1
列傳一百八十李星沅李星沅,字石梧,湖南湘陰人。 道光十二年進士,選庶吉士,授編修。 十五年,督廣東學政。 粵士多健訟,檄通省籍諸生之幹訟者,牒報诇治之,士風以肅。 任滿,授陝西漢中知府,歷河南糧道,陝西、四川、江蘇按察使。 在川、陝嚴治刀匪、啯匪,屢擒其魁置之法。 遷江西布政使,調江蘇。 二十二年,擢陝西巡撫,署陝甘總督。 二十五年,調江蘇巡撫。 二十六年,擢雲貴總督,兼署雲南巡撫。 先是,永昌回亂,迤西道羅天池濫殺,不分良莠,眾回益擾。 總督賀長齡、提督張必祿急於主撫,降者輒复叛。 至是,緬寧匪首馬國海被剿亡走,潛結雲州回馬登霄、海連升等復起事,迤西大震。 星沅追論肇亂之由,長齡、天池並獲譴。 二十七年,遣兵進剿,解散被脅回眾,首逆就殲,餘匪肅清。 詔嘉其功,加太子太保銜,賜花翎。 尋調兩江總督。 星沅未第時,客陶澍幕中,為掌章奏。 又歷官江南,習於鹽、漕、河諸利弊。 時度支告匱,廷臣主南漕改徵折色解部,於北省採買。 星沅謂折多徵收不易,折少採買不敷。 穀賤銀貴,民間展轉虧折。 且州縣藉端浮勒,胥吏高下其手,防之皆難。 迭疏論列,議遂寢。 淮鹽自陶澍整頓之後,歷年又多積欠。 星沅疏陳引鹽壅積、課款支絀情形:「揆厥所由,官以畏難而因仍,商以畏難而取巧。 成本增於雜費,行銷滯於售私,年復一年,幾同痼疾。 先當以內清場私,外敵鄰私,為急則治標之計。 本年回空糧私,奏請查禁。 其川私、墾私、潞私、浙私,均諮行堵緝。 又引船夾帶,為害最鉅,扼要搜查,於揚州仙女廟及江寧下關緝獲百餘萬斤,提省審辦。 他如慎出納,提緩課,派懸引,刪繁文,配運殘引,提售新鹽,裁浮巡費,禁捏報淹銷,酌議章程八條,以圖整理。 」疏入,下部議行。 舊制,總督兼管河務,自道光二十二年後停止,至是復命兼管。 會兼署河督,疏請嚴禁廳員聚處清江,飭各歸工次。 奏籌外海水師事宜,曰磨厲人才,曰變通營巡,曰覈實會哨,曰扼要堵緝,曰配兵足數; 又請添造戰船,勸捐給獎:並允行。 俄羅斯通商舊由陸路,忽有商船至上海,執約拒之。 在任兩年,宣宗甚加倚任。 因久病,請解職回籍,允之。 三十年,宣宗崩,赴京謁梓宮,復以母老陳請歸養。 會廣西匪亂方熾,起林則徐督師,卒於途,命星沅代為欽差大臣。 是年十二月,抵廣西,駐柳州。 時左右江匪氛蔓延,諸賊尤以桂平金田洪秀全為最悍。 巡撫鄭祖琛、提督閔正鳳皆以貽誤黜去,週天爵、向榮繼為巡撫、提督。 二人者並有重名,負意氣,議輒相左,星沅調和之,仍不協,軍事多牽掣。 咸豐元年春,向榮進剿,賊由大黃江、牛排嶺竄新墟、紫荊山。 星沅檄總兵秦定三、李能臣率滇、黔兵追躡,賊复竄武宣。 榮、天爵各進擊,賊踞東鄉,兩軍攻之不克。 星沅以事權不一,奏請特簡總統將軍督剿,詔斥其推諉。 尋命大學士賽尚阿率總兵達洪阿、都統巴清德赴湖南防堵,將以代之。 賽尚阿至湖南,遂授欽差大臣,赴廣西督師,命星沅回湖南治防。 四月,星沅力疾赴武宣前敵督戰,至則已憊甚,數日卒於軍。 遺疏言:「賊不能平,不忠; 養不能終,不孝。 歿後斂以常服,用彰臣咎。 」文宗覽而哀之,依總督例賜卹,賜金治喪,存問其母,子二人命俟服闋引見,諡文恭。 子桓,官至江西布政使。 週天爵週天爵,字敬修,山東東阿人。 嘉慶十六年進士,歸班銓選。 道光四年,授安徽懷遠知縣,調阜陽。 天爵少以堅苦自立,篤信王守仁之學。 及為令,盡心民事,廉介絕俗,皖北盜賊橫恣,與胥吏通,天爵極刑痛懲之。 有劾其殘酷者,總督蔣攸銛奏言:「天爵愛民如子,嫉惡如仇,古良吏也。 」由是受宣宗之知,諭曰:「不避嫌怨之員,最為難得,小過可宥之。 」連擢宿州知州、廬州知府、廬鳳潁泗道。 所至捕盜魁,無漏網者。 十五年,擢江西按察使,仍調安徽,遷陝西布政使。 十七年,署漕運總督,尋實授。 時漕務積弊,運丁水手尤恣悍,特用天爵嚴馭之,劾衛官十二員以儆眾,詔褒勉之。 十八年,調署湖廣總督,尋授河南巡撫,擢閩浙總督,皆未行,調授湖廣總督。 漢口鎮為商船所聚,苦盜。 川匪充鉛船水手,每行劫殺人; 陝、楚交界奸徒掠販婦女,並為民害:天爵捕治如律,劾失察有司及承審縱延者,悉褫其職。 荊州沿江舊於冬季委員巡緝盜賊,天爵謂屬具文,罷之; 遴幹吏暗偵,與地方官掩捕,以獲盜多寡定功過。 襄陽匪徒傳習牛八邪教,又有天主、十字各教,捕誅數十人。 每有疏陳,宣宗輒手詔褒嘉。 連年水災,濱江、濱漢堤垸多壞,疏請依治黃河法,遇險立挑壩,並以草護堤; 飭治河州縣,有大工解任專治,立限保工,限內失事者罰,紳董亦如之; 漢水多灣曲,立磚石斗門以備蓄洩:並如議行。 天爵馭吏嚴,多怨者。 二十年,己革大冶知縣孔廣義揭訐多款,天爵置不問。 事上聞,嚴斥之,議革職留任。 尋言官劾天爵酷刑,與廣義言略同,命侍郎麟魁、吳其濬往按,得天爵信任候補知縣楚鏞用非刑,外委黃雲邦誣執良民諸狀,上震怒,褫天爵職,戍伊犁。 二十一年,命赴廣東交靖逆將軍奕山差遣,尋免罪,留粵效力。 二十二年,予四品頂戴,以知府候補,調江蘇辦理清江防務。 海防事竣,留治淮、揚善後事宜,尋予二品頂戴,署漕運總督,兼署南河總督。 二十三年,因濫刑及失察漕書私鐫關防,連被吏議,疏請去職,命以二品頂戴休致。 久之,廣西賊起,日益熾。 文宗御極,求知兵大臣,尚書杜受田以天爵對,遂起廣西巡撫,偕欽差大臣李星沅辦賊。 咸豐元年春,親率兵與向榮會剿金田匪洪秀全等。 賊竄武宣東鄉,合擊於東嶺村,力戰,兵有退者,天爵手刃之,援桴鼓而前,賊始卻。 時懷集、賀縣及都康、下雷土司,凌雲、東蘭、橫州、博白並有匪踞,檄各屬力行團練,合力防剿。 詔加天爵總督銜,專辦軍務,以布政使勞崇光攝巡撫事。 天爵年近八旬,每戰親臨前敵,惟與李星沅、向榮皆不協。 星沅既疏請特簡總統督師,尋病歿,命天爵暫署欽差大臣。 賊由武宣竄象州,詔斥天爵等相持日久,不能制賊,褫總督銜,解軍務,回省暫署巡撫。 洎賽尚阿至軍,議復不合,自陳衰病,詔命來京。 既至,連召對十一次,極言軍事,文宗為之動容,然方倚賽尚阿,亦未盡用其言。 二年,粵匪擾及兩湖,天爵僑居宿州,命偕安徽巡撫蔣文慶治防務。 三年,疏陳廬、鳳為江淮要區,赴正陽關撫舊捻張鳳山等一千二百人用之,請江蘇、山東、安徽、河南舉行團練。 未幾,安慶陷,文慶死之。 命天爵署安徽巡撫,尋實授。 江寧亦陷,天爵請扼黃河杜賊北竄,辭巡撫專任兵事。 命以兵部侍郎銜督師剿宿州、懷遠、蒙城、靈壁捻匪。 北路漸清,進規廬、鳳,擒定遠捻首陸遐齡,散其眾四千餘,被褒賚。 疏論廬州知府胡元煒劣跡,請革職逮治,巡撫李嘉端置不問。 元煒通賊內應,廬州陷,江忠源死之。 粵匪踞臨淮關,天爵外遏來賊,內清土匪,孤軍支拄。 方奉命往援廬州,以疾卒於軍。 上震悼,詔嘉其秉性忠直,勇敢有為,心地品行迥超流俗,追贈尚書銜,依贈官賜卹,特諡文忠,不由內閣擬上; 擢其子光碧都司,賜光岳舉人。 勞崇光勞崇光,字辛陔,湖南善化人。 道光十二年進士,選庶吉士,授編修。 二十一年,出為山西平陽知府。 調太原,擢冀寧道,遷廣西按察使。 二十八年,奉使赴越南冊封。 事竣入關,值匪亂,駐思恩、南寧,督軍進剿。 二十九年,遷湖北布政使,未行而湖南賊李沅發起新寧,仍留廣西治防。 沅發平,敘功賜花翎。 三十年,就授廣西布政使。 慶遠賊竄武緣、賓州,崇光偕提督向榮會剿。 擒賊首陳勝,又平上林、遷江竄匪,設方略解散匪黨凡數十起。 撫張家祥收隸部下,改名國樑,後以戰功顯。 尋署巡撫,副將伊克坦布戰歿於桂平,檄總兵周鳳岐赴援。 時命李星沅督師,週天爵為巡撫專治軍。 崇光仍攝巡撫事,會辦軍務。 咸豐元年,大學士賽尚阿代星沅,而鄒鳴鶴繼為巡撫,崇光會辦如故,平西林、博白、懷集竄賊。 廣東賊顏品瑤擾南寧、太平,崇光駐兵南邕,與廣東軍合擊,屢戰皆捷,品瑤就殲,又平貴縣賊,被優敘。 偕左江鎮總兵谷韞燦平白山賊,舉行南、太、泗、鎮四府團練,殲顏品瑤餘黨於靈山,加頭品頂戴。 二年,駐梧州,會廣東軍剿艇匪。 尋金田賊洪秀全等永安突圍出犯桂林,命崇光回援,至則賊已北竄,連陷興安、全州,偕總兵和春追擊之,賊遂入湖南。 會雲貴總督吳文鎔疏稱崇光有膽略血性,請重其事權,就擢巡撫。 上疏略曰:「桂林雖解圍,賊氛不遠,群情尚復驚疑,增兵置防,皆非倉卒能辦。 惟就現有兵力佈置,省標調赴各處者,次第撤回,駐防城內,遴選練丁分扼城外要隘。 激勵團練以作民氣,招撫流亡以復民力,訓練兵勇以肅軍紀,搜緝土匪以靖內奸。 各屬遊匪、土匪不時蠢動,額兵不敷分撥,鼓舞團練,以資捍衛而備援剿。 」時賽尚阿既黜,崇光專任廣西軍務,詔以匪雖已出粵境舊巢穴,慮渠魁踞之為回竄地步,責以搜捕黨羽。 三年,洪秀全等既踞江寧,分黨北犯中原。 兵事日棘,朝廷不暇顧及邊遠,廣西伏莽時起,旋滅旋萌,餉絀兵單,惟恃團練,不能大創賊。 崇光且剿且撫,支拄數載。 洎英人踞廣州後,廣東賊氛复熾。 艇匪竄擾廣西,潯州、柳州、慶遠、梧州、南寧相繼陷。 近地土匪益起,屢逼桂林。 軍中多降將,心皆叵測。 崇光乞師於湖南,七年,駱秉章令蔣益澧率湘軍赴援,屢破賊,復興安、靈川,入屯省城,乃誅反側,易守軍,桂林始安。 八年,奏留益澧在廣西勦賊,連擊艇匪於平樂令公渡、五塘,大破之,斬馘萬餘,由是艇匪始衰,慶遠、柳州相繼复。 九年,調廣東巡撫,兼署兩廣總督。 英軍猶踞省城,前任總督黃宗漢、巡撫耆齡等,皆駐外縣不敢入。 崇光至,坦然入城,與敵軍狎居。 尋實授總督,迭遣將禦湖南、江西竄匪,擊走之。 本境土寇時起,皆不久撲滅。 與廣西軍會剿艇匪,梧州、潯州賊匪漸清。 至十一年,英法聯軍犯京師,和議成,廣州敵軍始退。 同治元年,以失察都司陶昌培、知縣許慶鎔營私納賄,降三級調用,命仍以一品頂戴赴貴州按事。 前巡撫耆齡、御史華祝三復劾崇光任用非人,調度乖方,詔命自陳,下署總督晏端書、提督昆壽察按,得免議。 尋授雲貴總督。 雲南自總督潘鐸被戕,巡撫徐之銘結回酋以自保,張凱嵩繼署總督,久不至,以規避黜,命崇光代之。 崇光至貴州,會粵匪石達開餘黨陷綏陽,督兵擊走之,遂駐貴陽。 三年春,土匪、苗匪屢來犯,偕巡撫張亮基勒兵固守,賊敗退。 時雲南叛回猶雜處省城,議者皆言不可遽往。 崇光迳行,軍民父老喜,迎於郊,回眾始稍斂。 逆首馬榮、馬連升踞曲靖為巢穴。 崇光知候補道岑毓英、降回總兵馬如龍可用,四年春,令參將馮世興與二人合師攻克曲靖,擒榮、連升等斬以徇,遂收馬龍、尋甸,迤東肅清,遣提督趙德光克平江外賊巢,复廣順,進克貴州,黔西大定。 五年,复普洱及思茅,雲南軍事漸利。 六年,卒,優詔賜卹。 嘉其「沈毅有為,歷官兩廣、雲貴,皆不避艱險,俾地方日有起色」,贈太子太保,諡文毅。 廣西請建專祠,雲、貴祀名宦祠。 【論】論曰:粵匪之起也,始由疆臣玩誤,繼復將帥不和。 李星沅、週天爵皆素以忠勤著,文宗採時譽而付以重任,於軍事皆不得要領。 及易以賽尚阿,而敗壞益甚,虎兕出柙,遂不可製矣。 勞崇光久在兵間,洪秀全北竄後已不顧舊巢,然伏莽四起,終賴湘軍之力,數年而後克定; 其於廣東、雲南皆受事於萬難措置之時,履虎不咥,權略有足稱焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)