1
張昭字子布,彭城人也。 少好學,善隸書,從白侯子安受《左氏春秋》,博覽眾書,與琅邪趙昱、東海王朗俱發名友善。 弱冠察孝廉,不就。 與朗共論舊君諱事,州裡才士陳琳等皆稱善之。 〈时汝南主簿应劭议宜为旧君讳,论者皆互有异同,事在《风俗通》。 昭著论曰:“客有见大国之议,士君子之论,云起元建武已来,旧君名讳五十六人,以为后生不得协也。 取乎经论,譬诸行事,义高辞丽,甚可嘉羡。 愚意褊浅,窃有疑焉。 盖乾坤剖分,万物定形,肇有父子君臣之经。 故圣人顺天之性,制礼尚敬,在三之义,君实食之,在丧之哀,君亲临之,厚莫重焉,恩莫大焉,诚臣子所尊仰,万夫所天恃,焉得而同之哉? 然亲亲有衰,尊尊有杀,故礼服上不尽高祖,下不尽玄孙。 又传记四世而缌麻,服之穷也; 五世袒免,降杀同姓也; 六世而亲属竭矣。 又曲礼有不逮事之义则不讳,不讳者,盖名之谓,属绝之义,不拘於协,况乃古君五十六哉! 邾子会盟,季友来归,不称其名,咸书字者,是时鲁人嘉之也。 何解臣子为君父讳乎? 周穆王讳满,至定王时有王孙满者,其为大夫,是臣协君也。 又厉王讳胡,及庄王之子名胡,其比众多。 夫类事建议,经有明据,传有徵案,然后进攻退守,万无奔北,垂示百世,永无咎失。 今应劭虽上尊旧君之名,而下无所断齐,犹归之疑云。 曲礼之篇,疑事无质,观省上下,阙义自证,文辞可为,倡而不法,将来何观? 言声一放,犹拾瀋也,过辞在前,悔其何追! ”〉 刺史陶謙舉茂才,不應,謙以為輕己,遂見拘執。 昱傾身營救,方以得免。 漢末大亂,徐方士民多避難揚土,昭皆南渡江。 孫策創業,命昭為長史、撫軍中郎將,升堂拜母,如比肩之舊,文武之事,一以委昭。 〈吴书曰:策得昭甚悦,谓曰:“吾方有事四方,以士人贤者上,吾於子不得轻矣。 ”乃上为校尉,待以师友之礼。〉 昭每得北方士大夫書疏,專歸美於昭,昭欲嘿而不宣則懼有私,宣之則恐非宜,進退不安。 策聞之,歡笑曰:"昔管仲相齊,一則仲父,二則仲父,而桓公為霸者宗。 今子布賢,我能用之,其功名獨不在我乎!",
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
策臨亡,以弟權托昭,昭率群僚立而輔之。 〈吴历曰:策谓昭曰:“若仲谋不任事者,君便自取之。 正复不克捷,缓步西归,亦无所虑。 ”〉 上表漢室,下移屬城,中外將校,各令奉職,權悲感未視事,昭謂權曰:"夫為人後者,貴能負荷先軌,克昌堂構,以成勳業也。 方今天下鼎沸,群盜滿山,孝廉何得寢伏哀戚,肆匹夫之情哉? "乃身自扶權上馬,陳兵而出,然後眾心知有所歸。 昭復為權長史,授任如前。 〈吴书曰:是时天下分裂,擅命者众。 孙策莅事日浅,恩泽未洽,一旦倾陨,士民狼狈,颇有同异。 及昭辅权,绥抚百姓,诸侯宾旅寄寓之士,得用自安。 权每出征,留昭镇守,领幕府事。 后黄巾贼起,昭讨平之。 权征合肥,命昭别讨匡琦,又督领诸将,攻破豫章贼率周凤等於南城。 自此希复将帅,常在左右,为谋谟臣。 权以昭旧臣,待遇尤重。〉 後劉備表權行車騎將軍,昭為軍師。 權每田獵,常乘馬射虎,虎常突前攀持馬鞍。 昭變色而前曰:"將軍何有當爾?夫為人君者,謂能駕御英雄,驅使群賢,豈謂馳逐於原野,校勇於猛獸者乎? 如有一旦之患,奈天下笑何?"權謝昭曰:"年少慮事不遠,以此慚君。 "然猶不能已,乃作射虎車,為方目,間不置蓋,一人為御,自於中射之。 時有逸群之獸,輒復犯車,而權每手擊以為樂。 昭雖諫爭,常笑而不答。 魏黃初二年,遣使者邢貞拜權為吳王。 貞入門,不下車。 昭謂貞曰:"夫禮無不敬,故法無不行。 而君敢自尊大,豈以江南寡弱,無方寸之刃故乎! "貞即遽下車。 拜昭為綏遠將軍,封由拳侯。 〈吴录曰:昭与孙绍、滕胤、郑礼等,采周、汉,撰定朝仪。〉 權於武昌,臨釣台,飲酒大醉。 權使人以水灑群臣曰:"今日酣飲,惟醉墮台中,乃當止耳。 "昭正色不言,出外車中坐。 權遣人呼昭還,謂曰:"為共作樂耳,公何為怒乎? "昭對曰:"昔紂為糟丘酒池長夜之飲,當時亦以為樂,不以為惡也。 "權默然。 有慚色,遂罷酒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
初,權當置丞相,眾議歸昭。 權曰:"方今多事,職統者責重,非所以優之也。 "後孫邵卒,百寮復舉昭,權曰:"孤豈為子布有愛乎?領丞相事煩,而此公性剛,所言不從,怨咎將興,非所以益之也。 "乃用顧雍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
權既稱尊號,昭以老病,上還官位及所統領。 〈江表传曰:权既即尊位,请会百官,归功周瑜。 昭举笏欲褒赞功德,未及言,权曰:“如张公之计,今已乞食矣。 ”昭大惭,伏地流汗。 昭忠謇亮直,有大臣节,权敬重之,然所以不相昭者,盖以昔駮周瑜、鲁肃等议为非也。 臣松之以为张昭劝迎曹公,所存岂不远乎? 夫其扬休正色,委质孙氏,诚以厄运初遘,涂炭方始,自策及权,才略足辅,是以尽诚匡弼,以成其业,上籓汉室,下保民物; 鼎峙之计,本非其志也。 曹公仗顺而起,功以义立,冀以清一诸华,拓平荆郢,大定之机,在於此会。 若使昭议获从,则六合为一,岂有兵连祸结,遂为战国之弊哉! 虽无功於孙氏,有大当於天下矣。 昔窦融归汉,与国升降; 张鲁降魏,赏延于世。 况权举全吴,望风顺服,宠灵之厚,其可测量哉! 然则昭为人谋,岂不忠且正乎!〉 更拜輔吳將軍,班亞三司,改封婁侯,食邑萬戶。 在裡宅無事,乃著《春秋左氏傳》解及《論語》注。 權嘗問衛尉嚴畯:"寧念小時所暗書不? "畯因誦《孝經》"仲尼居"。 昭曰:"嚴畯鄙生,臣請為陛下誦之。 "乃誦"君子之事上",鹹以昭為知所誦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
昭每朝見,辭氣壯厲,義形於色,曾以直言逆旨,中不進見。 後蜀使來,稱蜀德美,而群臣莫拒,權歎曰:"使張公在坐,彼不折則廢,安復自誇乎?"明日,遣中使勞問,因請見昭。 昭避席謝,權跪止之。 昭坐定,仰曰:"昔太后、桓王不以老臣屬陛下,而以陛下屬老臣,是以思盡臣節,以報厚恩。 使泯沒之後,有可稱述,而意慮淺短,違逆盛旨,自分幽淪,長棄溝壑,不圖復蒙引見,得奉帷幄。 然臣愚心所以事國,志在忠益,畢命而已。 若乃變心易慮,以偷榮取容,此臣所不能也。 "權辭謝焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
權以公孫淵稱藩,遣張彌、許晏至遼東拜淵為燕王。 昭諫曰:"淵背魏懼討,遠來求援,非本志也。 若淵改圖,欲自明於魏,兩使不反,不亦取笑於天下乎?"權與相反覆,昭意彌切。 權不能堪,案刀而怒曰:"吳國士人入宮則拜孤,出宮則拜君,孤之敬君,亦為至矣,而數於眾中折孤,孤嘗恐失計。 "昭熟視權曰:"臣雖知言不用,每竭愚忠者,誠以太后臨崩,呼老臣於床下,遺詔顧命之言故在耳。 "因涕泣橫流。 權擲刀致地,與昭對泣。 然卒遣彌、晏往。 昭忿言之不用,稱疾不朝。 權恨之,土塞其門,昭又於內以土封之。 淵果殺彌,晏。 權數慰謝昭,昭固不起,權因出過其門呼昭,昭辭疾篤。 權燒其門,欲以恐之,昭更閉門戶。 權使人滅火,住門良久,昭諸子共扶昭起,權載以還宮,深自克責。 昭不得已,然後朝會。 〈习凿齿曰:张昭於是乎不臣矣! 夫臣人者,三谏不从则奉身而退,身苟不绝,何忿懟之有? 且秦穆违谏,卒霸西戎,晋文暂怒,终成大业。 遗誓以悔过见录,狐偃无怨绝之辞,君臣道泰,上下俱荣。 今权悔往之非而求昭,后益回虑降心,不远而复,是其善也。 昭为人臣,不度权得道,匡其后失,夙夜匪懈,以延来誉,乃追忿不用,归罪於君,闭户拒命,坐待焚灭,岂不悖哉!〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
昭容貌矜嚴,有威風,權常曰:"孤與張公言,不敢妄也。 "舉邦憚之。 年八十一,嘉禾五年卒。 遺令幅巾素棺,斂以時服。 權素服臨吊,謚曰文侯。 〈典略曰:余曩闻刘荆州尝自作书欲与孙伯符,以示祢正平,正平蚩之,言:“如是为欲使孙策帐下兒读之邪,将使张子布见乎? ”如正平言,以为子布之才高乎? 虽然,犹自蕴藉典雅,不可谓之无笔迹也。 加闻吴中称谓之仲父,如此,其人信一时之良幹,恨其不於嵩岳等资,而乃播殖於会稽。〉 長子承已自封侯,少子休襲爵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
侄奮
(No translation available)
9
昭弟子奮年二十,造作攻城大攻車,為步騭所薦。 昭不願曰:"妝年尚少,何為自委於軍旅乎?"奮對曰:"昔童汪死難,子奇治阿,奮實不才耳,於年不為少也。 "遂領兵為將軍,連有功效,至 (平州) 都督,封樂鄉亭侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
子承
(No translation available)
11
承字仲嗣,少以才學知名,與諸葛瑾、步騭、嚴畯相友善。 權為驃騎將軍,辟西曹掾,出為長沙西部都尉。 討平山寇,得精兵萬五千人。 後為濡須都督、奮威將軍,封都鄉侯,領部曲五千人。 承為人壯毅忠讜,能甄識人物,拔彭城蔡款、南陽謝景於孤微童幼,後並為國士,款至衛尉,景豫章太守。 〈吴录曰:款字文德,历位内外,以清贞显於当世。 后以卫尉领中书令,封留侯。 二子,条、机。 条孙皓时位至尚书令、太子少傅。 机为临川太守。 谢景事在《孙登传》。〉 又諸葛恪年少時,眾人奇其英才。 承言終敗諸葛氏者,元遜也。 勤於長進,篤於物類,凡在庶幾之流,無不造門,年六十七,赤烏七年卒,謚曰定侯。 子震嗣。 初,承喪妻,昭欲為索諸葛瑾女,承以相與有好,難之,權聞而勸焉,遂為婿。 〈臣松之案:承与诸葛瑾同以赤乌中卒,计承年小瑾四岁耳。〉 生女,權為子和納之。 權數令和修敬於承,執子婿之禮。 震諸葛恪誅時亦死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
子休
(No translation available)
13
休字叔嗣,弱冠與諸葛恪、顧譚等俱為太子登僚友,以《漢書》授登。 〈吴书曰:休进授,指摘文义,分别事物,并有章条。 每升堂宴饮,酒酣乐作,登辄降意与同欢乐。 休为人解达,登甚爱之,常在左右。〉 從中庶子轉為右弼都尉。 權常遊獵,迨幕乃歸,休上疏諫戒,權大善之,以示於昭。 及登卒後,為侍中,拜羽林都督,平三典軍事,遷揚武將軍。 為魯王霸友黨所譖,與顧譚、承俱以芍陂論功事,休、承與典軍陳恂通情,詐增其伐,並徙交州。 中書令孫弘佞偽險詖,休素所忿, 〈吴录云:弘,会稽人也。〉 弘因是譖訴,下詔書賜休死,時年四十一。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
顧雍字元歎,吳郡吳人也。 〈吴录曰:雍曾祖父奉,字季鸿,颍川太守。〉 蔡伯喈從朔方還,嘗避怨於吳,雍從學琴書。 〈江表传曰:雍从伯喈学,专一清静,敏而易教。 伯喈贵异之,谓曰:「卿必成致,今以吾名与卿。 」故雍与伯喈同名,由此也。 吴录曰:雍字元叹,言为蔡雍之所叹,因以为字焉。〉 州郡表薦,弱冠為合肥長,後轉在婁、曲阿、上虞,皆有治跡。 孫權領會稽太守,不之郡,以雍為丞,行太守事,討除寇賊,郡界寧靜,吏民歸服,數年,入為左司馬。 權為吳王,累遷大理、奉常,領尚書令,封陽遂鄉侯,拜侯還寺,而家人不知,後聞乃驚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
黃武四年,迎母於吳。 既至,權臨賀之,親拜其母於庭,公卿大臣畢會,後太子又往慶焉。 雍為人不飲酒,寡言語,舉動時當。 權嘗歎曰:「顧君不言,言必有中。 」至飲宴歡樂之際,左右恐有酒失而雍必見之,是以不敢肆情。 權亦曰:「顧公在坐,使人不樂。 」其見憚如此。 是歲,改為太常。 進封醴陵侯,代孫邵為丞相,平尚書事。 其所選用文武將吏各隨能所任,心無適莫。 時訪逮民間,及政職所宜,輒密以聞。 若見納用,則歸之於上,不用,終不宣洩。 權以此重之,然於公朝有所陳及,辭色雖順而所執者正。 權嘗咨問得失,張昭因陳聽采聞,頗以法令太稠,刑罰微重,宜有所蠲損。 權默然,顧問雍曰:「君以為何如? 」雍對曰:「臣之所聞,亦如昭所陳。 」於是權乃議獄輕刑。 〈江表传曰:灌常令中书郎诣雍,有所咨访。 若合雍意,事可施行,即与相反覆,究而论之,为设酒食。 如不合意,雍即正色改容,默然不言,无所施设,即退告。 权曰:「顾公欢悦,是事合宜也; 其不言者,是事未平也,孤当重思之。 」其见敬信如此。 江边诸将,各欲立功自效,多陈便宜,有所掩袭。 权以访雍,雍曰:「臣闻兵法戒於小利,此等所陈,欲邀功名而为其身,非为国也,陛下宜禁制。 苟不足以曜威损敌,所不宜听也。 」权从之。 军国得失,行事可不,自非面见,口未尝言之。〉 久之,呂壹、秦博為中書,典校諸官府及州郡文書。 壹等因此漸作威福,遂造作榷酤障管之利,舉罪糾奸,纖介必聞,重以深案丑誣,毀短大臣,排陷無辜,雍等皆見舉白,用被譴讓。 後壹奸罪發露,收系延尉。 雍往斷獄。 壹以囚見,雍和顏色,問其辭狀,臨出,又謂壹曰:「君意得無慾有所道? 」壹叩頭無言。 時尚書郎懷敘面詈辱壹,雍責敘曰:「官有正法,何至於此?」 〈江表传曰:权嫁从女,女顾氏甥,故请雍父子及孙谭,谭时为选曹尚书,见任贵重。 是日,权极欢。 谭醉酒,三起舞,舞不知止。 雍内怒之。 明日,召谭,诃责之曰:「君王以含垢为德,臣下以恭谨为节。 昔萧何、吴汉并有大功,何每见高帝,似不能言; 汉奉光武,亦信恪勤。 汝之於国,宁有汗马之劳,可书之事邪? 但阶门户之资,遂见宠任耳,何有舞不复知止? 虽为酒后,亦由恃恩忘敬,谦虚不足。 损吾家者必尔也。 」因背向壁卧,谭立过一时,乃见遣。 徐众评曰:雍不以吕壹见毁之故,而和颜悦色,诚长者矣。 然开引其意,问所欲道,此非也。 壹奸险乱法,毁伤忠贤,吴国寒心,自太子登、陆逊已下,切谏不能得,是以潘濬欲因会手剑之,以除国患,疾恶忠主,义形於色,而今乃发起令言。 若壹称枉邪,不申理,则非录狱本旨; 若承辞而奏之,吴主傥以敬丞相所言,而复原宥,伯言、承明不当悲慨哉! 怀叙本无私恨,无所为嫌,故詈辱之,疾恶意耳,恶不仁者,其为仁也。 季武子死,曾点倚其门而歌; 子晳创发,子产催令自裁。 以此言之,雍不当责怀叙也。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
子邵
(No translation available)
17
邵字孝則,博覽書傳,好樂人倫。 少與舅陸績齊名,而陸遜、張敦、卜靜等皆亞焉。 〈吴录曰:敦字叔方,静字玄风,并吴郡人。 敦德量渊懿,清虚淡泊,又善文辞。 孙权为车骑将军,辟西曹掾,转主簿,出补海昬令,甚有惠化,年三十二卒。 卜静终於剡令。〉 自州郡庶幾及四方人士,往來相見,或言議而去,或結厚而別,風聲流聞,遠近稱之。 權妻以策女。 年二十七,起家為豫章太守。 下車祀先賢徐孺子之墓。 優待其後。 禁其淫祀非禮之祭者。 小吏資質佳者,輒令就學,擇其先進,擢置右職,舉善以教,風化大行。 初,錢唐丁諝出於役伍,陽羨張秉生於庶民。 烏程吳粲、雲陽殷禮起乎微賤,邵皆拔而友之,為立聲譽。 秉遭大喪,親為制服結絰。 邵當之豫章,發在近路,值秉疾病,時送者百數。 邵辭賓客曰:"張仲節有疾,苦不能來別,恨不見之,暫還與訣,諸君少時相待。 "其留心下士,惟善所在,皆此類也。 諝至典軍中郎,秉雲陽太守,禮零陵太守, 〈礼子基作通语曰:礼字德嗣,弱不好弄,潜识过人。 少为郡吏,年十九,守吴县丞。 孙权为王,召除郎中。 后与张温俱使蜀,诸葛亮甚称叹之。 稍迁至零陵太守,卒官。 文士传曰:礼子基,无难督,以才学知名,著通语数十篇。 有三子。 巨字元大,有才器,初为吴偏将军,统家部曲,城夏口,吴平后,为苍梧太守。 少子祐,字庆元,吴郡太守。〉 粲太子少傅。 世以邵為知人。 在郡五年,卒官,子譚、承雲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
邵子譚
(No translation available)
19
譚字子默,弱冠與諸葛恪等為太子四友,從中庶子轉輔正都尉。 〈陆机为谭传曰:宣太子正位东宫,天子方隆训导之义,妙简俊彦,讲学左右。 时四方之杰毕集,太傅诸葛恪等雄奇盖众,而谭以清识绝伦,独见推重。 自太尉范慎、谢景、羊徽之徒,皆以秀称其名,而悉在谭下。〉 赤烏中,代恪為左節度。 〈吴书曰:谭初践官府,上疏陈事,权辍食称善,以为过於徐详。 雅性高亮,不脩意气,或以此望之。 然权鉴其能,见待甚隆,数蒙赏赐,特见召请。〉 每省簿書,未嘗下籌,徒屈指心計,盡發疑謬,下吏以此服之。 加奉車都尉。 薛綜為選曹尚書,固讓譚曰:“譚心精體密,貫道達微,才照人物,德允眾望,誠非愚臣所可越先。 ”後遂代綜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
祖父雍卒數月,拜太常,代雍平尚書事。 是時魯王霸有盛寵,與太子和齊衡,譚上疏曰:
(No translation available) (No translation available)
21
臣聞有國有家者,必明嫡庶之端,異尊卑之禮,使高下有差,階級逾邈,如此則骨肉之恩生,覬覦之望絕。 昔賈誼陳治安之計,論諸侯之勢,以為勢重,雖親必有逆節之累,勢輕,雖疏必有保全之祚。 故淮南親弟,不終饗國,失之於勢重也。 吳芮疏臣,傳祚長沙,得之於勢輕也。 昔漢文帝使慎夫人與皇后同席,袁盎退夫人之座,帝有怒色。 及盎辨上下之儀,陳人彘之戒,帝既悅怪,夫人亦悟。 今臣所陳,非有所偏,誠欲以安太子而便魯王也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
由是霸與譚有隙。 時長公主婿衛將軍全琮子寄為霸賓客,寄素傾邪,譚所不納。 先是,譚弟承與張休俱北征壽春,全琮時為大都督,與魏將王淩戰於芍陂,軍不利,魏兵乘勝陷沒五營將 (秦兒) ,軍,休、承奮擊之。 遂駐魏師。 時琮群子緒、端亦並為將,因敵既住,乃進擊之。 淩軍用退。 時論功行賞。 以為功駐敵之功大,退敵之功小。 休、承並為雜號將軍,緒、端偏裨而已。 寄父子益恨,共構會譚。 〈吴录曰:全琮父子屡言芍陂之役为典军陈恂诈增张休、顾承之功,而休、承与恂通情。 休坐系狱,权为谭故,沉吟不决,欲令谭谢而释之。 及大会,以问谭,谭不谢,而曰:“陛下,谗言其兴乎! ”江表传曰:有司奏谭诬罔大不敬,罪应大辟。 权以雍故,不致法,皆徙之。〉 譚坐徙交州,幽而發憤,著《新言》仁十篇。 其《知難篇》蓋以自悼傷也。 見流二年,年四十二,卒於交阯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
邵子承
(No translation available)
24
承字子直,嘉禾中與舅陸瑁俱以禮征。 權賜丞相雍書曰:"貴孫子直,令問休休,至與相見,過於所聞,為君嘉之。 "拜騎都尉,領羽林兵。 後為吳郡西部都尉,與諸葛恪等共平山越,別得精兵八千人,還屯軍章阬,拜昭義中郎將,入為侍中。 芍陂之役,拜奮威將軍,出領京下督。 數年,與兄譚,張休等懼徙交州,年三十七卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
諸葛瑾
(No translation available)
26
諸葛瑾字子瑜,琅邪陽都人也。 〈吴书曰:其先葛氏,本琅邪诸县人,后徙阳都。 阳都先有姓葛者,时人谓之诸葛,因以为氏。 瑾少游京师,治毛诗、尚书、左氏春秋。 遭母忧,居丧至孝,事继母恭谨,甚得人子之道。 风俗通曰:葛婴为陈涉将军,有功而诛,孝文帝追录,封其孙诸县侯,因并氏焉。 此与吴书所说不同。〉 漢末避亂江東。 值孫策卒,孫權姊婿曲阿弘咨見而異之,薦之於權,與魯肅等並見賓待。 後為權長史,轉中司馬。 建安二十年,權遣瑾使蜀通好劉備,與其弟亮俱公會相見,退無私面。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
與權談說諫喻,未嘗切愕,微見風彩,粗陳指歸。 如有未合,則捨而及他,徐復托事造端,以物類相求,於是權意往往而釋。 吳郡太守朱治,權舉將也,權曾有以望之,而素加敬,難自詰讓,忿忿不解。 瑾揣知其故,而不敢顯陳,乃乞以意私自問,遂於權前為書,泛論物理,因以己心遙往忖度之。 畢,以呈權,權喜,笑曰:“孤意解矣。 顏氏之德,使人加親,豈謂此耶? ”權又怪校尉殷模,罪至不測。 群下多為之言,權怒益甚,與相反覆,推瑾默然。 權曰:“子瑜何獨不言? ”瑾避席曰:"瑾與殷模等遭本州傾覆,生類殄盡。 棄墳墓,攜老弱,披草萊,歸聖化,在流隸之中,蒙生成之福,不能躬相督厲。 陳答萬一,至令模孤負恩惠,自陷罪戾。 臣謝過不暇,誠不敢有言。 "權聞之愴然,乃曰:"特為君赦之。"
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
虞翻以狂直流徙,惟瑾屢為之說。 翻與所親書曰:“諸葛敦仁,則天活物,比蒙清論,有以保分。 惡積罪深,見忌殷重,雖有祁老之救,德無羊舌,解釋難冀也。 ”
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
瑾為人有容貌思度,於時服其弘雅。 權亦重之,大事咨訪。 又別咨瑾曰:"近得伯言表,以為曹丕已死,毒亂之民,當望旌瓦解,而更靜然。 聞皆選用忠良,寬刑罰,布恩惠,薄賦省役,以悅民心,其患更深於操時。 孤以為不然。 操之所行,其惟殺伐小為過差,及離間人骨肉,以為酷耳。 至於御將,自古少有。 丕之於操,萬不及也。 今睿之不如丕,猶丕不如操也。 其所以務祟小惠,必以其父新死,自度衰微,恐困苦之民一朝崩沮,故強屈曲以求民心,欲以自安住耳,寧是興隆之漸邪! 聞任陳長文、曹子丹輩,或文人諸生,或宗室戚臣,寧能御雄才虎將以制天下乎? 夫威柄不專,則其事乖錯。 如昔張耳、陳餘,非不敦睦。 至於秉勢,自還相賊,乃事理使然也。 又長文之徒,昔所以能善守者,以操笮其頭,畏操威嚴,故竭心盡意,不敢為非耳。 逮丕繼業,年已長大,承操之後,以恩情加之,用能感義。 今睿幼弱,隨人東西,此曹等輩,必當因此弄巧行態,阿黨比周,各助所附。 如此之日,奸讒並起,更相陷懟,轉成嫌貳。 一爾已往,群下爭利,主幼不御。 其為敗也焉得久乎? 所以知其然者,自古至今,安有四五人把持刑柄,而不離刺轉相蹄嚙者也!強當陵弱,弱當求援,此亂亡之道也。 子瑜,卿但側耳聽之,伯言常長於計校,恐此一事小短也。" 〈臣松之以为魏明帝一时明主,政自己出,孙权此论,竟为无徵,而史载之者,将以主幼国疑,威柄不一,乱亡之形,有如权言,宜其存录以为鉴戒。 或当以虽失之於明帝,而事著於齐王,齐王之世,可不谓验乎! 不敢显斥,抑足表之微辞。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
權稱尊號,拜大將軍、左都護,領豫州牧。 及呂壹誅,權又有詔切磋瑾等,語在《權傳》。 瑾輒因事以答,辭順理正。 瑾子恪,名盛當世,權深器異之; 然瑾常嫌之,謂非保家之子,每以憂戚。 〈吴书曰:初,瑾为大将军,而弟亮为蜀丞相,二子恪、融皆典戎马,督领将帅,族弟诞又显名於魏,一门三方为冠盖,天下荣之。 谨才略虽不及弟,而德行尤纯。 妻死不改娶,有所爱妾,生子不举,其笃慎皆如此。〉 赤烏四年,年六十八卒,遣命令素棺斂以時服,事從省約。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
子融
(No translation available)
32
恪已自封侯,故弟融襲爵。 攝兵業駐公安, 〈吴书曰:融字叔长,生於宠贵,少而骄乐,学为章句,博而不精,性宽容,多技艺,数以巾褐奉朝请,后拜骑都尉。 赤乌中,诸郡出部伍,新都都尉陈表、吴郡都尉顾承各率所领人会佃毗陵,男女各数万口。 表病死,权以融代表,后代父瑾领摄。〉 部曲吏士親附之。 疆外無事,秋冬則射獵講武,春夏則延賓高會,休吏假卒,或不遠千里而造焉。 每會輒歷問賓客,各言其能,乃合榻促席,量敵選對,或有博弈,或有摴蒱,投壺弓彈,部別類分,於是甘果繼進,清酒徐行,融周流觀覽,終日不倦。 融父兄質素,雖在軍旅,身無采飾; 而融錦罽文繡,獨為奢綺。 孫權薨,徙奮威將軍。 後恪征淮南,假融節,令引軍入沔,以擊西兵。 恪既誅,遺無難督施寬就將軍施績、孫壹、全熙等取融。 融卒聞兵士至,惶懼猶豫,不能決計,兵到圍城,飲藥而死,三子皆伏誅。 〈江表传曰:先是,公安有灵鼍鸣,童谣曰:“白鼍鸣,龟背平,南郡城中可长生,守死不去义无成。 ”及恪被诛,融果刮金印龟,服之而死。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
步騭字子山,臨淮淮陰人也。 〈吴书曰:晋有大夫杨食采於步,后有步叔,与七十子师事仲尼。 秦汉之际有为将军者,以功封淮阴侯,骘其后也。〉 世亂,避難江東,單身窮困。 與廣陵衛旌同年相善,俱以種瓜自給,晝勤四體,夜誦經傳。 〈吴书曰:骘博研道艺,靡不贯览,性宽雅沈深,能降志辱身。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
會稽焦征羌,郡之豪族, 〈吴录曰:征羌名矫,尝为征羌令。〉 人客放縱。 騭與旌求食其地,懼為所侵。 乃共修刺奉瓜,以獻征羌。 征羌方在內臥,駐之移時,旌欲委去。 騭止之曰:"本所以來,畏其強也。 而今捨去,欲以為高,只結怨耳。 "良久,征羌開牖見之,身隱幾坐帳中,設席致地,坐騭、旌於牖外,旌愈恥之,騭辭色自若。 征羌作食,身享大案,殽膳重沓,以小盤飯與騭、旌,惟菜茹而已。 旌不能食,騭極飯致飽乃辭出。 旌怒騭曰:"何能忍此?"騭曰:"吾等貧賤,是以主人以貧賤遇之,固其宜也,當何所恥?" 〈吴录曰:卫旌字子旗,官至尚书。〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
孫權為討虜將軍,召騭為主記。 〈吴书曰:岁馀,骘以疾免,与琅邪诸葛瑾、彭城严畯俱游吴中,并著声名,为当时英俊。〉 除海鹽長,還辟車騎將軍東曹掾。 〈吴书曰:权为徐州牧,以骘为治中从事,举茂才。〉 建安十五年,出領鄱陽太守。 歲中,徙交州刺史、立武中郎將。 領武射吏千人,便道南行。 明年,追拜使持節、征南中郎將。 劉表所置蒼梧太守吳巨陰懷異心,外附內違。 騭降意懷誘,請與相見,因斬徇之,威聲大震。 士燮兄弟,相率供命,南土之賓,自此始也。 益州大姓雍闓等殺蜀所署太守正昂,與燮相聞,求欲內附。 騭因承製遣使宣恩撫納,由是加拜平戎將軍,封廣信侯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
延康元年,權遣呂岱代騭,騭將交州義士萬人出長沙。 會劉備東下,武陵蠻夷蠢動,權遂命騭上益陽。 備既敗績,而零、桂諸郡猶相驚擾,處處阻兵,騭周旋征討,皆平之。 黃武二年,遷右將軍、左護軍,改封臨湘侯。 五年,假節,徙屯漚口。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
權稱尊號,拜驃騎將軍,領冀州牧。 是歲,都督西陵。 代陸遜撫二境,頃以冀州在蜀分,解牧職。 時權太子登駐武昌,愛人好善,與騭書曰:"夫賢人君子,所以興隆大化,佐理時務者也。 受性暗蔽,不達道數,雖實區區欲盡心於明德,歸分於君子,至於遠近士人,先後之宜,猶或緬焉,未之能詳。 《傳》曰:‘愛之能勿勞乎?忠焉能勿誨乎? ’斯其義也,豈非所望於君子哉! "騭於是條於時事業在荊州界者,諸葛瑾、陸遜、朱然、程普、潘浚,斐玄、夏侯承,衛旌,李肅、 〈吴书曰:肃字伟恭,南阳人。 少以才闻,善论议,臧否得中,甄奇录异,荐述后进,题目品藻,曲有条贯,众人以此服之。 权擢以为〔选曹尚书〕,选举号为得才。 求出补吏,为桂阳太守,吏民悦服。 徵为卿。 会卒,知与不知,并痛惜焉。〉 周條、石干十一人。 甄別行狀,因上疏獎勸曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
臣聞人君不親小事,百官有司各任其職。 故舜命九賢,則無所用心,彈五弦之琴,詠南風之詩,不下堂廟而天下治也。 齊桓用管仲,被發載車,齊國既治,又致匡合。 近漢高祖攬三傑以興帝業,西楚失雄俊以喪成功,汲黯在朝,淮南寢謀。 郅都守邊,匈奴竄跡。 故賢人所在,折沖萬里,信國家之利器,祟替之所由也。 方今王化未被於漢北,河、洛之濱尚有僭逆之丑,誠攬英雄拔俊任賢之時也。 願明太子重以經意,則天下幸甚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
後中書呂壹典校文書,多所糾舉,騭上疏曰:
(No translation available)
40
伏聞諸典校擿抉細微,吹毛求瑕,重案深誣,輒欲陷人以成威福。 無罪無辜,橫受大刑,是以使民跼天蹐地,誰不戰慄?昔之獄官,惟賢是任,故皋陶作士,呂侯贖刑,張、於廷尉,民無冤枉,休泰之祚,實由此興。 今之小臣,動與古異,獄以賄成,輕忽人命,歸咎於上,為國速怨,夫一人吁嗟,王道為虧,甚可仇疾。 明德慎罰,哲人惟刑,書傳所美。 自今蔽獄,都下則宜諮顧雍,武昌則陸遜、潘浚,平心專意,務在得情,騭黨神明,受罪何恨?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
又曰:天子父天母地,故宮室百官,動法列宿。 若施政令,欽順時節,官得其人,則陰陽和平,七曜循度。 至於今日,官寮多闕,雖有大臣,復不信任,如此天地焉得無變?故頻年枯旱,亢陽之應也。 又嘉禾六年五月十四日,赤烏二年正月一日及二十七日,地皆震動。 地陰類,臣之象,陰氣盛故動,臣下專政之故也。 夫天地見異,所以警悟人主,可不深思其意哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
又曰:丞相顧雍。 上大將軍陸遜、太常潘浚,憂深責重,志在竭誠,夙夜兢兢,寢食不寧,念欲安國利民,建久長之計,可謂心膂股肱,社稷之臣矣。 宜各委任,不使他官監其所司,責其成效,課其負殿。 此三臣者,思慮不到則已,豈敢專擅威福欺負所天乎?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
又曰:懸賞以顯善,設刑以威奸,任賢而使能,審明於法術,則何功而不成,何事而不辨,何聽而不聞,何視而不睹哉? 若今郡守百里,皆各得其人,共相經緯,如是,庶政豈不康哉! 竊聞諸縣並有備吏,吏多民煩,俗以之弊。 但小人因緣銜命,不務奉公而作威福,無益視聽,更為民害,愚以為可一切罷省。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
權亦覺悟,遂誅呂壹。 騭前後薦達屈滯,救解患難,書數十上。 權雖不能悉納,然時采其言,多蒙濟賴。 〈吴录云:骘表言曰:“北降人王潜等说,北相部伍,图以东向,多作布囊,欲以盛沙塞江,以大向荆州。 夫备不豫设,难以应卒,宜为之防。 ”权曰:“此曹衰弱,何能有图? 必不敢来。 若不如孤言,当以牛千头,为君作主人。 ”后有吕范、诸葛恪为说骘所言,云:“每读步骘表,辄失笑。 此江与开辟俱生,宁有可以沙囊塞理也! ”〉
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
赤烏九年,代陸遜為丞相,猶誨育門生,手不釋書。 被服居處有如儒生。 然門內妻妾服飾奢綺,頗以此見譏。 在西陵二十年,鄰敵敬其威信。 性寬弘得眾,喜怒不形於聲色,而外內肅然。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
穎川周昭著書稱步騭及嚴畯等曰:
(No translation available)
47
古今賢士大夫所以失名喪身傾家害國者,其由非一也,然要其大歸,總其常患,四者而已。 急論議一也,爭名勢二也,重朋黨三也,務欲速四也。 急論議則傷人,爭名勢則敗友,重朋黨則蔽主,務欲速則失德,此四者不除,未有能全也。 當世君子能不然者,亦比有之,豈獨古人乎!然論其絕異,未若顧豫章、諸葛使君、步丞相、嚴衛尉、張奮威之為美也。 《論語》言‘夫子恂恂然善誘人’,又曰‘成人之美,不成人之惡’,豫章有之矣。 ‘望之儼然,即之也溫,聽其言也厲’,使君體之矣。 ‘恭而安,威而不猛’,丞相履之矣。 學不求祿,心無苟得,衛尉,奮威蹈之矣。 此五君者,雖德實有差,輕重不同,至於趣捨大檢,不犯四者,懼一揆也。 昔丁諝出於孤家,吾粲由於牧堅,豫章揚其善,以並陸、全之列,是以人無幽滯而風俗厚焉。 使君、丞相、衛尉三君,昔以布衣俱相友善,諸論者因各敘其優劣。 初,先衛尉,次丞相,而後有使君也。 其後並事明主,經營世務,出處之才有不同,先後之名須反其初,此世常人所決勤薄也。 至於三君分好,卒無虧損,豈非古人交哉!又魯橫江昔杖萬兵,屯據陸口,當世之美業也,能與不能,孰不願焉? 而橫江既亡,衛尉應其選,自以才非將帥,深辭固讓,終於不就。 後徙九列,遷典八座,榮不足以自曜,祿不足以自奉。 至於二君,皆位為上將,窮富極貴。 衛尉既無求欲,二君又不稱薦,各守所志。 保其名好。 孔子曰:‘君子矜而不爭,群而不黨。 ’斯有風矣。 又奮威之名,亦三君之次也,當一方之戍,受上將之任,與使君、丞相不異也。 然歷國事,論功勞,實有先後; 故爵位之榮殊焉。 而奮威將處此,決能明其部分,心無失道之欲,事無充詘之求。 每升朝堂,循禮而動,辭氣謇謇,罔不惟忠。 叔嗣雖親貴,言憂其敗,蔡文至雖疏賤,談稱其賢。 女配太子,受禮若吊,慷愾之趨,惟篤人物,成敗得失,皆如所慮,可謂守道見機,好古之士也。 若乃經國家,當軍旅,於馳騖之際,立霸王之功,此五者未為過人。 至其純粹履道,求不苟得,升降當世,保全名行,邈然絕俗,實有所師。 故粗論其事,以示後之君子。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
周昭者字恭遠,與韋曜、薛瑩、華核並述《吳書》,後為中書郎,坐事下獄,核表救之,孫休不聽,遂伏法雲。
(No translation available)
49
作者評論
(No translation available)
50
評曰:張昭受遺輔佐,功勳克舉,忠謇方直,動不為己。 而以嚴見憚,以高見外,既不處宰相,又不登師保,從容閭巷,養老而已,以此明權之不及策也。 顧雍依杖素業,而將之智局,故能究極榮位。 諸葛瑾、步騭並以德度規檢見器當世,張承,顧邵虛心長者,好尚人物,周昭之論,稱之甚美,故詳錄焉。 譚獻納在公,有忠貞之節。 休、承修志,鹹庶為善。 愛惡相攻,流播南裔,哀哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)