫餘黨於鳳縣、兩當,擒張喜、魏洪昇,賊竄紫柏山老林,裹糧入捕,悉殄其眾,复太子太保。 先是慶成父歿,軍事方亟,不得去; 至是南山匪漸少,乃許回旗守制。 尋署湖北提督,服闋實授,遷成都將軍。 十一年,入覲,帝睠其勞,問:「曾戴雙眼花翎否? 」慶成對:「徵安南蒙賜,和珅禁勿用; 獲劉起榮,先帝欲賜,復為和珅所阻。 」命軍機處檢檔無之,遂以欺罔褫職,戍黑龍江。 逾年,授圍場總管,歷馬蘭鎮總兵、湖北提督、福州將軍。 十七年,卒,諡襄恪。 七十五七十五,瓜爾佳氏,滿洲正黃旗人。 乾隆中,以護軍從征緬甸,繼赴金川,戰輒力,累遷護軍參領,授貴州大定協副將。 總督福康安薦其才,四十九年,擢宜昌鎮總兵。 父憂去官,坐事降秩,起為健銳營前鋒統領。 五十七年,從征廓爾喀,克濟嚨,又克熱索橋,追賊東覺山、雍雅山,攻甲爾古拉,並有功,擢翼長。 嘉慶元年,赴湖北剿教匪,二年四月,追賊入陝,敗之山陽周家河,授西安右翼副都統,兼領健銳營。 其冬,王三槐回竄四川,追擊於達州崖峰尖,傷右臂; 逾日,賊復至,裹創力戰,斬獲甚眾。 三年,擢四川提督,敗賊巴州。 七月,戰廣木山,克險隘,受傷,被優賚。 九月,擊冷天祿於木瓜坪,右股中槍,創甚,就夔州療治,四年,始瘳。 六月,連破賊於寶塔、蓮花池,扼其入楚之路。 會卜三聘竄大寧,追敗之。 八月,擒龔建於開縣火峰寨。 十月,與穆克登布夾擊樊人傑於通江、巴州界上,賊走太平,他賊自湖北迴竄,偕硃射鬥迎擊於雲陽,遂追賊川東。 時賊聚川北,而東路久無軍報,適侍郎廣興疏言七十五駐兵夔州,仁宗疑其逗留,下經略察狀,七十五方以攻麂子坪受重傷,額勒登保為疏辯,得白。 五年二月,鮮大川擾螞蝗坪,創發,不能騎,舁至軍前督戰。 冉天元擁眾渡嘉陵江,重慶戒嚴,魁倫檄令回守,病不能軍,遣李紹祖率兵赴川西,自就醫順慶。 帝疑其飾辭,詔解任,命松筠、勒保察驗得實,以提督銜留營差遣。 五月,高天德、馬學禮由陝犯川,折入番地,偕阿哈保夾擊於舊關摩天嶺,克新砦,進圍鐵爐寨。 賊乘雨宵遁,追擊之,賊棄牲畜、仗械,驚竄山谷,由草泥土司地走岷州,又走秦州。 七月,兵經新寧,偵馬驛溝有賊,設伏,敗之,仍授四川提督。 賊勢趨重川境,德楞泰、勒保方進剿,七十五分擊之。 至冬,諸賊相繼窺漢江,德楞泰議擊之南岸,而以七十五出廣元三家壩攻其西北。 七十五不聽調,曰:「兵深入,將逼賊入陝,非計也。 」帝聞,切責之。 六年正月,率子武隆阿由廣元趨南江,擊張世龍於三台山、後河嶺、北溪河,陣斬世龍,擒其黨趙建功、李大維; 又追賊至太平華尖山,擒邱天富、週一洪:被優敘。 三月,攻竹園坪。 五月,賊分竄陝、楚,七十五追冉天士至平利大渝河,間道據後山,偪其出隘,伏起邀擊,擒斬二千餘,特詔嘉賚。 乘勝追賊入湖北境,六月,破湯思蛟、劉朝選於羊耳河; 又敗之於保康,殲賊首王鎮賢,遂與德楞泰追龍紹週入川。 七月,偕李紹祖敗樊人傑於鄰水,追至開縣,复遇思蛟、朝選,連敗之於馬家亭、桑樹坪,由通城進剿苟文懷,擒之。 餘賊與苟文明合,將竄陝,八月,擊之於大寧山,殲擒及半,文明僅身免,俘其家屬。 是年冬,留防川北,敗賊於南江; 又與德楞泰合擊於廣元、蒼溪,進搜老林,賊多散匿,百十為群,時有斬獲。 十二月,苟文明糾各路餘匪二千餘人,乘間西奔。 七十五與勒保不和,追賊入山,餉半載不至,兵飢疲,就糧太平,六日,賊已渡嘉陵江上游,直趨階州,亟偕慶成馳擊。 額勒登保、德楞泰先後劾其頓兵縱寇,未幾,賊復自廣元渡江入甘肅,帝益怒,嚴詔褫職逮問。 七十五故宿將,勇而訥,臨陣輒死鬥,身被重創十五次。 將弁畏其苦戰,不樂相隨。 自領偏師當艱險,數以軍報後時遭譴; 至是,复失機就逮,一軍皆慟哭。 額勒登保等為疏陳戰狀,乞恩,許留營自贖。 七年,剿張長庚、陳自得殘匪於夔州,留防川東。 舊創發,予護軍校,還京。 逾年,卒,贈副都統銜,賜卹如例。 子武隆阿,自有傳。 富志那富志那,赫舍哩氏,滿洲正紅旗人。 起健銳營前鋒,從征葉爾羌、緬甸、金川,授副前鋒參領,出為湖南永綏協副將。 乾隆六十年,苗叛,駐守永綏。 苗踞張坪、亞保阻糧運,悉眾來犯,富志那擊卻之。 追至獅子山,诇知有伏,預為戒備,夾攻,多所斬獲。 越日,苗復以數千人撲營,殊死戰,簡精銳迎擊,大敗之,賜花翎。 永綏被圍久,糧芻且盡,居民隨官軍晝夜登陴,城賴以固。 大軍至,圍乃解。 從福康安克高多寨,吳半生就擒。 福康安薦其老成明幹,苗民感畏,擢總兵。 迭攻高斗山、擒頭坡、吉吉寨,皆捷,賜蟒衣一襲。 嘉慶元年,湖北教匪聶傑人、張正謨於枝江、宜都倡亂,巡撫惠齡駐軍太和山,富志那馳赴之,進擊鳳凰山,擒傑人。 餘賊乘雨撲營,擊卻之,又敗之於楊白堰。 正謨踞灌灣腦,四面環山,富志那自蔡家坡進,冒雨奪卡,而伏隊於深箐,賊至,左右夾擊,多墜岩澗死; 山前設疑兵,別由徑道深入,出不意擊之,大捷:賜號法福禮巴圖魯。 迭克雞公山、王母峒,進攻筲箕垱,正謨勢蹙,四出求救,富志那與副都統成德分路設伏,偽樹白幟為援兵,誘賊出,大破之,遂克筲箕垱; 乘勝取灌灣腦,擒正謨。 枝江、宜都悉平。 命回苗疆治善後。 二年,議闢永綏北路,留兵二萬分防黔、楚,授富志那為總兵,駐鎮筸,與提督分領其軍。 苗疆自同知傅鼐築碉屯田,邊備漸嚴,而苗未遽服,構眾抗阻,大吏諉過於鼐,將劾之,富志那力爭乃止。 移軍需助其建設,後屯田利興,苗患遂息。 人稱鼐功,兼頌富志那不置雲。 五年,鎮筸曬金塘黑苗出掠,與鼐並力禦擊; 又要擊苗黨於狗嵒,焚其寨,苗懼,乞降。 八年,永綏苗龍六生擾動,擒之。 署湖南提督,調授貴州提督,軍政肅然,時稱名將。 十五年,卒於官。 亮祿亮祿,伊爾根覺羅氏,滿洲正紅旗人。 襲輕車都尉世職,授密雲協領。 嘉慶初,以參將發河南,署游擊。 三年,教匪窺河南,巡撫吳熊光駐防盧氏,兵多他調。 寶豐、郟縣賊起,掠汝州。 布政使馬慧裕不嫺軍事,亮祿曰:「兵貴神速。 今賊初起,烏合易滅,請兼程往剿。 」賊屯寶豐翟家集,東阻大溝,恃險不退,亮祿聲言京兵且至,樹八旗大纛,鞭馬腹,俾騰踔嘶號,聲震數里,賊懼; 夜吹角而進,躍馬逾壕,火其寨,一鼓殲之,擒其渠李岳等。 奏入,仁宗大悅,立擢副將。 累遷雲南開化鎮總兵。 七年,卒,帝甚惜之。 【論】論曰:恆瑞、慶成戮力襄陽,剿匪最久,後皆獨當一面,功過不掩,故仁宗始終保全。 七十五孤軍苦戰,徒以失懽群帥,未奏顯功,論者惜之。 富志那獨平枝江、宜都一路,移鎮苗疆,與傅鼐和衷弭亂,有足稱焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)