1
夫在天成象,聖人是觀,日月五星,象之著者,變常舛度,徵咎隨焉。 然則明晦暈蝕,疾餘犯守,飛流欻起,彗孛不恒,或皇靈降臨,示譴以戒下,或王化有虧,感達於天路。 易稱「天垂象,見吉凶」,「觀乎天文,以察時變」; 書曰「曆象日月星辰,敬授民時」。 是故有國有家者之所祗畏也。 百王興廢之驗,萬國禍福之來,兆勤雖微,罔不必至,著於前載,不可得而備舉也。 班史以日暈五星之屬列天文志,薄蝕彗孛之比入五行說。 七曜一也,而分為二志,故陸機云學者所疑也。 今以在天諸異咸入天象,其應徵符合,隨而條載,無所顯驗則闕之云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
太祖天興五年八月,天鳴。
(No translation available)
3
六年九月,天鳴。
(No translation available)
4
皇始二年十月壬辰,日暈,有佩璚。 占曰「兵起」。 天興元年九月,烏丸張超收合亡命,聚黨三千餘家,據勃海之南皮,自號征東大將軍、烏丸王,鈔掠諸郡。 詔將軍庾岳討之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
天興三年六月庚辰朔,日有蝕之。 占曰「外國侵,土地分」。 五年五月,姚興遣其弟義陽公平率眾四萬來侵平陽,乾壁為平所陷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
六年四月癸巳朔,日有蝕之。 占曰「兵稍出」。 十月,太祖詔將軍伊謂率騎二萬北襲高車,大破之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
天賜五年七月戊戌朔,日有蝕之。 占曰「后死」。 六年七月,夫人劉氏薨,後諡為宣穆皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
太宗神瑞二年八月庚辰晦,日有蝕之。
(No translation available)
9
世祖始光四年六月癸卯朔,日有蝕之。 占曰「諸侯非其人」。 神䴥元年二月,司空奚斤、監軍侍御史安頡討赫連昌,擒之於安定。 其餘眾立昌弟定為主,走還平涼,斤追之,為定所擒。 將軍丘堆棄甲與守將高涼王禮東走蒲坂,世祖怒,斬堆。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
神䴥元年十一月乙未朔,日有蝕之。
(No translation available)
11
太延元年正月己未朔,日有蝕之。
(No translation available)
12
四年十一月丁卯朔,日有蝕之。
(No translation available)
13
太平真君元年四月戊午朔,日有蝕之。
(No translation available)
14
三年八月甲戌晦,日有蝕之。
(No translation available)
15
六年六月戊子朔,日有蝕之。 占曰「有九族夷滅」。 七年正月戊辰,世祖車駕次東雍州。 庚午,圍薛永宗營壘。 永宗出戰,大敗,六軍乘之,永宗眾潰,斬永宗,男女無少長皆赴汾水而死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
七年六月癸未朔,日有蝕之。 占曰「不臣欲殺」。 八年三月,河西王沮渠牧犍謀反,伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
十年夏四月丙申朔,日有蝕之。
(No translation available)
18
六月庚寅朔,日有蝕之。 占曰「將相誅」。 十一年六月己亥,誅司徒崔浩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
十一年十二月辛未,日南北有珥。
(No translation available)
20
高宗興安元年十一月己卯,日出赤如血。
(No translation available)
21
二年三月,日暈。
(No translation available)
22
興光元年七月丙申朔,日有蝕之。
(No translation available)
23
和平元年九月庚申朔,日有蝕之。
(No translation available)
24
三年二月壬子朔,日有蝕之。 占曰「有白衣之會」。 六年五月癸卯,高宗崩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
顯祖皇興元年十月己卯朔,日有蝕之。
(No translation available)
26
二年四月丙子朔,日有蝕之。 占曰「將誅」。 四年十月,誅濟南王慕容白曜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
十月癸酉朔,日有蝕之。 占曰「尊后有憂」。 三年,夫人李氏薨,後諡思皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
三年十月丁酉朔,日有蝕之。
(No translation available)
29
高祖延興元年十二月癸卯,日有蝕之。 [1]占曰「有兵」。 二年正月乙卯,統萬鎮胡民相率北叛,遣寧南將軍、交阯公韓拔等滅之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
三年十二月癸卯朔,日有蝕之。
(No translation available)
31
四年正月癸酉朔,日有蝕之。 [2]占曰「有崩主,天下改服。 有大臣死」。 五年十二月己丑,征北大將軍城陽王壽薨。 六年六月辛未,顯祖崩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
七月丙寅,日有背珥。
(No translation available)
33
五年正月丁酉,白虹貫日,直珥一。
(No translation available)
34
承明元年三月辛卯,日暈五重,有二珥。
(No translation available)
35
太和元年冬十月辛亥朔,日有蝕之。
(No translation available)
36
二年正月辛亥,日暈,東西有珥。
(No translation available)
37
二月乙酉晦,日有蝕之。 [3]占曰「有欲反者,近三月,遠三年」。 四年正月癸卯,洮陽羌叛,枹罕鎮將討平之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
九月乙巳朔,日有蝕之。 占曰「東邦發兵」。 四年十月丁未,蘭陵民桓富殺其縣令,與昌慮桓和北連太山羣盜張和顏等,聚黨保五固,推司馬朗之為主,詔淮陽王尉元等討之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
三年春正月癸丑,日暈,東西有珥,有佩戟一重,北有偃戟四重,後有白氣貫日珥,狀如車輪。 京師不見,雍州以聞。
(No translation available) (No translation available)
40
三月癸卯朔,日有蝕之。 占曰「大臣誅」。 四月,雍州刺史宜都王目辰有罪,賜死。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
四年正月辛酉,日東西有珥,北有佩,日暈貫兩珥。
(No translation available)
42
五年正月庚辰,日暈,東西有珥; 南北並白氣,長一丈,廣二尺許; 北有連環暈。 又貫珥內,復有直氣,長三丈許,內黃,中青,外白。 暈乍成,散,乃滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
43
七月庚申朔,日有蝕之。
(No translation available)
44
七年十二月乙巳朔,日有蝕之。
(No translation available)
45
八年正月戊寅,有白氣貫日。 占曰「近臣亂」。 十年三月丁亥,中散梁眾保等謀反,伏誅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
46
十一年十一月丁亥,日失色。
(No translation available)
47
十二年三月戊戌,白虹貫日。
(No translation available)
48
十三年二月乙亥朔,日十五分蝕八。 占曰「有白衣之會」。 十一月己未,安豐王猛薨。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
49
十四年二月己巳朔未時,雲氣班駁,日十五分蝕一。 占曰「有白衣之會」。 九月癸丑,文明太皇太后馮氏崩。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
50
十五年正月癸亥晦,日有蝕之。 占曰「王者將兵,天下擾動」。 十七年六月丙戌,高祖南伐。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
51
十七年六月庚辰朔,日有蝕之。
(No translation available)
52
十八年五月甲戌朔,日有蝕之。
(No translation available)
53
二十年九月庚寅晦,日有蝕之。
(No translation available)
54
二十三年六月己卯,日中有黑氣。 占曰「內有逆謀」。 八月癸亥,南徐州刺史沈陵南叛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
55
十二月甲申,日中有黑氣,大如桃。
(No translation available)
56
世宗景明元年正月辛丑朔,日有蝕之。
(No translation available)
57
七月己亥朔,日有蝕之。
(No translation available)
58
二年四月癸酉,日自午及未再暈,內黃外白。 七月癸巳朔,日有蝕之。
(No translation available) (No translation available)
59
八月戊辰,日赤無光,中有黑子一。
(No translation available)
60
三年正月乙巳,日中有黑氣如鵝子,申、酉復見; 又有二黑氣橫貫日。
(No translation available) (No translation available)
61
二月辛卯,日中有黑氣,大如鵝子。
(No translation available)
62
七月丁巳朔,日有蝕之。
(No translation available)
63
正始元年十二月丙戌,黑氣貫日。 壬子,日有冠珥,內黃外青。 占曰「天下喜」。 三年正月丁卯,皇子生,大赦天下。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
64
三年二月甲辰,日左右有珥,內赤外黃。 辛亥,日暈,外白內黃。
(No translation available) (No translation available)
65
十月乙巳,日赤無光。
(No translation available)
66
十二月乙卯,日暈,內黃外青,東西有珥,北有背。 巳時,白虹貫日。
(No translation available) (No translation available)
67
永平元年三月己酉,日南北有珥,外青內黃,暈不匝; 西北有直氣,長尺餘; 北有白虹貫日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
68
八月壬子朔,日有蝕之。
(No translation available)
69
二年八月丙午朔,日有蝕之。 丁卯旦,日旁有黑氣,形如月,從東南來衝日。 如此者一辰,乃滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
70
三年二月甲子,日中有黑氣二。
(No translation available)
71
十二月乙未,日交暈,中赤外黃,東西有珥,南北白暈貫日,皆匝。
(No translation available)
72
四年十一月癸卯,日中有黑氣二,大如桃。 占曰「天子崩」。 延昌四年正月丁巳,世宗昇遐。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
73
十二月壬戌朔,日有蝕之,在牛四度。 占曰「其國叛兵發」。 延昌二年二月庚辰,[4]蕭衍郁洲民徐玄明等斬送衍鎮北將軍、青冀二州刺史張稷首,以州內附。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
74
延昌元年二月甲戌至于辛巳,日初出及將沒,赤白無光明。
(No translation available)
75
五月己未晦,日十五分蝕九。 占曰「大旱,民流千里」。 二年春,京師民饑,死者數萬口。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
76
二年閏月辛亥,日中有黑氣。 占曰「內有逆謀」。 三年十一月丁巳,幽州沙門劉僧紹聚眾反,自號淨居國明法王,州郡捕斬之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
77
五月甲寅朔,日有蝕之,京師不見,恒州以聞。
(No translation available)
78
三年三月庚申,日交暈,其色內赤黃,外青白; 南北有佩,可長二丈許,內赤黃,外青白; 西有白暈貫日。 又日東有一抱,長二丈許,內赤黃,外青。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
79
四月甲辰卯時,日暈帀; 西有一背,內赤外黃; 南北有珥,內赤外黃; 漸滅。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
80
十二月己酉,日暈,北有一抱,內赤外白,兩傍有珥,北有白虹貫日。
(No translation available)
81
神龜元年三月丁丑,白虹貫日。 占曰「天下有來臣之眾,不三年」。 十一月乙酉,[5]蠕蠕莫緣梁賀侯豆率男女七百口來降。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
82
二年正月辛巳朔,日有蝕之。
(No translation available)
83
正光元年正月乙亥朔,日有蝕之。 占曰「有大臣亡」。 七月丙子,殺太傅、領太尉、清河王懌。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
84
二年五月丁酉,日有蝕之,夏州以聞。
(No translation available)
85
三年正月甲寅,日交暈,內赤外青,有白虹貫暈; 外有直氣,長二丈許,內赤外青。
(No translation available) (No translation available)
86
五月壬辰朔,日有蝕之。 占曰「秦邦不臣」。 五年六月,秦州城人莫折大提據城反,自稱秦王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
87
十月己巳,太史奏自八月已來,黃埃掩日,日出三丈,色赤如赭,無光曜。
(No translation available)
88
十一月己丑朔,日有蝕之。 占曰「有小兵,在西北」。 四年二月己卯,蠕蠕主阿那瓌率眾犯塞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
89
四年十一月癸未朔,日有蝕之。
(No translation available)
90
五年閏月乙酉,日暈,內赤外青; 南有珥,上有一抱兩背,內赤外青。
(No translation available) (No translation available)
91
十二月丙申,日暈,南北有珥,上有兩抱一背。
(No translation available)
92
孝昌元年十二月丙戌,白虹刺日不過,虹中有一背。 占曰「有臣背其主」,一曰「有反城」。 三年九月己卯,[6]東豫州刺史元慶和據城南叛。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
93
三年十一月戊寅辰時,日暈,東面不合,其色內赤外黃; 東西有珥,內赤外黃; 西北去暈一尺餘,有一背,長二丈餘,廣三尺許,內赤外黃。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
94
莊帝永安二年三月甲戌未時,日暈三重,內黃赤,外青白,暈東西兩處不合,其狀如抱。
(No translation available)
95
五月辛酉,日暈,東西兩處不合。 辛未申時,日南有珥; 去一尺餘有一背,長三丈許,廣五尺餘,內赤外青。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
96
七月丙寅,直東去日三尺許有一背,長二丈餘,內赤外青。 半食頃,從北頭漸滅至半,須臾還如初見,內赤外青,其色分炳。
(No translation available) (No translation available)
97
十月己酉朔,日從地下蝕出,十五分蝕七,虧從西南角起。 占曰「西夷欲殺,後有大兵,必西行」。 三年四月丁卯,雍州刺史尒朱天光討擒万俟醜奴、蕭寶夤於安定,送京師斬之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
98
三年五月戊戌辰時,日暈帀,內赤外白,暈內有兩珥; 西有白虹貫日; 東北有一背,內赤外青; 南有一背,內赤外青; 東有一抱,內青外赤。 京師不見,青州表聞。 六月辛丑,日暈,白虹貫日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
99
前廢帝普泰元年三月丁亥,日月並赤赭色,天地溷濁。
(No translation available)
100
六月己亥朔,日蝕從西南角起,雲陰不見,定相二州表聞。 占曰「主弱,小人持政」。 時尒朱世隆兄弟專擅威福。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
101
後廢帝中興二年二月辛丑辰時,日暈,東西不合,其色內赤外青; 南北有珥; 西北去暈一尺餘有一背,長二丈許,可廣三尺,內赤外青。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
102
十一月,日暈再重; 上有背,長三丈餘,內青外赤。
(No translation available) (No translation available)
103
出帝太昌元年五月,日暈再重; 上有兩背,一尺許。 癸丑午時,日南有珥; 去日一尺餘有一背,長三丈許,廣五尺,內赤外青。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
104
十月辛酉朔,日從地下蝕出,虧從西南角起。 占曰「有兵大行」。 永熙二年正月甲午,齊獻武王自晉陽出討尒朱兆。 丁酉,大破之於赤洪嶺,兆遁走自殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
105
永熙二年四月己未朔,日有蝕之,在丙,虧從正南起。 占曰「君陰謀」。 三年五月辛卯,出帝為斛斯椿等諸佞關構,猜於齊獻武王,託討蕭衍,盛暑徵發河南諸州之兵,天下怪惡之。 語在斛斯椿傳。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
106
三年四月癸丑,日有蝕之。 占曰「有亂殺天子者」。 七月丁未,出帝為斛斯椿等迫脅,遂出於長安。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
107
二年二月己丑巳時,日暈帀,白虹貫日不徹。
(No translation available)
108
興和二年閏月丁丑朔,日有蝕之。 占曰「有小兵」。 七月癸巳,元寶炬廣豫二州行臺趙繼宗、南青州刺史崔康寇陽翟,鎮將擊走之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
109
武定三年冬十一月壬申,日暈兩重,東南角不合; 西南、東北有珥; 西北有兩重背; 東北、西北有白氣,并有兩珥; 中間有一白氣,東西撗至珥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
110
十二月乙酉,竟天微有白雲,日暈,東南角不合; 西南、東北有珥; 西北有一背,去日一尺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
111
三月辛丑,日暈帀,西北交暈貫日,并有一珥一抱。
(No translation available)
112
六年七月庚寅朔,日有蝕之,虧從西北角起。
(No translation available)
113
校勘記
(No translation available)
114
高祖延興元年十二月癸卯日有蝕之按是年十二月乙酋朔,癸卯是十九日,不應有日蝕。
(No translation available)
115
三年十二月癸卯朔日有蝕之四年正月癸酋朔日有蝕之按無連續兩月日蝕之理,必有誤。
(No translation available)
116
二月乙酋晦日有蝕之按太和二年二月己卯朔,乙酋乃七日,晦日值丁未。 必有誤。
(No translation available) (No translation available)
117
延昌二年二月庚辰諸本「二月」作「正月」。 按卷八世宗紀,事在是年二月庚辰。 是年正月丙戊朔,無庚辰,二月丙辰朔,庚辰乃二十五日。 這裏「正月」乃「二月」之訛。 今據紀改。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
118
十一月乙酉按卷九肅宗紀,事在神龜二年十一月乙酋。 這裏「十一月」上脫「二年」二字。
(No translation available) (No translation available)
119
三年九月己卯諸本「三年」作「二年」。 按卷九肅宗紀,事在孝昌三年九月辛卯,梁書卷五武帝紀三,在梁大通元年 〈即魏孝昌三年〉 十月。 記月不同,當是各據奏報,至元慶和降梁,必在孝昌三年無疑。 這裏「二」字乃「三」之訛。 今據紀改。 是年九月有「己卯」,無「辛卯」,則是紀誤。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)