1
霍峻字仲邈,南郡枝江人也。 兄篤於鄉里合部曲數百人,篤卒,荊州牧劉表令峻攝其眾。 表卒,峻率眾歸先主,先主以峻為中郎將。 先主自葭萌南還襲劉璋,留峻守葭萌城。 張魯遣將楊帛誘峻,求共守城,峻曰:「小人頭可得,城不可得。 」帛乃退去。 後璋將扶禁、向存等帥萬餘人由閬水上,攻圍攻峻,且一年,不能下。 峻城中兵才數百人,伺其怠隙,選精銳出擊,大破之,即斬存首。 先主定蜀,嘉峻之功,乃分廣漢為梓潼郡,以峻為梓潼太守、裨將軍。 在官三年,年四十卒,還葬成都。 先主甚悼惜,乃詔諸葛亮曰:「峻既佳士,加有功於國,欲行爵。 」遂親率群僚臨會弔祭,因留宿墓上,當時榮之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
子霍弋
(No translation available)
3
子弋,字紹先,行主末年為太子舍人。 後主踐阼,除謁者。 丞相諸葛亮北駐漢中,請為記室,使與子喬共周旋游處。 亮卒,為黃門侍郎。 後主立太子璿,以弋為中庶子,璿好騎射,出入無度,弋援引古義,盡言規諫,甚得切磋之體。 後為參軍庲降屯副貳都督,又轉護軍,統事如前。 時永昌郡夷獠恃險不賓,數為寇害,乃以弋領永昌太守,率偏軍討之,遂斬其豪帥,破壞邑落,郡界寧靜。 遷監軍、翊軍將軍,領建寧太守,還統南郡事。 景耀六年,進號安南將軍。 是歲,蜀並於魏,弋與巴東領軍襄陽羅憲各保全一方,舉以內附,鹹因仍前任,寵待有加。 〈《汉晋春秋》曰:霍弋闻魏军来,弋欲赴成都,后主以备敌既定,不听。 及成都不守,弋素服号哭,大临三日。 诸将咸劝宜速降,弋曰:“今道路隔塞,未详主之安危,大故去就,不可苟也。 若主上与魏和,见遇以礼,则保境而降,不晚也。 若万一危辱,吾将以死拒之,何论迟速邪! ”得后主东迁之问,始率六郡将守上表曰:“臣闻人生於三,事之如一,惟难所在,则致其命。 今臣国败主附,守死无所,是以委质,不敢有贰。 ”晋文王善之,又拜南中都督,委以本任。 后遣将兵救援吕兴,平交阯、日南、九真三郡,功封列侯,进号崇赏焉。 弋孙彪,晋越巂太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
《襄阳记》曰:罗宪字令则。 父蒙,避乱於蜀,官至广汉太守。 宪少以才学知名,年十三能属文。 后主立太子,为太子舍人,迁庶子、尚书吏部郎,以宣信校尉再使於吴,吴人称美焉。 时黄皓预政,众多附之,宪独不与同,皓恚,左迁巴东太守。 时右大将军阎宇都督巴东,为领军,后主拜宪为宇副贰。 魏之伐蜀,召宇西还,留宇二千人,令宪守永安城。 寻闻成都败,城中扰动,江边长吏皆弃城走,宪斩称成都乱者一人,百姓乃定。 得后主委质问至,乃帅所统临于都亭三日。 吴闻蜀败,起兵西上,外讬救援,内欲袭宪。 宪曰:“本朝倾覆,吴为脣齿,不恤我难而徼其利,背盟违约。 且汉已亡,吴何得久,宁能为吴降虏乎! ”保城缮甲,告誓将士,厉以节义,莫不用命。 吴闻锺、邓败,百城无主,有兼蜀之志,而巴东固守,兵不得过,使步协率众而西。 宪临江拒射,不能御,遣参军杨宗突围北出,告急安东将军陈骞,又送文武印绶、任子诣晋王。 协攻城,宪出与战,大破其军。 孙休怒,复遣陆抗等帅众三万人增宪之围。 被攻凡六月日而救援不到,城中疾病大半。 或说宪奔走之计,宪曰:“夫为人主,百姓所仰,危不能安,急而弃之,君子不为也,毕命於此矣。 ”陈骞言於晋王,遣荆州刺史胡烈救宪,抗等引退。 晋王即委前任,拜宪凌江将军,封万年亭侯。 会武陵四县举众叛吴,以宪为武陵太守巴东监军。 泰始元年改封西鄂县侯。 宪遣妻子居洛阳,武帝以子袭为给事中。 三年冬,入朝,进位冠军将军、假节。 四年三月,从帝宴于华林园,诏问蜀大臣子弟,后问先辈宜时叙用者,宪荐蜀郡常忌、杜轸、寿良、巴西陈寿、南郡高轨、南阳吕雅、许国、江夏费恭、琅邪诸葛京、汝南陈裕,即皆叙用,咸显於世。 宪还,袭取吴之巫城,因上伐吴之策。 宪方亮严正,待士不倦,轻财好施,不治产业。 六年薨,赠安南将军,谥曰烈侯。 子袭,以凌江将军领部曲,早卒,追赠广汉太守。 袭子徽,顺阳内史,永嘉五年为王如所杀。 此作“献”,名与本传不同,未详孰是也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
王連字文儀,南陽人也。 劉璋時入蜀為梓潼令。 先主起事葭萌,進軍來南,連閉城不降,先主義之,不強逼也。 及成都既平,以連為什邡令,轉在廣都,所居有績。 遷司鹽校尉,較鹽鐵之利,利入甚多,有裨國用,於是簡取良才以為官屬,若呂乂、杜祺、劉干,終皆至大官,自連所拔也。 遷蜀郡太守、興業將軍,領鹽府如故。 建興元年,拜屯騎校尉,領丞相長史,封平陽亭侯。 時南方諸郡不賓,諸葛亮將自征之,連諫以為「此不毛之地,疫癘之鄉,不宜以一國之望,冒險而行」。 亮慮諸將才不及己,意欲必往而連言輒懇至,故停留者久之。 會連卒。 子山嗣,官至江陽太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
向朗字巨達,襄陽宜城人也。 〈《襄阳记》曰:朗少师事司马德操,与徐元直、韩德高、庞士元皆亲善。〉 荊州牧劉表以為臨沮長。 表卒,歸先主。 先主定江南,使朗督秭歸、夷道、巫 (山) 、夷陵四縣軍民事。 蜀既平,以朗為巴西太守,頃之轉任,又徙房陵。 后主践阼,为步兵校尉,代王连领丞相长史。 丞相亮南征,朗留统后事。 五年,隨亮漢中。 朗素與馬謖善,謖逃亡,朗知情不舉,亮恨之,免官還成都。 數年,為光祿勳,亮卒後徒左將軍,追論舊功,封顯明亭侯,位特進。 初,朗少時雖涉獵文學,然不治素檢,以吏能稱。 自去長史,優遊無事垂三十年, 〈臣松之案:朗坐马谡免长史,则建兴六年中也。 朗至延熙十年卒,整二十年耳,此云“三十”,字之误也。〉 乃更潛心典籍,孜孜不倦。 年逾八十,猶手自校書,刊定謬誤,積聚篇卷,於時最多。 開門接賓,誘納後進,但講論古義,不干時事,以是見稱。 上自執政,下及童冠,皆敬重焉。 延熙十年卒。 〈襄阳记曰:朗遗言戒子曰:“传称师克在和不在众,此言天地和则万物生,君臣和则国家平,九族和则动得所求,静得所安,是以圣人守和,以存以亡也。 吾,楚国之小子耳,而早丧所天,为二兄所诱养,使其性行不随禄利以堕。 今但贫耳; 贫非人患,惟和为贵,汝其勉之! ”〉 子條嗣,景耀中為御史中丞。 〈襄阳记曰:条字文豹,亦博学多识,入晋为江阳太守、南中军司马。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
侄向寵
(No translation available)
8
張裔字君嗣,蜀郡成都人也。 治《公羊春秋》,博涉《史》、《漢》。 汝南許文休入蜀,謂裔干裡敏捷,是中夏鐘元常之倫也。 劉璋時,舉孝廉,為魚復長,還州署從事,領帳下司馬。 張飛自荊州由墊江入,璋授裔兵,拒張飛於德陽陌下,軍敗,還成都。 為璋奉使詣先主,先主許以禮其君而安其人也,裔還,城門乃開。 先主以裔巴郡太守,還為司金中郎將,典作農戰之器。 先是,益州郡殺太守正昂,耆率雍闓恩信著於南土,使命周旋,遠通孫權。 乃以裔為益州太守,逕往至郡。 闓遂趑趄不賓,假鬼教曰:「張府君如瓠壺,外雖澤而內實粗,不足殺,令縛與吳。 」於是遂送裔於權。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
會先主薨,諸葛亮遣鄧芝使吳,亮令芝言次可從權請裔。 裔自至吳數年,流徒伏匿,權未之知也,故許芝遣裔。 裔臨發,權乃引見。 問裔曰:「蜀卓氏寡女,亡奔司馬相如,貴土風俗何以乃爾乎? 」裔對曰:「愚以為卓氏之寡女,猶賢於買臣之妻。 」權又謂裔曰:「君還,必用事西朝,終不作田父子閭裡也,將何以報我? 」裔對曰:「裔負罪而歸,將委命有司。 若蒙僥倖得全首領,五十八已前父母之年也,自此已後大王之賜也。 」權言笑歡悅,有器裔之色。 裔出閣,深悔不能陽愚,即便就船,倍道兼行。 權果追之,裔已入永安界數十里,追者不能及。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
既至蜀,丞相亮以為參軍,署府事,又領益州治中從事。 亮出駐漢中,裔以射聲校尉領留府長史,常稱曰:「公賞不遺遠,罰不阿近,爵不可以無功取,刑不可以貴勢免,此賢愚之所以僉忘其身者也。 」其明年,北詣亮諮事,送者數百,車乘盈路,裔還書與所親曰:「近者涉道,晝夜接客,不得寧息,人自敬丞相長史,男子張君嗣附之,疲倦欲死。 」其談啁流速,皆此類也。 〈臣松之以为谈啁贵於机捷,书疏可容留意。 今因书疏之巧,以著谈啁之速,非其理也。〉 少與犍為楊恭友善,恭早死,遺孤未數歲,裔迎留,與分屋而居,事恭母如母。 恭之子息長大,為之娶婦,買田宅產業,使立門戶。 撫恤故舊,振贍衰宗,行義甚至。 加輔漢將軍,領長史如故。 建興八年卒。 子毣嗣, 〈毣音忙角反,见字林,曰“毣,思貌也”。〉 歷三郡守、監軍。 毣郁,太子中庶子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
楊洪字季休,犍為武陽人也。 劉璋時歷部諸郡。 先主定蜀,太守李嚴命為功曹。 嚴欲徒郡治捨,洪固諫不聽,遂辭功曹,請退。 嚴 (欲) 薦洪於州,為 (蜀部從事) [部蜀從事]。 先主爭漢中,急書發兵,軍師將軍諸葛亮以問洪,洪曰:「漢中則益州咽喉,存亡之機會,若無漢中則無蜀矣,此家門之禍也。 方今之事,男子當戰,女子當運,發兵何疑? 」時蜀郡太守法正從先主北行,亮於是表洪領蜀郡太守,眾事皆辦,遂使即真。 頃之,轉為益州治中從事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
五年,丞相亮北住漢中,欲用張裔為留府長史,問洪何如? 洪對曰:「裔天姿明察,長於治劇,才誠堪之,然性不公平,恐不可專任,不如留向朗。 朗情偽差少,裔隨從目下,效其器能,於事兩善。 」初,裔少與洪親善。 裔流放在吳,洪臨裔郡,裔子郁給郡吏,微過受罰,不特原假。 裔後還聞之,深以為恨,與洪情好有損。 及洪見亮出,至裔許,具說所言。 裔答洪曰:「公留我了矣,明府不能止。 」時人或疑洪意自欲作長史,或疑洪知裔自嫌,不願裔處要職,典後事也。 後裔與司鹽校尉岑述不和,至於忿恨。 亮與裔書曰:「君昔在[陌]下,營壞,吾之用心,食不知味; 後流洪迸南海,相為悲歎,寢不安席; 及其來還,委付大任,同獎王室,自以為與君古之石交也。 石交之道,舉仇以相益,割骨肉以相明,猶不相謝也,況吾但委意於元儉,而君不能忍邪? 」論者由是明洪無私。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
洪少不好學問,而忠清款亮,憂公如家,事繼母至孝。 六年卒官。 始洪為李嚴功曹,嚴未 (至) [去]犍為而洪已為蜀郡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
洪迎門下書佐何祗,有才策功干,舉郡吏,數年為廣漢太守,時洪亦尚在蜀郡。 是以西土鹹服諸葛亮能盡時人之器用也。 〈益部耆旧传杂记曰:每朝会,祗次洪坐。 嘲祗曰:“君马何驶? ”祗曰:“故吏马不敢驶,但明府未著鞭耳。 ”众传之以为笑。 祗字君肃,少寒贫,为人宽厚通济,体甚壮大,又能饮食,好声色,不持节俭,故时人少贵之者。 尝梦井中生桑,以问占梦赵直,直曰:“桑非井中之物,会当移植; 然桑字四十下八,君寿恐不过此。 ”祗笑言“得此足矣”。 初仕郡,后为督军从事。 时诸葛亮用法峻密,阴闻祗游戏放纵,不勤所职,尝奄往录狱。 众人咸为祗惧。 祗密闻之,夜张灯火见囚,读诸解状。 诸葛晨往,祗悉已闇诵,答对解释,无所凝滞,亮甚异之。 出补成都令,时郫县令缺,以祗兼二县。 二县户口猥多,切近都治,饶诸奸秽,每比人,常眠睡,值其觉寤,辄得奸诈,众咸畏祗之发摘,或以为有术,无敢欺者。 使人投算,祗听其读而心计之,不差升合,其精如此。 汶山夷不安,以祗为汶山太守,民夷服信。 迁广汉。 后夷反叛,辞“令得前何府君,乃能安我耳”! 时难屈祗,拔祗族人为,汶山复得安。 转祗为犍为。 年四十八卒,如直所言。 后有广汉王离,字伯元,亦以才幹显。 为督军从事,推法平当,稍迁,代祗为犍为太守,治有美绩,虽聪明不及祗,而文采过之也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
費詩字公舉,犍為南安人也。 劉璋時為綿竹令,先主攻綿竹時,詩先舉城降。 成都既定,先主領益州牧,以詩為督軍從事,出為牂牁太守,還為州前部司馬。 先主為漢中王,遣詩拜關羽為前將軍,羽聞黃忠為後將軍, (羽) 怒曰:「大丈夫終不與老兵同列! 」不肯受拜。 詩謂羽曰:「夫立王業者,所用非一。 昔蕭、曹與高祖少小親舊,而陳、韓亡命後主,論其班列,韓最居上,未聞蕭、曹以此為怨。 今 (漢王) [漢中王]以一時之功隆崇於漢升,然意之輕重,寧當與君侯齊乎! 且王與君侯臂猶一體,同休等戚,禍福共之,愚為君侯不宜計官號之高下、爵祿之多少為意也。 僕一介之使,銜命之人,君侯不受拜,如是便還,但相為惜此舉動,恐有後悔耳! 」羽大感悟,遂即受拜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
後群臣議欲推漢中王稱尊號,詩上疏曰:「殿下以曹操父子逼主篡位,故乃羈旅萬里,糾合士眾,將以討賊。 今天敵未克,而先主自立,恐人心疑惑。 昔高祖與楚約,先破秦者王。 及屠咸陽,獲子嬰,猶懷推讓,況今殿下未出門庭,便欲自立邪! 愚臣誠不為殿下取也。 」由是忤指,左遷部永昌從事。 〈习凿齿曰:夫创本之君,须大定而后正己,纂统之主,俟速建以系众心,是故惠公朝虏而子圉夕立,更始尚存而光武举号,夫岂忘主徼利,社稷之故也。 今先主纠合义兵,将以讨贼。 贼强祸大,主没国丧,二祖之庙,绝而不祀,苟非亲贤,孰能绍此? 嗣祖配天,非咸阳之譬,杖正讨逆,何推让之有? 於此时也,不知速尊有德以奉大统,使民欣反正,世睹旧物,杖顺者齐心,附逆者同惧,可谓闇惑矣。 其黜降也宜哉! 臣松之以为凿齿论议,惟此论最善。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
建興三年,隨諸葛亮南行,歸至漢陽縣,降人李鴻來詣亮,亮見鴻,時蔣琬與詩在坐。 鴻曰:「聞過孟達許,適見王沖從南來,言往者達之去就,明公切齒,欲誅達妻子,賴先主不聽言。 達曰:『諸葛亮見顧有本末,終不爾也。 』盡不信沖言,委仰明公,無復已已。 」亮謂琬、詩曰:「還都當有書與子度相聞。 」詩進曰:「孟達小子,昔事振威不忠,後又背叛先主,反覆之人,何足與書邪! 」亮默然不答。 亮欲誘達以為外援,竟與達書曰:「往年南征,歲 (未及) [末及]還,適與李鴻會於漢陽,承知消息,慨然永歎,以存足下平素之志,豈徒空托名榮,貴為乘離乎! 嗚呼孟子,斯實劉封侵陵足下,以傷先主待士之義。 又鴻道王沖造作虛語,云足下量度吾心,不受沖說。 尋表明之言,追平生之好,依依東望,故遣有書。 」達得亮書,數相交通,辭欲叛魏。 魏遣司馬宣王征之,即斬滅達。 亮亦以達無款誠之心,故不救助也。 蔣琬秉政,以詩為諫議大夫,卒於家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
王沖者,廣漢人也。 為牙門將,統屬江州李嚴。 為嚴所疾,懼罪降魏。 魏以沖為樂陵太守。 〈孙盛蜀世谱曰:诗子立,晋散骑常侍。 自后益州诸费有名位者,多是诗之后也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
评曰:霍峻孤城不倾,王连固节不移,向朗好学不倦,张裔肤敏应机,杨洪乃心忠公,费诗率意而言,皆有可纪焉。 以先主之广济,诸葛之准绳,诗吐直言,犹用陵迟,况庸后乎哉!
(No translation available) (No translation available)