1
漢初,魏無知封高良侯,子均,均子恢,恢子彥。 彥子歆,字子胡,幼孤有志操,博洽經史,成帝世,位終鉅鹿太守,[2]仍家焉。 歆子悅,[3]字處德,性沉厚有度量,宣城公趙國李孝伯見而重之,以女妻焉。 位濟陰太守,以善政稱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
悅子子建,字敬忠。 釋褐奉朝請,累遷太尉從事中郎。 初,世宗時平氐,[4]遂於武興立鎮,尋改為東益州。 其後鎮將、刺史乖失人和,羣氐作梗,遂為邊患,乃除子建為東益州刺史。 子建布以恩信,風化大行,遠近清靜。 正光五年,南、北二秦城人莫折念生、韓祖香、張長命相繼構逆,僉以州城之人莫不勁勇,同類悉反,宜先收其器械。 子建以為城人數當行陳,盡皆驍果,安之足以為用,急之腹背為憂,乃悉召居城老壯曉示之; 并上言諸城人本非罪坐而來者悉求聽免。 肅宗優詔從之。 子建漸分其父兄子弟外居郡戍,內外相顧,終獲保全。 及秦賊乘勝,屯營黑水,子建乃潛使掩襲,前後斬獲甚眾,威名赫然,先反者及此悉降。 乃間使上聞,肅宗甚嘉之,詔子建兼尚書為行臺,刺史如故。 於是威震蜀土,其梁、巴、二益、兩秦之事,皆所節度。 梁州刺史傅豎眼子敬和中心以為愧,在洛大行貨賄,以圖行臺。 先是,子建亦屢求歸京師,至此,乃遣刺史唐永代焉,[5]豎眼因為行臺。 子建將還,羣氐慕戀,相率斷道。 主簿楊僧覆先行曉喻,諸氐忿曰:「我留刺史,爾送出也! 」斫之數創,幾死。 子建徐加慰譬,旬日方得前行,吏人贈遺,一無所受。 而東益氐、蜀尋反,攻逼唐永,永棄城而走,乃喪一藩矣。 初永之走,子建客有沙門曇璨及鉅鹿人耿顯皆沒落氐手,及知子建之客,垂泣追衣物還之,送出白馬。 遺愛所被如此。 自國家開華陽等郡,梁州邢巒、益州傅豎眼及子建為最。 初,子建為前軍將軍,十年不徙,在洛閑暇,與吏部尚書李韶、韶從弟延寔頗為弈棊,時人謂為耽好。 子建每曰:「棊於機權廉勇之際,得之深矣。 且吾未為時用,博弈可也。 」及一臨邊事,凡經五年,未曾對局。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
還洛後,俄拜常侍、衞尉卿。 初,元顥內逼,莊帝北幸,子建謂所親盧義僖曰:「北海自絕社稷,稱藩蕭衍,吾老矣,豈能為陪臣? 」遂攜家口居洛南,顥平乃歸。 先苦風痺,及此遂甚,以卿任有務,屢上書乞身,特除右光祿大夫。 邢杲之平,太傅李延寔子侍中彧為大使,撫慰東土,時外戚貴盛,送客填門,子建亦往候別。 延寔曰:「小兒今行,何以相勗? 」子建曰:「益以盈滿為誡。 」延寔悵然久之。 及莊帝殺尒朱榮,遇禍於河陰者其家率相弔賀。 太尉李虔第二子仁曜,子建之女壻,往亦見害。 子建謂姨弟盧道虔曰:「朝廷誅翦權強,凶徒尚梗,未聞有奇謀異略,恐不可濟。 此乃李門禍始,弔賀無乃怱怱? 」及永安之後,李氏宗族流離,或遇誅夷,如其所慮。 後歷左光祿大夫,加散騎常侍、驃騎大將軍。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
子建自出為藩牧,董司山南,居脂膏之中,遇天下多事,正身潔己,不以財利經懷。 及歸京師,家人衣食常不周贍,清素之迹,著於終始。 性存重慎,不雜交遊,唯與尚書盧義僖、姨弟涇州刺史盧道裕雅相親昵。 及疾篤,顧敕二子曰:「死生大分,含氣所同,世有厚葬,吾平生不取,籧篨裸身,又非吾意。 氣絕之後,斂以時服。 吾生年契闊,[6]前後三娶,合葬之事,抑又非古。 且汝二母先在舊塋,墳地久固,已有定別。 唯汝次母墓在外耳,可遷入兆域,依班而定,行於吾墓之後。 如此足矣,不須祔合。 當順吾心,勿令吾有遺恨。 」永熙二年春,卒于洛陽孝義里舍,時年六十三,贈儀同三司、定州刺史,諡曰文靜。 二子,收、祚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
收字伯起,小字佛助。 年十五,頗已屬文。 及隨父赴邊,值四方多難,好習騎射,欲以武藝自達。 滎陽鄭伯調之曰:「魏郎弄戟多少? 」收慚,遂折節讀書。 夏月坐板牀,隨樹陰諷誦,積年,牀板為之銳減,而精力不輟。 以文華顯。 初以父功除太學博士,及尒朱榮於河陰濫害朝士,收亦在圍中,以日晏獲免。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
吏部尚書李神儁重收才學,奏授司徒記室參軍。 永安三年,除北主客郎中。 前廢帝立,妙簡近侍,詔試收為封禪書,收下筆便就,不立草稿,文將千言,所改無幾。 時黃門郎賈思同侍立,深奇之。 帝曰:[7]「雖七步之才,無以過此。 」遷散騎侍郎,尋敕典起居注,并修國史。 俄兼中書侍郎,年二十六。 出帝初,又詔收攝本職,文誥填積,事咸稱旨。 黃門郎崔㥄從齊獻武王入朝,熏灼於世,收初不詣門。 㥄為帝登祚赦,云「朕託體孝文」,收嗤其率直。 正員郎李慎以告之,㥄深忿忌。 時前廢帝殂,令收為詔,㥄乃宣言:「收普泰世出入幃幄,一日造詔,優為詞旨,然則義旗之士,盡為逆人; 又收父老合解官歸侍。 」南臺將加彈劾,賴尚書辛雄為言於中尉綦儁,乃解。 收有賤生弟仲同先未齒錄,因此怖懼,上籍,遣還鄉扶侍。 出帝嘗大發士卒,狩於嵩少之南,旬有六日,時既寒苦,朝野嗟怨。 帝與從官皆胡服而騎,宮人及諸妃主雜其間,奇伎異飾,多非禮度。 收欲言則畏懼,欲默不能已,乃上南狩賦以諷焉,年二十七,雖富言淫麗,而終歸雅正。 帝手詔報焉,甚見褒美。 鄭伯謂曰:「卿不遇老夫,猶應逐兔。 」初,齊獻武王固讓天柱大將軍,帝敕收為詔,令遂所請,欲加相國,問收相國品秩,收以實對,帝遂止。 收既未測主相之意,以前事不安,求解,詔許焉。 久之,除帝兄子廣平王贊開府從事中郎,收不敢辭,乃為庭竹賦以致己意。 尋兼中書舍人,與濟陰溫子昇、河間邢子才齊譽,世號三才。 時出帝猜忌獻武,內有間隙,收遂以疾固辭而免。 其舅崔孝芬怪而問之,收曰:「懼有晉陽之甲。 」尋而獻武南上,帝西入關。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
收兼通直散騎常侍副王昕聘蕭衍,昕風流文辯,收辭藻富逸,衍及其羣臣咸加敬異。 先是,南北初和,李諧、盧元明首通使命,二人才器,並為鄰國所重。 至此,衍稱曰:「盧、李命世,王、魏中興,未知後來復何如耳? 」文襄啟收兼散騎常侍,修國史。 武定二年,除正常侍,領兼中書侍郎,仍修史。 帝宴百僚,問何故名人日,皆莫能知。 收對曰:「晉議郎董勛答問,稱俗云正月一日為鷄,二日為狗,三日為猪,四日為羊,五日為牛,六日為馬,七日為人。 時邢卲亦在側,甚恧焉。 自南北和好,書下紙每云「想彼境內寧靜,此率土安和」。 蕭衍後使,其書乃去「彼」字,自稱猶著「此」,欲示無外之意。 收定報書云:「想境內清晏,今萬國安和。 」南人復書,依以為體。 後獻武入朝,靜帝授相國,固讓,令收為啟。 啟成呈上,文襄時侍側,獻武指收曰:「此人當復為崔光。 」四年,獻武於西門豹祠宴集,謂司馬子如曰:「魏收為史官,書吾善惡。 聞北伐時,諸貴常餉史官飲食,司馬僕射頗曾餉不? 」因共大笑。 仍謂收曰:「卿勿見元康等在吾目下趨走,謂吾以為勤勞,我後世身名在卿手,勿謂我不知。 」尋加兼著作郎。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
靜帝曾季秋大射,普令賦詩,收詩末云:「尺書徵建鄴,折簡召長安。 」文襄壯之,顧謂人曰:「在朝今有魏收,便是國之光采。 雅俗文墨,通達縱橫,我亦使子才、子昇時有所作,至於詞氣並不及之。 吾或意有所懷,忘而不語,語而不盡,意有未及。 及收呈草,皆以周悉。 此亦難有。 」又敕兼主客郎,接蕭衍使謝珽徐陵。 侯景既陷臺城,衍鄱陽王範時為合州刺史,文襄敕收以書喻之。 範得書,乃率部伍西上,□州刺史崔聖念入據其城。 文襄謂收曰:「今定一州,卿有其力,猶恨『尺書徵建鄴』未效耳。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
二年,受詔撰魏史,除魏尹,故優以祿力,專在史閣,不知郡事。 初,帝令羣臣各言志,收曰:「臣願得直筆東觀,早出魏書。 」故帝使收專其任。 又詔平原王高隆之總監之,隆之署名而已。 帝敕收曰:「好直筆,我終不作魏太武誅史官。 」始魏初鄧淵撰代記十餘卷,其後崔浩典史,游雅、高允、程駿、李彪、崔光、李琰之世修其業。 浩為編年體,彪始分作紀表志傳,書猶未出。 世宗時,命邢巒追撰高祖起居注,書至太和十四年,又命崔鴻、王遵業補續焉。 下訖肅宗,事甚委悉。 濟陰王暉業撰辨宗室錄三十卷。 收於是與通直常侍房延祐,司空司馬辛元植,國子博士刁柔、裴昂之,尚書郎高孝幹博總斟酌,[8]以成魏書。 辨定名稱,隨條甄舉,又搜採亡遺,綴續後事,備一代史籍,表而上聞。 勒成一代大典,凡十二紀、九十二列傳,合一百一十卷,五年三月奏上之。 秋,除梁州刺史,收以志未成,奏請終業,許之。 十一月,復奏十志:天象四卷,地形三卷,律歷二卷,禮、樂四卷,食貨一卷,刑罰一卷,靈徵二卷,官氏二卷,釋老一卷,凡二十卷,續於紀傳,合一百三十卷,分為十二帙。 其史三十五例,二十五序,九十四論,前後二表一啟焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
魏書卷一百四諸本此卷目錄注「闕」。 按卷後諸本皆無宋人校語,當是脫去。 此序刪節北史卷五六魏收傳,兼採他書,故也有溢出北史字句。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
成帝世位終鉅鹿太守錢氏考異卷二八云:「此成帝謂漢成帝也。 魏歆仕於漢成帝朝,而其子悅乃仕於元魏太武之世,此理之所必無者。 伯起亦通人,何至憒憒乃爾。 良由魏史自序久亡,後人節取北史補之,而北史又有脫簡,後人無從校正爾。 」按「成帝世」三字,北史卷五六魏收傳無,當取他書增,據元和姓纂輯本卷八魏氏稱「漢鉅鹿太守歆,居鉅鹿」,錢氏謂成帝謂漢成帝,是。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
歆子悅北史卷五六無「歆」字。 按魏悅為北魏李孝伯壻,魏歆則漢成帝時人,相去四百餘年,豈得為父子。 中間世次脫簡,自宋以來即有人指出。 但唐書卷七二中宰相世系表魏氏下稱歆「二子,愉、悅」,則歆有子名悅,亦有旁證。 至李孝伯之壻魏悅則魏子建之父,魏收之祖,見本書卷九一王叡附王椿傳、卷九二魏溥妻房氏傳,也無可疑。 姓纂卷八和唐書世系表所著錄的後裔都是愉之後,悅的後裔無考。 疑本有兩魏悅,一是西漢鉅鹿太守歆之子,一是北魏末魏子建之父。 由於同名,傳抄時以此悅當彼悅,脫漏中間世系。 或唐初魏書已有此誤本,其誤非必出於李延壽。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
初世宗時平氐諸本「世宗」作「世祖」,北史卷五六作「宣武」 〈即世宗元恪〉 。 按事見卷八世宗紀正始三年正月壬申、卷七0傅豎眼傳、卷一0一氐傳補,「祖」乃「宗」之訛,今據改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
乃遣刺史唐永代焉按刺史上無地名,不知何州刺史,據北史卷六七唐永傳但云「行臺蕭寶夤表永為南豳 〈原訛『幽』〉 州刺史」,不載代魏子建事,當是省略,或北史所據唐氏家傳諱言其事。 唐永乃由南豳遷東益,這裏「刺史」上應有「南豳州」三字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
吾生年契闊北史卷五六「生年」作「平生」,這裏「生年」當是「生平」之訛。
(No translation available)
16
帝曰北史卷五六「帝」上有「白」字,下文云云乃賈思同語。 按御覽卷六00 〈二七0一頁〉 引北齊書也有「白」字 〈今本北齊書無〉 。 若無「白」字,則下文云云是元恭 〈後廢帝〉 語,上文何必書「賈思同侍立」? 這裏當脫「白」字。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
博總斟酌南、殿、局三本及北齊書卷三七「博」作「專」,百衲本、北本、汲本作「傳」; 北史百衲本作「傳」,他本作「專」; 冊府卷五五六 〈六六七八頁〉 作「博」。 按「博總」即「博綜」,廣泛收集之意。 本作「博」,訛作「傳」,後人以「傳總」不可解,改作「專」。 今據冊府改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)