1
易稱「男正位乎外,女正位乎內; 男女正,天地之大義也」。 古先哲王,莫不明后妃之制,順天地之德,故二妃嬪媯,虞道克隆,任、姒配姬,周室用熈,廢興存亡,恆此之由。 春秋說云天子十二女,諸侯九女,考之情理,不易之典也。 而末世奢縱,肆其侈欲,至使男女怨曠,感動和氣,惟色是崇,不本淑懿,故風教陵遲而大綱毀泯,豈不惜哉! 嗚呼,有國有家者,其可以永鑒矣!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
漢制,帝祖母曰太皇太后,帝母曰皇太后,帝妃曰皇后,其餘內官十有四等。 魏因漢法,母后之號皆如舊制,自夫人以下,世有增損。 太祖建國,始命王后,其下五等:有夫人,有昭儀,有倢伃,有容華,有美人。 文帝增貴嬪、淑媛、脩容、順成、良人。 明帝增淑妃、昭華、脩儀; 除順成官。 太和中始復命夫人,登其位於淑妃之上。 自夫人以下爵凡十二等:貴嬪、夫人,位次皇后,爵無所視; 淑妃位視相國,爵比諸侯王; 淑媛位視御史大夫,爵比縣公; 昭儀比縣侯; 昭華比鄉侯; 脩容比亭侯; 脩儀比關內侯; 倢伃視中二千石; 容華視真二千石; 美人視比二千石; 良人視千石。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
武宣卞皇后
(No translation available)
4
武宣卞皇后,琅邪開陽人,文帝母也。 本倡家, 〈《魏書》曰:后以漢延熹三年十二月己巳生齊郡白亭,有黃氣滿室移日。 父敬侯怪之,以問卜者王旦,旦曰:「此吉祥也。」〉 年二十,太祖於譙納后爲妾。 後隨太祖至洛。 及董卓爲亂,太祖微服東出避難。 袁術傳太祖凶問,時太祖左右至洛者皆欲歸,后止之曰:「曹君吉凶未可知,今日還家,明日若在,何靣目復相見也? 正使禍至,共死何苦! 」遂從后言。 太祖聞而善之。 建安初,丁夫人廢,遂以后爲繼室。 諸子無母者,太祖皆令后養之。 〈《魏略》曰:太祖始有丁夫人,又劉夫人生子脩及清河長公主。 劉早終,丁養子脩。 子脩亡於穰,丁常言:「將我兒殺之,都不復念! 」遂哭泣無節。 太祖忿之,遣歸家,欲其意折。 後太祖就見之,夫人方織,外人傳云「公至」,夫人踞機如故。 太祖到,撫其背曰:「顧我共載歸乎! 」夫人不顧,又不應。 太祖却行,立於戶外,復云:「得無尚可邪! 」遂不應,太祖曰:「真訣矣。 」遂與絕,欲其家嫁之,其家不敢。 初,丁夫人旣爲嫡,加有子脩,丁視后母子不足。 后爲繼室,不念舊惡,因太祖出行,常四時使人饋遺,又私迎之,延以正坐而己下之,迎來送去,有如昔日。 丁謝曰:「廢放之人,夫人何能常爾邪! 」其後丁亡,后請太祖殯葬,許之,乃葬許城南。 後太祖病困,自慮不起,歎曰:「我前後行意,於心未曾有所負也。 假令死而有靈,子脩若問『我母所在』,我將何辭以荅! 」《魏書》曰:后性約儉,不尚華麗,無文繡珠玉,器皆黑漆。 太祖常得名璫數具,命后自選一具,后取其中者,太祖問其故,對曰:「取其上者爲貪,取其下者爲偽,故取其中者。」〉 文帝爲太子,左右長御賀后曰:「將軍拜太子,天下莫不歡喜,后當傾府藏賞賜。 」后曰:「王自以丕年大,故用爲嗣,我但當以免無教導之過爲幸耳,亦何爲當重賜遺乎! 」長御還,具以語太祖。 太祖恱曰:「怒不變容,喜不失節,故是最爲難。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
二十四年,拜爲王后,策曰:「夫人卞氏,撫養諸子,有母儀之德。 今進位王后,太子諸侯陪位,羣卿上壽,減國內死罪一等。 」二十五年,太祖崩,文帝即王位,尊后曰王太后,及踐阼,尊后曰皇太后,稱永壽宮。 〈《魏書》曰:后以國用不足,滅損御食,諸金銀器物皆去之。 東阿王植,太后少子,最愛之。 後植犯法,爲有司所奏,文帝令太后弟子奉車都尉蘭持公卿議白太后,太后曰:「不意此兒所作如是,汝還語帝,不可以我故壞國法。 」及自見帝,不以爲言。 臣松之案:文帝夢磨錢,欲使文滅而更愈明,以問周宣。 宣荅曰:「此陛下家事,雖意欲爾,而太后不聽。 」則太后用意,不得如此書所言也。 《魏書》又曰:太后每隨軍征行,見高年白首,輙住車呼問,賜與絹帛,對之涕泣曰:「恨父母不及我時也。 」太后每見外親,不假以顏色,常言「居處當務節儉,不當望賞賜,念自佚也。 外舍當怪吾遇之太薄,吾自有常度故也。 吾事武帝四五十年,行儉日久,不能自變爲奢,有犯科禁者,吾且能加罪一等耳,莫望錢米恩貸也。 」帝爲太后弟秉起第,第成,太后幸第請諸家外親,設下廚,無異膳。 太后左右菜食粟飯,無魚肉。 其儉如此。〉 明帝即位,尊太后曰太皇太后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
黃初中,文帝欲追封太后父母,尚書陳羣奏曰:「陛下以聖德應運受命,創業革制,當永爲後式。 案典籍之文,無婦人分土命爵之制。 在禮典,婦因夫爵。 秦違古法,漢氏因之,非先王之令典也。 」帝曰:「此議是也,其勿施行。 以作著詔下藏之臺閣,永爲後式。 」至太和四年春,明帝乃追謚太后祖父廣曰開陽恭侯,父遠曰敬侯,祖母周封陽都君及敬侯夫人,皆贈印綬。 其年五月,后崩。 七月,合葬高陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
文昭甄皇后
(No translation available)
8
景初元年夏,有司議定七廟。 冬,又奏曰:「蓋帝王之興,既有受命之君,又有聖妃協於神靈,然後克昌厥世,以成王業焉。 昔高辛氏卜其四妃之子皆有天下,而帝摯、陶唐、商、周代興。 週人上推后稷,以配皇天,追述王初,本之姜嫄,特立宮廟,世世享嘗,周禮所謂『奏夷則,歌中呂,舞大濩,以享先妣』者也。 詩人頌之曰:『厥初生民,時維姜嫄。 』言王化之本,生民所由。 又曰:『閟宮有侐,實實枚枚,赫赫姜嫄,其德不回。 』詩、禮所稱姬宗之盛,其美如此。 大魏期運,繼於有虞,然崇弘帝道,三世彌隆,廟祧之數,實與周同。 今武宣皇后、文德皇后各配無窮之祚,至於文昭皇后膺天靈符,誕育明聖,功濟生民,德盈宇宙,開諸後嗣,乃道化之所興也。 寢廟特祀,亦姜嫄之閟宮也,而未著不毀之制,懼論功報德之義,萬世或闕焉,非所以昭孝示後世也。 文昭廟宜世世享祀奏樂,與祖廟同,永著不毀之典,以播聖善之風。 」於是與七廟議並勒金策,藏之金匱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
文德郭皇后
(No translation available)
10
后早喪兄弟,以從兄表繼永後,拜奉車都尉。 后外親劉斐與他國為婚,后聞之,敕曰:「諸親戚嫁娶,自當與鄉里門戶匹敵者,不得因勢,強與他方人婚也。 」后姊子孟武還鄉里,求小妻,后止之。 遂敕諸家曰:「今世婦女少,當配將士,不得因緣取以為妾也。 宜各自慎,無為罰首。」 〈《魏書》曰:后常敕戒表、武等曰:「漢氏椒房之家,少能自全者,皆由驕奢,可不慎乎!」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
五年,帝東征,后留許昌永始台。 時霖雨百餘日,城樓多壞,有司奏請移止。 后曰:「昔楚昭王出遊,貞姜留漸台,江水至,使者迎而無符,不去,卒沒。 今帝在遠,吾幸未有是患,而便移止,奈何? 」群臣莫敢復言。 六年,帝東征吳,至廣陵,后留譙宮。 時表留宿衛,欲遏水取魚。 后曰:「水噹通運漕,又少材木,奴客不在目前,當複私取官竹木作梁遏。 今奉車所不足者,豈魚乎?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
明悼毛皇后
(No translation available)
13
明悼毛皇后,河內人也。 黃初中,以選入東宮,明帝時為平原王,進御有寵,出入與同輿輦。 及即帝立,以為貴嬪。 太和元年,立為皇后。 后父嘉,拜騎都尉,后弟曾,郎中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
帝之幸郭元后也,后愛寵日弛。 景初元年,帝遊后園,召才人以上曲宴極樂。 元后曰「宜延皇后」,帝弗許。 乃禁左右,使不得宣。 后知之,明日,帝見后,后曰:「昨日遊宴北園,樂乎? 」帝以左右洩之,所殺十餘人。 賜后死,然猶加諡,葬愍陵。 遷曾散騎常侍,後徙為羽林虎賁中郎將、原武典農。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
明元郭皇后
(No translation available)
16
【評】
(No translation available)
17
評曰:魏后妃之家,雖云富貴,未有若衰漢乘非其據,宰割朝政者也。 鑑往易軌,於斯為美。 追觀陳群之議,棧潛之論,適足以為百王之規典,垂憲範乎後葉矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)