1
列傳第四十九袁粲
(No translation available)
2
袁粲,字景倩,陳郡陽夏人,太尉淑兄子也。 父濯,揚州秀才,蚤卒。 祖母哀其幼孤,名之曰愍孫。 伯叔並當世榮顯,而愍孫饑寒不足。 母琅邪王氏,太尉長史誕之女也,躬事績紡,以供朝夕。 愍孫少好學,有清才,有欲與從兄顗婚者,伯父洵即顗父,曰:「顗不堪,政可與愍孫婚耳。 」時愍孫在坐,流涕起出。 蚤以操立志行見知。 初為揚州從事,世祖安北、鎮軍、北中郎行參軍,侍中郎主簿。 世祖伐逆,轉記室參軍。 及即位,除尚書吏部郎,太子右衛率,侍中。 孝建元年,世祖率群臣並於中興寺八關齋,中食竟,愍孫別與黃門郎張淹更進魚肉食。 尚書令何尚之奉法素謹,密以白世祖,世祖使御史中丞王謙之糾奏,並免官。 二年,起為廷尉,太子中庶子,領右軍將軍。 出為輔國將軍、西陽王子尚北中郎長史、廣陵太守,行兗州事。 仍為永嘉王子仁冠軍長史,將軍、太守如故。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
愍孫清整有風操,自遇甚厚,常著《妙德先生傳》以續嵇康《高士傳》以自況,曰:
(No translation available)
4
有妙德先生,陳國人也。 氣志淵虛,姿神清映,性孝履順,棲沖業簡,有舜之遺風。 先生幼夙多疾,性疏懶,無所營尚,然九流百氏之言,雕龍談天之藝,皆泛識其大歸,而不以成名。 家貧嘗仕,非其好也。 混其聲跡,晦其心用,故深交或迕,俗察罔識。 所處席門常掩,三徑裁通,雖揚子寂漠,嚴叟沈冥,不是過也。 修道遂志,終無得而稱焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
又嘗謂周旋人曰:「昔有一國,國中一水,號曰狂泉。 國人飲此水,無不狂,唯國君穿井而汲,獨得無恙。 國人既並狂,反謂國主之不狂為狂。 於是聚謀,共執國主,療其狂疾。 火艾針藥,莫不畢具。 國主不任其苦,於是到泉所酌水飲之,飲畢便狂。 君臣大小,其狂若一,眾乃歡然。 我既不狂,難以獨立,比亦欲試飲此水。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
愍孫幼慕荀奉倩之為人,白世祖,求改名為粲,不許。 至是言於太宗,乃改為粲,字景倩焉。 二年,遷領軍將軍,仗士三十人入六門。 其年,徙中書令,領太子詹事,增封三百戶,固辭不受。 三年,轉尚書僕射,尋領吏部。 五年,加中書令,又領丹陽尹。 六年,上於華林園茅堂講《周易》,粲為執經。 又知東宮事,徙為右僕射。 七年,領太子詹事,僕射如故。 未拜,遷尚書令,丹陽尹如故。 坐前選武衛將軍江柳為江州刺史,柳有罪,降為守尚書令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
二年,桂陽王休範為逆,粲扶曳入殿,詔加兵自隨,府置佐史。 時兵難危急,賊已至南掖門,諸將意沮,咸莫能奮。 粲慷慨謂諸將帥曰:「寇賊已逼,而眾情離沮。 孤子受先帝顧託,本以死報,今日當與褚護軍同死社稷! 」因命左右被馬,辭色哀壯。 於是陳顯達等感激出戰,賊即平殄。 事寧,授中書監,即本號開府儀同三司,領司徒,以揚州解為府,固不肯移。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
三年,徙尚書令,衛軍、開府如故,並固辭,服終乃受。 加侍中,進爵為侯,又不受。 時粲與齊王、褚淵、劉秉入直,平決萬機,時謂之「四貴」。 粲閑默寡言,不肯當事,主書每往諮決,或高詠對之,時立一意,則眾莫能改。 宅宇平素,器物取給。 好飲酒,善吟諷,獨酌園庭,以此自適。 居負南郭,時杖策獨遊,素寡往來,門無雜客。 及受遺當權,四方輻湊,閒居高臥,一無所接,談客文士,所見不過一兩人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
昇明元年,荊州刺史沈攸之舉兵,齊王自詣粲,粲稱疾不見。 粲宗人通直郎袁達以為不宜示異同,粲曰:「彼若以主幼時艱,與桂陽時不異,劫我入臺,便無辭以拒。 一如此,不復得出矣。 」時齊王入屯朝堂,秉從父弟領軍將軍韞入直門下省,伯興為直閣,黃回諸將皆率軍出新亭。 粲謀克日矯太后令,使韞、伯興率宿衛兵攻齊王於朝堂,回率軍來應。 秉、候伯等並赴石頭,本期夜發。 其日秉恇擾不知所為,晡後便束裝,未闇,載婦女席捲就粲,由此事泄。 先是,齊王遣將薛淵、蘇烈、王天生等領兵戍石頭,云以助粲,實禦之也。 又令腹心王敬則為直閣,與伯興共揔禁兵。 王蘊聞秉已奔,歎曰:「今年事敗矣! 」時齊王使蘊募人,已得數百,乃狼狽率部曲向石頭。 本期開南門,時已闇夜,薛淵等據門射之,蘊謂粲已敗,即便散走。 齊王以報敬則,率所領收蘊殺之,并誅伯興。 又遣軍主戴僧靜向石頭助薛淵,自倉門得入。 時粲與秉等列兵登東門,僧靜分兵攻府西門。 粲與秉欲還赴府,既下城,列燭自照,僧靜挺身闇往,粲子最覺有異人,以身衛粲,僧靜直前斬之,父子俱殞,左右各分散。 粲死時,年五十八。 任候伯等其夜並乘輕舸,自新亭赴石頭,聞粲敗,乃馳還; 其後並誅。 秉事在《宗室傳》。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
史臣曰:闢運創基,非機變無以通其務; 世及繼體,非忠貞無以守其業。 辟運之君,千載一有,世及之主,無乏於時,囗囗須機變之用短,資忠貞之路長也。 故漢室囗囗,文舉不屈曹氏; 魏鼎將移,夏侯義不北面。 若悉以二子為心,則兩代宜不亡矣。 袁粲清標簡貴,任屬負圖,朝野之望雖隆,然未以大節許也。 及其赴危亡,審存滅,豈所謂義重於生乎! 雖不達天命,而其道有足懷者。 昔王經被旌於晉世,粲等亦改葬於聖朝,盛代同符,美矣!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)