1
杜微字國輔,梓潼涪人也。 少受學於廣漢任安。 劉障辟為從事,以疾去官。 及先主定蜀,微常稱聾,閉門不出。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
建興二年,丞相亮領益州牧。 選迎皆妙簡舊德,以秦宓為別駕,五梁為功曹,微為主簿。 微固辭,舉而致之。 既致,亮引見微,微自陳謝。 亮以微不聞人語,於坐上與書曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
服聞德行,飢渴歷時,清濁異流,無緣諮覯。 王元泰、李伯仁、王文儀、楊季休、丁君乾、李永南兄弟、文仲寶等,每歎高志,未見如舊。 猥以空虛,統領貴州,德薄任重,慘慘憂慮、朝廷主公今年始十八,天姿仁敏,愛德下士。 天下之人思慕漢室,欲與君因天順民,輔此明主,以隆季興之功,著勳於竹帛也。 以謂賢愚下相為謀,故自割絕,守勞而已,不圖自屈也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
微自乞老病求歸,亮又與書答曰:
(No translation available)
5
曹丕篡弒,自立為帝,是猶土龍芻狗之有名也。 欲與羣賢因其邪偽,以正道滅之。 怪君未有相誨,便欲求還於山野。 丕又大興勞役,以向吳、楚。 今因丕多務,且以閉境勤農,育養民物,並治甲兵,以待其挫,然後伐之,可使兵不戰民不勞而天下定也。 君但當以德輔時耳,不責君軍事,何為汲汲欲求去乎!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
其敬微如此,拜為諫議大夫,以從其志。 五梁者,字德山,犍為南安人也,以儒學節操稱。 從議郎遷諫義大夫、五官中朗將。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
周羣字仲直,巴西閬中人也。 父舒,字叔布,少學術於廣漢楊厚,名亞董扶、任安。 數被徵,終不詣。 時人有問:「《春秋讖》曰『代漢者當塗高』,此何謂也? 」舒曰:「當塗高者,魏也。 」鄉黨學者私傳其語,羣少受學於舒,專心候業。 於庭中做小樓,家富多奴,常令奴更直於樓上視天災,才見一氣,即白羣,羣自上樓觀之,不避晨夜,故凡有氣候,無不見之者,是以所言多中。 州牧劉璋辟以為師友從事。 〈《續漢書》曰:建安七年,越巂有男子化為女人,時羣言哀帝時亦有此,將易代之祥也。 至二十五年,獻帝果封於山陽。 十二年十月,有星孛於鶉尾,荊州分野,羣以為荊州牧將死而失土。 明年秋,劉表卒,曹公平荊州。 十七年十二月,星孛於五諸侯,羣以為西方專據土地者皆將失土。 是時,劉璋據益州,張魯據漢中,韓遂據涼州,宋建據枹罕。 明年冬,曹公遣偏將擊涼州。 十九年,獲宋建,韓遂逃於羌中,被殺。 其年秋,璋失益州。 二十年秋,曹公攻漢中,張魯降。〉 先主定蜀,署儒林校尉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
先主欲曹公爭漢中,問羣,羣對曰:「當得其地,不得其民也,若出偏軍,必不利,當戒慎之! 」時州後部司馬蜀郡張裕亦曉佔候,而天才過羣, 〈裕字南和。〉 諫先主曰:「不可爭漢中,軍必不利。 」先主竟不用裕言,果得地而不得民也。 遣將軍吳蘭、雷銅等入成都,皆沒不還,悉如羣言。 於是舉羣茂才。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
裕又私語人曰:「歲在庚子,天下當易代,劉氏祚盡矣。 主公得益州,九年之後,寅卯之間當失之。 」入密白其言。 初,先主與劉璋會涪,時裕為璋從事,侍坐,其人饒須,先主嘲之曰:「昔吾居涿縣,特多毛姓,東西南北皆諸毛也,涿令稱曰『諸毛繞涿居乎』! 」裕即答曰:「昔有作上黨潞長,遷為涿令者,去官還家,時人與書,欲署潞則失涿,欲署涿則失潞,乃署曰:『潞涿君』。 先主無須,故裕以此及之。 先主常銜莫不遜,加忿其漏言,乃顯裕諫爭漢中不驗,下獄,將誅之。 諸葛亮表請其罪,先主答曰:「勞蘭生門,不得不鋤。 」裕遂棄市。 後魏氏之立,先主之薨,皆如裕所刻。 又曉相術,每舉鏡視面,自知刑死,未常不撲之於地也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
羣卒,子臣頗傳其術。
(No translation available)
11
杜瓊字伯瑜,蜀郡成都人也。 少受學於任安,精究安術。 劉璋時辟為從事,先主定益州,領牧,以瓊為議曹從事。 後主踐阼,拜諫議大夫,遷左中郎將、大鴻臚、太常。 為人靜默少言,闔門自守,不與世事。 蔣琬、費禕等皆器重之。 雖學業入深,初不視天文有所論說。 後近通儒譙周常問其意,瓊答曰:「欲明此術甚難,須當身視,識其形色,不可信人也。 晨夜苦劇,然後知之,復憂漏洩,不如不知,是以不復視也。 」周因問曰:「昔周徵君以為當塗高者魏也,其義何也? 」瓊答曰:「魏,闕名也,當塗而高,聖人取類而言耳。 」又問周曰:「寧復有所怪邪? 」周曰:「未達也。 」瓊又曰:「古者名官職不言曹,始自漢已來,名官盡言曹。 吏言屬曹,卒言侍曹,此殆天意也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
瓊年八十餘,延熙十三年卒。 著《韓詩章句》十餘萬言,不教諸子,內學無傳業者。 周緣瓊言,乃觸類而長之曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
《春秋傳》著秦穆候名太子曰仇,弟曰成師。 師服曰:『異哉君之名子也! 嘉耦曰妃,怨耦曰仇,今君名太子曰仇,弟曰成師,始兆亂矣,兄其替乎? 』其後果如服言。 及漢靈帝名二子曰史候、董候,既立為帝,後皆免為諸侯,與師服言相似也。 先主諱備,其訓具也,後主諱禪,其訓授也,如言劉已具矣,當授與人也; 意者甚於穆候、靈帝之名子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
後宦人黃皓弄權於內,景耀五年,宮中大樹無故自折,周深憂之,無所與言,乃書柱曰:「眾而大,期之會,具而授,若何復? 」言曹者眾也,魏者大也,眾而大,天下其當會也,具而授,如何復有立者乎? 蜀既亡,咸以周言為驗。 周曰:「此雖己所推尋,然有所因,由杜君之辭而廣之耳,殊無神思獨至之異也。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
許慈字仁篤,南陽人也。 師事劉熙,善鄭氏學,治《易》、《尚書》、《三禮》、《毛詩》、《論語》。 建安中,與許靖等俱自交州入蜀。 時又有魏郡胡潛,字公興,不知其所以在益土。 潛雖學不沾洽,然卓犖強識,祖宗制度之儀,喪紀五服之數,皆指掌畫地,舉手可採。 先主定蜀,承喪亂歷紀,學業衰廢,乃鳩合典籍,沙汰眾學。 慈、潛並為學士,與孟光、來敏等典掌舊文。 值庶事草創,動多疑議,慈、潛更相剋伐,謗讟忿急,形於聲色; 書籍有無,不相通借,時尋楚撻,以相震攇。 〈攇,虛晚反。〉 其矜己妒彼,乃至於此。 先主愍其若斯,羣僚大會,使倡家假為二子之容,效其訟鬩之狀,酒酣樂作,以為嬉戲。 初以辭義相難,終以刀杖相屈,用感切之。 潛先沒,慈後主世稍遷至大長秋,卒。 〈孫盛曰:蜀少人士,故慈、潛等並見載述。〉 子勳傳其業,復為博士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
孟光字孝裕,河南洛陽人,漢太尉孟鬱之族。 〈《續漢書》曰:鬱,中常侍孟賁之弟。〉 靈帝末為講部吏。 獻帝遷都長安,遂逃人蜀,劉焉父子待以客禮。 博物識古,無書不覽,尤銳意三史,長於漢家舊典。 好《公羊春秋》而譏呵《左氏》,每與來敏爭此二義,光常譊譊讙咋。 〈譊音奴交反。 讙音休袁反。 咋音徂格反。〉 先主定益州,拜為儀郎,與許慈等並掌制度。 後主踐阼,為符節令、屯騎校尉、長樂少府,遷大司農。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
延熙九年秋,大赦,光於眾中責大將軍費禕曰:「夫赦者,偏枯之物,非明世所宜有也。 衰弊窮極,必不得已,然後乃可權而行之耳。 今主上仁賢,百僚稱職,有何旦夕之危,倒懸之急,而數施非常之恩,以惠姦宄之惡乎? 又鷹隼始擊,而更原宥有罪,上犯天時,下違人理。 老夫耄朽,不達治體,窮謂其法難以經久,豈具瞻之高美,所望於明德哉。 」禕但顧謝踧踖而已。 光之指摘痛癢,多如是類。 故執政重臣,心不能悅,爵位不登,每直言無所迴避,為代所嫌。 太常廣漢鐔承、 〈《華陽國志》曰:承字公文,歷郡守少府。〉 光祿勛河東裴儁等,年資皆在光後,而登據上列,處光之右,蓋以此也。 〈傅暢《裴氏家記》曰:儁字奉先,魏尚書令潛弟也。 儁姊夫爲蜀中長史,儁送之,時年十餘歲,遂遭漢末大亂,不復得還。 既長知名,爲蜀所推重也。 子越,字令緒,爲蜀督軍。 蜀破,遷還洛陽,拜議郎。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
後進文士秘書郎郤正數從光諮訪,光問正太子所習讀性並其性情好尚,正答曰:「奉親虔恭。 夙夜匪懈,有古世子之風; 接待羣僚,舉動出於仁恕。 」光曰:「如君所道,皆家戶所有耳; 吾今所問,欲知其權略智調何如也。 」正曰:「世子之道,在於承志竭歡,既不得妄有所施為,且智調藏於胸懷,權略應時而發,此之有無,焉可豫設也? 」光解正慎宜,不為放談,乃曰:「吾好直言,無所迴避,每彈射利病,為世人所譏嫌。 疑省君意亦不甚好吾言,然語有次。 今天下未定,智意為先,智意雖有自然,然不可力強致也。 此儲君讀書,寧當效吾等竭力博識以待訪問,如博士探策講試以求爵位邪! 當務其急者。 」正深謂光言為然。 後光坐事免官,年九十餘,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
來敏字敬達,義陽新野人,來歙之後也。 父艷,為漢司空。 〈華嶠《後漢書》曰:艷好學下士,開館養徒眾。 少歷顯位,靈帝時位至司空。〉 漢末大亂,敏隨姊夫奔荊州,姊夫黃琬是劉璋祖母之侄,故璋遣迎琬妻,敏遂俱與姊入蜀,常為璋賓客。 涉獵書籍,善《左氏春秋》,尤精於《倉》、《雅》訓詁,好是正文字。 先主定益州,署敏典學校尉。 及立太子,以為家令。 後主踐阼,為虎賁中郎將。 丞相亮住漢中,請為軍祭酒、輔軍將軍,坐事去職。 〈亮集有教曰:「將軍來敏對上官顯言『新人有何功德而奪我榮資與之邪? 諸人共憎我,何故如是』? 敏年老狂悖,生此怨言。 昔成都初定,議者以為來敏亂羣,先帝以新定之際,故遂含容,無所禮用。 後劉子初選以為太子家令,先帝不悅而不忍拒也。 後主既位,吾闇於知人,遂復擢為將軍祭酒,違議者之審見,背先帝所疏外,自謂能以敦厲薄俗,帥之以義。 今既不能,表退職,使閉門思愆。」〉 亮卒後,還成都為大長秋,又免,後累遷為光祿大夫,復坐過黜。 前後數貶削,皆以語言不節,舉動違常也。 時孟光亦以樞機不慎,議論干時,然猶愈於敏,俱以耆宿學士見禮於世。 而敏荊楚名族,東宮舊臣,特加優待,是故廢而復起。 後以敏為執慎將軍,欲令以官重自警戒也,年九十七,景耀中卒。 子忠,亦博覽經學,有敏風,與尚書向充等並能協贊大將軍姜維。 維善之,以為參軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
尹默字思潛,梓潼涪人也。 益部多貴今文而不祟章句,默知其不博。 乃遠遊荊州,從司馬德操、宋仲子等受古學。 皆通諸經史,又專精於《左氏春秋》,自劉歆條例,鄭眾、賈逵父子、陳元、方服虔注說,咸略誦述,不復按本。 先主定益州,領牧,以為勸學從事。 及立太子,以默為僕,射以《左氏傳》授後主。 後主踐阼,拜諫議大夫。 丞相亮住漢中,請為軍祭酒。 亮卒,還成都,拜大中大夫,卒。 子宗傳其業,為博士。 〈宋仲子後在魏。 《魏略》曰:其子與魏諷謀反,伏誅。 魏太子答王朗書曰:「昔石厚與州吁遊,父碏知其與亂; 韓子暱田蘇,穆子知其好仁:故君子遊必有方,居必就士,誠有以也。 嗟乎! 宋忠無石子先識之明,老罹此禍。 今雖欲原行滅親之誅,立純臣之節,尚可得邪!」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
譙周字允南,巴西西充國人也。 父 (山幷) ,字榮始,治《尚書》,兼通諸經及圖緯。 州郡辟請,皆不應,州就假師友從事。 周幼孤,與母兄同居。 既長,耽古篤學,家貧未嘗問產業,誦讀典籍,欣然獨笑,以忘寢食。 研精《六經》,尤善書札,頗曉天文,而不以留意; 諸子文章非心所存,不悉遍視也。 身長八尺,體貌素樸,性推誠不飾。 無造次辯論之才,然潛識內敏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
建興中,丞相亮領益州牧,命周為勸學從事。 〈《蜀記》曰:周初見亮,左右皆笑。 既出,有司請推笑者,亮曰:「孤尚不能忍,況左右乎!」〉 亮卒於敵庭,周在家聞問,即便奔赴,尋有詔書禁斷,惟周以速行得達。 大將軍蔣琬領刺史,徙為典學從事,總州之學者。 後主立太子,以周為僕,轉家令。 時後主頗出遊觀,增廣聲樂。 周上疏諫曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
昔王莽之敗,豪傑並起,跨州據郡,欲弄神器,於是賢才智士思望所歸,未必以其勢之廣狹,惟其德之薄厚也。 是故於時更始、公孫述及諸有大眾者多己廣大,然莫不快情恣欲,怠於為善,遊獵飲食,不恤民物。 世祖初入河北,馮異等勸之曰:『當行人所不能為。 』遂務理冤獄,節儉飲食,動尊法度,故北州歌歎,聲布四遠。 於是鄧禹自南陽追之,吳漢、寇恂未識世祖,遙聞德行,遂以權計舉漁陽、上谷突騎迎於廣阿。 其望風慕德者邳肜、耿純、劉植之徒,至於輿病繼棺,繈負而至者,不可勝數,故能以弱為強,屠王郎,吞銅馬,折赤眉而成帝業也。 及在洛陽,嘗欲小出,車駕已御,銚期諫曰:『天下未寧,臣誠不願陛下細行數出。 』即時還車。 及征隗囂,穎川盜起,世祖還洛陽,但遣寇恂往,恂曰:『穎川以陛下遠征,故奸猾起叛,未知陛下還,恐不時降; 陛下自臨,穎川賊必即降。 』遂至穎川,竟如恂言。 故非急務,欲小出不敢,至於急務,欲自安不為,故帝者之欲善也如此! 故《傳》曰『百姓不徒附』,誠以德先之也。 今漢遭厄運,天下三分,雄哲之士思望之時也。 陛下天姿至孝,喪逾三年,言及隕涕,雖曾、閔不過也。 敬賢任才,使之盡力,有逾成、康。 故國內和一,大小戮力,臣所不能陳。 然臣不勝大願,願復廣人所不能者。 夫挽大重者,其用力苦不眾,拔大艱者,其善術苦不廣,且承事宗廟者,非徒求福祐,所以率民尊上也。 至於四時之祀,或有不臨,池苑之觀; 或有仍出,臣之愚滯,私不自安。 夫憂責在身者,不暇盡樂,先帝之志,堂構未成,誠非盡樂之時。 願省減樂官、後宮所增造,但奉備先帝所施,下為子孫節儉之教。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
徙為中散大夫,猶侍太子。
(No translation available)
25
於時軍旅數出,百姓凋瘁,周與尚書令陳祗論其利害,退而書之,謂之《仇國論》,其辭曰:
(No translation available)
26
因餘之國小,而肇建之國大,並爭於世而為仇敵。 因餘之國有高賢卿者,問於伏愚子曰:「今國事未定,上下勞心,往古之事,能以弱勝強者,其術何如? 」伏愚子曰:「吾聞之,處大無患者恆多慢,處小有憂者恆思善; 多慢則生亂,恩善則生治,理之常也。 故周文養民,以少取多; 勾踐卹眾,以弱斃強,此其術也。 」賢卿曰:「囊者項強漢弱,相與戰爭,無日寧息,然項羽與漢約分鴻溝為界,各欲歸息民; 張良以為民志既定,則難動也,尋帥追羽,終斃項氏,豈必由文王之事乎? 肇建之國方有疾疢,我因其隙,陷其邊陲,覬增其疾而斃之也。 」伏愚子曰:「當殷、周之際,王候世尊,君臣久固,民習所專; 深根者難拔,據固者難遷。 當此之時,雖漢祖安能杖劍鞭馬而取天下乎? 當秦罷候置守之後,民疲秦役,天下土崩; 或歲改主,或月易公,鳥驚獸駭,莫知所從,於是豪強並爭,虎裂狼分,疾搏者獲多,遲後者見吞。 今我與肇建皆傳國易世矣,既非秦末鼎沸之時,實有六國並據之勢,故可為文王,難為漢祖。 夫民疲勞,則騷擾之兆生,上慢下暴則瓦解之形起。 諺曰:『射幸數跌,不如審發。 』是故智者不為小利移目,不為意似改步,時可而後動,數合而後舉,故湯、武之師不再戰而克,誠重民勞而度時審也。 如遂極武黜征,土崩勢生,不幸遇難,雖有智者將不能謀之矣; 若乃奇變縱橫,出入無間,沖波截轍,超谷越山,不由舟楫而濟盟津者,我愚子也,實所不及。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
後遷光祿大夫,位亞九列。 周雖不與政事,以儒行見禮。 時訪大議,輒據經以對,而後生好事者亦諮問所疑焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
景耀六年冬,魏大將軍鄧艾克江由,長驅而前。 而蜀本謂敵不便至,不作城守調度。 及聞艾已人陰平,百姓擾擾,皆進山野,不可禁制。 後主使臣羣會議,計無所出。 或以為蜀之與吳,本為和國,宜可奔吳; 或以為南中七郡,阻險鬥絕,易以自守,宜可奔南。 惟周以為:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
自古以來,無寄他國為天子者也,今若入吳,固當臣服。 且政理不殊,則大能吞小,此數之自然也。 由此言之,則魏能並吳,吳不能並魏明矣。 等為小稱臣,孰與為大? 再辱之恥,何與一辱? 且若欲奔南,則當早為之計,然後可果; 今大敵以近,禍敗將及,羣小之心,無一可保,恐發足之日,其變不測,何至南之有乎!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
羣臣或難周曰:「今艾以不遠,恐不受降,如之何? 」周曰:「方今東吳未賓,事勢不得不受之,受之後,不得不禮。 若陛下降魏,魏不裂土以封陛下者,周請身詣京都,以古義爭之。 」眾人無以易周之理。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
後主猶疑於入南,周上疏曰:
(No translation available)
32
或說陛下以北兵深入,有欲適南之計,臣愚以為不安。 何者? 南方遠夷之地,平常無所供為,猶數反叛,自丞相亮南征,兵勢逼之,窮乃幸從,是後供出官賦,取以給兵,以為愁怨,此患國之人也。 今以窮迫,欲往依恃,恐必復反叛,一也; 北兵之來,非但取蜀而已,若奔南方,必因人勢衰,及時赴追,二也; 若至南方,外當拒敵,內供服御,費用張廣,他無所取,耗損諸夷必甚,甚必速叛,三也; 昔王郎以邯鄲僭號,時世祖在信都,畏逼於郎,欲棄還關中。 邳肜諫曰:『明公西還,則邯鄲城民不肯捐父母,背城主,而千里送公,其亡叛可必也。 』世祖從之,遂破邯鄲。 今北兵至,陛下南行,誠恐邳肜之言覆信於今,四也。 願陛下早為之圖,可獲爵土; 若遂適南,勢窮乃服,其禍必深。 《易》曰:『亢之為言,知而不知喪,知存而不知亡; 知得失存亡而不失其正者,其惟聖人乎! 」言聖人知命而不苟必也,故堯,舜以子不善,知天有授,而求授人; 子雖不肖,禍尚未萌,而迎綬於人,況禍以至乎! 故微子以殷王之昆,面縛銜璧而歸武王,豈所樂哉,不得已也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
於是遂從周策。 劉氏無虞,一邦蒙賴,周之謀也。 〈孫綽評曰:譙周說後主降魏,可乎? 曰:自為天子而乞降請命,何恥之深乎! 夫為社稷死則死之,為社稷亡則亡之。 先君正魏之篡,不與同天矣。 推過於其父,俛首而事讎,可謂苟存,豈大居正之道哉! 孫盛曰:春秋之義,國君死社稷,卿大夫死位,況稱天子而可辱於人乎! 周謂萬乘之君偷生苟免,亡禮希利,要冀微榮,惑矣。 且以事勢言之,理有未盡。 何者? 禪雖庸主,實無桀、紂之酷,戰雖屢北,未有土崩之亂,縱不能君臣固守,背城借一,自可退次東鄙以思後圖。 是時羅憲以重兵據白帝,霍弋以強卒鎮夜郎。 蜀土險狹,山水峻隔,絕巘激湍,非步卒所涉。 若悉取舟楫,保據江州,徵兵南中,乞師東國,如此則姜、廖五將自然雲從,吳之三師承命電赴,何投寄之無所而慮於必亡邪? 魏師之來,褰國大舉,欲追則舟楫靡資,欲留則師老多虞。 且屈伸有會,情勢代起,徐因思奮之民,以攻驕惰之卒,此越王所以敗闔閭,田單所以摧騎劫也,何為匆匆遽自囚虜,下堅壁於敵人,致斫石之至恨哉? 葛生有云:「事之不濟則已耳,安能復為之下! 」壯哉斯言,可以立懦夫之志矣。 觀古燕、齊、荊、越之敗,或國覆主滅,或魚縣鳥竄,終能建功立事,康復社稷,豈曰天助,抑亦人謀也。 向使懷苟存之計,納譙周之言,何邦基之能構,令名之可獲哉? 禪既闇主,周實駑臣,方之申包、田單、范蠡、大夫種,不亦遠乎!〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
時晉文王為魏相國,以周有全國之功,封陽城亭侯。 又下書辟周,周發至漢中,困疾不進。 咸熙二年夏,巴郡文立從洛陽還蜀,過見周。 周語次,因書版示立曰:「典午忽兮,月酉沒兮。 」典午者謂司馬也,月酉者謂八月也,至八月而文王果崩。 〈《華陽國志》曰:文立字廣休,少治毛詩、三禮,兼通羣書。 刺史費禕命為從事,入為尚書郎,復辟禕大將軍東曹掾,稍遷尚書。 蜀並於魏,梁州建,首為別駕從事,舉秀才。 晉泰始二年,拜濟陰太守,遷太子中庶子。 立上言:「故蜀大官及盡忠死事者子孫,雖仕郡國,或有不才,同之齊民為劇; 又諸葛亮、蔣琬、費禕等子孫流徙中畿,各宜量才敘用,以慰巴、蜀之心,傾吳人之望。 」事皆施行。 轉散騎常侍,獻可替否,多所補納。 稍遷衛尉,中朝服其賢雅,為時名卿。 咸寧末卒。 立章奏詩詩賦論頌凡數十篇。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
晉室踐阼,累下詔所在發遣周。 周遂輿疾詣洛,泰始三年至。 以疾不起,就拜騎都尉,周乃自陳無功而封,求還爵土,皆不聽許。 五年,予常為本郡中正,清定事訖,求休還家,往與周別。 周語予曰:「昔孔子七十二、劉向、楊雄七十一而沒,今吾年過七十,庶慕孔子遺風,可與劉、楊同軌,恐不出後歲,必便長逝,不復相見矣。 」疑周以術知之,假而此言也。 六年秋,為散騎常侍,疾篤不拜,至冬卒。 〈《晉陽秋》載詔曰:「朕甚悼之,賜朝服一具,衣一襲,錢十五萬。 」周息熙上言,周臨終屬熙曰:「久抱疾,未曾朝見,若國恩賜朝服衣物者,勿以加身。 當還舊墓,道險行難,豫作輕棺。 殯斂已畢,上還所賜。 」詔還衣服,給棺直。〉 凡所著述,擇定《法訓》、《五經論》、《古史考》書之屬百餘篇。 〈益部耆舊傳曰:益州刺史董榮圖畫周像於州學,命從事李通頌之曰:「抑抑譙侯,好古述儒,寶道懷真,鑑世盈虛,雅名美跡,終始是書。 我後欽賢,無言不譽,攀諸前哲,丹青是圖。 嗟爾來葉,鑑茲顯模。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
孫譙秀
(No translation available)
37
周三子,熙、賢、同,少子同頗好周業,亦以忠篤質素為行,舉孝廉,除錫令、東宮洗馬,召不就。 〈周長子熙。 熙子秀,字元彥。 《晉陽秋》曰:秀性清靜,不交於世,知將大亂,豫絕人事,從兄弟及諸親裡不與相見。 州郡辟命,及李雄盜蜀,安車徵秀,又雄叔父驤、驤子壽辟命,皆不應。 常冠鹿皮,躬耕山藪。 永和三年,安西將軍桓溫平蜀,表薦秀曰:「臣聞大樸既虧,則高尚之標顯; 道喪時昏,則忠貞之義彰。 故有洗耳投淵以振玄邈之風,亦有秉心矯跡以惇在三之節。 是以上代之君,莫不崇重斯軌,所以篤俗訓民,靜一流競。 伏惟大晉應符禦世,運無常通,時有屯蹇,神州丘墟,三方圮裂,兔罝絕響於中林,白駒無聞於空谷,斯有識之所悼心,大雅之所嘆息者也。 陛下聖德嗣興,方恢天緒。 臣昔奉役,有事西土,鯨鯢既縣,思宣大化; 訪諸故老,搜楊潛逸,庶武羅於羿、浞之墟,想王蠋於亡齊之境。 竊聞巴西譙秀,植操貞固,抱德肥遁,揚清渭波。 於時皇極遘道消之會,羣黎蹈顛沛之艱,中華有顧瞻之哀,幽谷無遷喬之望; 凶命屢招,姦威仍偪,身寄虎吻,危同朝露,而能抗節玉立,誓不降辱,杜門絕跡,不面偽庭,進免龔勝亡身之禍,退無薛方詭之譏; 雖園、綺之棲商、洛,管寧之默遼海,方之於秀,殆無以過。 於今西土,以為美談。 夫旌德禮賢,化道之所先,崇表殊節,聖哲之上務。 方今六合未康,豺狼當路,遺黎偷薄,義聲弗聞,益宜振起道義之徒,以敦流遁之弊。 若秀蒙薄帛之徵,足以鎮靜頹風,軌訓囂俗; 幽遐仰流,九服知化矣。 」及蕭敬叛亂,避難宕渠川中,鄉人宗族馮依者以百數。 秀年八十,眾人以其薦老,欲代之負擔,秀拒曰:「各有老弱,當先營救。 吾氣力自足堪此,不以垂朽之年累諸君也。 」後十餘年,卒於家。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
郤正字令先,河南偃師人也。 祖父儉,靈帝末為益州刺史,為盜賊所殺。 會天下大亂,故正父揖因留蜀。 揖為將軍孟達都督,隨達降魏,為中書令史。 正本名纂。 少以父死母嫁,單煢雙立,而安貧好學,博覽墳籍。 弱冠能屬文,入為秘書吏,轉為令史,遷郎,至令。 性淡於榮利,而尤耽意文章,自司馬、王、揚、班、傅、張、蔡之儔遺文篇賦,及當世美書善論,益部有者,則鑽鑿推求,略皆寓目。 自在內職,與宦人黃皓比屋周旋,經三十年。 皓從微至貴,操弄威權,正既不為皓所愛,亦不為皓所憎,是以宮不過六百石,而免於憂患。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
依則先儒,假文見意,號曰:《釋譏》,其文繼於崔駰《達旨》。 其辭曰:
(No translation available) (No translation available)
40
或有譏余者曰:『聞之前記,夫事與時並,名與功偕,然則名之與事,前哲之急務也。 是故創製作範,匪時不立,流稱垂名,匪功不記,名必須功而乃顯,事亦俟時以行止,身沒名滅,君子所恥。 是以達人研道,探頤索微,觀天運之符表,考人事之盛衰,辯者馳說,智者應機,謀夫演略,武士奮威,雲合霧集,風激電飛,量時揆宜,用取世資,小屈大申,存公忽私,雖尺枉而尋直,終揚光以發輝也。 今三方鼎跱,九有未乂,悠悠四海,嬰丁禍敗,嗟道義之沉塞,愍生民之顛沛,此誠聖賢拯救之秋,烈士樹功之會也。 吾子以高朗之才,珪璋之質,兼覽博窺,留心道術,無遠不致,無幽不悉; 挺身取命,幹茲奧秘,躊躇紫闥,喉舌是執,九考不移,有入無出, 〈《尚書》曰:三載考績,三考黜陟幽明。 九考則二十七年。〉 究古今之真偽,計時務得失。 雖時獻一策,偶進一言,釋彼官責,慰此素餐,固未能輸竭忠款,盡瀝胸肝,排方入直,惠彼黎元,俾吾徒草鄙並有聞焉也。 盍亦綏衡綏轡,回軌易塗,輿安駕肆,思馬斯徂,審歷揭以投濟,要夷庚之赫憮,播秋蘭以芳世,副吾徒之彼圖,不亦盛與! 』余聞而歎曰:『嗚呼,有若雲乎邪! 夫人心不同,實若其面,子雖光麗,既美且艷,管窺筐舉,守厥所見,未可以言八紘之形埒,信萬事之精練也。 』或人率爾,仰而揚衡曰:『是何言與! 是何言與!』」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
余應之曰:「虞帝以面從為戒,孔聖以悅己為尤。 若子之言,良我所思,將為吾子論而釋之。 昔在鴻荒,朦昧肇初,三皇應菉,五帝承符,爰暨夏、商,前典攸書。 姬衰道缺,霸者冀扶,嬴氏慘虐,吞嚼八區,於是從橫雲起,狙詐如星,奇衺蠭動,智故萌生; 或飾真以仇偽,或挾邪以干榮,或詭道以要上,或鬻技以自矜; 背正崇邪,棄直就佞,忠無定分,義無常經。 故鞅法窮而慝作,斯義敗而姦成,呂門大而宗滅,韓辯立而身刑。 夫何故哉? 利回其心,寵耀其目,赫赫龍章,鑠鑠車服。 偷幸苟得,如反如仄,淫邪荒迷,恣睢自極,和鸞未調而身在轅側,庭寧未踐而櫟折榱覆。 天收其精,地縮其澤,人吊其躬,鬼芟其額。 初升高岡,終隕幽壑,朝含榮潤,夕為枯魄。 是以賢人君子,深圖遠慮,畏彼咎戾,超然高舉,寧曳屬於塗中,穢濁世之休譽。 彼豈輕主慢民,而忽於時務哉? 蓋《易》著行止之戒,《詩》有靖恭之歎,乃神之聽之而道使之然也。 自我大漢,應天順民,政治之隆,皓若陽春,俯憲坤典,仰式乾文。 播皇澤以熙世,揚茂化之酢醇,君臣覆度,各守厥真,上垂詢納之弘,下有匡救之責,士無虛華之寵,民有一行之跡,粲乎亹亹,尚此忠益。 然而道有隆窳,物有興廢,有聲有寂,有光有翳。 朱陽否於素秋,玄陰抑於孟春,羲和逝而望舒系,運氣匿而耀靈陳。 沖、質不永,桓、靈墜敗,英雄雲布,豪傑蓋世,家挾殊議,人懷異計。 故從橫者欻披其胸。 狙詐者暫吐其舌也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
今天綱已綴,德樹西鄰,丕顯祖之宏規,縻好爵於士人,興五教以訓俗,豐九德濟民,肅明祀以礿祭,幾皇道以輔真。 雖跱者未一,偽者未分,聖人垂戒,蓋均無貧; 故君臣協美於朝,黎庶欣戴於野,動若重規,靜若疊矩。 濟濟偉彥,元凱之倫也,有過必知,顏子之仁也.侃侃庶政,冉、季之治也,鷹揚鷙騰,伊、望之事也; 總羣俊之上略,含薛氏之三計,敷張、陳之秘策,故力徵以勤世,援化英而不遑,豈暇修枯籜於榛穢哉! 然吾不才,在朝累紀,托身所天,心焉是恃。 樂滄海之廣深,歎篙岳之高跱,聞仲尼之贊商,感鄉校之益己,彼平仲之和羹,亦近可而替否; 故矇冒瞽說,時有攸獻,譬遒人之有採於市閭,遊童之吟詠乎疆畔,庶以增廣福祥,輸力規諫。 若其合也,則以暗協明,進應靈符; 如其違也,自我常分,退守己愚。 進退任數,不矯不誣,循性樂天,夫何恨諸? 此其所既入不出,有而若無者也。 狹屈氏之常醒,濁漁父之必醉,溷柳季之卑等辱,編夷、叔之高懟。 合不以得,違以不失,得不克詘,失不慘悸。 不樂前以顧軒,不就後以慮輊,不鬻譽以乾澤,不辭愆以忌絀。 何責之釋? 何餐之卹? 何方之排? 何直之入? 九考不移,固其所執也。 方今朝士山積,髦俊成羣,猶鱗介之潛乎巨海,毛羽之集乎鄧林,游禽逝不為之鮮,浮魴臻不為之殷。 且陽靈幽於唐葉,陰精應於商時,陽盱請而洪災息,桑林禱而甘澤滋。 〈《淮南子》曰:禹為水,以身請於陽盱之河,湯苦旱,以身禱於桑林之際,聖人之憂民,如此其明也。 《呂氏春秋》曰:昔殷湯克夏桀而天下大旱,三年不收,湯乃以身禱於桑林曰:「余一人有罪,無及萬方,萬方有罪,在余一人,無以一人之不敏,使上帝毀傷民之大命。 」湯於是剪其髮,攦其爪,自以為犧牲,用祈福於上帝。 民乃甚悅。 雨乃大至。〉 行止有道,啟塞有期。 我師遺訓,不怨不尤,委命恭己,我又何辭? 辭窮路單,將反初節,綜墳典之流勞,尋孔氏之遺藝,綴微辭以存道,儘先軌而投制,題叔肸之優遊,美疏氏之遐逝,收止足以言歸,泛皓然以容裔,欣環堵以恬娛,免咎悔於斯世,顧茲心之未泰,懼末塗之泥滯,仍求激而增憤,肆中懷以告誓。 昔九方考精於至貴,秦牙沈思於殊形; 〈《淮南子》曰:秦穆公謂伯樂曰:「子之年長矣,子姓有可使求馬者乎? 」對曰:「良馬者,可以形容筋骨相也。 相天下之馬者,若滅若沒,若失若亡,其一若此馬者,絕塵卻轍。 臣之子皆下才也,可告以良馬而不可告以天下之馬。 天下之馬,臣有所與共儋纏採薪九方堙,此其相馬,非臣之下也,請見之。 」穆公見之,使之求馬,三月而反,報曰:「已得馬矣,在於沙丘。 」穆公曰:「何馬也? 」對曰:「牝而黃。 」使人往取之,牡而驪。 穆公不悅,召伯樂而問之曰:「敗矣,子之所使求馬者也! 毛物牝牡尚弗能知,又何馬之能知? 」伯樂喟然太息曰:「一至此乎! 是乃所以千萬 (里) 臣而無數者也。 若堙之所觀者天機也,得其精而忘其粗,在其內而忘其外,見其所見而不見其所不見,視其所視而遺其所不視,若彼之所相者,乃有貴乎馬者。 」馬至,而果天下之馬也。 淮南子又曰:伯樂、寒風、秦牙、葛青,所相各異,其知馬一也; 蓋九方觀其精,秦牙察其形。〉 薛燭察寶以飛譽, 〈《越絕書》曰:昔越王句踐有寶劍五枚,聞於天下。 客有能相劍者名薛燭,王召而問之:「吾有寶劍五,請以示子。 」乃取豪曹、臣闕,薛燭曰:「皆非也。 」又取純鉤、湛盧,燭曰:「觀其劍鈔,爛爛如列宿之行,觀其光,渾渾如水之將溢於塘,觀其文,渙渙如冰將釋,此所謂純鉤邪? 」王曰:「是也。 」王曰:「客有直之者,有市之鄉三,駿馬千匹,千戶之都二,可乎? 」薛燭曰:「不可。 當造此劍之時,赤堇之山破而出錫,若邪之谿涸而出銅,雨師掃灑,雷公擊鼓,太一下觀,天精下之,歐冶乃因天之精,悉其伎巧,一曰純鉤,二曰湛盧。 今赤堇之山已合,若邪之谿深而不測,歐冶子已死,雖傾城量金,珠玉竭河,獨不得此一物。 有市之鄉三,駿馬千匹,千戶之都二,亦何足言與!」〉 瓠梁托弦以流聲; 〈《淮南子》曰:瓠巴鼓瑟而鱘魚聽之。 又曰:瓠梁之歌可隨也,而以歌者不可為也。〉 齊隸拊髀以濟文, 〈臣松之曰:按此謂孟嘗君田文下坐客,能作雞鳴以濟其厄者也。 凡作雞鳴,必先拊髀,以傚雞之拊翼也。〉 楚客潛寇以保荊: 〈《淮南子》曰:楚將子發好求技道之士。 楚有善為偷者,往見曰:「聞君求技道之士,臣偷也,原以技備一卒。 」子發聞之,衣不及帶,冠不暇正,出見而禮之。 左右諫曰:「偷者,天下之盜也,何為禮之? 」君曰:「此非左右之所得與。 」後無幾何,齊興兵伐楚。 子發將師以當之,兵三卻。 楚賢大夫皆盡其計而悉其誠,齊師愈強。 於是卒偷進請曰:「臣有薄技,原為君行之。 」君曰「諾」。 偷即夜出,解齊將軍之帳,而獻之子發。 子發使人歸之,曰:「卒有出採薪者,得將軍之帳,使使歸於執事。 」明日又復往取枕,子發又使歸之。 明日又復往取簪,子發又使歸之。 齊師聞之大駭,將軍與軍吏謀曰:「今日不去,楚軍恐取吾頭矣! 」即旋師而去。〉 雍門援琴而挾說, 〈桓譚《新論》曰:雍門周以琴見,孟嘗君曰:「先生鼓琴,亦能令文悲乎? 」對曰:「臣之所能令悲者,先貴而後賤,昔富而今貧,擯壓窮巷,不交四鄰; 不若身材高妙,懷質抱真,逢讒罹謗,怨結而不得信; 不若交歡而結愛,無怨而生離,遠赴絕國,無相見期; 不若幼無父母,壯無妻兒,出以野澤為鄰,入用堀穴為家,困於朝夕,無所假貸:若此人者,但聞飛烏之號,秋風鳴條,則傷心矣,臣一為之援琴而長太息,未有不淒惻而涕泣者也。 今若足下,居則廣廈高堂,連闥洞房,下羅帷,來清風; 倡優在前,諂諛侍側,揚激楚,舞鄭妾,流聲以娛耳,練色以淫目; 水戲則舫龍舟,建羽旗,鼓釣乎不測之淵; 野遊則登平原,馳廣囿,強弩下高鳥,勇士格猛獸; 置酒娛樂,沈醉忘歸:方此之時,視天地曾不若一指,雖有善鼓琴,未能足下也。 」孟嘗君曰:「固然! 」雍門周曰:「然臣竊為足下有所常悲。 夫角帝而困秦者君也,連五國而伐楚者又君也。 天下未嘗無事,不從即衡; 從成則楚王,衡成則秦帝。 夫以秦、楚之強而報弱薛,猶磨蕭斧而伐朝菌也,有識之士,莫不為足下寒心。 天道不常盛,寒暑更進退,千秋萬歲之後,宗廟必不血食; 高台既已傾,曲池又已平,墳墓生荊棘,狐狸穴其中,遊兒牧豎躑躅其足而歌其上曰:『孟嘗君之尊貴,亦猶若是乎! 』」於是孟嘗君喟然太息,涕淚承睫而未下。 雍門周引琴而鼓之,徐動宮徵,叩角羽,終而成曲,孟嘗君遂歔欷而就之曰:「先生鼓琴,令文立若亡國之人也。」〉 韓哀秉轡而馳名; 〈《呂氏春秋》曰:韓哀作禦。 王褒聖主得賢臣頌曰:及至駕齧膝,參乘旦,王良執靶,韓哀附輿,縱馳騁騖,忽如景靡,過都越國,蹶如歷塊,追奔電,逐遺風,周流八極,萬里一息,何其遼哉! 人馬相得也。〉 盧敖翱翔乎玄闕,若士竦身於雲清。 〈《淮南子》曰:盧敖遊乎北海,經乎太陰,入乎玄闕,至於蒙轂之上,見一士焉,深目而玄準,戾頸而鳶肩,豐上而殺下,軒軒然方迎風而舞,顧見盧敖慢然下其臂,遯逃乎碑下。 盧敖俯而視之,方卷龜殼而食合梨。 盧敖乃與之語曰:「惟敖為背羣離黨,窮觀於六合之外者,非敖而已乎! 敖幼而好遊,長不喻解,周行四極,惟北陰之不闚,今卒睹夫子於是,子殆可與敖為交乎! 」若士者蠤然而笑曰:「嘻乎! 子中州民,寧肯而遠至此? 此猶光乎日月而戴列星,陰陽之所行,四時之所生,此其比夫不名之地,猶突奧也。 若我南游乎罔{罒良}之野,北息於沈墨之鄉,西窮冥冥之黨,東貫鴻濛之光,此其下無地而上無天,聽焉無聞,視焉則眴,此其外猶有沈沈之汜,其餘一舉而千萬里,吾猶未能之在。 今子遊始至於此,乃語窮觀,豈不亦遠哉! 然子處矣,吾與汗漫期於九垓之上,吾不可以久。 」若士舉臂而竦身,遂入雲中。 盧敖仰而視之,弗見乃止,曰:「吾比夫子也,猶黃鵠之與壤蟲,終日行不離咫尺,自以為遠,不亦悲哉!」〉 余實不能齊技於數子,故乃靜然守己而自寧。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
景耀六年,後主從譙周之計,遣使請降於鄧艾。 其書,正所造也。 明年正月,鐘會作亂成都,後主東遷洛陽,時擾攘倉卒。 蜀之大臣無冀從者,惟正及殿中督汝南張通,捨妻子單身隨侍。 後主賴正相導宜適,舉動無闕,乃慨然歎息,恨知正之晚,時論嘉之。 賜爵關內候。 泰始中,除安陽令,遷巴西太守。 泰始八年詔曰:「正昔在成都,顛沛守義,不違忠節,及見受用,盡心幹事,有治理之績,其以正為巴西太守。 」咸寧四年卒。 凡所著述詩論賦之屬,垂百篇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
評曰:杜微脩身隱靜,不役當世,庶幾夷、皓之槩。 周羣佔天有徵,杜瓊沈默慎密,諸生之純也。 許、孟、來、李,博涉多聞,尹默精於左氏,雖不以德業為稱,信皆一時之學士。 譙周詞理淵通,為世碩儒,有董、揚之規,郤正文辭燦爛,有張、蔡之風,加其行止,君子有取焉。 二子處晉事少,在蜀事多,故著於篇。 〈張璠以為譙周所陳降魏之策,蓋素料劉禪懦弱,心無害戾,故得行也。 如遇忿肆之人,雖無他算,然矜殉鄙恥,或發怒妄誅,以立一時之威,快其斯須之意者,此亦夷滅之禍云。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)