1
司馬休之司馬楚之司馬景之司馬叔璠司馬天助
(No translation available)
2
司馬休之,字季豫,本河內溫人,晉宣帝季弟譙王遜之後也。 [1]司馬叡僭立江南,又以遜子孫襲封。 至休之父恬,為司馬昌明鎮北將軍、青兗二州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
天興五年,休之為司馬德宗平西將軍、荊州刺史。 [2]為桓玄逼逐,遂奔慕容德。 劉裕誅玄後,還建鄴,裕復以休之為荊州刺史。 休之頗得江漢人心,劉裕疑其有異志。 而休之子文思繼休之兄尚之為譙王,謀圖裕,裕執送休之,令自為其所。 休之表廢文思,并與裕書陳謝。 神瑞中,裕收休之子文寶、兄子文祖,並殺之,乃率眾討休之。 休之上表自陳於德宗,與德宗鎮北將軍魯宗之、宗之子竟陵太守軌等起兵討裕。 裕軍至江陵,休之不能敵,遂與軌奔襄陽。 裕復進軍討之。 太宗遣長孫嵩屯河東,將為之援。 時姚興征虜將軍姚成王、冠軍將軍司馬國璠亦將兵救之,不及而還。 休之遂與子文思及宗之等奔於姚興。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
裕滅姚泓,休之與文思及德宗河間王子道賜,輔國將軍溫楷,竟陵內史魯軌,荊州治中韓延之、殷約,平西參軍桓謐、桓璲及桓溫孫道度、道子,勃海刁雍,陳郡袁式等數百人,皆將妻子詣嵩降。 月餘,休之卒于嵩軍。 詔曰:「司馬休之率其同義,萬里歸誠,雅操不遂,中年殞喪,朕甚愍焉。 其追贈征西大將軍、右光祿大夫,諡始平聲公。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
子彌陀,襲爵。 以選尚臨涇公主,而辭以先取毗陵公竇瑾女。 與瑾並坐祝詛伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
司馬楚之,字德秀,晉宣帝弟太常馗之八世孫。 父榮期,司馬德宗梁益二州刺史,為其參軍楊承祖所殺。 楚之時年十七,送父喪還丹楊。 值劉裕誅夷司馬戚屬,叔父宣期、兄貞之並為所殺。 楚之乃亡匿諸沙門中濟江。 自歷陽西入義陽、竟陵蠻中。 及從祖荊州刺史休之為裕所敗,乃亡於汝潁之間。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
楚之少有英氣,能折節待士。 與司馬順明、道恭等所在聚黨。 及劉裕自立,楚之規欲報復,收眾據長社,歸之者常萬餘人。 劉裕深憚之,遣刺客沐謙害楚之。 楚之待謙甚厚。 謙夜詐疾,知楚之必自來,因欲殺之。 楚之聞謙病,果自齎湯藥往省之。 謙感其意,乃出匕首於席下,以狀告之曰:「將軍為裕所忌憚,願不輕率,以保全為先。 」楚之歎曰:「若如來言,雖有所防,恐有所失。 」謙遂委身以事之。 其推誠信物,得士之心,皆此類也。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
太宗末,山陽公奚斤略地河南,楚之遣使請降。 因表曰:「江淮以北,聞王師南首,無不抃舞,思奉德化。 而逼於寇逆,無由自致。 臣因民之欲,請率慕義為國前驅。 今皆白衣,無以制服人望。 若蒙偏裨之號,假王威以唱義,則莫不率從。 」於是假楚之使持節、征南將軍、荊州刺史。 奚斤既平河南,以楚之所率戶民分置汝南、南陽、南頓、新蔡四郡,[4]以益豫州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
世祖初,楚之遣妻子內居於鄴,尋徵入朝。 時南藩諸將表劉義隆欲入為寇,以楚之為使持節、安南大將軍,封琅邪王,屯潁川以拒之。 其長史臨邑子步還表曰:「楚之渡河,百姓思舊,義眾雲集,汝潁以南,望風翕然,回首革面。 斯誠陛下應天順民,聖德廣被之所致也。 」世祖大悅,璽書勞勉,賜前後部鼓吹。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
義隆將到彥之泝河而西,列守南岸,至於潼關。 及彥之等退走,楚之破其別軍於長社。 又與冠軍將軍安頡攻滑臺,拔之,擒義隆將朱脩之、李元德及東郡太守申謨,俘萬餘人。 上疏曰:「臣奉命南伐,受任一方,而智力淺短,誠節未效,所以夙夜憂惶,忘寢與食。 臣屢遣人至荊揚,所在陳說,具論天朝盛化之美,莫不忻承聖德,傾首北望。 而義隆兄弟知人情搖動,遣臣私讎順為司州刺史,統淮北七郡,代垣苗守懸瓠。 自鞏、洛、滑臺敗散已來,義隆耻其敗北,多加罪罰。 到彥之削位,退同卒伍,殺姚縱夫於壽春,斬竺靈秀於彭城,王休元託疾,檀道濟斥放。 凡在腹心,悉懷疑阻。 民怨臣猜,可謂今日。 臣聞平殄寇逆,必乘戰勝之威; 建立功勳,亦因離貳之勢。 伏惟陛下聖德膺符,道光四海,神旌所指,莫不摧服,其未賓者義隆而已。 今天網遐舉,殊方仰德。 固宜掃清東南,齊一區宇,使濟濟之風,被於江漢。 」世祖以兵久勞,不從。 以散騎常侍徵還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
從征涼州,以功賜隸戶一百。 義隆遣將裴方明、胡崇之寇仇池。 以楚之為假節,與淮陽公皮豹子等督關中諸軍從散關西入,擊走方明,擒崇之。 仇池平而還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
車駕伐蠕蠕,詔楚之與濟陰公盧中山等督運以繼大軍。 時鎮北將軍封沓亡入蠕蠕,說令擊楚之等以絕糧運。 蠕蠕乃遣姦覘入楚之軍,截驢耳而去。 有告失驢耳者,諸將莫能察。 楚之曰:「必是覘賊截之以為驗耳,賊將至矣。 」即使軍人伐柳為城,水灌之令凍,城立而賊至。 冰峻城固,不可攻逼,賊乃走散。 世祖聞而嘉之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
長子寶胤,與楚之同入國。 拜中書博士、雁門太守。 卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
延宗,父亡後數年卒。
(No translation available)
15
子裔,字承業。 世宗時,悅等為裔理嫡,還襲祖爵。 位至後軍將軍。 卒,贈征虜將軍、洛州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
子藏,襲。 齊受禪,例降。
(No translation available) (No translation available)
17
纂,字茂宗,中書博士。 歷司州治中、別駕,河內邑中正。 永平元年卒。 贈鎮遠將軍、南青州刺史,諡曰肅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
子澄,字元鏡。 司州秀才,司空功曹參軍、給事中。 卒,贈龍驤將軍、夏州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
澄弟仲粲,武定中,尚書左丞。
(No translation available)
20
悅,字慶宗。 自司空司馬出為立節將軍、建興太守,轉寧朔將軍、司州別駕。 遷太子左衞率、河北太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
世宗初,除鎮遠將軍、豫州刺史。 時有汝南上蔡董毛奴者,齎錢五千,死在道路。 郡縣疑民張堤為劫,又於堤家得錢五千。 堤懼拷掠,自誣言殺。 獄既至州,悅觀色察言,疑其不實。 引見毛奴兄靈之,謂曰:「殺人取錢,當時狼狽,應有所遺,此賊竟遺何物? 」靈之云:「唯得一刀鞘而已。 」悅取鞘視之,曰:「此非里巷所為也。 」乃召州城刀匠示之,有郭門者前曰:「此刀鞘門手所作,去歲賣與郭民董及祖。 」悅收及祖,詰之曰:「汝何故殺人取錢而遺刀鞘? 」及祖款引,靈之又於及祖身上得毛奴所著皂襦,及祖伏法。 悅之察獄,多此類也。 豫州于今稱之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
悅與鎮南將軍元英攻義陽,克之。 詔改蕭衍司州為郢州,以悅為征虜將軍、郢州刺史。 蕭衍遣其豫州刺史馬仙琕,左軍將軍、永陽戍主陳可等率眾一萬,於三關南六十里因山起城,名為竹敦,遣其輔國將軍、濟陰太守薊沛精卒二千以戍之。 後於關南四十里麻陽舊柵起城,仙琕輕騎東西為之節度。 關南之民,多懷兩望。 悅令西關統軍諸靈鳳掩擊,敗之,盡燔其城樓儲積,擒薊沛及其輔國將軍、軍主劉靈秀。 詔曰:「司馬悅首謀義陽,征略有捷。 且違京既久,屢請入朝。 可遂此志,聽其赴闕。 」尋詔以本將軍為豫州刺史。 論義陽之勳,封漁陽縣開國子,食邑三百戶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
朏,尚世宗妹華陽公主,拜駙馬都尉。 特除員外散騎常侍,加鎮遠將軍。 正光五年,公主薨。 月餘,朏卒。 贈左將軍、滄州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
子鴻,字慶雲。 性粗武。 襲爵,位至都水使者。 坐與西賊交通賜死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
子孝政,襲。 齊受禪,爵例降。
(No translation available) (No translation available)
26
金龍弟躍,字寶龍。 尚趙郡公主,拜駙馬都尉。 代兄為雲中鎮將、朔州刺史,假安北將軍、河內公。 躍表罷河西苑封,與民墾殖。 有司執奏:「此麋鹿所聚,太官取給,今若與民,至於奉獻時禽,懼有所闕。 」詔曰:「此地若任稼穡,雖有獸利,事須廢封。 若是山澗,虞禁何損? 尋先朝置此,豈苟藉斯禽,亮亦以俟軍行薪蒸之用。 其更論之。 」躍固請宜以與民,高祖從之。 還為祠部尚書、大鴻臚卿、潁川王師。 以疾表求解任。 太和十九年卒。 贈金紫光祿大夫,賜朝服一具、衣一襲、絹一千匹。 楚之父子相繼鎮雲中,朔土服其威德。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
司馬景之,字洪略,晉汝南王亮之後。 太宗時歸闕,爵蒼梧公,加征南大將軍。 清直有節操,太宗甚重之。 卒,贈汝南王。 子師子襲爵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
景之兄準,字巨之。 以泰常末,率三千餘家歸國。 時太宗在虎牢,授寧遠將軍、新蔡公、假相州刺史。 隨駕至京。 出除廣寧太守。 悅近來遠,清儉有稱。 世祖嘉之,賜布六百匹。 後降號為平遠將軍,改為密陵侯。 興光初卒。 子安國襲爵。 司馬叔璠,晉安平獻王孚之後也。 父曇之,司馬德宗河間王。 桓玄、劉裕之際,叔璠與兄國璠北奔慕容超。 後西投姚興。 劉裕滅姚泓,北奔屈丐。 世祖平統萬,兄弟俱入國。 [6]國璠賜爵淮南公。 卒,無子,爵除。 叔璠,安遠將軍、丹楊侯。 卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
長子靈壽,神䴥中,與弟道壽俱來歸國。 靈壽,冠軍將軍、溫縣侯; 道壽,寧朔將軍、宜陽子。 靈壽出除陳郡太守。 劉義隆侵境,詔靈壽招引義士,得二千餘人,從西平公安頡破虎牢、滑臺、洛陽三城,徙五百餘家入河內。 又從討蠕蠕,西征涼州,所在著功。 出為遼西太守,治有清儉之稱。 太和九年卒。 贈懷州刺史,諡曰靖。 靈壽娶太宰、頓丘王李峻女,與婦父雅不相善,每見抑退,故位不大至。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
子惠安,高祖時襲爵。 歷恒州別駕、桑乾太守、太尉諮議參軍事。 卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
子祖珍,年十五,舉司州秀才。 解褐員外散騎侍郎。 年十八,先父卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
祖珍弟宗龐,世宗時,父惠安以久病啟以爵轉授。 解褐安定王府騎兵參軍,洛州龍驤府司馬。 善射,未曾自伐。 性閑淡,少所交遊。 識者云其淳至。 永安中卒。 子嵩亮襲。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
惠安弟直安,歷位尚書郎,濟北、濟南二郡太守,員外散騎常侍。 蕭寶夤征鍾離,引為長史。 坐軍退,免官加刑。 以疾得免。 尋除東平原太守。 還京,為中散大夫,加征虜將軍、太中大夫,遷左將軍。 正光四年卒。 贈大將軍、濟州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
子龍泉,滄州開府長史。
(No translation available)
35
道壽長子元興,襲父爵。
(No translation available)
36
子景和,給事中,稍遷揚州驃騎府長史、清河內史。 正光元年卒。 贈左將軍、平州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
元興弟仲明,侍御史、中書舍人。 以謹敏著稱。 稍遷衞尉少卿,仍領舍人。 出為征虜將軍、涼州刺史。 坐貪殘,為御史所彈,遇赦免,積年不敍。 後娶靈太后從姊為繼室,除武衞將軍、征虜將軍。 轉光祿大夫,武衞如故。 遷大司農卿,加安東將軍、散騎常侍。 出為安北將軍、恒州刺史,常侍如故。 正光五年卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
子彥邕,有風望。 正員郎。 稍遷相州刺史、驃騎大將軍、左光祿大夫。 天平四年卒。 贈散騎常侍、都督懷洛二州諸軍事、驃騎大將軍、儀同三司、懷州刺史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
司馬天助,自云司馬德宗驃騎將軍元顯之子。 劉裕自立,乃來歸闕。 [7]除平東將軍、青徐二州刺史、東海公。 天助招率義士,欲襲裕東平、濟北二郡及城戍,又破裕將閭萬齡軍,前後多所虜獲。 拜侍中、都督青徐兗三州諸軍事、征東將軍、青兗二州刺史,公如故。 真君三年,與司馬文思等南討。 還,又從駕北征。 在陣歿。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
子元伯,字歸都。 襲爵,後降溫縣子。 太和中,為建威將軍、泰山太守。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
史臣曰:諸司馬以亂亡歸命。 楚之風概器略,最可稱乎? 其餘未足論也。 而以往代遺緒,並當位遇。 可謂幸矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
42
校勘記
(No translation available)
43
晉宣帝季弟譙王遜之後也南本以下諸本及北史卷二九司馬休之傳「遜」作「進」。 百衲本作「遜」,汲、局二本注宋本作「遜」。 錢氏考異卷二八、李慈銘魏書札記、張森楷魏書校勘記各有說。 按晉書卷三七譙王遜傳,遜是進子,進死於曹魏時,封譙王的是遜,不是進。 但進才是晉宣帝司馬懿季弟,遜是從子,作「遜」也有問題。 作「進」作「遜」既都有問題,而宋本作「遜」,恐原來就錯。 此卷史實上的謬誤較多,疑有訛脫竄亂,非魏收原文。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
44
為懷朔鎮將北史卷二九「懷朔」作「懷荒」。 按卷三九李寶傳云:「高宗初,代司馬文思鎮懷荒。 」北史是,這裏作「懷朔」誤。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
45
以楚之所率戶民分置汝南南陽南頓新蔡四郡北史卷二九「南陽」作「汝陽」。 按宋書卷三六州郡志豫州有「汝陽」,無「南陽」。 當時僑置亦必因豫州原有此郡,疑作「汝陽」是。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
永平元年諸本「平」作「元」。 按事見卷八世宗紀永平元年十月,今據北史卷二九司馬悅傳改。
(No translation available) (No translation available)
47
劉裕滅姚泓北奔屈丐世祖平統萬兄弟俱入國按卷三太宗紀泰常三年 〈四一七〉 八月劉裕滅姚泓,九月癸酉記司馬休之父子及國璠等「來降」。 泰常五年五月即記國璠被殺。 拓跋燾平統萬,事在始光四年 〈四二七〉 ,國璠已先死八年。 下文又稱國璠卒,一字不及被殺,却見於此卷司馬文思傳。 也可怪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
48
劉裕自立乃來歸闕張森楷云:「帝紀 〈卷四上世祖紀上〉 延和二年司馬天助來降,於宋為元嘉十年 〈四三三〉 ,代晉久矣。 此文殊疏略。 」按下文稱天助「招率義士,欲襲裕東平、濟北郡及城戍,又破裕將閭萬齡軍」,「裕」字皆誤。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)