1
黃權,字公衡,巴西閬中人也。 少為郡吏,州牧劉璋召為主簿。 時別駕張鬆建議,宜迎先主,使伐張魯。 權諫曰:「左將軍有驍名,今請到,欲以部曲遇之,則不滿其心,欲以賓客禮待,則一國不容二君。 若容有泰山之安,則主有累卵之危。 可但閉境,以待河清。 」璋不聽,竟遣使迎先生,出權為廣漢長,及先主襲取益州,將帥分下郡縣。 郡縣風景附,權閉城堅守,須劉璋稽服,乃詣降先主。 先主假權偏將軍。 〈徐眾評曰:權既忠諫於主,又閉城拒守,得事君之禮。 武王下車,封比干之墓,表商容之閭,所以大顯忠賢之士,而明示所貴之旨。 先主假權將軍,善矣,然猶薄少,未足彰忠義之高節,而大勸為善者之心。〉 及曹公破張魯,魯走入巴中,權進曰:「若失漢中,則三巴不振,此為割蜀之股臂也。 」於是先主以權為護軍,率諸將迎魯,魯已還南鄭,北降曹公。 然卒破杜濩、樸胡,殺夏候淵,據漢中,皆權本謀也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
後領益州刺史,徙佔河南。 大將軍司馬宣王深器之,問權曰:「蜀中有卿輩幾人? 」權笑而答曰:「不圖明公見顧之重也! 」宣王與諸葛亮書曰:「黃公衡,快士也,每坐起歎述足下,不去口實。 」景初三年,蜀延熙二年,權遷車騎將軍、儀同三司。 〈《蜀記》曰:魏明帝問權:「天下鼎立,當以何地為正? 」權對曰:「當以天文為正。 往者熒惑守心而文皇帝崩,吳、蜀二主平安,此其徵也。」〉 明年卒,謚曰景侯。 子邕嗣、邕無子,絕。 權留蜀子祟,為尚書郎,隨衛將軍諸葛瞻拒鄧艾。 到涪縣,瞻盤桓未近,祟屢勸瞻宜速行據險,無令敵得入平地。 瞻猶與未納,祟至於流涕。 會艾長驅而前,瞻卻戰綿竹,祟帥厲軍士,期於必死,臨陣見殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
先主薨,高定恣睢於越巂,雍闓跋扈於建寧,朱褒反叛於牂牁。 丞相亮南征,先由越俊,而恢案道向建寧。 諸縣大相糾合,圍恢軍於昆明。 時恢眾少敵倍,又未得亮聲息,繪謂南人曰:「官軍糧盡,欲規退還,吾中間久斥鄉里,乃今得旋,不能復北,欲還與汝等同計謀,故以誠相告。 」南人信之,故圍守怠緩。 於是恢出擊,大破之,追奔逐北,南至槃江,東接牂牁,與亮聲勢相連。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
南土平定,恢軍功居多。 封漢興亭侯,加安漢將軍。 後軍還,南夷復叛,殺害守將。 恢身往撲討,鋤盡惡類,徙其豪帥於成都,賦出叟、濮耕牛戰馬金銀犀革,充繼軍資,於時費用不乏。 建興七年,以交州屬吳,解恢刺史。 更領建寧太守,以還居本郡。 徙居漢中,九年卒。 子遺嗣,恢弟子球,羽林右部督,隨諸葛瞻拒鄧艾,臨陣授命,死於綿竹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
凱答檄曰:
(No translation available)
6
天降喪亂,奸雄乘釁,天下切齒,萬國悲悼,臣妾大小,莫不思竭筋力,肝腦塗地,以除國難。 伏惟將軍世受漢思,以為當躬聚黨眾,率先啟行,上以報國家,下不負先人,書功竹帛,遺名千載。 何期臣僕吳越,背本就末乎? 昔舜勤民事,隕於蒼梧,書籍嘉之,流聲無窮。 崩於江浦,何足可悲! 文、武受命,成王乃平。 先帝龍興,海內望風,宰臣聰睿,自天降康。 而將軍不睹盛衰之紀,成敗之符。 譬如野火在原,蹈覆河冰,火滅水泮,將何所依附? 囊者將軍先君雍候,造怨而封,竇融知興,歸志世祖,皆流名後葉,世歌其美。 今諸葛丞相英才挺出,深睹未萌,受遺託孤,翊贊季興,與眾無忌,錄功忘瑕。 將軍若能翻然改圖,易跡更步,古人不難追,鄙土何足宰哉! 蓋聞楚國不恭,齊桓是責,夫差僭號,晉人不長。 況臣與非主,誰肯歸之邪? 竊惟古義,臣無越境之交,是以前後有來無往。 重承告示,發憤忘食,故略陳所懷,惟將軍察焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
凱威恩內著,為郡中所信,故能全其節。
(No translation available)
8
及丞相亮南征討闓,既發在道,而闓已為高定部曲所殺。 亮至南,上表曰:「永昌郡吏呂凱、府丞王伉等,執忠絕域,十有餘年,雍闓、高定逼其東北,而凱等守義不與交通。 臣不意永昌風俗敦直乃爾! 」以凱為雲南太守,封陽遷亭侯,會為叛夷所害,子祥嗣。 而王伉亦封亭侯,為永昌太守。 〈《蜀世譜》曰:呂祥後為晉南夷校尉,祥子及孫世為永昌太守。 李雄破寧州,諸呂不肯附,舉郡固守。 王伉等亦守正節。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
王平字子均,巴西宕渠人也。 本養外家何氏。 後復姓王。 隨杜濩、樸胡詣洛陽,假校尉,從曹公征漢中,因降先主,拜牙門將、裨將軍。 建興六年,屬參軍馬謖先鋒。 謖捨水上山,舉措煩擾,平連規諫謖,謖不能用,大敗於街亭。 眾盡星散,惟平所領千人鳴鼓自持,魏將張郃疑其伏兵,不往逼也。 於是平徐徐收合諸營遺迸,率將士而還。 丞相亮既誅馬謖及將軍張休、李盛,奪將軍黃襲等兵。 平特見崇顯,加拜參軍,統五部兼當營事,進位討寇將軍,封亭侯。 九年,亮圍祁山,平別守南圍。 魏大將軍司馬宣王攻亮,張郃攻平,平堅守不動,郃不能克。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
十二年,亮卒於武功,軍退還,魏延作亂,一戰而敗,平之功也。 遷後典軍、安漢將軍,副車騎將軍吳壹住漢中,又領軍漢中太守。 十五年,進封安漢侯,代壹督漢中。 延熙元年,大將軍蔣琬住沔陽,平更為前護軍,署琬府事。 六年,琬還住涪,拜平前監軍、鎮北大將軍,統漢中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
七年春,魏大將軍曹爽率步騎十餘萬向漢川,前鋒已在駱谷。 時漢中守兵不滿三萬,諸將大驚。 或曰:「今力不足以拒敵,聽當固守漢、樂二城,遇賊令入,比爾間,涪軍足得救關。 」平曰:「不然。 漢中去涪垂千里。 賊若得關,便為禍也。 今宜先遣劉護軍、杜參軍據興勢,平為後拒。 若賊分向黃金,平率千人下自臨之,比爾間,涪軍行至,此計之上也。 」惟護軍劉敏與平意同,即便施行。 涪諸軍及費禕自成都相繼而至,魏軍退還,如平本策。 是時,鄧芝在東,馬忠在南,平在北境,咸著名跡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
平生長戎旅,手不能書,其所識不過十字,而口授作書,皆有意理。 使人讀《史》、《漢》諸紀傳,聽之,備知其大義,往往論說不失其指。 遵履法度,言不戲諺,從朝至夕,端坐徹日,懷無武將之體。 然性狹侵疑,為人自輕,以此為損焉。 十一年卒,子訓嗣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
初,平同郡漢昌句 〈句古候反〉 忠勇寬厚,數有戰功,功名爵位亞平,官至左將軍,封宕渠侯。 〈《華陽國志》曰:後張翼、廖化並為大將軍,時人語曰:「前有王、句,後有張、廖。」〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
張嶷字伯岐,巴郡南充國人也。 〈《益部耆舊傳》曰:嶷出自孤微,而少有通壯之節。〉 弱冠為縣功曹。 先主定蜀之際,山寇攻縣,縣長捐家逃亡,嶷冒白刃,攜負夫人,夫人得免。 由是顯名,州召為從事。 時郡內士人龔祿、姚冑位二千石,當世有聲名,皆與嶷友善。 建興五年,丞相亮北住漢中,廣漢綿竹山賊張慕等鈔盜軍資,劫略吏民,嶷以都尉將兵討之。 嶷度其鳥散,難以戰禽。 乃詐與和親,剋期置酒。 酒酣,嶷身率左右,因斬慕等五十餘級,渠帥悉珍。 尋其餘類,旬日清泰。 後得疾病困篤,家素貧匱。 廣漢太守蜀郡何祗,名為通厚,嶷宿與疏闊,乃自輿詣祗,託以治疾。 祗傾托醫療,數年除愈。 其黨道信義皆此類也。 拜為牙門將,屬馬忠,北討汶山叛羌,南平四郡蠻夷,輒有籌畫戰克之功。 〈《益部耆舊傳》曰:嶷受兵馬三百人,隨馬忠討叛羌。 嶷別督數營在先,至他裡。 邑所在高峻,嶷隨山立上四五里。 羌於要厄作石門,於門上施床,積石於其上,過者下石槌擊之,無不糜爛。 嶷度不可得攻,乃使譯告曉之曰:「汝汶山諸種反叛,傷害良善,天子命將討滅惡類。 汝等若稽顙過軍,資給糧費,福祿永隆,其報百倍。 若終不從,大兵致誅,雷擊電下,雖追悔之,亦無益也。 」耆帥得命,即出詣嶷,給糧過軍。 軍前討餘種,餘種聞他裡已下,悉恐怖失所,或迎軍出降,或奔竄山谷,放兵攻擊,軍以克捷。 後南夷劉冑又反,以馬忠為督庲降討冑,嶷复屬焉,戰鬥常冠軍首,遂斬冑。 平南事訖,牂牁興古獠種復反,忠令嶷領諸營往討,嶷內招降得二千人,悉傳詣漢中。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
十四年,武都氐王苻健請降,遣將軍張尉往迎,過期不到,大將軍蔣琬深以為念。 嶷平之曰:「苻健求附款至,必無他變。 素聞健弟狡黠,又夷狄不能同功,將有乖離,是以稽留耳。 」數日,問至,健弟果將四百戶就魏,獨健來從。 初,越巂郡自丞相亮討高定之後,叟夷數反,殺太守龔祿、焦璜,是後太守不敢之郡,只住安定縣,去郡八百餘里,其郡徒有名而已。 時論欲復舊郡,除嶷為越巂太守,嶷將所領往之郡,誘以恩情,蠻夷皆服,頗來降附。 北徼捉馬最驍勁,不承節度,嶷乃往討,生縛其帥魏狼。 又解縱告喻,使招懷餘類。 表拜狼為邑侯,種落三千餘戶皆安土供職。 諸種聞之,多漸降服。 嶷以功賜爵關內侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
蘇祁邑君冬逢、逢弟魄渠等,已降復反。 嶷誅逢。 逢妻,旄牛王女,嶷以計原之。 而渠逃入西徼。 渠剛猛捷悍,為諸種深所畏憚,遣所親二人詐降嶷,實取消息。 嶷覺之,許以重賞,使為反間,二人遂合謀殺渠。 渠死,諸種皆安。 又斯都耆帥李求承昔手殺龔祿,嶷求募捕得,數其宿惡而誅之。 始嶷以郡郛宇頹壞,更築小塢。 在官三年,徙還故郡,繕治城郭,夷種男女莫不致力。』
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
定莋、台登、卑水三縣去郡三百餘里,舊出鹽鐵及漆,而夷徼久自固食。 嶷率所領奪取,署長吏焉。 嶷之到定莋,定莋率豪狼岑,盤木王舅,甚為蠻夷所信任,忿嶷自侵,不自來詣。 嶷使壯士數十直往收致,撻而殺之,持屍還種,厚加賞賜。 喻以狼岑之惡,且曰:「無得妄動,動即殄矣! 」種類咸面縛謝過。 嶷殺午饗宴,重申恩信。 遂獲鹽鐵,器用周贍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
漢嘉郡界旄牛夷種類四千餘戶,其率狼路,欲為姑婿冬逢報怨。 遣叔父離將,逢眾相度形勢。 嶷逆遣親近繼牛酒勞賜,又令離姊逆逢妻宣暢意旨。 離既受賜,並見其姊,姊弟歡悅,悉率所領將詣嶷,嶷厚加賞待,遣還。 旄牛由是輒不為患。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
郡有舊道,經旄牛中至成都,既平且近。 自旄牛絕道,已百餘年,更由安上,既險且遠。 疑遣左右資貨幣賜路,重令路姑喻意,路乃率兄弟妻子悉詣疑,疑與盟誓,開通舊道,千里肅清,復古亭繹。 奏封路為旋牛毗王,遣使將路朝貢。 後主於是加疑撫戎將軍,領郡如故。 嶷初見費禕為大將軍,恣性泛愛,待信新附不過,嶷書戒之曰:「昔岑彭率師,來歙杖節,咸見害於刺客,今明將軍位尊權重,宜鑒前事,少以為警。 」後禕果為魏降人郭脩所害。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
吳太傅諸葛恪以初破魏軍,大興兵眾以圖攻取。 侍中諸葛瞻,丞相亮之子,恪從弟也。 嶷與書曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
東主初崩,帝實幼弱,太傅受寄託之重,亦何容易! 親以周公之才,猶有管、蔡流言之變,霍光受任,亦有燕、蓋、上官逆亂之謀,賴成、昭之明,以免斯難耳。 昔每聞東主殺生賞罰,不任下人,又今以垂沒之命,卒召太傅,屬以後事,誠實可慮。 加吳、楚剽急,乃昔所記,而太傅離少主,履敵庭,恐非良計長算之術也。 雖云東家綱紀肅然,上下輯睦,百有一失,非明者之慮邪? 取古則今,今則古也,自非郎君進忠言於太傅,誰復有盡言者也! 旋軍廣農,務行德惠,數年之中,東西並舉,實為不晚,願深採察。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
恪竟以此夷族。 嶷識見多如是類。
(No translation available) (No translation available)
23
在郡十五年,邦域安穆。 屢乞求還,乃徵詣成都。 夷民戀慕,扶轂泣涕,過旄牛邑,邑君襁負來迎,及追尋至蜀郡界,其督相率隨嶷朝貢者百餘人。 嶷至,拜蕩寇將軍,慷慨壯烈,士人咸多貴之。 然放蕩少禮,人亦以此譏焉, 〈《益部耆舊傳》曰:時車騎將軍夏侯霸謂嶷曰:「雖與足下疏闊,然託心如舊,宜明此意。 」嶷答曰:「僕未知子,子未知我,大道在彼,何云託心乎! 原三年之後徐陳斯言。 」有識之士以為美談。〉 是歲延熙十七年也。 魏狄道長李簡密書請降,衛將軍姜維率嶷等因簡之資以出隴西。 〈《益部耆舊傳》曰:嶷風濕固疾,至都浸篤,扶杖然後能起。 李簡請降,眾議狐疑,而嶷曰必然。 姜維之出,時論以嶷初還,股疾不能在行中,由是嶷自乞肆力中原,致身敵庭。 臨發,辭後主曰:「臣當值聖明,受恩過量,加以疾病在身,常恐一朝隕沒,辜負榮遇。 天不違原,得豫戎事。 若涼州克定,臣為籓表守將; 若有未捷,殺身以報。 」後主慨然為之流涕。〉 既到狄道,簡悉率城中吏民出迎軍。 軍前與魏將徐質交鋒,嶷臨陣隕身,然其所殺傷亦過倍。 既亡,封長子瑛西鄉侯,次子護雄襲爵。 南土越崔巂民夷聞嶷死,無不悲泣,為嶷立廟,四時水旱輒祀之。 〈《益部耆舊傳》曰:余觀張嶷儀貌辭令,不能駭人,而其策略足以入算,果烈足以立威,為臣有忠誠之節,處類有亮直之風,而動必顧典,後主深崇之。 雖古之英士,何以遠逾哉! 《蜀世譜》曰:嶷孫奕,晉梁州刺史。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
【評價】
(No translation available)
25
評曰:黃權弘雅思量,李恢公亮志業,呂凱守節不回,馬忠擾而能毅, 〈《尚書》曰:擾而毅。 鄭玄注曰:擾,馴也。 致果曰毅。〉 王平忠勇而嚴整,張嶷識斷明果,咸以所長,顯名發跡,遇其時也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)