1
宗澤趙鼎
(No translation available)
2
宗澤。 字汝霖,婺州義烏人。 母劉,夢天大雷電,光燭其身,翌日而澤生。 澤自幼豪爽有大志,登元祐六年進士第。 廷對極陳時弊,考官惡直,置末甲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
調大名館陶尉。 呂惠卿帥鄜延,檄澤與邑令視河埽,檄至,澤適喪長子,奉檄遽行。 惠卿聞之,曰:「可謂國爾忘家者。 」適朝廷大開御河,時方隆冬,役夫僵仆於道,中使督之急。 澤曰浚河細事,乃上書其帥曰:「時方凝寒,徒苦民而功未易集,少需之,至初春可不擾而辦。 」卒用其言上聞,從之。 惠卿辟為屬,辭。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
調衢州龍遊令。 民未知學,澤為建庠序,設師儒,講論經術,風俗一變,自此擢科者相繼。 調晉州趙城令。 下車,請升縣為軍,書聞,不盡如所請。 澤曰:「承平時固無慮,它日有警,當知吾言矣。 」知萊州掖縣。 部使者得旨市牛黃,澤報曰:「方時疫癘,牛飲其毒則結為黃。 今和氣橫流,牛安得黃? 」使者怒,欲劾邑官。 澤曰:「此澤意也。 」獨銜以聞。 通判登州。 境內官田數百頃,皆不毛之地,歲輸萬餘緡,率橫取於民,澤奏免之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
時太原失守,官兩河者率托故不行。 澤曰:「食祿而避難,不可也。 」即日單騎就道,從嬴卒十餘人。 磁經敵騎蹂躪之餘,人民逃徙,帑廩枵然。 澤至,繕城壁,浚湟池,治器械,募義勇,始為固守不移之計。 上言:「邢、洺、磁、趙、相五州各蓄精兵二萬人,敵攻一郡則四郡皆應,是一郡之兵常有十萬人。 」上嘉之,除河北義兵都總管。 金人破真定,引兵南取慶源,自李固渡渡河,恐澤兵躡其後,遣數千騎直扣磁州城。 澤擐甲登城,令壯士以神臂弓射走之,開門縱擊,斬首數百級。 所獲羊馬金帛,悉以賞軍士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
康王再使金,行至磁,澤迎謁曰:「肅王一去不反,今敵又詭辭以致大王,願勿行。 」王遂回相州。 有詔以澤為副元帥,從王起兵入援。 澤言宜急會兵李固渡,斷敵歸路,眾不從,乃自將兵趨渡,道遇北兵,遣秦光弼、張德夾擊,大破之。 金人既敗,乃留兵分屯。 澤遣壯士夜搗其軍,破三十餘砦。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
時康王開大元帥府,檄兵會大名。 澤履冰渡河見王,謂京城受圍日久,入援不可緩。 會簽書樞密院事曹輔齎蠟封欽宗手詔,至自京師,言和議可成。 澤曰:「金人狡譎,是欲款我師爾。 君父之望入援,何啻饑渴,宜急引軍直趨澶淵,次第進壘,以解京城之圍。 萬一敵有異謀,則吾兵已在城下。 」汪伯彥等難之,勸王遣澤先行,自是澤不得預府中謀議矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
二年正月,澤至開德,十三戰皆捷,以書勸王檄諸道兵會京城。 又移書北道總管趙野、河東北路宣撫範訥、知興仁府曾楙合兵入援。 三人皆以澤為狂,不答。 澤以孤軍進,都統陳淬言敵方熾,未可輕舉。 澤怒,欲斬之,諸將乞貸淬,使得效死。 澤命淬進兵,遇金人,敗之。 金人攻開德,澤遣孔彥威與戰,又敗之。 澤度金人必犯濮,先遣三千騎往援,金人果至,敗之。 金人復向開德,權邦彥、孔彥威合兵夾擊,又大敗之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
澤兵進至衛南,度將孤兵寡,不深入不能成功。 先驅云前有敵營,澤揮眾直前與戰,敗之。 轉戰而東,敵益生兵至,王孝忠戰死,前後皆敵壘。 澤下令曰:「今日進退等死,不可不從死中求生。 」士卒知必死,無不一當百,斬首數千級。 金人大敗,退卻數十餘里。 澤計敵眾十倍於我,今一戰而卻,勢必復來,使悉其鐵騎夜襲吾軍,則危矣。 乃暮徙其軍。 金人夜至,得空營,大驚,自是憚澤,不敢復出兵。 澤出其不意,遣兵過大河襲擊,敗之。 王承制以澤為徽猷閣待制。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
時金人逼二帝北行,澤聞,即提軍趨滑,走黎陽,至大名,欲徑渡河,據金人歸路邀還二帝,而勤王之兵卒無一至者。 又聞張邦昌僭位,欲先行誅討。 會得大元帥府書,約移師近都,按甲觀變。 澤覆書于王曰:「人臣豈有服赭袍、張紅蓋、御正殿者乎? 自古奸臣皆外為恭順而中藏禍心,未有竊據寶位、改元肆赦、惡狀昭著若邦昌者。 今二聖、諸王悉渡河而北,惟大王在濟,天意可知,宜亟行天討,興復社稷。 」且言:「邦昌偽赦,或啟奸雄之意,望遣使分諭諸路,以定民心。 」又上書言:「今天下所屬望者在於大王,大王行之得其道,則有心慰天下之心。 所謂道者,近剛正而遠柔邪,納諫諍而拒諛佞,尚恭儉而抑驕侈,體憂勤而忘逸樂,進公實而退私偽。 」因累表勸進。 王即帝位于南京,澤入見,涕泗交頤,陳興復大計。 時與李綱同入對,相見論國事,慷慨流涕,綱奇之。 上欲留澤,潛善等沮之。 除龍圖閣學士、知襄陽府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
時金人有割地之議,澤上疏曰:「天下者,太祖、太宗之天下,陛下當兢兢業業,思傳之萬世,奈何遽議割河之東、西,又議割陝之蒲、解乎。 自金人再至,朝廷未嘗命一將、出一師,但聞奸邪之臣,朝進一言以告和,暮入一說以乞盟,終致二聖北遷,宗社蒙恥。 臣意陛下赫然震怒,大明黜陟,以再造王室。 今即位四十日矣,未聞有大號令,但見刑部指揮云'不得謄播赦文於河之東、西,陝之蒲、解'者,是褫天下忠義之氣,而自絕其民也。 臣雖駑怯,當躬冒矢石為諸將先,得捐軀報國恩足矣。 」上覽其言壯之。 改知青州,時年六十九矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
開封尹闕,李綱言綏復舊都,非澤不可。 尋徙知開封府。 時敵騎留屯河上,金鼓之聲,日夕相聞,而京城樓櫓盡廢,兵民雜居,盜賊縱橫,人情忷忷。 澤威望素著,既至,首捕誅舍賊者數人。 下令曰:「為盜者,贓無輕重,並從軍法。 」由是盜賊屏息,民賴以安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
王善者,河東巨寇也。 擁眾七十萬、車萬乘,欲據京城。 澤單騎馳至善營,泣謂之曰:「朝廷當危難之時,使有如公一二輩,豈復有敵患乎。 今日乃汝立功之秋,不可失也。 」善感泣曰:「敢不效力。 」遂解甲降。 時楊進號沒角牛,兵三十萬,王再興、李貴、王大郎等各擁眾數萬,往來京西、淮南、河南、北,侵掠為患。 澤遣人諭以禍福,悉招降之。 上疏請上還京。 俄有詔:荊、襄、江、淮悉備巡幸。 澤上疏言:「開封物價市肆,漸同平時。 將士、農民、商旅、士大夫之懷忠義者,莫不願陛下亟歸京師,以慰人心。 其唱為異議者,非為陛下忠謀,不過如張邦昌輩,陰與金人為地爾。 」除延康殿學士、京城留守、兼開封尹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
時金遣人以使偽楚為名,至開封府,澤曰:「此名為使,而實覘我也。 」拘其人,乞斬之。 有詔所拘金使延置別館,澤曰:「國家承平二百年,不識兵革,以敵國誕謾為可憑信,恬不置疑。 不惟不嚴攻討之計,其有實欲賈勇思敵所愾之人,士大夫不以為狂,則以為妄,致有前日之禍。 張邦昌、耿南仲輩所為,陛下所親見也。 今金人假使偽楚,來覘虛實,臣愚乞斬之,以破其奸。 而陛下惑于人言,令遷置別館,優加待遇,臣愚不敢奉詔,以彰國弱。 」上乃親劄諭澤,竟縱遣之。 言者附潛善意,皆以澤拘留金使為非。 尚書左丞許景衡抗疏力辨,且謂:「澤之為尹,威名政績,卓然過人,今之縉紳,未見其比。 乞厚加任使,以成禦敵治民之功。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
真定、懷、衛間,敵兵甚盛,方密修戰具為入攻之計,而將相恬不為慮,不修武備,澤以為憂。 乃渡河約諸將共議事宜,以圖收復,而於京城四壁,各置使以領招集之兵。 又據形勢立堅壁二十四所於城外,沿河鱗次為連珠砦,連結河東、河北山水砦忠義民兵,於是陝西、京東西諸路人馬咸願聽澤節制。 有詔如淮甸。 澤上表諫,不報。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
秉義郎岳飛犯法將刑,澤一見奇之,曰:「此將材也。 」會金人攻汜水,澤以五百騎授飛,使立功贖罪。 飛大敗金人而還,遂升飛為統制,飛由是知名。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
澤視師河北還,上疏言:「陛下尚留南都,道路籍籍,咸以為陛下舍宗廟朝廷,使社稷無依,生靈失所仰戴。 陛下宜亟回汴京,以慰元元之心。 」不報。 復抗疏言:「國家結好金人,欲以息民,卒之劫掠侵欺,靡所不至,是守和議果不足以息民也。 當時固有阿意順旨以叨富貴者,亦有不相詭隨以獲罪戾者。 陛下觀之,昔富貴者為是乎? 獲罪戾者為是乎? 今之言遷幸者,猶前之言和議為可行者也; 今之言不可遷者,猶前日之言和議不可行者也。 惟陛下熟思而審用之。 且京師二百年積累之基業,陛下奈何輕棄以遺敵國乎。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
詔遣官迎奉六宮往金陵,澤上疏曰:「京師,天下腹心也。 兩河雖未敉寧,特一手臂之不信爾。 今遽欲去之,非惟一臂之弗瘳,且並與腹心而棄之矣。 昔景德間,契丹寇澶淵,王欽若江南人,即勸幸金陵,陳堯叟蜀人,即勸幸成都,惟寇准毅然請親征,卒用成功。 臣何敢望寇准,然不敢不以章聖望陛下。 」又條上五事,其一言黃潛善、汪伯彥贊南幸之非。 澤前後建議,經從三省、樞密院,輒為潛善等所抑,每見澤奏疏,皆笑以為狂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
金將兀術渡河,謀攻汴京。 諸將請先斷河梁,嚴兵自固,澤笑曰:「去冬,金騎直來,正坐斷河梁耳。 」乃命部將劉衍趨滑、劉達趨鄭,以分敵勢,戒諸將極力保護河梁,以俟大兵之集。 金人聞之,夜斷河梁遁去。 二年,金人自鄭抵白沙,去汴京密邇,都人震恐。 僚屬入問計,澤方對客圍棋,笑曰:「何事張惶,劉衍等在外必能禦敵。 」乃選精銳數千,使繞出敵後,伏其歸路。 金人方與衍戰,伏兵起,前後夾擊之,金人果敗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
金將黏罕據西京,與澤相持。 澤遣部將李景良、閻中立、郭俊民領兵趨鄭,遇敵大戰,中立死之,俊民降,景良遁去。 澤捕得景良,謂曰:「不勝,罪可恕; 私自逃,是無主將也。 」斬其首以徇。 既而俊民與金將史姓者及燕人何仲祖等持書來招澤,澤數俊民曰:「汝失利死,尚為忠義鬼,今反為金人持書相誘,何面目見我乎。 」斬之,謂史曰:「我受此土,有死而已。 汝為人將,不能以死敵我,乃欲以兒女子語誘我乎。 」亦斬之。 謂仲祖脅從,貸之。 劉衍還,金人復入滑,部將張捴請往救,澤選兵五千付之,戒毋輕戰以需援。 捴至滑迎戰,敵騎十倍,諸將請少避其鋒,捴曰:「避而偷生,何面目見宗公。 」力戰死之。 澤聞捴急,遣王宣領騎五千救之。 捴死二日,宣始至,與金人大戰,破走之。 澤迎捴喪歸,恤其家,以宣權知滑州,金人自是不復犯東京。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
山東盜起,執政謂其多以義師為名,請下令止勤王。 澤疏曰:「自敵圍京城,忠義之士憤懣爭奮,廣之東西、湖之南北、福建、江、淮,越數千里,爭先勤王。 當時大臣無遠識大略,不能撫而用之,使之饑餓困窮,弱者填溝壑,強者為盜賊。 此非勤王者之罪,乃一時措置乖謬所致耳。 今河東、西不從敵國而保山砦者,不知其幾; 諸處節義之夫,自黥其面而爭先救駕者,復不知其幾。 此詔一出,臣恐草澤之士一旦解體,倉卒有急,誰復有願忠效義之心哉。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
王策者,本遼酋,為金將,往來河上。 澤擒之,解其縛坐堂上,為言:「契丹本宋兄弟之國,今女真辱吾主,又滅爾國,義當協謀雪恥。 」策感泣,願效死。 澤因問敵國虛實,盡得其詳,遂決大舉之計,召諸將謂曰:「汝等有忠義心,當協謀剿敵,期還二聖,以立大功。 」言訖泣下,諸將皆泣聽命。 金人戰不利,悉引兵去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
澤疏諫南幸,言:「臣為陛下保護京城,自去年秋冬至於今春,又三月矣。 陛下不早回京城,則天下之民何所依戴。 」除資政殿學士。 又遣子穎詣行闕上疏曰:「天下之事,見機而為,待時而動,則事無不成。 今收復伊、洛而金酋渡河,捍蔽滑台而敵國屢敗,河東、河北山砦義民,引領舉踵,日望官兵之至。 以機以時而言之,中興之兆可見,而金人滅亡之期可必,在陛下見機乘時而已。 」又言:「昔楚人城郢,史氏鄙之。 今聞有旨於儀真教習水戰,是規規為偏霸之謀,非可鄙之甚者乎? 傳聞四方,必謂中原不守,遂為江寧控扼之計耳。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
先是,澤去磁,以州事付兵馬鈐轄李侃,統制趙世隆殺之。 至是,世隆及弟與興以兵三萬來歸,眾懼其變,澤曰:「世隆本吾一校爾,何能為。 」世隆至,責之曰:「河北陷沒,吾宋法令與上下之分亦陷沒邪? 」命斬之。 時世興佩刀侍側,眾兵露刃庭下,澤徐謂世興曰:「汝兄誅,汝能奮志立功,足以雪恥。 」世興感泣。 金人攻滑州,澤遣世興往救,世興至,掩其不備,敗之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
澤威聲日著,北方聞其名,常尊憚之,對南人言,必曰宗爺爺。
(No translation available)
26
澤疏言:「丁進數十萬眾願守護京城,李成願扈從還闕,即渡河剿敵,楊進等兵百萬,亦願渡河,同致死力。 臣聞'多助之至,天下順之'。 陛下及此時還京,則眾心翕然,何敵國之足憂乎? 」又奏言:「聖人愛其親以及人之親,所以教人孝; 敬其兄以及人之兄,所以教人弟。 陛下當與忠臣義士合謀肆討,迎復二聖。 今上皇所御龍德宮儼然如舊,惟淵聖皇帝未有宮室。 望改修寶籙宮以為迎奉之所,使天下知孝于父、弟于兄,是以身教也。 」上乃降詔擇日還京。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
澤前後請上還京二十餘奏,每為潛善等所抑,憂憤成疾,疽發於背。 諸將入問疾,澤矍然曰:「吾以二帝蒙塵,積憤至此。 汝等能殲敵,則我死無恨。 」眾皆流涕曰:「敢不盡力! 」諸將出,澤歎曰:「'出師未捷身先死,長使英雄淚滿襟。 '」翌日,風雨晝晦。 澤無一語及家事,但連呼「過河」者三而薨。 都人號慟。 遺表猶贊上還京。 贈觀文殿學士、通議大夫,諡忠簡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
澤質直好義,親故貧者多依以為活,而自奉甚薄。 常曰:「君父側身嘗膽,臣子乃安居美食邪! 」始,澤詔集群盜,聚兵儲糧,結諸路義兵,連燕、趙豪傑,自謂渡河克復可指日冀。 有志弗就,識者恨之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
子穎,居戎幕,素得士心。 澤薨數日,將士去者十五,都人請以穎繼父任。 會朝廷已命杜充留守,乃以穎為判官。 充反澤所為,頗失人心,穎屢爭之,不從,乃請持服歸。 自是豪傑不為用,群聚城下者復去為盜,而中原不守矣。 穎官終兵部郎中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
趙鼎,字元鎮,解州聞喜人。 生四歲而孤,母樊教之,通經史百家之書。 登崇甯五年進士第,對策斥章惇誤國。 累官為河南洛陽令,宰相吳敏和其能,擢為開封士曹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
金人陷太原,朝廷議割三鎮地,鼎曰:「祖宗之地不可以與人,何庸議? 」已而京師失守,二帝北行。 金人議立張邦昌,鼎與胡寅、張浚逃太學中,不書議狀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
久雨,詔求闕政。 鼎言:「自熙寧間王安石用事,變祖宗之法,而民始病。 假辟國之謀,造生邊患; 興理財之政,窮困民力; 設虛無之學,敗壞人才。 至崇甯初,蔡京托紹述之名,盡祖安石之政。 凡今日之患始于安石,成于蔡京。 今安石猶配享廟廷,而京之黨未除,時政之闕無大於此。 」上為罷安石配享。 擢右司諫,旋遷殿中侍御史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
劉光世部將王德擅殺韓世忠之將,而世忠亦率部曲奪建康守府廨。 鼎言:「德總兵在外,專殺無忌,此而不治,孰不可為? 」命鼎鞫德。 鼎又請下詔切責世忠,而指取其將吏付有司治罪,諸將肅然。 上曰:「肅宗興靈武得一李勉,朝廷始尊。 今朕得卿,無愧昔人矣。 」中丞范宗尹言,故事無自司諫遷殿中者,上曰:「鼎在言路極舉職,所言四十事,已施行三十有六。 」遂遷侍御史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
北兵至江上,上幸會稽,召台諫議去留,鼎陳戰、守、避三策,拜御史中丞。 請督王𤫉进軍宣州,周望分軍出廣德,劉光世渡江駐蘄、黃,為邀擊之計。 又言:「經營中原當自關中始,經營關中當自蜀始,欲幸蜀當自荊、襄始。 吳、越介在一隅,非進取中原之地。 荊、襄左顧川、陝,右控湖湘,而下瞰京、洛,三國所必爭,宜以公安為行闕,而屯重兵於襄陽,運江、浙之粟以資川、陝之兵,經營大業,計無出此。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
韓世忠敗金人于黃天蕩,宰相呂頤浩請上幸浙西,下詔親征,鼎以為不可輕舉。 頤浩惡其異己,改鼎翰林學士,鼎不拜,改吏部尚書,又不拜,言:「陛下有聽納之誠,而宰相陳拒諫之說; 陛下有眷待台臣之意,而宰相挾挫沮言官之威。 」堅臥不出,疏頤浩過失凡千言。 上罷頤浩,詔鼎復為中丞,謂鼎曰:「朕每聞前朝忠諫之臣,恨不之識,今於卿見之。 」除端明殿學士、簽書樞密院事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
金人攻楚州,鼎奏遣張俊往援之。 俊不行,山陽遂陷,金人留淮上,范宗尹奏敵未必能再渡,鼎曰:「勿恃其不來,恃吾有以待之。 三省常以敵退為陛下援人才、修政事,密院常虞敵至為陛下申軍律、治甲兵,即兩得之。 」上曰:「卿等如此,朕復何憂。 」鼎以楚州之失,上章丐去。 會辛企宗除節度使,鼎言企宗非軍功,忤旨,出奉祠,除知平江府,尋改知建康,又移知洪州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
京西招撫使李橫欲用兵復東京,鼎言:「橫烏合之眾,不能當敵,恐遂失襄陽。 」已而橫戰不利走,襄陽竟陷。 召拜參知政事。 宰相朱勝非言:「襄陽國之上流,不可不急取。 」上問:「岳飛可使否? 」鼎曰:「知上流利害無如飛者。 」簽樞徐俯不以為然。 飛出師竟復襄陽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
鼎乞令韓世忠屯泗上,劉光世出陳、蔡。 光世請入奏,俯欲許之,鼎不可。 偽齊宿遷令來歸,俯欲斬送劉豫,鼎復爭之。 俯積不能平,乃求去。 朱勝非兼知樞密院,言者謂當國者不知兵,乞令參政通知。 由是為勝非所忌。 除鼎知樞密院、川陝宣撫使,鼎辭以非才。 上曰:「四川全盛半天下之地,盡以付卿,黜陟專之可也。 」時吳玠為宣撫副使,鼎奏言:「臣與玠同事,或節制之耶? 」上乃改鼎都督川、陝諸軍事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
鼎所條奏,勝非多沮抑之。 鼎上疏言:「頃張浚出使川、陝,國勢百倍於今。 浚有補天浴日之功,陛下有礪山帶河之誓,君臣相信,古今無二,而終致物議,以被竄逐。 今臣無浚之功而當其任,遠去朝廷,其能免於紛紛乎? 」又言:「臣所請兵不滿數千,半皆老弱,所齎金帛至微,薦舉之人除命甫下,彈墨已行。 臣日侍宸衷,所陳已艱難,況在萬里之外乎? 」時人士皆惜其去,台諫有留行者。 會邊報遝至,鼎每陳用兵大計,及朝辭,上曰:「卿豈可遠去,當遂相卿。 」九月,拜尚書右僕射、同中書門下平章事兼知樞密院事。 制下,朝士相慶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
時劉豫子麟與金人合兵大入,舉朝震恐。 鼎論戰禦之計,諸將各異議,獨張俊以為當進討,鼎是其言。 有勸上他幸者,鼎曰:「戰而不捷,去未晚也。 」上亦曰:「朕當親總六師,臨江決戰。 」鼎喜曰:「累年退怯,敵志益驕,今聖斷親征,成功可必。 」於是詔張俊以所部援韓世忠,而命劉光世移軍建康,且促世忠進兵。 世忠至揚州,大破金人於大儀鎮。 方警報交馳,劉光世遣人諷鼎曰:「相公自入蜀,何事為他人任患。 」世忠亦謂人曰:「趙丞相真敢為者。 」鼎聞之,恐上意中變,乘間言:「陛下養兵十年,用之正在今日。 若少加退沮,即人心渙散,長江之險不可復恃矣。 」及捷音日至,車駕至平江,下詔聲逆豫之罪,欲自將渡江決戰。 鼎曰:「敵之遠來,利於速戰,遽與爭鋒,非策也。 且豫猶遣其子,豈可煩至尊耶? 」帝為止不行。 未幾,簽書樞密院事胡松年自江上還,云北兵大集,然後知鼎之有先見也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
張浚久廢,鼎言浚可大任,乃召除知樞密院,命浚往江上視師。 時敵兵久駐淮南,知南兵有備,漸謀北歸。 鼎曰:「金人無能為矣。 」命諸將邀諸淮,連敗之,金人遁去。 上謂鼎曰:「近將士致勇爭先,諸路守臣亦翕然自效,乃朕用卿之力也。 」鼎謝曰:「皆出聖斷,臣何力之有焉。 」或問鼎曰:「金人傾國來攻,眾皆忷懼,公獨言不足畏,何耶? 」鼎曰:「敵眾雖盛,然以豫邀而來,非其本心,戰必不力,以是知其不足畏也。 」上嘗語張浚曰:「趙鼎真宰相,天使佐朕中興,可謂宗社之幸也。 」鼎奏金人遁歸,尤當博采群言,為善後之計。 於是詔呂頤浩等議攻戰備禦、措置綏懷之方。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
五年,上還臨安,制以鼎守左僕射知樞密院事、張浚守右僕射兼知樞密院事,都督諸路軍馬。 鼎以政事先後及人才所當召用者,條而置之座右,次第奏行之。 制以貴州防禦使瑗為保慶軍節度使,封建國公,於行宮門外建資善堂。 鼎薦範沖為翊善、朱震為贊讀,朝論謂二人極天下之選。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
建炎初,嘗下詔以奸臣誣衊宣仁保佑之功,命史院刊修,未及行,朱勝非為相,上諭之曰:「神宗、哲宗兩朝史事多失實,非所以傳信後世,宜召範沖刊定。 」勝非言:「《神宗史》增多王安石《日錄》,《哲宗史》經京、卞之手,議論多不正,命官刪修,誠足以彰二帝盛美。 」會勝非去位,鼎以宰相監修二史,是非各得其正。 上親書「忠正德文」四字賜鼎,又以御書《尚書》一帙賜之,曰:「《書》所載君臣相戒飭之言,所以賜卿,欲共由斯道。 」鼎上疏謝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
劉豫遣子麟、猊分路入寇,時張浚屯盱眙,楊沂中屯泗,韓世忠屯楚,岳飛駐鄂,劉光世駐廬,沿江上下無兵,上與鼎以為憂。 鼎移書浚,欲令俊與沂中合兵剿敵。 光世乞舍廬還太平,又乞退保採石,鼎奏曰:「豫逆賊也,官軍與豫戰而不能勝,或更退守,何以立國? 今賊已渡淮,當亟遣張俊合光世之軍盡掃淮南之寇,然後議去留。 」上善其策,詔二將進兵。 俊軍至藕塘與猊戰,大破之。 鼎命沂中趨合肥以會光世,光世已棄廬回江北。 浚以書告鼎,鼎白上詔浚:有不用命者,聽以軍法從事。 光世大駭,復進至肥河與麟戰,破之。 麟、猊拔柵遁去。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
浚在江上,嘗遣其屬呂祉入奏事,所言誇大,鼎每抑之。 上謂鼎曰:「他日張浚與卿不和,必呂祉也。 」後浚因論事,語意微侵鼎,鼎言:「臣初與浚如兄弟,因呂祉離間,遂爾睽異。 今浚成功,當使展盡底蘊,浚當留,臣當去。 」上曰:「俟浚歸議之。 」浚嘗奏乞幸建康,而鼎與折彥質請回蹕臨安。 暨浚還,乞乘勝攻河南,且罷劉光世軍政。 鼎言:「擒豫固易耳,然得河南,能保金人不內侵乎? 光世累世為將,無故而罷之,恐人心不安。 」浚滋不悅。 鼎以觀文殿大學士知紹興府。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
七年,上幸建康,罷劉光世,以王德為都統制,酈瓊副之,並聽參謀、兵部尚書呂祉節度制。 瓊與德有宿怨,訴於祉,不得直,執祉以全軍降偽齊。 浚引咎去位,乃以萬壽觀使兼侍讀召鼎,入對,拜尚書左僕射、同中書門下平章事兼樞密使,進四官。 上言:「淮西之報初至,執政奏事皆失措,惟朕不為動。 」鼎曰:「今見諸將,尤須靜以待之,不然益增其驕蹇之心。 」台諫交論淮西無備,鼎曰:「行朝擁兵十萬,敵騎直來,自足抗之,設有他虞,鼎身任其責。 」淮西迄無驚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
47
鼎嘗乞降詔安撫淮西,上曰:「俟行遣張浚,朕當下罪己之詔。 」鼎言:「浚已落職。 」上曰:「浚罪當遠竄。 」鼎奏:「浚母老,且有勤王功。 」上曰:「功過自不相掩。 」已而內批出,浚謫置嶺南,鼎留不下。 詰旦,經同列救解,上怒殊未釋,鼎力懇曰:「浚罪不過片策耳。 凡人計慮,豈不欲萬全,儻因一失,便置之死地,後有奇謀秘計,誰復敢言者。 此事自關朝廷,非獨私浚也。 」上意乃解,遂以散官分司,居永州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
鼎既再相,或議其無所施設,鼎聞之曰:「今日之事如人患羸,當靜以養之。 若復加攻砭,必傷元氣矣。 」金人廢劉豫,鼎遣間招河南守將,壽、亳、陳、蔡之間,往往舉城或率部曲來歸,得精兵萬余,馬數千。 知廬州劉錡亦奏言:「淮北歸正者不絕,度今歲可得四五萬。 」上喜曰:「朕常慮江、池數百里備禦空虛,今得此軍可無患矣。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
金人遣使議和,朝論以為不可信,上怒。 鼎曰:「陛下于金人有不共戴天之讎,今屈己請和,不憚為之者,以梓宮及母后耳。 群臣憤懣之辭,出於愛君,不可以為罪。 陛下宜諭之曰:'講和非吾意,以親故,不得已為之。 但得梓宮及母后還,敵雖渝盟,吾無憾焉。 '」上從其言,群議遂息。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
潘良貴以向子諲奏事久,叱之退。 上欲抵良貴罪,常同為之辨,欲並逐同。 鼎奏:「子諲雖無罪,而同與良貴不宜逐。 」二人竟出。 給事中張致遠謂不應以一子諲出二佳士,不書黃,上怒,顧鼎曰:「固知致遠必繳駁。 」鼎問:「何也? 」上曰:「與諸人善。 」蓋已有先入之言,由是不樂於鼎矣。 秦檜繼留身奏事,既出,鼎問:「帝何言? 」檜曰:「上無他,恐丞相不樂耳。 」御筆和州防禦使璩除節鉞,封國公。 鼎奏:「建國雖未正名,天下皆知陛下有子,社謖大計也。 在今禮數不得不異,所以系人心不使之二三而惑也。 」上曰:「姑徐之。 」檜後留身,不知所云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
鼎嘗辟和議,與檜意不合,及鼎以爭璩封國事拂上意,檜乘間擠鼎,又薦蕭振為侍御史。 振本鼎所引,及入台,劾參知政事劉大中罷之。 鼎曰:「振意不在大中也。 」振亦謂人曰:「趙丞相不待論,當自為去就。 」會殿中侍御史張戒論給事中勾濤,濤言:「戒之擊臣,乃趙鼎意。 」因詆鼎結台諫及諸將。 上聞益疑,鼎引疾求免,言:「大中持正論,為章惇、蔡京之黨所嫉。 臣議論出處與大中同,大中去,臣何可留? 」乃以忠武節度使出知紹興府,尋加檢校少傅,改奉國軍節度使。 檜率執政往餞其行,鼎不為禮,一揖而去,檜益憾之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
52
鼎既去,王庶入對,上謂庶曰:「趙鼎兩為相,于國有大功,再贊親征皆能決勝,又鎮撫建康,回鑾無患,他人所不及也。 」先是,王倫使金,從鼎受使指。 問禮數,則答以君臣之分已定; 問地界,則答以大河為界。 二者從事之大者,或不從則已。 倫受命而行。 至是,倫與金使俱來,以撫諭江南為名,上歎息謂庶曰:「使五日前得此報,趙鼎豈可去耶?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
53
初,車駕還臨安,內侍移竹栽入內,鼎見,責之曰:「艮岳花石之擾,皆出汝曹,今欲蹈前轍耶? 」因奏其事,上改容謝之。 有戶部官進錢入宮者,鼎召至相府切責之。 翌日,問上曰:「某人獻錢耶? 」上曰:「朕求之也。 」鼎奏:「某人不當獻,陛下不當求。 」遂出其人與郡。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
54
鼎嘗薦胡寅、魏矼、晏敦復、潘良貴、呂本中、張致遠等數十人分佈朝列。 暨再相,奏曰:「今清議所與,如劉大中、胡寅、呂本中、常同、林季仲之流,陛下能用之乎? 妒賢長惡,如趙霈、胡世將、周秘、陳公輔之徒,陛下能去之乎? 」上為徙世將,而公輔等尋補外。 上嘗中批二人付廟堂升擢。 鼎奏:「疏遠小臣,陛下何由得其姓名? 」上謂:「常同實稱之。 」鼎曰:「同知其賢,何不露章薦引?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
始,浚薦秦檜可與共大事,鼎再相亦以為言。 然檜機阱深險,外和而中異。 浚初求去,有旨召鼎。 鼎至越丐祠,檜惡其逼己,徙知泉州,又諷謝祖信論鼎嘗受張邦昌偽命,遂奪節。 御史中丞王次翁論鼎治郡廢馳,命提舉洞霄宮。 鼎自泉州歸,復上書言時政,檜忌其復用,諷次翁又論其嘗受偽命,乾沒都督府錢十七萬緡,謫官居興化軍。 論者猶不已,移漳州,又責清遠軍節度副使,潮州安置。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
在潮五年,杜門謝客,時事不掛口,有問者,但引咎而已。 中丞詹大方誣其受賄,屬潮守放編置人移吉陽軍,鼎謝表曰:「白首何歸,悵餘生之無幾,丹心未泯,誓九死以不移。 」檜見之曰:「此老倔強猶昔。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
57
鼎為文渾然天成,凡高宗處分軍國機事,多其視草,有擬奏表疏、雜詩文二百餘篇,號《得全集》,行於世。 論中興賢相,以鼎為稱首雲。
(No translation available) (No translation available)
58
論曰:夫謀國用兵之道,有及時乘銳而可以立功者,有養威持重而後能有為者,二者之設施不同,其為忠一而已。 方金人逼二帝北行,宗社失主,宗澤一呼,而河北義旅數十萬眾若響之赴聲,實由澤之忠忱義氣有以風動之,抑斯民目睹君父之陷於塗淖,孰無憤激之心哉。 使當其時澤得勇往直前,無或齟齬牽制之,則反二帝,復舊都,特一指顧間耳。 黃潛善、汪伯彥嫉能而惎功,使澤不得信其志,發憤而薨,豈不悲哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
59
及趙鼎為相,則南北之勢成矣。 兩敵之相持,非有灼然可乘之釁,則養吾力以俟時,否則,徒取危困之辱。 故鼎之為國,專以固本為先,根本固而後敵可圖、讎可復,此鼎之心也。 惜乎一見忌于秦檜,斥逐遠徙,卒齎其志而亡,君子所尤痛心也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
60
竊嘗論澤、鼎之終而益有感焉。 澤之易簀也,猶連呼「渡河」者三; 而鼎自題其銘旌,有「氣作山河壯本朝」之語。 何二臣之愛君憂國,雖處死生禍變之際,而猶不渝若是! 而高宗惑於憸邪之口,乍任乍黜,所謂「善善而不能用」,千載而下,忠臣義士猶為之撫卷扼腕,國之不競,有以哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)