1
序自古聖王之受命也,莫不體國經野,以為人極。 上應躔次,下裂山河,分疆畫界,建都錫社。 是以放勳禦曆,修職貢者九州; 文命會同,執玉帛者萬國。 洎乎殷遷夏鼎,周黜殷命,雖質文之用不同,損益之途或革,而封建之制,率由舊章。 於是分土惟三,列爵惟五,千里以制畿甸,九服以別要荒。 十國為連,連有帥,倍連為卒,卒有正。 皆所以式固鴻基,蕃屏王室,興邦致化,康俗庇人者歟! 周德既衰,諸侯力政,干戈日用,戎馬生郊。 強陵弱,眾暴寡,魯滅于楚,鄭滅于韓,田氏篡齊,六卿分晉。 其餘弑君亡國,不得守其社稷者,不可勝數。 逮於七雄競逐,二帝爭強,疆埸之事,一彼一此。 秦始皇據百二之岩險,奮六世之餘烈,力爭天下,蠶食諸侯,在位二十餘年,遂乃削平宇內。 懲周氏之微弱,恃狙詐以為強,蔑棄經典,罷侯置守。 子弟無立錐之地,功臣無尺土之賞,身沒而區宇幅裂,及子而社稷淪胥。 漢高祖挺神武之宏圖,掃清禍亂,矯秦皇之失策,封建王侯,並跨州連邑,有逾古典,而郡縣之制,無改于秦。 逮于孝武,務勤遠略,南兼百越,東定三韓。 通邛、笮之險途,斷匈奴之右臂,雖聲教遠洎,而人亦勞止。 昭、宣之後,罷戰務農,戶口既其滋多,郡縣亦有增置。 至於平帝,郡國一百有三,戶一千二百二十三萬。 光武中興,承王莽之餘弊,兵戈不戢,饑疫薦臻,率土遺黎,十才一二,乃並省郡縣,四百餘所。 明、章之後,漸至滋繁,郡縣之數,有加曩日。 逮炎靈數盡,三國爭強,兵革屢興,戶口減半。 有晉太康之後,文軌方同,大抵編戶二百六十余萬。 尋而五胡逆亂,二帝播遷,東晉洎于宋、齊,僻陋江左,苻、姚之與劉、石,竊據中原,事蹟糾紛,難可具紀。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
梁武帝除暴寧亂,奄有舊吳,,有州二十三,郡三百五十,縣千二十二。 其後務恢境宇,頻事經略,開拓閩、越,克復淮浦,平俚洞,破䍧柯,又以舊州遐闊,多有析置。 大同年中,州一百七,郡縣亦稱於此。 既而侯景構禍,台城淪陷,墳籍散逸,注記無遺,郡縣戶口,不能詳究。 逮于陳氏,土宇彌蹙,西亡蜀、漢,北喪淮、肥,威力所加,不出荊、揚之域。 州有四十二,郡唯一百九,縣四百三十八,戶六十萬。 後齊承魏末喪亂,與周人抗衡,雖開拓淮南,而郡縣僻小。 天保之末,總加並省,洎乎國滅,州九十有七,郡一百六十,縣三百六十五,戶三百三萬,周氏初有關中,百度草創,遂乃訓兵教戰,務谷勸農,南清江漢,西兼巴蜀,卒能以寡擊眾,戡定強鄰。 及于東夏削平,多有省廢。 ,通計州二百一十一,郡五百八,縣一千一百二十四。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
高祖受終,惟新朝政,,遂廢諸郡。 洎於九載,廓定江表,尋以戶口滋多,析置州縣。 煬帝嗣位,又平林邑,更置三州。 既而並省諸州,尋即改州為郡,乃置司隸刺史,分部巡察。 五年,平定吐谷渾,更置四郡。 大凡郡一百九十,縣一千二百五十五,戶八百九十萬七千五百四十六,口四千六百一萬九千九百五十六。 墾田五千五百八十五萬四千四十一頃。 其邑居道路,山河溝洫,沙磧鹹鹵,丘陵阡陌,皆不預焉。 東西九千三百里,南北萬四千八百一十五里,東南皆至於海,西至且末,北至五原,隋氏之盛,極於此也。 雍州京兆郡京兆郡開皇三年,置雍州。 城東西十八裡一百一十五步,南北十五裡一百七十五步。 東面通化、春明、延興三門,南面啟夏、明德、安化三門,西面延平、金光、開遠三門,北面光化一門。 裡一百六,市二。 ,改州為郡,故名焉。 置尹。 統縣二十二,戶三十萬八千四百九十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
大興
(No translation available)
5
長安
(No translation available)
6
始平
(No translation available)
7
武功
(No translation available)
8
盩厔
(No translation available)
9
醴泉
(No translation available)
10
上宜
(No translation available)
11
鄠
(No translation available)
12
藍田
(No translation available)
13
新豐
(No translation available)
14
華原
(No translation available)
15
宜君
(No translation available)
16
同官
(No translation available)
17
鄭
(No translation available)
18
渭南
(No translation available)
19
萬年
(No translation available)
20
高陵
(No translation available)
21
三原
(No translation available)
22
涇陽
(No translation available)
23
雲陽
(No translation available)
24
富平
(No translation available)
25
華陰馮翊郡馮翊郡後魏置華州,西魏改曰同州。 統縣八,戶九萬一千五百七十二。
(No translation available) (No translation available)
26
馮翊
(No translation available)
27
韓城
(No translation available)
28
郃陽
(No translation available)
29
朝邑
(No translation available)
30
澄城
(No translation available)
31
蒲城
(No translation available)
32
下邽
(No translation available)
33
白水扶風郡扶風郡舊置岐州,統縣九,戶九萬二千二百二十三。
(No translation available)
34
雍後
(No translation available)
35
岐山
(No translation available)
36
陳倉
(No translation available)
37
虢
(No translation available)
38
郿
(No translation available)
39
普閏
(No translation available)
40
汧源
(No translation available)
41
汧陽
(No translation available)
42
南由安定郡安定郡舊置涇州。 統縣七,戶七萬六千二百八十一。
(No translation available) (No translation available)
43
安定
(No translation available)
44
鶉觚
(No translation available)
45
陰盤
(No translation available)
46
朝那
(No translation available)
47
良原
(No translation available)
48
臨涇
(No translation available)
49
華亭北地郡北地郡後魏置豳州,西魏改為寧州。 大業初復曰豳州。 統縣六,戶七萬六百九十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
定安
(No translation available)
51
羅川
(No translation available)
52
彭原
(No translation available)
53
襄樂
(No translation available)
54
新平
(No translation available)
55
三水上郡上郡後魏置東秦州,後改為北華州。 西魏改敷州。 大業二年改為鄜城郡,後改為上郡。 統縣五,戶五萬三千四百八十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
56
洛交
(No translation available)
57
內部
(No translation available)
58
三川
(No translation available)
59
鄜城
(No translation available)
60
洛川雕陰郡雕陰郡西魏置綏州,大業初改為上州。 統縣十一,戶三萬六千一十八。
(No translation available) (No translation available)
61
上縣
(No translation available)
62
大斌
(No translation available)
63
延福
(No translation available)
64
儒林
(No translation available)
65
真鄉
(No translation available)
66
開光
(No translation available)
67
銀城
(No translation available)
68
城平
(No translation available)
69
開疆
(No translation available)
70
撫寧
(No translation available)
71
綏德延安郡延安郡後魏置東夏州。 西魏改為延州,置總管府,開皇中府廢。 統縣十一,戶五萬三千九百三十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
72
膚施
(No translation available)
73
豐林
(No translation available)
74
魏平
(No translation available)
75
金明
(No translation available)
76
臨真
(No translation available)
77
延川
(No translation available)
78
延安
(No translation available)
79
因城
(No translation available)
80
義川
(No translation available)
81
汾川
(No translation available)
82
咸寧弘化郡弘化郡西魏置朔州,後周廢,開皇十六年,置慶州。 統縣七,戶五萬二千四百七十三。
(No translation available) (No translation available)
83
合水
(No translation available)
84
馬嶺
(No translation available)
85
華池
(No translation available)
86
歸德
(No translation available)
87
洛源
(No translation available)
88
弘化
(No translation available)
89
弘德平涼郡平涼郡舊置原州,後周置總管府,大業初府廢。 統縣五,戶二萬七千九百九十五。
(No translation available) (No translation available)
90
平高
(No translation available)
91
百泉
(No translation available)
92
平涼
(No translation available)
93
會寧朔方郡朔方郡後魏置夏州,後周置總管府,大業初府廢。 統縣三,戶一萬一千六百七十三。
(No translation available) (No translation available)
94
岩綠
(No translation available)
95
寧朔
(No translation available)
96
長澤鹽川郡鹽川郡西魏置西安州,後改為鹽州。 統縣一,戶三千七百六十三。
(No translation available) (No translation available)
97
五原靈武郡靈武郡後魏置靈州,後周置總管府,府廢。 統縣六,戶一萬二千三百三十。
(No translation available) (No translation available)
98
回樂
(No translation available)
99
弘靜
(No translation available)
100
懷遠
(No translation available)
101
靈武
(No translation available)
102
鳴沙
(No translation available)
103
豐安榆林郡榆林郡,置勝州。 統縣三,戶二千三百三十。
(No translation available) (No translation available)
104
榆林
(No translation available)
105
富昌
(No translation available)
106
金河五原郡五原郡置豐州,仁壽元年置總管府,大業元年府廢。 統縣三,戶二千三百三十。
(No translation available) (No translation available)
107
九原
(No translation available)
108
永豐
(No translation available)
109
安化天水郡天水郡舊秦州。 後周置總管府,大業初府廢。 統縣六,戶五萬二千一百三十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
110
上邽
(No translation available)
111
冀城
(No translation available)
112
清水
(No translation available)
113
秦嶺
(No translation available)
114
隴城
(No translation available)
115
成紀隴西郡隴西郡舊渭州。 統縣五,戶一萬九千二百四十七。
(No translation available) (No translation available)
116
襄武
(No translation available)
117
隴西
(No translation available)
118
渭源
(No translation available)
119
障
(No translation available)
120
長川金城郡金城郡開皇初,置蘭州總管府,大業初府廢。 統縣二,戶六千八百一十八。
(No translation available) (No translation available)
121
金城
(No translation available)
122
狄道枹罕郡枹罕郡舊置河州。 統縣四,戶一萬三千一百五十七。
(No translation available) (No translation available)
123
枹罕
(No translation available)
124
龍支
(No translation available)
125
大夏
(No translation available)
126
水池澆河郡澆河郡後周武帝逐吐谷渾,以置廓州總管府。 開皇初府廢。 統縣二,戶二千二百四十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
127
河津
(No translation available)
128
達化西平郡西平郡舊置鄯州。 統縣二,戶三千一百一十八。
(No translation available) (No translation available)
129
湟水
(No translation available)
130
化隆武威郡武威郡舊涼州,後周置總管府,大業初府廢。 統縣四,戶一萬一千七百五。
(No translation available) (No translation available)
131
姑臧
(No translation available)
132
昌松
(No translation available)
133
番和
(No translation available)
134
允吾張掖郡張掖郡西魏置西涼州,尋改曰甘州。 統縣三,戶六千一百二十六。
(No translation available) (No translation available)
135
張掖
(No translation available)
136
刪丹
(No translation available)
137
福祿敦煌郡敦煌郡舊置瓜州。 統縣三,戶七千七百七十九。
(No translation available) (No translation available)
138
敦煌
(No translation available)
139
常樂
(No translation available)
140
玉門鄯善郡鄯善郡平吐谷渾置,置在鄯善城,即古樓蘭城也。 並置且末、西海、河源,總四郡。 有蒲昌海、鄯善水。 統縣二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
141
顯武
(No translation available)
142
濟遠且末郡且末郡置在古且末城。 有且末水、薩毗澤。 統縣二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
143
肅寧
(No translation available)
144
伏戎西海郡西海郡置在古伏俟城,即吐谷渾國都。 有西王母石窟、青海、鹽池。 統縣二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
145
宣德
(No translation available)
146
威定河源郡河源郡置在古赤水城。 有曼頭城、積石山,河所出。 有七烏海。 統縣二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
147
遠化
(No translation available)
148
赤水
(No translation available)
149
《周禮·職方氏》:「正西曰雍州。 」上當天文,自東井十度至柳八度,為鶉首。 于辰在未,得秦之分野。 考其舊俗,前史言之詳矣。 化于姬德,則閒田而興讓,習於嬴敝,則相稽而反脣。 斯豈土壤之殊乎? 亦政教之移人也。 京兆王都所在,俗具五方,人物混淆,華戎雜錯。 去農從商,爭朝夕之利,遊手為事,競錐刀之末。 貴者崇侈靡,賤者薄仁義,豪強者縱橫,貧窶者窘蹙。 桴鼓屢驚,盜賊不禁,此乃古今之所同焉。 自京城至於外郡,得馮翊、扶風,是漢之三輔。 其風大抵與京師不異。 安定、北地、上郡、隴西、天水、金城,于古為六郡之地,其人性猶質直。 然尚儉約,習仁義,勤於稼穡,多畜牧,無複寇盜矣。 雕陰、延安、弘化,連接山胡,性多木強,皆女淫而婦貞,蓋俗然也。 平涼、朔方、鹽川、靈武、榆林、五原,地接邊荒,多尚武節,亦習俗然焉。 河西諸郡,其風頗同,並有金方之氣矣。 梁州漢川郡漢川郡舊置梁州。 統縣八,戶一萬一千九百一十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
150
南鄭
(No translation available)
151
褒城
(No translation available)
152
城固
(No translation available)
153
興勢
(No translation available)
154
西鄉
(No translation available)
155
黃金
(No translation available)
156
難江西城郡西城郡梁置梁州,尋改曰南梁州。 西魏改置東梁州,尋改為金州,置總管府。 開皇初府廢。 統縣六,戶一萬四千三百四十一。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
157
金川
(No translation available)
158
石泉
(No translation available)
159
洵陽
(No translation available)
160
安康
(No translation available)
161
黃土
(No translation available)
162
豐利房陵郡房陵郡西魏置光遷國。 後周國廢,置遷州。 大業初改名房州。 統縣四,戶七千一百六。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
163
光遷
(No translation available)
164
永清
(No translation available)
165
竹山
(No translation available)
166
上庸清化郡清化郡置巴州。 統縣十四,戶一萬六千五百三十九。
(No translation available) (No translation available)
167
化成
(No translation available)
168
曾口
(No translation available)
169
清化
(No translation available)
170
清水
(No translation available)
171
盤道
(No translation available)
172
永穆
(No translation available)
173
歸仁
(No translation available)
174
始甯
(No translation available)
175
其章
(No translation available)
176
長池
(No translation available)
177
符陽
(No translation available)
178
白石
(No translation available)
179
安固
(No translation available)
180
伏虞通川郡通川郡梁置萬州,西魏曰通州。 統縣七,戶一萬二千六百二十四。
(No translation available) (No translation available)
181
通川
(No translation available)
182
三岡
(No translation available)
183
石鼓
(No translation available)
184
東鄉
(No translation available)
185
宣漢
(No translation available)
186
西流
(No translation available)
187
萬世宕渠郡宕渠郡梁置渠州。 統縣六,戶一萬四千三十五。
(No translation available) (No translation available)
188
流江
(No translation available)
189
賨城
(No translation available)
190
鄰水
(No translation available)
191
宕渠
(No translation available)
192
咸安
(No translation available)
193
墊江漢陽郡漢陽郡後魏曰南秦州,西魏曰成州。 統縣三,戶一萬九百八十五。
(No translation available) (No translation available)
194
上祿
(No translation available)
195
潭水
(No translation available)
196
長道臨洮郡臨洮郡後周武帝逐吐谷渾,以置洮陽郡,尋立洮州。 開皇初郡廢。 統縣十一,戶二萬八千九百七十一。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
197
美相
(No translation available)
198
疊川
(No translation available)
199
合川
(No translation available)
200
樂川
(No translation available)
201
歸政
(No translation available)
202
洮源
(No translation available)
203
洮陽
(No translation available)
204
臨潭
(No translation available)
205
臨洮
(No translation available)
206
當夷
(No translation available)
207
和政宕昌郡宕昌郡後周置宕昌國,置宕州總管府。 府廢。 統縣三,戶六千九百九十六。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
208
良恭
(No translation available)
209
和戎
(No translation available)
210
懷道武都郡武都郡西魏置武州。 統縣七,戶一萬七百八十。
(No translation available) (No translation available)
211
將利
(No translation available)
212
建威
(No translation available)
213
覆津
(No translation available)
214
盤堤
(No translation available)
215
長松
(No translation available)
216
曲水
(No translation available)
217
正西同昌郡同昌郡西魏逐吐谷渾,置鄧州。 改曰扶州。 統縣八,戶一萬二千二百四十八。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
218
尚安
(No translation available)
219
鉗川
(No translation available)
220
貼夷
(No translation available)
221
同昌
(No translation available)
222
嘉誠
(No translation available)
223
封德
(No translation available)
224
常芬
(No translation available)
225
金崖河池郡河池郡後魏置南岐州,後周改曰鳳州。 統縣四,戶一萬一千二百二。
(No translation available) (No translation available)
226
梁泉
(No translation available)
227
兩當
(No translation available)
228
河池
(No translation available)
229
同谷順政郡順政郡後魏置東益州,梁為武興蕃王國,西魏改為興州。 統縣四,戶四千二百六十一。
(No translation available) (No translation available)
230
順政
(No translation available)
231
鳴水
(No translation available)
232
長舉
(No translation available)
233
修城義城郡義城郡後魏立益州,世號小益州。 梁曰黎州。 西魏複曰益州,又改曰利州,置總管府。 大業初府廢。 統縣七,戶一萬五千九百五十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
234
綿谷
(No translation available)
235
益昌
(No translation available)
236
義城
(No translation available)
237
葭萌
(No translation available)
238
岐坪
(No translation available)
239
景穀
(No translation available)
240
嘉川平武郡平武郡西魏置龍州。 統縣四,戶五千四百二十。
(No translation available) (No translation available)
241
江油
(No translation available)
242
馬盤
(No translation available)
243
平武
(No translation available)
244
方維汶山郡汶山郡後周置汶州。 開皇初改曰蜀州,尋為會州,置總管府。 大業初府廢。 統縣十一,戶二萬四千一百五十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
245
汶山
(No translation available)
246
汶川
(No translation available)
247
交川
(No translation available)
248
通化
(No translation available)
249
左封
(No translation available)
250
平康
(No translation available)
251
翼水
(No translation available)
252
翼針
(No translation available)
253
江源
(No translation available)
254
通軌普安郡普安郡梁置南梁州,後改為安州,西魏改為始州。 統縣七,戶三萬一千三百五十一。
(No translation available) (No translation available)
255
普安
(No translation available)
256
永歸
(No translation available)
257
黃安
(No translation available)
258
陰平
(No translation available)
259
梓潼
(No translation available)
260
武連
(No translation available)
261
臨津金山郡金山郡西魏置潼州。 開皇五年,改曰綿州。 統縣七,戶三萬六千九百六十三。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
262
巴西
(No translation available)
263
昌隆
(No translation available)
264
涪城
(No translation available)
265
魏城
(No translation available)
266
萬安
(No translation available)
267
神泉
(No translation available)
268
金山新城郡新城郡梁末置新州。 開皇末改曰梓。 統縣五,戶三萬七百二十七。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
269
郪
(No translation available)
270
射洪
(No translation available)
271
鹽亭
(No translation available)
272
通泉
(No translation available)
273
飛烏巴西郡巴西郡梁置南梁、北巴州,西魏置隆州。 統縣十,戶四萬一千六十四。
(No translation available) (No translation available)
274
閬內
(No translation available)
275
南部
(No translation available)
276
蒼溪
(No translation available)
277
南充
(No translation available)
278
相如
(No translation available)
279
晉城
(No translation available)
280
奉國
(No translation available)
281
儀隴
(No translation available)
282
大寅遂寧郡遂寧郡後周置遂州。 仁壽二年,置總管府。 大業初府廢。 統縣三,戶一萬二千六百二十二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
283
方義
(No translation available)
284
青石
(No translation available)
285
長江涪陵郡涪陵郡西魏置合州。 開皇末改曰涪州。 統縣三,戶九千九百二十一。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
286
石鏡
(No translation available)
287
漢初
(No translation available)
288
赤水巴郡巴郡梁置楚州。 開皇初改曰渝州。 統縣三,戶一萬四千四百二十三。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
289
巴
(No translation available)
290
江津
(No translation available)
291
涪陵巴東郡巴東郡梁置信州,後周置總管府,大業元年府廢。 統縣十四,戶二萬一千三百七十。
(No translation available) (No translation available)
292
人復
(No translation available)
293
雲安
(No translation available)
294
南浦
(No translation available)
295
梁山
(No translation available)
296
大昌
(No translation available)
297
巫山
(No translation available)
298
秭歸
(No translation available)
299
巴東
(No translation available)
300
新浦
(No translation available)
301
盛山
(No translation available)
302
臨江
(No translation available)
303
武甯
(No translation available)
304
石城
(No translation available)
305
務川蜀郡蜀郡舊置益州,開皇初廢。 後周置總管府。 ,置西南道行台省,三年,複置總管府,大業元年府廢。 統縣十三,戶十萬五千五百八十六。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
306
成都
(No translation available)
307
雙流
(No translation available)
308
新津
(No translation available)
309
晉原
(No translation available)
310
清城
(No translation available)
311
九隴
(No translation available)
312
綿竹
(No translation available)
313
郫
(No translation available)
314
玄武
(No translation available)
315
雒
(No translation available)
316
陽安
(No translation available)
317
平泉
(No translation available)
318
金泉臨邛郡臨邛郡舊置雅州。 統縣九,戶二萬三千三百四十八。
(No translation available) (No translation available)
319
嚴道
(No translation available)
320
名山
(No translation available)
321
盧山
(No translation available)
322
依政
(No translation available)
323
臨邛
(No translation available)
324
蒱江
(No translation available)
325
蒱溪
(No translation available)
326
沈黎
(No translation available)
327
漢源眉山郡眉山郡西魏曰眉州。 後周曰青州,後又曰嘉州。 大業二年又改曰眉州。 統縣八,戶二萬三千七百九十九。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
328
龍遊
(No translation available)
329
平羌
(No translation available)
330
夾江
(No translation available)
331
峨眉
(No translation available)
332
通義
(No translation available)
333
青神
(No translation available)
334
丹棱
(No translation available)
335
洪雅隆山郡隆山郡西魏置陵州。 統縣五,戶一萬一千四十二。
(No translation available) (No translation available)
336
仁壽
(No translation available)
337
貴平
(No translation available)
338
井研
(No translation available)
339
隆山資陽郡資陽郡西魏置資州。 統縣九,戶二萬五千七百二十二。
(No translation available) (No translation available)
340
磐石
(No translation available)
341
內江
(No translation available)
342
威遠
(No translation available)
343
大牢
(No translation available)
344
安嶽
(No translation available)
345
普慈
(No translation available)
346
安居
(No translation available)
347
資陽瀘川郡瀘川郡梁置滬州。 仁壽中置總管府,大業初府廢。 統縣五,戶一千八百二。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
348
瀘川
(No translation available)
349
富世
(No translation available)
350
江安
(No translation available)
351
合江
(No translation available)
352
綿水犍為郡犍為郡梁置戎州。 統縣四,戶四千八百五十九。
(No translation available) (No translation available)
353
僰道
(No translation available)
354
犍為
(No translation available)
355
南溪
(No translation available)
356
仁壽越巂郡越巂郡後周置嚴州。 開皇六年改曰西寧州,十八年又改曰巂州。 統縣六,戶七千四百四十八。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
357
越巂
(No translation available)
358
邛都
(No translation available)
359
蘇祗
(No translation available)
360
可泉
(No translation available)
361
台登
(No translation available)
362
邛部牂柯郡牂柯郡開皇初,置牂。 統縣二。
(No translation available) (No translation available)
363
牂柯
(No translation available)
364
賓化黔安郡黔安郡後周置黔州,不帶郡。 統縣二,戶一千四百六十。
(No translation available) (No translation available)
365
鼓水
(No translation available)
366
涪川
(No translation available)
367
梁州于天官上應參之宿。 周時梁州,以並雍部。 及漢,又析置益州。 在《禹貢》,自漢川以下諸郡,皆其封域。 漢中之人,質樸無文,不甚趨利。 性嗜口腹,多事田漁,雖蓬室柴門,食必兼肉。 好祀鬼神,尤多忌諱,家人有死,輒離其故宅。 崇重道教,猶有張魯之風焉。 每至五月十五日,必以酒食相饋,賓旅聚會,有甚於三元。 傍南山雜有獠戶,富室者頗參夏人為婚,衣服居處言語,殆與華不別。 西城、房陵、清化、通川、宕渠,地皆連接,風俗頗同。 漢陽、臨洮、宕昌、武都、同昌、河池,順政、義城、平武、汶山、皆連雜氐羌。 人尤勁悍,性多質直。 皆務于農事,工習獵射,于書計非其長矣。 蜀郡、臨邛、眉山、隆山、資陽、瀘川、巴東、遂甯、巴西、新城、金山、普安、犍為、越巂、䍧柯、黔安,得蜀之舊域。 其地四塞,山川重阻,水陸所湊,貨殖所萃,蓋一都之會也。 昔劉備資之,以成三分之業。 自金行喪亂,四海沸騰,李氏據之於前,譙氏依之於後。 當梁氏將亡,武陵憑險而取敗,後周之末,王謙負固而速禍。 故孟門不祀,古人所以誡焉。 其風俗大抵與漢中不別。 其人敏慧輕急,貌多蕞陋,頗慕文學,時有斐然,多溺于逸樂,少從宦之士,或至耆年白首,不離鄉邑。 人多工巧,綾錦雕鏤之妙,殆侔于上國。 貧家不務儲蓄,富室專於趨利。 其處家室,則女勤作業,而士多自閑,聚會宴飲,尤足意錢之戲。 小人薄于情禮,父子率多異居。 其邊野富人,多規固山澤,以財物雄役夷、獠,故輕為奸藏,權傾州縣。 此亦其舊俗乎? 又有獽狿蠻賨,其居處風俗,衣服飲食,頗同於獠,而亦與蜀人相類。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)