1
歐陽脩
(No translation available)
2
歐陽脩,字永叔,廬陵人。 四歲而孤,母鄭,守節自誓,親誨之學,家貧,至以荻畫地學書。 幼敏悟過人,讀書輒成誦。 及冠,嶷然有聲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
宋興且百年,而文章體裁,猶仍五季餘習,鎪刻駢偶,淟涊弗振,士因陋守舊,論卑氣弱。 蘇舜元、舜欽、柳開、穆修輩,咸有意作而張之,而力不足。 修游隨,得唐韓愈遺稿於廢書簏中,讀而心慕焉。 苦志探賾,至忘寢食,必欲並轡絕馳而追與之並。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
舉進士,試南宮第一,擢甲科,調西京推官。 始從尹洙遊,爲古文,議論當世事,迭相師友,與梅堯臣遊,爲歌詩相倡和,遂以文章名冠天下。 入朝,為館閣校勘。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
范仲淹以言事貶,在廷多論救,司諫高若訥獨以為當黜。 修貽書責之,謂其不復知人間有羞恥事。 若訥上其書,坐貶夷陵令,稍徙乾德令、武成節度判官。 仲淹使陝西,辟掌書記,修笑而辭曰:「昔者之舉,豈以爲己利哉? 同其退不同其進可也。 」久之,復校勘,進集賢校理。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
慶曆三年,知諫院。 時仁宗更用大臣,杜衍、富弼、韓琦、范仲淹皆在位,增諫官員,用天下名士,修首在選中。 每進見,帝延問執政,咨所宜行。 既多所張弛,小人翕翕不便。 修慮善人必不勝,數為帝分別言之。 初,范仲淹之貶饒州也,修與尹洙、余靖皆以直仲淹見逐,目之曰「黨人」。 自是,朋黨之論起,修乃為《朋黨論》以進。 其略曰:「君子以同道爲朋,小人以同利爲朋,此自然之理也。 臣謂小人無朋,惟君子則有之。 小人所好者利祿,所貪者財貨,當其同利之時,暫相黨引以爲朋者,僞也。 及其見利而爭先,或利盡而反相賊害,雖兄弟親戚,不能相保,故曰小人無朋。 君子則不然,所守者道義,所行者忠信,所惜者名節。 以之修身,則同道而相益,以之事國,則同心而共濟,終始如一,故曰惟君子則有朋。 紂有臣億萬,惟億萬心,可謂無朋矣,而紂用以亡。 武王有臣三千,惟一心,可謂大朋矣,而周用以興。 蓋君子之朋,雖多而不厭故也。 故為君但當退小人之僞朋,用君子之真朋,則天下治矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
修論事切直,人視之如仇,帝獨獎其敢言,面賜五品服,顧侍臣曰:「如歐陽修者,何處得來? 」同修起居注,遂知制誥。 故事,必試而後命,帝知修,詔特除之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
奉使河東。 自西方用兵,議者欲廢麟州以省饋餉。 修曰:「麟州,天險,不可廢; 廢之,則河內郡縣,民皆不安居矣。 不若分其兵,駐並河內諸堡,緩急得以應援,而平時可省轉輸,於策為便。 」由是州得存。 又言:「忻、代、岢嵐多禁地廢田,願令民得耕之,不然,將為敵有。 」朝廷下其議,久乃行,歲得粟數百萬斛。 凡河東賦斂過重民所不堪者,奏罷十數事。 使還,會保州兵亂,以爲龍圖閣直學士、河北都轉運使。 陛辭,帝曰:「勿爲久留計,有所欲言,言之。 」對曰:「臣在諫職得論事,今越職而言,罪也。 」帝曰:「第言之,毋以中外為間。 」賊平,大將李昭亮、通判馮博文私納婦女,修捕博文繫獄,昭亮懼,立出所納婦。 兵之始亂也,招以不死,既而皆殺之,脅從二千人,分隸諸郡。 富弼爲宣撫使,恐後生變,將使同日誅之,與修遇於內黃,夜半,屏人告之故。 修曰:「禍莫大於殺已降,況脅從乎? 既非朝命,脫一郡不從,爲變不細。 」弼悟而止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
方是時,杜衍等相繼以黨議罷去,修慨然上疏曰:「杜衍、韓琦、范仲淹、富弼,天下皆知其有可用之賢,而不聞其有可罷之罪,自古小人讒害忠賢,其說不遠。 欲廣陷良善,不過指爲朋黨,欲動搖大臣,必須誣以顓權,其故何也? 去一善人,而眾善人尚在,則未爲小人之利; 欲盡去之,則善人少過,難爲一一求瑕,唯指以爲黨,則可一時盡逐,至如自古大臣,已被主知而蒙信任,則難以他事動搖,惟有顓權是上之所惡,必須此說,方可傾之。 正士在朝,群邪所忌,謀臣不用,敵國之福也。 今此四人一旦罷去,而使群邪相賀於內,四夷相賀於外,臣爲朝廷惜之。 」於是邪黨益忌修,因其孤甥張氏獄傅致以罪,左遷知制誥、知滁州。 居二年,徙揚州、潁州。 復學士,留守南京,以母憂去。 服除,召判流內銓,時在外十二年矣。 帝見其髮白,問勞甚至。 小人畏修復用,有詐爲修奏,乞澄汰內侍爲奸利者。 其群皆怨怒,譖之,出知同州,帝納吳充言而止。 遷翰林學士,俾修《唐書》。 奉使契丹,其主命貴臣四人押宴,曰:「此非常制,以卿名重故爾。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
知嘉祐二年貢舉。 時士子尚爲險怪奇澀之文,號「太學體」,修痛排抑之,凡如是者輒黜。 畢事,向之囂薄者伺修出,聚譟於馬首,街邏不能制; 然場屋之習,從是遂變。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
加龍圖閣學士、知開封府,承包拯威嚴之後,簡易循理,不求赫赫名,京師亦治。 旬月,改群牧使。 《唐書》成,拜禮部侍郎兼翰林侍讀學士。 修在翰林八年,知無不言。 河決商胡,北京留守賈昌朝欲開橫壟故道,回河使東流。 有李仲昌者,欲導入六塔河,議者莫知所從。 修以爲:「河水重濁,理無不淤,下流既淤,上流必決。 以近事驗之,決河非不能力塞,故道非不能力復,但勢不能久耳。 橫壟功大難成,雖成將復決。 六塔狹小,而以全河注之,濱、棣、德、博必被其害。 不若因水所趨,增堤峻防,疏其下流,縱使入海,此數十年之利也。 」宰相陳執中主昌朝,文彥博主仲昌,竟爲河北患。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
五年,拜樞密副使。 六年,參知政事。 修在兵府,與曾明仲考天下兵數及三路屯戍多少、地理遠近,更爲圖籍。 凡邊防久缺屯戍者,必加搜補。 其在政府,與韓琦同心輔政。 凡兵民、官吏、財利之要,中書所當知者,集爲總目,遇事不復求之有司。 時東宮猶未定,與韓琦等協定大議,語在《琦傳》。 英宗以疾未親政,皇太后垂簾,左右交構,幾成嫌隙。 韓琦奏事,太后泣語之故。 琦以帝疾爲解,太后意不釋,修進曰:「太后事仁宗數十年,仁德著於天下。 昔溫成之寵,太后處之裕如; 今母子之間,反不能容邪? 」太后意稍和,修復曰:「仁宗在位久,德澤在人。 故一日晏駕,天下奉戴嗣君,無一人敢異同者。 今太后一婦人,臣等五六書生耳,非仁宗遺意,天下誰肯聽從。 」太后默然,久之而罷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
修平生與人盡言無所隱。 及執政,士大夫有所干請,輒面諭可否,雖臺諫官論事,亦必以是非詰之,以是怨誹益眾。 帝將追崇濮王,命有司議,皆謂當稱皇伯,改封大國。 修引《喪服記》,以爲:「『爲人後者,爲其父母服』,降三年為期,而不沒父母之名,以見服可降而名不可沒也。 若本生之親,改稱皇伯,歷考前世,皆無典據。 進封大國,則又禮無加爵之道。 故中書之議,不與眾同。 」太后出手書,許帝稱親,尊王爲皇,王夫人爲后。 帝不敢當。 於是御史呂誨等詆修主此議,爭論不已,皆被逐。 惟蔣之奇之說合修意,修薦爲御史,眾目爲奸邪。 之奇患之,則思所以自解。 修婦弟薛宗孺有憾於修,造帷薄不根之謗摧辱之,輾轉達於中丞彭思永,思永以告之奇,之奇即上章劾修。 神宗初即位,欲深護修。 訪故宮臣孫思恭,思恭爲辨釋,修杜門請推治。 帝使詰思永、之奇,問所從來,辭窮,皆坐黜。 修亦力求退,罷爲觀文殿學士、刑部尚書、知亳州。 明年,遷兵部尚書、知青州,改宣徽南院使、判太原府。 辭不拜,徙蔡州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
修以風節自持,既數被污蔑,年六十,即連乞謝事,帝輒優詔弗許。 及守青州,又以請止散青苗錢,爲安石所詆,故求歸愈切。 熙寧四年,以太子少師致仕。 五年,卒,贈太子太師,諡曰文忠。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
修始在滁州,號「醉翁」,晚更號「六一居士」。 天資剛勁,見義勇爲,雖機阱在前,觸發之不顧。 放逐流離,至於再三,志氣自若也。 方貶夷陵時,無以自遣,因取舊案反覆觀之,見其枉直乖錯不可勝數,於是仰天歎曰:「以荒遠小邑,且如此,天下固可知。 」自爾,遇事不敢忽也。 學者求見,所與言,未嘗及文章,惟談吏事,謂文章止於潤身,政事可以及物。 凡歷數郡,不見治跡,不求聲譽,寬簡而不擾,故所至民便之。 或問:「爲政寬簡,而事不弛廢,何也? 」曰:「以縱爲寬,以略爲簡,則政事弛廢,而民受其弊。 吾所謂寬者,不爲苛急; 簡者,不爲繁碎耳。 」修幼失父,母嘗謂曰:「汝父爲吏,常夜燭治官書,屢廢而歎。 吾問之,則曰:『死獄也,我求其生,不得爾。 』吾曰:『生可求乎? 』曰:『求其生而不得,則死者與我皆無恨。 夫常求其生,猶失之死,而世常求其死也。 』其平居教他子弟,常用此語,吾耳熟焉。 」修聞而服之終身。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
爲文天才自然,豐約中度。 其言簡而明,信而通,引物連類,折之於至理,以服人心。 超然獨騖,眾莫能及,故天下翕然師尊之。 獎引後進,如恐不及,賞識之下,率為聞人。 曾鞏、王安石、蘇洵、洵子軾、轍,布衣屏處,未爲人知,修即遊其聲譽,謂必顯於世。 篤於朋友,生則振掖之,死則調護其家。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
好古嗜學,凡周、漢以降金石遺文、斷編殘簡,一切掇拾,研稽異同,立說於左,的的可表證,謂之《集古錄》。 奉詔修《唐書》紀、志、表,自撰《五代史記》,法嚴詞約,多取《春秋》遺旨。 蘇軾敘其文曰:「論大道似韓愈,論事似陸贄,記事似司馬遷,詩賦似李白。 」識者以爲知言。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
子發
(No translation available)
19
子發,字伯和,少好學,師事安定胡瑗,得古樂鍾律之說,不治科舉文詞,獨探古始立論議。 自書契以來,君臣世系,制度文物,旁及天文、地理,靡不悉究。 以父恩,補將作監主薄,賜進士出身,累遷殿中丞。 卒,年四十六。 蘇軾哭之,以謂發得文忠公之學,漢伯喈、晉茂先之流也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
子棐
(No translation available)
21
中子棐,字叔弼,廣覽強記,能文辭,年十三時,見修著《鳴蟬賦》,侍側不去。 修撫之曰:「兒異日能為吾此賦否? 」因書以遺之。 用蔭,為秘書省正字,登進士乙科,調陳州判官,以親老不仕。 修卒,代草遺表,神宗讀而愛之,意修自作也。 服除,始為審官主簿,累遷職方員外郎、知襄州。 曾布執政,其婦兄魏泰倚聲勢來居襄,規占公私田園,強市民貨,郡縣莫敢誰何。 至是,指州門東偏官邸廢址為天荒,請之。 吏具成牘至,棐曰:「孰謂州門之東偏而有天荒乎? 」卻之。 眾共白曰:「泰橫于漢南久,今求地而緩與之,且不可,而又可卻邪? 」棐竟持不與。 泰怒,譖於布,徙知潞州,旋又罷去。 元符末,還朝。 曆吏部、右司二郎中,以直秘閣知蔡州。 蔡地薄賦重,轉運使又為覆折之令,多取於民,民不堪命。 會有詔禁止,而佐吏憚使者,不敢以詔旨從事。 棐曰:「州郡之於民,詔令苟有未便,猶將建請。 今天子詔意深厚,知覆折之病民,手詔止之。 若有憚而不行,何以爲長吏? 」命即日行之。 未幾,坐黨籍廢,十餘年卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
論曰:三代而降,薄乎秦、漢,文章雖與時盛衰,而藹如其言,曄如其光,皦如其音,蓋均有先王之遺烈。 涉晉、魏而弊,至唐韓愈氏振起之。 唐之文,涉五季而弊,至宋歐陽修又振起之。 挽百川之頹波,息千古之邪說,使斯文之正氣,可以羽翼大道,扶持人心,此兩人之力也。 愈不獲用,修用矣,亦弗克究其所爲,可爲世道惜也哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
劉敞,字原父,臨江新喻人。 舉慶曆進士,廷試第一。 編排官王堯臣,其內兄也,以親嫌自列,乃以爲第二。 通判蔡州,直集賢院,判尚書考功。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
夏竦薨,賜諡文正。 敞言:「諡者,有司之事,竦行不應法。 今百司各得守其職,而陛下侵臣官。 」疏三上,改諡文莊。 方議定大樂,使中貴人參其間,敞諫曰:「王事莫重於樂。 今儒學滿朝,辨論有餘,而使若趙談者參之,臣懼爲袁盎笑也。 」權度支判官,徙三司使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
秦州與羌人爭古渭地,仁宗問敞:「棄守孰便? 」敞曰:「若新城可以蔽秦州,長無羌人之虞,傾國守焉可也; 或地形險利,賊乘之以擾我邊鄙,傾國爭焉可也。 今何所重輕,而殫財困民,捐士卒之命以規小利,使曲在中國,非計也。 」議者多不同,秦州自是多事矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
溫成后追冊,有佞人獻議,求立忌。 敞曰:「豈可以私昵之故,變古越禮乎? 」乃止。 吳充以典禮得罪,馮京救之,亦罷近職,敞因對極論之,帝曰:「充能官,京亦亡它,中書惡其太直,不相容耳。 」敞曰:「陛下寬仁好諫,而中書乃排逐言者,是蔽君之明,止君之善也。 臣恐感動陰陽,有日食、地震、風霾之異。 」已而果然。 因勸帝收攬威權,無使聰明蔽塞,以消災咎,帝深納之,以同修起居注。 未一月,擢知制誥。 宰相陳執中惡其斥己,沮止之,帝不聽。 宦者石全彬領觀察使,意不愜,有慍言,居三日為真,敞封還除書,不草制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
奉使契丹,素習知山川道徑,契丹導之行,自古北口至柳河,回屈殆千里,欲誇示險遠。 敞質譯人曰:「自松亭趨柳河,甚徑且易,不數日可抵中京,何爲故道此? 」譯相顧駭愧曰:「實然。 但通好以來,置驛如是,不敢變也。 」順州山中有異獸,如馬而食虎豹,契丹不能識,問敞,敞曰:「此所謂駮也。 」爲說其音聲形狀,且誦《山海經》、《管子》書曉之,契丹益歎服。 使還,求知揚州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
狄青起行伍爲樞密使,每出入,小民輒聚觀,至相與推誦其拳勇,至壅馬足不得行。 帝不豫,人心動搖,青益不自安。 敞辭赴郡,爲帝言曰:「陛下幸愛青,不如出之,以全其終。 」帝頷之,使出諭中書,青乃去位。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
揚之雷塘,漢雷陂也,舊爲民田。 其後官取瀦水而不償以它田,主皆失業。 然塘亦破決不可漕,州復用爲田。 敞據唐舊券,悉用還民,發運使爭之,敞卒以予民。 天長縣鞫王甲殺人,既具獄,敞見而察其冤,甲畏吏,不敢自直。 敞以委戶曹杜誘,誘不能有所平反,而傅致益牢。 將論囚,敞曰:「冤也。 」親按問之。 甲知能爲己直,乃敢告,蓋殺人者,富人陳氏也。 相傳以爲神明。 徙鄆州,鄆比易守,政不治,市邑攘敓公行。 敞決獄訟,明賞罰,境內肅然。 客行壽張道中,遺一囊錢,人莫敢取,以告里長,里長爲守視,客還,取得之。 又有暮遺物市中者,旦往訪之,故在。 先是,久旱,地多蝗。 敞至而雨,蝗出境。 召糾察在京刑獄。 營卒桑達等醉鬥,指斥乘輿。 皇城使捕送開封,棄達市。 敞移府,問何以不經審訊。 府報曰:「近例,凡聖旨及中書、樞密所鞫獄,皆不慮問。 」敞奏請一準近格,樞密院不肯行,敞力爭之,詔以其章下府,著爲令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
嘉祐祫享,群臣上尊號,宰相請撰表,敞說止不得,乃上疏曰:「陛下不受徽號且二十年。 今復加數字,不足盡聖德,而前美並棄,誠可惜也。 今歲以來,頗有災異,正當寅畏天命,深自抑損,豈可於此時乃以虛名爲累。 」帝覽奏,顧侍臣曰:「我意本謂當爾。 」遂不受。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
蜀人龍昌期著書傳經,以詭僻惑眾。 文彥博薦諸朝,賜五品服。 敞與歐陽修俱曰:「昌期違古畔道,學非而博,王制之所必誅,未使即少正卯之刑,已幸矣,又何賞焉。 乞追還詔書,毋使有識之士,窺朝廷深淺。 」昌期聞之,懼不敢受賜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
敞以識論與眾忤,求知永興軍,拜翰林侍讀學士。 大姓范偉爲奸利,冒同姓戶籍五十年,持府縣短長,數犯法。 敞窮治其事,偉伏罪,長安中讙喜。 未及受刑,敞召還,判三班院,偉即變前獄,至於四五,卒之付御史決。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
敞侍英宗講讀,每指事據經,因以諷諫。 時兩宮方有小人間言,諫者或訐而過直。 敞進讀《太史公書》,至堯授舜以天下,拱而言曰:「舜至側微也,堯禪之以位,天地享之,百姓戴之,非有他道,惟孝友之德,光於上下耳。 」帝竦體改容,知其以義理諷也。 皇太后聞之,亦大喜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
敞學問淵博,自佛老、卜筮、天文、方藥、山經、地志,皆究知大略。 嘗夜視鎮星,謂人曰:「此於法當得土,不然,則生女。 」後數月,兩公主生。 又曰:「歲星往來虛、危間,色甚明盛,當有興于齊者。 」歲餘而英宗以齊州防禦使入承大統。 嘗得先秦彝鼎數十,銘識奇奧,皆案而讀之,因以考知三代制度,尤珍惜之。 每曰:「我死,子孫以此蒸嘗我。 」朝廷每有禮樂之事,必就其家以取決焉。 爲文尤贍敏。 掌外制時,將下直,會追封王、主九人,立馬卻坐,頃之,九制成。 歐陽修每於書有疑,折簡來問,對其使揮筆,答之不停手,修服其博。 長於《春秋》,爲書四十卷,行於時。 弟:攽。 子:奉世。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
弟攽
(No translation available)
36
弟攽,字貢父,與敞同登科,仕州縣二十年,始爲國子監直講。 歐陽修、趙槩薦試館職,御史中丞王陶有夙憾,率侍御史蘇寀共排之,攽官已員外郎,才得館閣校勘。 熙寧中,判尚書考功、同知太常禮院。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
詔封太祖諸孫行尊者爲王,奉太祖後。 攽言:「禮,諸侯不得祖天子,當自奉其國之祖。 宜崇德昭、德芳之後,世世勿降爵,宗廟祭祀,使之在位,則所以褒揚藝祖者著矣。 」後二王紹封,如攽議。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
方更學校貢舉法,攽曰:「本朝選士之制,行之百年,累代將相名卿,皆由此出,而以為未嘗得人,不亦誣哉。 願因舊貫,毋輕議改法。 夫士修於家,足以成德,亦何待於學官程課督趣之哉。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
王安石在經筵,乞講者坐。 攽曰:「侍臣講論於前,不可安坐,避席立語,乃古今常禮。 君使之坐,所以示人主尊德樂道也; 若不命而請,則異矣。 」禮官皆同其議,至今仍之。 考試開封舉人,與同院王介爭詈,爲監察御史所劾罷。 禮院廷試始用策,初,考官呂惠卿列阿時者在高等,訐直者反居下。 攽覆考,悉反之。 又嘗詒安石書,論新法不便。 安石怒摭前過,斥通判泰州,以集賢校理、判登聞檢院、戶部判官知曹州。 曹爲盜區,重法不能止。 攽曰:「民不畏死,奈何以死懼之。 」至,則治尚寬平,盜亦衰息。 爲開封府判官,復出爲京東轉運使。 部吏罷軟不逮者,務全安之。 徙知兗、亳二州。 吳居厚代爲轉運使,能奉行法令,致財賦,乃追坐攽廢弛,黜監衡州鹽倉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
哲宗初,起知襄州。 入為秘書少監,以疾求去,加直龍圖閣、知蔡州。 於是給事中孫覺、胡宗愈、中書舍人蘇軾、范百祿言:「攽博記能文章,政事侔古循吏,身兼數器,守道不回,宜優賜之告,使留京師。 」至蔡數月,召拜中書舍人。 請復舊制,建紫微閣於西省。 竟以疾不起,年六十七。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
攽所著書百卷,尤邃史學。 作《東漢刊誤》,爲人所稱。 預司馬光修《資治通鑒》,專職漢史。 爲人疏俊,不修威儀,喜諧謔,數用以招怨悔,終不能改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
子奉世
(No translation available)
43
子奉世,字仲馮,天資簡重,有法度。 中進士第。 熙寧三年,初置樞密院諸房檢詳文字,以太子中允居吏房。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
先是,進奏院每五日具定本報狀,上樞密院,然後傳之四方。 而邸吏輒先期報下,或矯爲家書,以入郵置。 奉世乞革定本,去實封,但以通函騰報。 從之。 神宗稱其奉職不苟,加集賢校理、檢正中書戶房公事,改刑房,進直史館、國史院編修官。 大理治相州獄,詳斷官竇革以白奉世,奉世曰:「君自以法從事,毋庸白。 」後蔡確以是文致奉世罪,謫降蔡州糧料院。 久之,爲吏部員外郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
元祐初,歷度支左司郎中、起居郎、天章閣待制、樞密都承旨、戶部吏部侍郎、權戶部尚書。 七年,拜樞密直學士,簽書院事。 哲宗親政,用二內侍爲押班,中書舍人呂希純封還之。 帝謂有近例,奉世曰:「雖有近例,奈人不可戶曉,顧以率先施行爲非耳。 」帝爲反命。 既而章惇當國,奉世乞免去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
紹聖元年,以端明殿學士知成德軍,改定州。 逾年,知成都府。 過都入覲,欲述朋黨傾邪之狀。 帝將聽其來,曾布曰:「元祐變先朝法,無一當者,奉世有力焉,最爲漏網,恐不足見。 」遂不許。 明年,責光祿少卿,分司南京,居郴州。 御史中丞邢恕劾奉世合劉摯傾害大臣,附呂大防、蘇轍,遂登政府,再貶隰州團練副使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
徽宗立,盡還其官職,知定州、大名府、鄆州。 崇寧初,再奪職,責居沂、袞,以赦得歸。 政和三年,復端明殿學士。 薨,年七十三。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
奉世優於吏治,尚安靜,文詞雅贍,最精《漢書》學。 常云:「家世惟知事君,內省不愧,怍士大夫公論而已。 得喪,常理也,譬如寒暑加人,雖善攝生者不能無病,正須安以處之。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
曾鞏,字子固,建昌南豐人。 生而警敏,讀書數百言,脫口輒誦。 年十二,試作《六論》,援筆而成,辭甚偉。 甫冠,名聞四方。 歐陽修見其文,奇之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
中嘉祐二年進士第。 調太平州司法參軍,召編校史館書籍,遷館閣校勘、集賢校理,爲實錄檢討官。 出通判越州,州舊取酒場錢給募牙前,錢不足,賦諸鄉戶,期七年止; 期盡,募者志於多入,猶責賦如初。 鞏訪得其狀,立罷之。 歲饑,度常平不足贍,而田野之民,不能皆至城邑。 諭告屬縣,諷富人自實粟,總十五萬石,視常平價稍增以予民。 民得從便受粟,不出田里,而食有餘。 又貸之種糧,使隨秋賦以償,農事不乏。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
知齊州,其治以疾奸急盜爲本。 曲堤周氏擁貲雄里中,子高橫縱,賊良民,汙婦女,服器上僭,力能動權豪,州縣吏莫敢詰,鞏取置於法。 章邱民聚黨村落間,號「霸王社」,椎剽奪囚,無不如志。 鞏配三十一人,又屬民爲保伍,使幾察其出入,有盜則鳴鼓相援,每發輒得盜。 有葛友者,名在捕中,一日,自出首。 鞏飲食冠裳之,假以騎從,輦所購金帛隨之,誇徇四境。 盜聞,多出自首。 鞏外視章顯,實欲攜貳其徒,使之不能復合也。 自是外戶不閉。 河北發民浚河,調及它路,齊當給夫二萬。 縣初按籍三丁出夫一,鞏括其隱漏,至於九而取一,省費數倍。 又弛無名渡錢,為橋以濟往來。 徙傳舍,自長清抵博州,以達於魏,凡省六驛,人皆以爲利。 徙襄州、洪州。 會江西歲大疫,鞏命縣鎮亭傳,悉儲藥待求,軍民不能自養者,來食息官舍,資其食飲衣襟之具,分醫視診,書其全失、多寡爲殿最。 師征安南,所過州爲萬人備。 他吏暴誅亟斂,民不堪。 鞏先期區處猝集,師去,市里不知。 加直龍圖閣、知福州。 南劍將樂盜廖恩既赦罪出降,餘眾潰復合,陰相結附,旁連數州,尤桀者呼之不至,居人懾恐。 鞏以計羅致之,繼自歸者二百輩。 福多佛寺,僧利其富饒,爭欲爲主守,賕請公行。 鞏俾其徒相推擇,識諸籍,以次補之。 授帖於府庭,卻其私謝,以絕左右徼求之弊。 福州無職田,歲鬻園蔬收其直,自入常三四十萬。 鞏曰:「太守與民爭利,可乎? 」罷之。 後至者亦不復取也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
徙明、亳、滄三州。 鞏負才名,久外徒,世頗謂偃蹇不偶。 一時後生輩鋒出,鞏視之泊如也。 過闕,神宗召見,勞問甚寵,遂留判三班院。 上疏議經費,帝曰:「鞏以節用爲理財之要,世之言理財者,未有及此。 」帝以《三朝》、《兩朝國史》各自爲書,將合而爲一,加鞏史館修撰,專典之,不以大臣監總,既而不克成。 會官制行,拜中書舍人。 時自三省百職事,選授一新,除書日至十數,人人舉其職,於訓辭典約而盡。 尋掌延安郡王牒奏。 故事命翰林學士,至是特屬之。 甫數月,丁母艱去。 又數月而卒,年六十五。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
鞏性孝友,父亡,奉繼母益至,撫四弟、九妹於委廢單弱之中,宦學昏嫁,一出其力。 爲文章,上下馳騁,愈出而愈工,本原《六經》,斟酌於司馬遷、韓愈,一時工作文詞者,鮮能過也。 少與王安石游,安石聲譽未振,鞏導之於歐陽修,及安石得志,遂與之異。 神宗嘗問:「安石何如人? 」對曰:「安石文學行義,不減揚雄,以吝故不及。 」帝曰:「安石輕富貴,何吝也? 」曰:「臣所謂吝者,謂其勇於有爲,吝於改過耳。 」帝然之。 呂公著嘗告神宗,以鞏爲人行義不如政事,政事不如文章,以是不大用云。 弟:布,自有傳、幼弟:肇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
弟肇
(No translation available)
55
弟肇,字子開,舉進士,調黃岩簿,用薦爲鄭州教授,擢崇文校書、館閣校勘兼國子監直講、同知太常禮院。 太常自秦以來,禮文殘缺,先儒各以臆說,無所稽據。 肇在職,多所厘正。 親祠皇地祗於北郊,蓋自肇發之,異論莫能奪其議。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
門下侍郎韓維奏范百祿事,太皇太后以爲讒毀,出守鄧。 肇言:「維爲朝廷辨邪正是非,不可以疑似逐。 」不草制。 諫議大夫王覿,以論胡宗愈,出守潤,肇言:「陛下寄腹心於大臣,寄耳目於臺諫,二者相須,闕一不可。 今覿論執政即去之,是愛腹心而塗耳目也。 」帝悟,加覿直龍圖閣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
太皇受冊,詔遵章獻故事,御文德殿。 肇言:「天聖初,兩制定議受冊崇政,仁宗特改焉,此蓋一時之制。 今帝述仁宗故事,以極崇奉孝敬之誠,可謂至矣。 臣竊謂太皇當於此時特下詔揚帝孝敬之誠,而固執謙德,屈從天聖兩制之議,止於崇政,則帝孝愈顯,太皇之德愈尊矣。 」坤成節上壽,議令百官班崇政。 肇又言:「天聖三年,近臣班殿廷,百官止請內東門拜表。 至九年,始御會慶。 今太皇盛德,不肯自同章獻,宜如三年之制。 」並從之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
58
四年,春旱,有司猶講春宴。 肇同彭汝礪上疏曰:「天菑方作,正君臣側身畏懼之時。 乃相與飲食燕樂,恐無以消復天變。 」翼日,有旨罷宴。 蔡確貶新州,肇先與汝礪相約極論。 會除給事中,汝礪獨封還制書,言者謂肇賣友,略不自辨。 以寶文閣待制知潁州,徙鄧、齊、陳州、應天府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
七年,入爲吏部侍郎。 肇在禮院時,啟親祠北郊之議。 是歲當郊,肇堅抗前說,既而合祭天地,乃自劾,改刑部。 請不已,出知徐州,徙江寧府。 帝親政,更用舊臣,數稱肇議禮,趣入對。 肇言:「人主雖有自然之聖質,必賴左右前後得人,以爲立政之本。 宜於此時選忠信端良之士,置諸近班,以參謀議,備顧問。 與夫深處法宮,親近暬御,其損益相去萬萬矣。 」貴近惡其語,出知瀛州,與兄布易地。 時方治實錄譏訕罪,降爲滁州。 稍復集賢殿修撰。 歷泰州、海州。 徽宗即位,復召爲中書舍人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
日食四月朔,當降詔求言。 肇具述帝旨,詔下,投匭者如織。 章惇惡之,欲因事去肇,帝不聽。 元祐臣僚被譴者,咸以赦恩甄敘。 肇請併錄死者,作訓詞,哀厚惻怛,讀者爲之感愴。 遷翰林學士兼侍讀。 諫官陳瓘、給事中龔原以言得罪,無敢救,肇極力論解。 時論者謂元祐、紹聖,均為有失,兄布傳帝命,使肇作詔諭天下。 肇見帝言:「陛下思建皇極,以消弭朋黨,須先分別君子小人,賞善罰惡,不可偏廢。 」開說備至。 已而詔從中出。 布之拜相,肇適當制,國朝學士弟草兄制,惟韓維與肇,為衣冠榮。 建中靖國元年,太史奏日又當食四月。 肇請對言:「比歲日食正陽,咎異章著。 陛下簡儉清淨之化,或衰於前; 聲色服玩之好,或萌於心; 忠邪賢不肖,或有未辨; 賞慶刑威,或有未當。 左右阿諛,壅蔽矯舉,民冤失職,鬱不得伸。 此宜反覆循省,痛自克責,以塞天變。 」言發涕下,帝悚然順納。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
61
兄布在相位,引故事避禁職,拜龍圖閣學士、提舉中太一宮。 未幾,出知陳州,歷太原、應天府、揚、定二州。 崇寧初,落職,謫知和州,徙岳州,繼貶濮州團練副使,安置汀州。 四年,歸潤而卒,年六十一。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
62
自熙寧以來四十年,大臣更用事,邪正相軋,黨論屢起,肇身更其間,數不合。 兄布與韓忠彥並相,日夕傾危之。 肇既居外,移書告之曰:「兄方得君,當引用善人,翊正道,以杜惇、卞復起之萌。 而數月以來,所謂端人吉士,繼跡去朝,所進以爲輔佐、侍從、臺諫,往往皆前日事惇、卞者。 一旦勢異今日,必首引之以為固位計,思之可爲慟哭。 比來主意已移,小人道長。 進則必論元祐人於帝前,退則盡排元祐者於要路。 異時惇、卞縱未至,一蔡京足以兼二人,可不深慮。 」布不能從。 未幾,京得政,布與肇俱不免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
63
肇天資仁厚,而容貌端嚴。 自少力學,博覽經傳,爲文溫潤有法。 更十一州,類多善政。 紹興初,諡曰文昭。 子統,至左諫議大夫。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
論曰:劉敞博學雄文,鄰于邃古,其爲考功,仁宗賜夏竦諡,上疏爭之,以爲人主不可侵臣下之官; 及奉詔定樂,中貴預列,又諫曰:「臣懼爲袁盎所笑。 」此豈事君為容悅者哉。 攽雖疏雋,文埒於敞。 奉世克肖,世稱「三劉」。 曾鞏立言于歐陽修、王安石間,紆徐而不煩,簡奧而不晦,卓然自成一家,可謂難矣。 肇以儒者而有能吏之才。 宋之中葉,文學法理,咸精其能,若劉氏、曾氏之家學,蓋有兩漢之風焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)