1
孫堅孫策
(No translation available)
2
孫堅字文臺,吳郡富春人,蓋孫武之後也。 〈吳書曰:堅世仕吳,家於富春,葬於城東。 塚上數有光怪,雲氣五色,上屬於天,曼延數里。 眾皆往觀視。 父老相謂曰:「是非凡氣,孫氏其興矣! 」及母懷妊堅,夢腸出繞吳昌門,寤而懼之,以告鄰母。 鄰母曰:「安知非吉徵也。 」堅生,容貌不凡,性闊達,好奇節。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
少為縣吏。 年十七,與父共載船至錢唐,會海賊胡玉等從匏裡上掠取賈人財物,方於岸上分之,行旅皆住,船不敢進。 堅謂父曰:「此賊可擊,請討之。 」父曰:「非爾所圖也。 」堅行操刀上岸,以手東西指麾,若分部人兵以羅遮賊狀。 賊望見,以為官兵捕之,即委財物散走。 堅追,斬得一級以還。 父大驚。 由是顯聞,府召署假尉。 會稽妖賊許昌起於句章,自稱陽明皇帝, 〈灵帝纪曰:昌以其父为越王也。〉 與其子韶扇動諸縣,眾以萬數。 堅以郡司馬募召精勇,得千餘人,與州郡合討破之。 是歲,熹平元年也。 刺史臧旻列上功狀,詔書除堅鹽瀆丞,數歲徙盱眙丞,又徙下邳丞。 〈江表传曰:坚历佐三县,所在有称,吏民亲附。 乡里知旧,好事少年,往来者常数百人,坚接抚待养,有若子弟焉。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
邊章、韓遂作亂涼州,中郎將董卓拒討無功。 中平三年,遣司空張溫行車騎將軍,西討章等。 溫表請堅與參軍事,屯長安。 溫以詔書召卓,卓良久乃詣溫。 溫責讓卓,卓應對不順。 堅時在坐,前耳語謂溫曰:「卓不怖罪而鴟張大語,宜以召不時至,陳軍法斬之。 」溫曰:「卓素著威名於隴蜀之間,今日殺之,西行無依。 」堅曰:「明公親率王兵,威震天下,何賴於卓? 觀卓所言,不假明公,輕上無禮,一罪也。 章、遂跋扈經年,當以時進討,而卓雲未可,沮軍疑眾,二罪也。 卓受任無功,應召稽留,而軒昂自高,三罪也。 古之名將,仗鉞臨眾,未有不斷斬以示威者也。 是以穰苴斬莊賈,魏絳戮楊干。 今明公垂意於卓,不即加誅,虧損威刑。 於是在矣。 」溫不忍發舉,乃曰:「君且還,卓將疑人。 」堅因起出。 章、遂聞大兵向至,黨眾離散,皆乞降。 軍還,議者以軍未臨敵,不斷功賞。 然聞堅數卓三罪,勸溫斬之,無不歎息。 拜堅議郎。 時長沙賊區星自稱將軍,眾萬餘人攻圍城邑,乃以堅為長沙太守。 到郡親率將士,施設方略,旬月之間,克破星等。 〈魏书曰:坚到郡,郡中震服,任用良吏。 敕吏曰:「谨遇良善,治官曹文书,必循治,以盗贼付太守。」〉 周朝、郭石亦帥徒眾起於零、桂,與星相應。 遂越境尋討,三郡肅然。 漢朝錄前後功,封堅為烏程侯。 〈吴录曰:是时庐江太守陆康从子作宜春长,为贼所攻,遣使求救於坚。 坚整严救之。 主簿进谏,坚答曰:「太守无文德,以征伐为功,越界攻讨,以全异国。 以此获罪,何愧海内乎? 」乃进兵往救,贼闻而走。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
靈帝崩,卓擅朝政,橫恣京城。 諸州郡並興義兵,欲以討卓。 〈江表传曰:坚闻之,拊膺叹曰:「张公昔从吾言,朝廷今无此难也。」〉 堅亦舉兵。 荊州刺史王睿素遇堅無禮,堅過殺之。 〈案《王氏谱》,叡字通耀,晋太保祥伯父也。 吴录曰:叡先与坚共击零、桂贼,以坚武官,言颇轻之。 及叡举兵欲讨卓,素与武陵太守曹寅不相能,杨言当先杀寅。 寅惧,诈作案行使者光禄大夫温毅檄,移坚,说叡罪过,令收行刑讫,以状上。 坚即承檄勒兵袭叡。 叡闻兵至,登楼望之,遣问欲何为,坚前部答曰:「兵久战劳苦,所得赏,不足以为衣服,诣使君更乞资直耳。 」叡曰:「刺史岂有所吝? 」便开库藏,使自入视之,知有所遗不。 兵进及楼下,叡见坚,惊曰:「兵自求赏,孙府君何以在其中? 」坚曰:「被使者檄诛君。 」叡曰:「我何罪? 」坚曰:「坐无所知。 」叡穷迫,刮金饮之而死。〉 比至南陽,眾數萬人。 南陽太守張咨聞軍至,晏然自若。 〈《英雄记》曰:咨字子议,颍川人,亦知名。 《献帝春秋》曰:袁术表坚假中郎将。 坚到南阳,移檄太守请军粮。 咨以问纲纪,纲纪曰:「坚邻郡二千石,不应调发。 」咨遂不与。〉 堅以牛酒禮咨,咨明日亦答詣堅。 酒酣,長沙主簿入白堅:「前移南陽,而道路不治,軍資不具,請收主簿推問意故。 」咨大懼欲去,兵陳四周不得出。 有頃,主簿復入白堅:「南陽太守稽停義兵,使賊不時討,請收出案軍法從事。 」便牽咨於軍門斬之。 郡中震慄,無求不獲。 〈吴历曰:初坚至南阳,咨既不给军粮,又不肯见坚。 坚欲进兵,恐有后患,乃诈得急疾,举军震惶,迎呼巫医,祷祀山川。 遣所亲人说咨,言病困,欲以兵付咨。 咨闻之,心利其兵,即将步骑五六百人诣营省坚。 坚卧与相见。 无何,卒然而起,按剑骂咨,遂执斩之。 此语与本传不同。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
前到魯陽,與袁術相見。 術表堅行破虜將軍,領豫州刺史。 遂治兵於魯陽城。 當進軍討卓,遣長史公仇稱將兵從事還州督促軍糧。 施帳幔於城東門外,祖道送稱,官屬並會。 卓遣步騎數萬人逆堅,輕騎數十先到。 堅方行酒談笑,敕部曲整頓行陳,無得妄動。 後騎漸益,堅徐罷坐,導引入城。 乃謂左右曰:「向堅所以不即起者,恐兵相蹈藉,諸君不得入耳。 」卓兵見堅士眾甚整,不敢攻城,乃引還。 〈《英雄记》曰:初坚讨董卓,到梁县之阳人。 卓亦遣兵步骑五千迎之,陈郡太守胡轸为大督护,吕布为骑督,其餘步骑将校都督者甚众。 轸字文才,性急,预宣言曰:「今此行也,要当斩一青绶,乃整齐耳。 」诸将闻而恶之。 军到广成,去阳人城数十里。 日暮,士马疲极,当止宿,又本受卓节度宿广成,秣马饮食,以夜进兵,投晓攻城。 诸将恶惮轸,欲贼败其事,布等宣言「阳人城中贼已走,当追寻之; 不然失之矣」,便夜进军。 城中守备甚设,不可掩袭。 於是吏士饥渴,人马甚疲,且夜至,又无堑垒。 释甲休息,而布又宣言相惊,云「城中贼出来」。 军众扰乱奔走,皆弃甲,失鞍马。 行十餘里,定无贼,会天明,便还,拾取兵器,欲进攻城。 城守已固,穿堑已深,轸等不能攻而还。〉 堅移屯梁東,大為卓軍所攻,堅與數十騎潰圍而出。 堅常著赤罽幘,乃脫幘令親近將祖茂著之。 卓騎爭逐茂,故堅從間道得免。 茂困迫,下馬,以幘冠塚閒燒柱,因伏草中。 卓騎望見,圍繞數重,定近覺是柱,乃去。 堅復相收兵,合戰於陽人,大破卓軍,梟其都督華雄等。 是時,或間堅於術,術懷疑,不運軍糧。 〈江表传曰:或谓术曰:「坚若得洛,不可复制,此为除狼而得虎也」,故术疑之。〉 陽人去魯陽百餘里,堅夜馳見術,畫地計校,曰:「所以出身不顧,上為國家討賊,下慰將軍家門之私仇。 堅與卓非有骨肉之怨也,而將軍受譖潤之言,還相嫌疑!」 〈《江表传》载坚语曰:「大勋垂捷而军粮不继,此吴起所以叹泣於西河,乐毅所以遗恨於垂成也。 原将军深思之。」〉 術踧踖,即調發軍糧。 堅還屯。 卓憚堅猛壯,乃遣將軍李傕等來求和親。 令堅列疏子弟任刺史、郡守者,許表用之。 堅曰:「卓逆天無道,蕩覆王室。 今不夷汝三族,懸示四海,則吾死不瞑目。 豈將與乃和親邪? 」復進軍大谷。 拒雒九十里。 〈山阳公载记曰:卓谓长史刘艾曰:「关东军败数矣,皆畏孤,无能为也。 惟孙坚小戆,颇能用人,当语诸将,使知忌之。 孤昔与周慎西征,慎围边、韩於金城。 孤语张温,求引所将兵为慎作后驻。 温不听。 孤时上言其形势,知慎必不克。 台今有本末。 事未报,温又使孤讨先零叛羌,以为西方可一时荡定。 孤皆知其不然而不得止,遂行,留别部司马刘靖将步骑四千屯安定,以为声势。 叛羌便还,欲截归道,孤小击辄开,畏安定有兵故也。 虏谓安定当数万人,不知但靖也。 时又上章言状,而孙坚随周慎行,谓慎求将万兵造金城,使慎以二万作后驻,边、韩城中无宿谷,当於外运,畏慎大兵,不敢轻与坚战,而坚兵足以断其运道,兒曹用必还羌谷中,凉州或能定也。 温既不能用孤,慎又不用坚,自攻金城,坏其外垣,驰使语温,自以克在旦夕,温时亦自以计中也。 而渡辽兒果断 (蔡园) 〔葵园〕,慎弃辎重走,果如孤策。 台以此封孤都乡侯。 坚以佐军司马,所见与人同,自为可耳。 」艾曰:「坚虽时见计,故自不如李傕、郭汜。 闻在美阳亭北,将千骑步与虏合,殆死,亡失印绶,此不为能也。 」卓曰:「坚时乌合义从,兵不如虏精,且战有利钝。 但当论山东大势,终无所至耳。 」艾曰:「山东兒驱略百姓,以作寇逆,其锋不如人,坚甲利兵强弩之用又不如人,亦安得久? 」卓曰:「然,但杀二袁、刘表、孙坚,天下自服从孤耳。」〉 卓尋徙都西入關,焚燒雒邑。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
堅乃前入至雒,修諸陵,平塞卓所發掘。 〈江表传曰:旧京空虚,数百里中无烟火。 坚前入城,惆怅流涕。 吴书曰:坚入洛,扫除汉宗庙,祠以太牢。 坚军城南甄官井上,旦有五色气,举军惊怪,莫有敢汲。 坚令人入井,探得汉传国玺,文曰「受命于天,既寿永昌」,方圜四寸,上纽交五龙,上一角缺。 初,黄门张让等作乱,劫天子出奔,左右分散,掌玺者以投井中。 《山阳公载记》曰:袁术将僭号,闻坚得传国玺,乃拘坚夫人而夺之。 江表传曰:案汉献帝起居注云「天子从河上还,得六玺於阁上」,又太康之初孙皓送金玺六枚,无有玉,明其伪也。 虞喜《志林》曰:天子六玺者,文曰「皇帝之玺」、「皇帝行玺」、「皇帝信玺」、「天子之玺」、「天子行玺」、「天子信玺」。 此六玺所封事异,故文字不同。 《献帝起注》云「从河上还,得六玉玺於阁上」,此之谓也。 传国玺者,乃汉高祖所佩秦皇帝玺,世世传受,号曰传国玺。 案传国玺不在六玺之数,安得总其说乎? 应氏《汉官》、皇甫《世纪》,其论六玺,文义皆符。 汉宫传国玺,文曰「受命于天,既寿且康」。 「且康」「永昌」,二字为错,未知两家何者为得。 金玉之精,率有光气,加以神器秘宝,辉耀益彰,盖一代之奇观,将来之异闻,而以不解之故,强谓之伪,不亦诬乎! 陈寿为破虏传亦除此说,俱惑《起居注》,不知六玺殊名,与传国为七者也。 吴时无能刻玉,故天子以金为玺。 玺虽以金,於文不异。 吴降而送玺者送天子六玺,曩所得玉玺,乃古人遗印,不可施用。 天子之玺,今以无有为难,不通其义者耳。 臣松之以为孙坚於兴义之中最有忠烈之称,若得汉神器而潜匿不言,此为阴怀异志,岂所谓忠臣者乎? 吴史欲以为国华,而不知损坚之令德。 如其果然,以传子孙,纵非六玺之数,要非常人所畜,孙皓之降,亦不得但送六玺,而宝藏传国也。 受命于天,奚取於归命之堂,若如喜言,则此玺今尚在孙门。 匹夫怀璧,犹曰有罪,而况斯物哉!〉 訖,引軍還,住魯陽。 〈吴录曰:是时关东州郡,务相兼并以自强大。 袁绍遣会稽周喁为豫州刺史,来袭取州。 坚慨然叹曰:「同举义兵,将救社稷。 逆贼垂破而各若此,吾当谁与戮力乎! 」言发涕下。 喁字仁明,周昕之弟也。 《会稽典录》曰:初曹公兴义兵,遣人要喁,喁即收合兵众,得二千人,从公征伐,以为军师。 后与坚争豫州,屡战失利。 会次兄九江太守昂为袁术所攻,喁往助之。 军败,还乡里,为许贡所害。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
初平三年,術使堅征荊州,擊劉表。 表遣黃祖逆於樊、鄧之間。 堅擊破之,追渡漢水,遂圍襄陽,單馬行峴山,為祖軍士所射殺。 〈《典略》曰; 坚悉其众攻表,表闭门,夜遣将黄祖潜出发兵。 祖将兵欲还,坚逆与战。 祖败走,窜岘山中。 坚乘胜夜追祖,祖部兵从竹木间暗射坚,杀之。 吴录曰:坚时年三十七。 英雄记曰:坚以初平四年正月七日死。 又云:刘表将吕公将兵缘山向坚,坚轻骑寻山讨公。 公兵下石。 中坚头,应时脑出物故。 其不同如此也。〉 兄子賁,帥將士眾就術。 術復表賁為豫州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
堅四子:策、權、翊、匡。 權既稱尊號,謚堅曰武烈皇帝。 〈吴录曰:尊坚庙曰始祖,墓曰高陵。 志林曰:坚有五子:策、权、翊、匡,吴氏所生; 少子朗,庶生也,一名仁。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
策字伯符。 堅初興義兵,策將母徙居舒。 與周瑜相友,收合士大夫,江、淮間人咸向之。 〈江表传曰:坚为硃俊所表,为佐军,留家著寿春。 策年十餘岁,已交结知名,声誉发闻。 有周瑜者,与策同年,亦英达夙成,闻策声闻,自舒来造焉。 便推结分好,义同断金,劝策徙居舒,策从之。〉 堅薨,還葬曲阿。 已乃渡江居江都。 〈魏书曰:策当嗣侯,让与弟匡。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
壽春,術已據之,繇乃渡江治曲阿。 時吳景尚在丹楊,策從兄賁又為丹揚都尉,繇至,皆迫逐之。 景、賁退捨歷陽。 繇遣樊能、于麋東屯橫江津,張英屯當利口,以距術。 術自用故吏琅邪惠衢為揚州刺史,更以景為督軍中郎將,與賁共將兵擊英等,連年不克。 策乃說術,乞助景等平定江東。 〈江表传曰:策说术云:「家有旧恩在东,原助舅讨横江; 横江拔,因投本土召募,可得三万兵,以佐明使君匡济汉室。 」术知其恨,而以刘繇据曲阿,王朗在会稽,谓策未必能定,故许之。〉 術表策為折沖校尉,行殄寇將軍,兵財千餘,騎數十匹,賓客願從者數百人。 比至歷陽,眾五六千。 策母先自曲阿徙於歷陽,策又徙母阜陵,渡江轉鬥,所向皆破。 莫敢當其鋒,而軍令整肅,百姓懷之。 〈江表传曰:策渡江攻繇牛渚营,尽得邸阁粮谷、战具,是岁兴平二年也。 时彭城相薛礼、下邳相笮融依繇为盟主,礼据秣陵城,融屯县南。 策先攻融,融出兵交战,斩首五百餘级,融即闭门不敢动。 因渡江攻礼,礼突走,而樊能、于麋等复合众袭夺牛渚屯。 策闻之,还攻破能等,获男女万餘人。 复下攻融,为流矢所中,伤股,不能乘马,因自舆还牛渚营。 或叛告融曰:「孙郎被箭已死。 」融大喜,即遣将于兹乡策。 策遣步骑数百挑战,设伏於后,贼出击之,锋刃未接而伪走,贼追入伏中,乃大破之,斩首千餘级。 策因往到融营下,令左右大呼曰:「孙郎竟云何! 」贼於是惊怖夜遁。 融闻策尚在,更深沟高垒,缮治守备。 策以融所屯地势险固,乃舍去,攻破繇别将於海陵,转攻湖孰、江乘,皆下之。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
策為人,美姿顔,好笑語,性闊達聽受,善於用人。 是以士民見者,莫不盡心,樂為致死。 劉繇棄軍遁逃,諸郡守皆捐城郭奔走。 〈江表传曰:策时年少,虽有位号,而士民皆呼为孙郎。 百姓闻孙郎至,皆失魂魄; 长吏委城郭,窜伏山草。 及至,军士奉令,不敢虏略,鸡犬菜茹,一无所犯,民乃大悦,竞以牛酒诣军。 刘繇既走,策入曲阿劳赐将士,遣将陈宝诣阜陵迎母及弟。 发恩布令,告诸县:「其刘繇、笮融等故乡部曲来降首者,一无所问; 乐从军者,一身行,复除门户; 不乐者,勿强也。 」旬日之间,四面云集,得见兵二万餘人,马千餘匹,威震江东,形势转盛。〉 吳人嚴白虎等眾各萬餘人,處處屯聚。 吳景等欲先擊破虎等,乃至會稽。 策曰:「虎等群盜,非有大志,此成禽耳。 」遂引兵渡浙江,據會稽,屠東冶,乃攻破虎等。 〈《吴录》曰:时有乌程邹他、钱铜及前合浦太守嘉兴王晟等,各聚众万餘或数千。 引兵扑讨,皆攻破之。 策母吴氏曰:「晟与汝父有升堂见妻之分,今其诸子兄弟皆已枭夷,独餘一老翁,何足复惮乎? 」乃舍之,餘咸族诛。 策自讨虎,虎高垒坚守,使其弟舆请和。 许之。 舆请独与策会面约。 既会,策引白刃斫席,舆体动,策笑曰:「闻卿能坐跃,剿捷不常,聊戏卿耳! 」舆曰:「我见刃乃然。 」策知其无能也,乃以手戟投之,立死。 舆有勇力,虎众以其死也,甚惧。 进攻破之。 虎奔餘杭,投许昭於虏中。 程普请击昭,策曰:「许昭有义於旧君,有诚於故友,此丈夫之志也。 」乃舍之。 臣松之案:许昭有义於旧君,谓济盛宪也,事见后注。 有诚於故友,则受严白虎也。〉 盡更置長吏,策自領會稽太守,復以吳景為丹楊太守,以孫賁為豫章太守,分豫章為廬陵郡,以賁弟輔為廬陵太守,丹揚朱治為吳郡太守。 彭城張昭、廣陵張紘、秦松、陳端等,為謀主。 〈江表传曰:策遣奉正都尉刘由、五官掾高承奉章诣许,拜献方物。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
時袁術僭號,策以書責而絕之。 〈《吴录》载策使张纮为书曰:「盖上天垂司过之星,圣王建敢谏之鼓,设非谬之备,急箴阙之言,何哉? 凡有所长,必有所短也。 去冬传有大计,无不悚惧; 旋知供备贡献,万夫解惑。 顷闻建议,复欲追遵前图,即事之期,便有定月。 益使怃然,想是流妄; 设其必尔,民何望乎? 曩日之举义兵也,天下之士所以响应者,董卓擅废置,害太后、弘农王,略烝宫人,发掘园陵,暴逆至此,故诸州郡雄豪闻声慕义。 神武外振,卓遂内歼。 元恶既毙,幼主东顾,俾保傅宣命,欲令诸军振旅, (於) 河北通谋黑山,曹操放毒东徐,刘表称乱南荆,公孙瓚炰烋北幽,刘繇决力江浒,刘备争盟淮隅,是以未获承命櫜弓戢戈也。 今备、繇既破,操等饥馁,谓当与天下合谋,以诛丑类。 舍而不图,有自取之志,非海内所望,一也。 昔成汤伐桀,称有夏多罪; 武王伐纣,曰殷有罪罚重哉。 此二王者,虽有圣德,宜当君世; 如使不遭其时,亦无繇兴矣。 幼主非有恶於天下,徒以春秋尚少,胁於强臣,若无过而夺之,惧未合於汤、武之事,二也。 卓虽狂狡,至废主自与,亦犹未也,而天下闻其桀虐,攘臂同心而疾之,以中土希战之兵,当边地劲悍之虏,所以斯须游魂也。 今四方之人,皆玩敌而便战斗矣,可得而胜者,以彼乱而我治,彼逆而我顺也。 见当世之纷若,欲大举以临之,適足趣祸,三也。 天下神器,不可虚干,必须天赞与人力也。 殷汤有白鸠之祥,周武有赤乌之瑞,汉高有星聚之符,世祖有神光之徵,皆因民困悴於桀、纣之政,毒苦於秦、莽之役,故能芟去无道,致成其志。 今天下非患於幼主,未见受命之应验,而欲一旦卒然登即尊号,未之或有,四也。 天子之贵,四海之富,谁不欲焉? 义不可,势不得耳。 陈胜、项籍、王莽、公孙述之徒,皆南面称孤,莫之能济。 帝王之位,不可横冀,五也。 幼主岐嶷,若除其偪,去其鲠,必成中兴之业。 夫致主於周成之盛,自受旦、奭之美,此诚所望於尊明也。 纵使幼主有他改异,犹望推宗室之谱属,论近亲之贤良,以绍刘统,以固汉宗。 皆所以书功金石,图形丹青,流庆无穷,垂声管纮。 舍而不为,为其难者,想明明之素,必所不忍,六也。 五世为相,权之重,势之盛,天下莫得而比焉。 忠贞者必曰宜夙夜思惟,所以扶国家之踬顿,念社稷之危殆,以奉祖考之志,以报汉室之恩。 其忽履道之节而强进取之欲者,将曰天下之人非家吏则门生也,孰不从我? 四方之敌非吾匹则吾役也,谁能违我? 盍乘累世之势,起而取之哉? 二者殊数,不可不详察,七也。 所贵於圣哲者,以其审於机宜,慎於举措。 若难图之事,难保之势,以激群敌之气,以生众人之心,公义故不可,私计又不利,明哲不处,八也。 世人多惑於图纬而牵非类,比合文字以悦所事,苟以阿上惑众,终有后悔者,自往迄今,未尝无之,不可不深择而熟思,九也。 九者,尊明所见之餘耳,庶备起予,补所遗忘。 忠言逆耳,幸留神听! 」《典略》云张昭之辞。 臣松之以为张昭虽名重,然不如纮之文也,此书必纮所作。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
後術死,長史楊弘、大將張勳等將其眾欲就策,廬江太守劉勳要擊,悉虜之,收其珍寶以歸。 策聞之,偽與勳好盟。 勳新得術眾,時豫章上繚宗民萬餘家在江東。 策勸勳攻取之。 勳既行,策輕軍晨夜襲拔廬江,勳眾盡降,勳獨與麾下數百人自歸曹公。 〈江表传曰:策被诏敕,与司空曹公、卫将军董承、益州牧刘璋等并力讨袁术、刘表。 军严当进,会术死,术从弟胤、女婿黄猗等畏惧曹公,不敢守寿春,乃共舁术棺柩,扶其妻子及部曲男女,就刘勋於皖城。 勋粮食少,无以相振,乃遣从弟偕告籴於豫章太守华歆。 歆郡素少谷,遣吏将偕就海昏上缭,使诸宗帅共出三万斛米以与偕。 偕往历月,才得数千斛。 偕乃报勋,具说形状,使勋来袭取之。 勋得偕书,使潜军到海昏邑下。 宗帅知之,空壁逃匿,勋了无所得。 时策西讨黄祖,行及石城,闻勋轻身诣海昏,便分遣从兄贲、辅率八千人於彭泽待勋,自与周瑜率二万人步袭皖城,即克之,得术百工及鼓吹部曲三万餘人,并术、勋妻子。 表用汝南李术为庐江太守,给兵三千人以守皖,皆徙所得人东诣吴。 贲、辅又於彭泽破勋。 勋走入楚江,从寻阳步上到置马亭,闻策等已克皖,乃投西塞。 至沂,筑垒自守,告急於刘表,求救於黄祖。 祖遣太子射船军五千人助勋。 策复就攻,大破勋。 勋与偕北归曹公,射亦遁走。 策收得勋兵二千餘人,船千艘,遂前进夏口攻黄祖。 时刘表遣从子虎、南阳韩晞将长矛五千,来为黄祖前锋。 策与战,大破之。 吴录载策表曰:「臣讨黄祖,以十二月八日到祖所屯沙羡县。 刘表遣将助祖,并来趣臣。 臣以十一日平旦部所领江夏太守行建威中郎将周瑜、领桂阳太守行征虏中郎将吕范、领零陵太守行荡寇中郎将程普、行奉业校尉孙权、行先登校尉韩当、行武锋校尉黄盖等同时俱进。 身跨马栎陈,手击急鼓,以齐战势。 吏士奋激,踊跃百倍,心精意果,各竞用命。 越渡重堑,迅疾若飞。 火放上风,兵激烟下,弓弩并发,流矢雨集,日加辰时,祖乃溃烂。 锋刃所截,猋火所焚,前无生寇,惟祖迸走。 获其妻息男女七人,斩虎、 (狼) 韩晞已下二万餘级,其赴水溺者一万餘口,船六千餘艘,财物山积。 虽表未禽,祖宿狡猾,为表腹心,出作爪牙,表之鸱张,以祖气息,而祖家属部曲,扫地无餘,表孤特之虏,成鬼行尸。 诚皆圣朝神武远振,臣讨有罪,得效微勤。」〉 是時袁紹方強,而策並江東,曹公力未能逞,且欲撫之。 〈吴历曰:曹公闻策平定江南,意甚难之,常呼「猘兒难与争锋也」。〉 乃以弟女配策小弟匡,又為子彰取賁女,皆禮辟策弟權、翊,又命揚州刺史嚴象舉權茂才。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
先是,策殺貢,貢小子與客亡匿江邊。 策單騎出,卒與客遇,客擊傷策。 〈江表传曰:广陵太守陈登治射阳,登即瑀之从兄子也。 策前西征,登阴复遣间使,以印绶与严白虎餘党,图为后害,以报瑀见破之辱。 策归,复讨登。 军到丹徒,须待运粮。 策性好猎,将步骑数出。 策驱驰逐鹿,所乘马精骏,从骑绝不能及。 初,吴郡太守许贡上表於汉帝曰:「孙策骁雄,与项籍相似,宜加贵宠,召还京邑。 若被诏不得不还,若放於外必作世患。 」策候吏得贡表,以示策。 策请贡相见,以责让贡。 贡辞无表,策即令武士绞杀之。 贡奴客潜民间,欲为贡报雠。 猎日,卒有三人即贡客也。 策问:「尔等何人? 」答云:「是韩当兵,在此射鹿耳。 」策曰:「当兵吾皆识之,未尝见汝等。 」因射一人,应弦而倒。 餘二人怖急,便举弓射策,中颊。 后骑寻至,皆刺杀之。 《九州春秋》曰:策闻曹公北征柳城,悉起江南之众,自号大司马,将北袭许,恃其勇,行不设备,故及於难。 孙盛《异同评》曰:凡此数书,各有所失。 孙策虽威行江外,略有六郡,然黄祖乘其上流,陈登间其心腹,且深险强宗,未尽归复,曹、袁虎争,势倾山海,策岂暇远师汝、颍,而迁帝於吴、越哉? 斯盖庸人之所鉴见,况策达於事势者乎? 又案袁绍以建安五年至黎阳,而策以四月遇害,而志云策闻曹公与绍相拒於官渡,谬矣。 伐登之言,为有证也。 又江表传说策悉识韩当军士,疑此为诈,便射杀一人。 夫三军将士或有新附,策为大将,何能悉识? 以所不识,便射杀之,非其论也,又策见杀在五年,柳城之役在十二年,《九州春秋》乖错尤甚矣。 臣松之案:《傅子》亦云曹公征柳城,将袭许。 记述若斯,何其疏哉! 然孙盛所讥,未为悉是。 黄祖始被策破,魂气未反, (但) 刘表君臣本无兼并之志,虽在上流,何办规拟吴会? 策之此举,理应先图陈登,但举兵所在,不止登而已。 于时强宗骁帅,祖郎、严虎之徒,禽灭已尽,所餘山越,盖何足虑? 然则策之所规,未可谓之不暇也。 若使策志获从,大权在手,淮、泗之间,所在皆可都,何必毕志江外,其当迁帝於扬、越哉? 案 〈魏武纪〉 ,武帝以建安四年已出屯官渡,乃策未死之前,久与袁绍交兵,则《国志》所云不为谬也。 许贡客。 无闻之小人,而能感识恩遇,临义忘生,卒然奋发,有侔古烈矣。 诗云:「君子有徽猷,小人与属。 」贡客其有焉。〉 創甚,請張昭等謂曰:「中國方亂,夫以吳、越之眾,三江之固,足以觀成敗。 公等善相吾弟! 」呼權佩以印綬,謂曰:「舉江東之眾,決機於兩陳 (陣) 之間,與天下爭衡,卿不如我。 舉賢任能,各盡其心,以保江東,我不如卿。 」至夜卒,時年二十六。 〈吴历曰:策既被创,医言可治,当好自将护,百日勿动。 策引镜自照,谓左右曰:「面如此,尚可复建功立事乎? 」椎几大奋,创皆分裂,其夜卒。 《搜神记》曰:策既杀于吉,每独坐,彷彿见吉在左右,意深恶之,颇有失常。 后治创方差,而引镜自照,见吉在镜中,顾而弗见,如是再三,因扑镜大叫,创皆崩裂,须臾而死。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
權稱尊號,追謚策曰長沙桓王,封子紹為吳侯,後改封上虞侯。 紹卒,子奉嗣。 孫皓時,訛言謂奉當立,誅死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
作者評論
(No translation available)
18
評曰:「孫堅勇摯剛毅,孤微發跡,導溫戮卓,山陵杜塞,有忠壯之烈。 策英氣傑濟,猛銳冠世,覽奇取異,志陵中夏。 然皆輕佻果躁,隕身致敗。 且割據江東,策之基兆也。 而權尊祟未至,子止侯爵,於義儉矣。」 〈孫盛曰:孫氏兄弟皆明略絕群。 創基立事,策之由也,自臨終之日,顧命委權。 夫意氣之間,猶有刎頸,況天倫之篤愛,豪達之英鑑,豈吝名號於既往,違本情之至實哉? 抑將遠思虛盈之數,而慎其名器者乎? 夫正本定名,為國之大防; 杜絕疑貳,消釁之良謨。 是故魯隱矜義,終致羽父之禍; 宋宣懷仁,卒有殤公之哀。 皆心存小善,而不達經綸之圖; 求譽當年,而不思貽厥之謀。 可謂輕千乘之國,蹈道則未也。 孫氏因擾攘之際,得奮其縱橫之志,業非積德之基,邦無磐石之固,勢一則祿祚可終,情乖則禍亂塵起,安可不防微於未兆,慮難於將來? 壯哉! 策為首事之君,有吳開國之主; 將相在列,皆其舊也,而嗣子弱劣,析薪弗荷,奉援則魯桓、田巿之難作,崇之則與夷、子馮之禍興。 是以正名定本,使貴賤殊邈,然後國無陵肆之責,後嗣罔猜忌之嫌,群情絕異端之論,不逞杜覬覦之心; 於情雖違,於事雖儉,至於括囊遠圖,永保維城,可謂為之於其未有,治之於其未亂者也。 陳氏之評,其未達乎!〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)