1
前廢帝諱子業,小字法師,孝武帝長子也。 元嘉二十六年正月甲申生。 世祖鎮尋陽,子業留京邑。 三十年,世祖入伐元凶,被囚侍中下省,將見害者數矣,卒得無恙。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
世祖踐阼,立為皇太子。 始未之東宮,中庶子、二率並入直永福省。 大明二年,出居東宮。 [1]四年,講孝經於崇正殿。 七年,加元服。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
八年閏五月庚申,世祖崩,其日,太子即皇帝位。 大赦天下。 太宰江夏王義恭解尚書令,加中書監,驃騎大將軍柳元景加尚書令。 甲子,置錄尚書,太宰江夏王義恭錄尚書事。 驃騎大將軍柳元景加開府儀同三司。 丹陽尹永嘉王子仁為南豫州刺史。 [2]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
六月辛未,詔曰:「朕以眇身,夙紹洪業,敬御天威,欽對靈命。 仰遵凝緒,日鑒前圖,實可以拱默守成,詒風長世。 而寶位告始,萬宇改屬,惟德弗明,昧于大道。 思宣睿範,引茲簡恤,可具詢執事,詳訪民隱。 凡曲令密文,繁而傷治,[3]關市僦稅,事施一時,而姦吏舞文,妄興威福,加以氣緯舛互,[4]偏頗滋甚。 宜其寬傜輕憲,以救民切。 御府諸署,事不須廣,雕文篆刻,無施於今。 悉宜并省,以酬氓願。 藩王貿貨,壹皆禁斷。 外便具條以聞。 」戊寅,以豫州之淮南郡復為南梁郡,復分宣城還置淮南郡。 庚辰,以南海太守袁曇遠為廣州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
秋七月己亥,鎮軍將軍、雍州刺史晉安王子勛改為江州刺史,中護軍宗慤為安西將軍、雍州刺史,鎮北將軍、徐州刺史湘東王彧為護軍將軍,中軍將軍義陽王昶為征北將軍、徐州刺史。 庚戌,婆皇國遣使獻方物。 崇皇太后曰太皇太后,皇后曰皇太后。 乙卯,罷南北二馳道。 孝建以來所改制度,還依元嘉。 丙辰,追崇獻妃為獻皇后。 乙丑,撫軍將軍、南徐州刺史新安王子鸞解領司徒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
八月丁卯,領軍將軍王玄謨為鎮北將軍、青冀二州刺史。 [5]己巳,以青、冀二州刺史蕭惠開為益州刺史。 己丑,[6]皇太后崩。 京師雨水。 庚寅,[7]遣御史與官長隨宜賑卹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
九月辛丑,護軍將軍湘東王彧為領軍將軍。 癸卯,以尚書左僕射劉遵考為特進、右光祿大夫。 乙卯,文穆皇后祔葬景寧陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
冬十月甲戌,太常建安王休仁為護軍將軍。 戊寅,輔國將軍宗越為司州刺史。 [8]庚辰,原除揚、南徐州大明七年逋租。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
十二月乙酉,以尚書右僕射顏師伯為尚書僕射。 [9]壬辰,以王畿諸郡為揚州,以揚州為東揚州。 癸巳,以車騎將軍、揚州刺史豫章王子尚為司徒、揚州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
去歲及是歲,東諸郡大旱,甚者米一升數百,京邑亦至百餘,餓死者十有六七。 孝建以來,又立錢署鑄錢,百姓因此盜鑄,錢轉偽小,商貨不行。
(No translation available) (No translation available)
11
永光元年春正月乙未朔,改元。 大赦天下。 乙巳,省諸州臺傳。 戊午,以領軍將軍湘東王彧為衞將軍、南豫州刺史,護軍將軍建安王休仁為領軍將軍,祕書監山陽王休祐為豫州刺史,左衞將軍桂陽王休範為中護軍,南豫州刺史尋陽王子房為東揚州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
二月乙丑,減州郡縣田祿之半。 [10]庚寅,鑄二銖錢。
(No translation available) (No translation available)
13
三月甲辰,罷臨江郡。
(No translation available)
14
五月己亥,割郢州隨郡屬雍州。 丙午,以後軍司馬張牧為交州刺史。
(No translation available) (No translation available)
15
六月己巳,左軍長史劉道隆為梁、南秦二州刺史。 乙亥,安西將軍、雍州刺史宗慤卒。 壬午,衞將軍、南豫州刺史湘東王彧改為雍州刺史。 [11]尚書令、驃騎大將軍柳元景加南豫州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
秋八月辛酉,越騎校尉戴法興有罪,賜死。 庚午,以尚書僕射顏師伯為尚書左僕射,[12]吏部尚書王景文為尚書右僕射。 癸酉,帝自率宿衞兵,誅太宰江夏王義恭、尚書令驃騎大將軍柳元景、尚書左僕射顏師伯、[13]廷尉劉德願。 改元為景和元年。 文武賜位二等。 以領軍將軍建安王休仁為安西將軍、雍州刺史,衞將軍湘東王彧還為南豫州刺史。 甲戌,司徒、揚州刺史豫章王子尚領尚書令,射聲校尉沈文秀為青州刺史,左軍司馬崔道固為冀州刺史。 乙亥,詔曰:「昔凝神佇逸,磻溪讚道,湛慮思才,傅巖毗化。 朕位御三極,風澄萬宇,資鈇電斷,正卯斯戮。 思所以仰宣遺烈,俯弘景祚,每結夢庖鼎,瞻言板築,有劬日昃,無忘昧旦。 可甄訪郡國,招聘閭部:其有孝性忠節,幽居遯棲,信誠義行,廉正表俗,文敏博識,幹事治民,務加旌舉,隨才引擢。 庶官克順,彝倫咸叙。 主者精加詳括,稱朕意焉。 」以始興公沈慶之為太尉,鎮北將軍、青冀二州刺史王玄謨為領軍將軍。 庚辰,以石頭城為長樂宮,東府城為未央宮。 罷東揚州并揚州。 甲申,以北邸為建章宮,南第為長楊宮。 以冠軍將軍邵陵王子元為湘州刺史。 丙戌,原除吳、吳興、義興、晉陵、琅邪五郡大明八年以前逋租。 己丑,復立南北二馳道。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
九月癸巳,車駕幸湖熟,奏鼓吹。 戊戌,車駕還宮。 庚子,以南兗州刺史永嘉王子仁為南徐州刺史,丹陽尹始安王子真為南兗州刺史。 辛丑,撫軍將軍、南徐州刺史新安王子鸞免為庶人,賜死。 丙午,以兗州刺史薛安都為平北將軍、徐州刺史。 丁未,衞將軍湘東王彧加開府儀同三司,特進、右光祿大夫劉遵考為安西將軍、南豫州刺史,寧朔將軍殷孝祖為兗州刺史。 戊申,以前梁、南秦二州刺史柳元怙復為梁、南秦二州刺史。 己酉,車駕討征北將軍、徐州刺史義陽王昶,內外戒嚴。 昶奔于索虜。 辛亥,右將軍、豫州刺史山陽王休祐進號鎮西大將軍。 甲寅,以安西長史袁顗為雍州刺史。 戊午,以左民尚書劉思考為益州刺史。 是日解嚴,車駕幸瓜步。 開百姓鑄錢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
冬十月癸亥,曲赦徐州。 丙寅,車駕還宮。 以建安王休仁為護軍將軍。 己卯,東陽太守王藻下獄死。 以宮人謝貴嬪為夫人,加虎賁靸戟,鸞輅龍旂,出警入蹕,實新蔡公主也。 乙酉,以鎮西大將軍、豫州刺史山陽王休祐為鎮軍大將軍、開府儀同三司。 [14]
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
十一月壬辰,寧朔將軍何邁下獄死。 新除太尉沈慶之薨。 壬寅,立皇后路氏,四廂奏樂。 赦揚、南徐二州。 護軍將軍建安王休仁加特進、左光祿大夫。 中護軍桂陽王休範遷職。 丁未,皇子生,少府劉勝之子也。 [15]大赦天下。 贓汙淫盜,悉皆原除。 賜為父後者爵一級。 壬子,以特進、左光祿大夫、護軍將軍建安王休仁為驃騎大將軍、開府儀同三司。 戊午,南平王敬猷、廬陵王敬先、安南侯敬淵並賜死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
時帝凶悖日甚,誅殺相繼,內外百司,不保首領。 先是訛言云:「湘中出天子。 」帝將南巡荊、湘二州以厭之。 先欲誅諸叔,然後發引。 太宗與左右阮佃夫、王道隆、李道兒密結帝左右壽寂之、姜產之等十一人,謀共廢帝。 戊午夜,帝於華林園竹林堂射鬼。 時巫覡云:「此堂有鬼。 」故帝自射之。 壽寂之懷刀直入,姜產之為副。 帝欲走,寂之追而殞之。 時年十七。 太皇太后令曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
司徒領護軍八座:子業雖曰嫡長,少稟凶毒,不仁不孝,著自髫齔。 孝武棄世,屬當辰曆。 自梓宮在殯,喜容靦然,天罰重離,歡恣滋甚。 逼以內外維持,忍虐未露,而凶慘難抑,一旦肆禍,遂縱戮上宰,殄害輔臣。 子鸞兄弟,先帝鍾愛,含怨既往,枉加屠酷。 昶茂親作扞,橫相徵討。 新蔡公主逼離夫族,幽置深宮,詭云薨殞。 襄事甫爾,喪禮頓釋,昏酣長夜,庶事傾遺。 朝賢舊勳,棄若遺土。 管絃不輟,珍羞備膳。 詈辱祖考,以為戲謔。 行游莫止,淫縱無度。 肆宴園陵,規圖發掘。 誅剪無辜,籍略婦女。 建樹偽豎,莫知誰息。 拜嬪立后,慶過恒典。 宗室密戚,遇若婢僕,鞭捶陵曳,無復尊卑。 南平一門,特鍾其酷。 反天滅理,顯暴萬端。 苛罰酷令,終無紀極,夏桀、殷辛,未足以譬。 闔朝業業,人不自保,百姓遑遑,手足靡厝。 行穢禽獸,罪盈三千。 高祖之業將泯,七廟之享幾絕。 吾老疾沈篤,每規禍鴆,憂煎漏刻,氣命無幾。 開闢以降,所未嘗聞。 遠近思奮,十室而九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
衞將軍湘東王體自太祖,天縱英聖,文皇鍾愛,寵冠列藩。 吾早識神睿,特兼常禮。 潛運宏規,義士投袂,獨夫既殞,懸首白旗,社稷再興,宗祏永固,人鬼屬心,大命允集。 且勳德高邈,大業攸歸,宜遵漢、晉,纂承皇極。 主者詳舊典以時奉行。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
未亡人餘年不幸嬰此百艱,永尋情事,雖存若殞。 當復奈何! 當復奈何!
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
葬廢帝丹陽秣陵縣南郊壇西。
(No translation available)
25
帝幼而狷急,在東宮每為世祖所責。 世祖西巡,子業啟參承起居,書迹不謹,上詰讓之。 子業啟事陳謝,上又答曰:「書不長進,此是一條耳。 聞汝素都懈怠,狷戾日甚,何以頑固乃爾邪! 」初踐阼,受璽紱,悖然無哀容。 始猶難諸大臣及戴法興等,既殺法興,諸大臣莫不震懾。 於是又誅羣公。 元凱以下,皆被毆捶牽曳。 內外危懼,殿省騷然。 初太后疾篤,遣呼帝。 帝曰:「病人間多鬼,可畏,那可往。 」太后怒,語侍者:「將刀來,破我腹,那得生如此寧馨兒! 」及太后崩後數日,帝夢太后謂之曰:「汝不孝不仁,本無人君之相。 子尚愚悖如此,亦非運祚所及。 孝武險虐滅道,怨結人神,兒子雖多,並無天命。 大運所歸,應還文帝之子。 」其後湘東王紹位,果文帝子也。 故帝聚諸叔京邑,慮在外為患。 山陰公主淫恣過度,謂帝曰:「妾與陛下,雖男女有殊,俱託體先帝。 陛下六宮萬數,而妾唯駙馬一人。 事不均平,一何至此! 」帝乃為主置面首左右三十人; 進爵會稽郡長公主,秩同郡王,食湯沐邑二千戶,[16]給鼓吹一部,加班劍二十人。 帝每出,與朝臣常共陪輦。 主以吏部郎褚淵貌美,就帝請以自侍,帝許之。 淵侍主十日,備見逼迫,誓死不回,遂得免。 帝所幸閹人華願兒,官至散騎常侍,加將軍帶郡。 帝少好讀書,[17]頗識古事,自造世祖誄及雜篇章,往往有辭采。 以魏武帝有發丘中郎將、摸金校尉,乃置此二官。 以建安王休仁、山陽王休祐領之。 [18]其餘事迹,分見諸列傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
史臣曰:廢帝之事行著于篇。 若夫武王數殷紂之釁,不能絓其萬一; 霍光書昌邑之過,未足舉其毫釐。 假以中才之君,有一于此,足以霣社殘宗,汚宮瀦廟,況總斯惡以萃一人之體乎! 其得亡亦為幸矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
校勘記
(No translation available)
28
出居東宮各本並脫「居」字,據元龜二五六補。
(No translation available)
29
丹陽尹永嘉王子仁為南豫州刺史「南豫」子仁傳作「南兗」。
(No translation available)
30
繁而傷治「傷」各本並作「作」,據元龜一九一改。
(No translation available)
31
氣緯舛互「互」各本並作「玄」,蓋形近而譌,今改正。
(No translation available)
32
領軍將軍王玄謨為鎮北將軍青冀二州刺史各本「鎮北將軍」下並衍「南徐州刺史新安王子鸞為」十一字。 按新安王子鸞傳,不言曾為青、冀二州刺史,而王玄謨傳,言玄謨時徙為青、冀二州刺史。 今訂正。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
己丑各本並作「己未」。 按是月丁卯朔,二十三日己丑,無己未、乙丑。 今據建康實錄及通鑑改正。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
庚寅各本並作「庚子」。 按是月丁卯朔,無庚子,二十三日己丑後,二十四日有庚寅。 今改正。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
輔國將軍宗越為司州刺史「宗越」書中多誤作「宋越」,今據宗越傳改正。 以下類此者皆逕改,不具校。
(No translation available) (No translation available)
36
以尚書右僕射顏師伯為尚書僕射「尚書僕射」各本作「尚書左僕射」,南史無「左」字。 李慈銘宋書札記云:「左字衍,當據南史刪。 」按是時但置尚書僕射,不分立左右。 今據南史刪「左」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
減州郡縣田祿之半宋本、三朝本、北監本、毛本及南史作「田祿」。 殿本、局本作「田租」。 建康實錄作「祿秩」。 按普減國內田租之半,非封建統治者所肯為,此必減州郡縣官吏田祿之半。 故建康實錄改稱為「祿秩」。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
衞將軍南豫州刺史湘東王彧改為雍州刺史各本並脫「南」字。 按明帝紀,永光元年為南豫州刺史,鎮姑孰。 又按州郡志,此時南豫州鎮姑孰,而豫州則未嘗以姑孰為州治。 今據明帝紀補。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
尚書左僕射顏師伯「尚書左僕射」各本並作「尚書僕射」,據南史改,說見前。
(No translation available)
40
以鎮西大將軍豫州刺史山陽王休祐為鎮軍大將軍開府儀同三司鎮西大將軍各本並作「鎮北大將軍」。 上九月辛亥下作鎮西大將軍,休祐傳亦作鎮西,今改正。
(No translation available) (No translation available)
41
少府劉勝之子也「劉勝」元龜一九七及二0七同本紀。 符瑞志及始安王休仁傳、宋略、南史帝紀作劉矇,南史休仁傳作劉蒙。
(No translation available) (No translation available)
42
食湯沐邑二千戶「食」各本並作「侯」。 據御覽一五二改。
(No translation available) (No translation available)
43
帝少好讀書「讀書」各本並作「講書」,據南史、元龜一九二、御覽一二八引改。
(No translation available)
44
以建安王休仁山陽王休祐領之各本並脫「休仁山陽王」五字,據南史補。 張燴讀史舉正云:「按建安王乃休仁,休祐則山陽王也。 南史作『以建安王休仁、山陽王休祐領之』為是。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available)