1
高宗天皇大聖大弘孝皇帝諱治,字為善,太宗第九子也。 母曰文德皇后長孫氏。 始封晉王,貞觀七年,遙領并州都督。 十七年,太子承乾廢,而魏王泰次當立,亦以罪黜,乃立子治為皇太子。 太宗嘗命皇太子遊觀習射,太子辭以非所好,願得奉至尊,居膝下。 太宗大喜,乃營寢殿側為別院,使太子居之。 太宗每視朝,皇太子常侍,觀決庶政。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
2
二十三年,太宗有疾,詔皇太子聽政於金液門。 四月,從幸翠微宮。 太宗崩,以羽檄發六府甲士四千,衛皇太子入于京師。 六月甲戌,即皇帝位于柩前。 大赦,賜文武官勳一轉,民八十以上粟帛,給復雍州及比歲供軍所一年。 癸未,長孫無忌為太尉。 癸巳,檢校洛州刺史李勣為開府儀同三司,參掌機密。 八月癸酉,河東地震。 乙亥,又震。 庚辰,遣使存問河東,給復二年,賜壓死者人絹三匹。 庚寅,葬文皇帝于昭陵。 九月甲寅,荊王元景為司徒,吳王恪為司空。 乙卯,李勣為尚書左僕射、同中書門下三品。 十一月乙丑,晉州地震。 左翊衛郎將高侃伐突厥。 是冬,無雪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
二年正月戊戌,開義倉以賑民。 乙巳,黃門侍郎宇文節、中書侍郎柳奭同中書門下三品。 乙卯,瑤池都督阿史那賀魯叛。 四月乙丑,命有司毋進肉食,訖于五月。 七月丁未,賀魯寇庭州,左武衛大將軍梁建方、右驍衛大將軍契苾何力為弓月道行軍總管以伐之。 八月己巳,高季輔為侍中; 于志寧為尚書左僕射,張行成為右僕射,同中書門下三品。 己卯,白水蠻寇邊,左領軍將軍趙孝祖為郎州道行軍總管以伐之。 九月癸卯,以同州苦泉牧地賜貧民。 十月辛卯,晉州地震。 十一月辛酉,有事于南郊。 癸酉,禁進犬馬鷹鶻。 戊寅,忻州地震。 甲申,雨木冰。 是月,竇州、義州蠻寇邊,桂州都督劉伯英敗之。 趙孝祖及白水蠻戰于羅仵候山,敗之。 十二月乙未,太白晝見。 壬子,處月朱邪孤注殺招慰使單道惠,叛附于賀魯。 是冬,無雪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
五年正月丙寅,以旱詔文武官、朝集使言事。 三月戊午,如萬年宮。 乙丑,次鳳泉湯。 辛未,赦岐州及所過徒罪以下。 六月癸亥,柳奭罷。 丙寅,河北大水,遣使慮囚。 八月己未,詔免麟游、岐陽今歲課役,岐州及供頓縣半歲。 九月丁酉,至自萬年宮。 十月癸卯,築京師羅郭,起觀于九門。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
六年正月壬申,拜昭陵,赦醴泉及行從,免縣今歲租、調,陵所宿衛進爵一級,令、丞加一階。 癸酉,以少牢祭陪葬者。 甲戌,至自昭陵。 庚寅,封子弘為代王,賢潞王。 二月乙巳,皇太子加元服,降死罪以下,賜酺三日,五品以上為父後者勳一轉。 乙丑,營州都督程名振、左衛中郎將蘇定方伐高麗。 五月壬午,及高麗戰于貴端水,敗之。 癸未,左屯衛大將軍程知節為葱山道行軍大總管,以伐賀魯。 壬辰,韓瑗為侍中,來濟為中書令。 七月乙酉,崔敦禮為中書令。 是月,中書舍人李義府為中書侍郎,參知政事。 九月庚午,貶褚遂良為潭州都督。 乙酉,洛水溢。 十月,齊州黃河溢。 己酉,廢皇后為庶人。 乙卯,立宸妃武氏為皇后。 丁巳,大赦,賜民八十以上粟帛。 十一月己巳,皇后見于太廟。 戊子,停諸州貢珠。 癸巳,詔禁吏酷法及為隱名書者。 是冬,皇后殺王庶人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
二年閏正月壬寅,如洛陽宮。 庚戌,右屯衛將軍蘇定方為伊麗道行軍總管,以伐賀魯。 二月癸亥,降洛州囚罪,徒以下原之,免民一歲租、調,賜百歲以上氊衾粟帛。 庚午,封子顯為周王。 壬申,徙封素節為郇王。 三月戊申,禁舅姑拜公主,父母拜王妃。 癸丑,李義府兼中書令。 五月丙申,幸明德宮。 七月丁亥,如洛陽宮。 八月丁卯,貶韓瑗為振州刺史,來濟為台州刺史。 辛未,衛尉卿許敬宗為侍中。 九月庚寅,杜正倫兼中書令。 十一月戊戌,如許州。 甲辰,遣使慮所過州縣囚。 乙巳,獵于滍南。 壬子,講武于新鄭,赦鄭州,免一歲租賦,賜八十以上粟帛,其嘗事高祖任佐史者以名聞。 十二月乙卯,如洛陽宮。 丁巳,蘇定方敗賀魯于金牙山,執之。 丁卯,以洛陽宮為東都。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
三年正月戊申,楊冑及龜茲羯獵顛戰于泥師城,敗之。 二月甲狾,至自東都。 戊寅,慮囚。 六月壬子,程名振及高麗戰于赤烽鎮,敗之。 十一月乙酉,貶杜正倫為橫州刺史,李義府普州刺史。 戊子,許敬宗權檢校中書令。 甲午,蘇定方俘賀魯以獻。 戊戌,許敬宗為中書令,大理卿辛茂將兼侍中。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
四年三月壬午,崑陵都護阿史那彌射及西突厥真珠葉護戰于雙河,敗之。 四月丙辰,于志寧為太子太師、同中書門下三品。 乙丑,黃門侍郎許圉師同中書門下三品。 戊辰,流長孫無忌于黔州。 于志寧罷。 五月己卯,許圉師為中書侍郎、同中書門下三品。 丙申,兵部尚書任雅相、度支尚書盧承慶參知政事。 戊戌,殺涼州都督長史趙持滿。 七月己丑,以旱避正殿。 壬辰,慮囚。 八月壬子,李義府為吏部尚書、同中書門下三品。 十月丙午,皇太子加元服,大赦,賜五品以上子孫為父祖後者勳一轉,民酺三日。 閏月戊寅,如東都,皇太子監國。 辛巳,詔所過供頓免今歲租賦之半,賜民八十以上氊衾粟帛。 十一月丙午,許圉師為左散騎常侍、檢校侍中。 戊午,辛茂將薨。 癸亥,賀魯部悉結闕俟斤都曼寇邊,左驍衛大將軍蘇定方為安撫大使以伐之。 盧承慶同中書門下三品。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
五年正月癸卯,蘇定方俘都曼以獻。 甲子,如并州。 己巳,次長平,賜父老布帛。 二月丙戌,赦并州及所過州縣,義旗初嘗任五品以上葬并州者祭之,加佐命功臣食別封者子孫二階,大將軍府僚佐存者一階,民年八十以上版授刺史、縣令,賜酺三日。 甲午,祠舊宅。 三月丙午,皇后宴親族鄰里于朝堂,會命婦于內殿。 賜從官五品以上、并州長史司馬勳一轉。 婦人八十以上版授郡君,賜氊衾粟帛。 己酉,講武于城西。 辛亥,左武衛大將軍蘇定方為神兵道行軍大總管,新羅王金春秋為嵎夷道行軍總管,率三將軍及新羅兵以伐百濟。 四月癸巳,如東都。 五月辛丑,作八關宮。 戊辰,定襄都督阿史德樞賔為沙磚道行軍總管,以伐契丹。 六月庚午朔,日有食之。 七月乙巳,廢梁王忠為庶人。 丁卯,盧承慶罷。 八月庚辰,蘇定方及百濟戰,敗之。 壬午,左武衛大將軍鄭仁泰及悉結、拔也固、僕骨、同羅戰,敗之。 癸未,赦神兵道大總管以下軍士及其家,賜民酺三日。 十一月戊戌,蘇定方俘百濟王以獻。 甲寅,如許州。 十二月辛未,獵于安樂川。 己卯,如東都。 壬午,左驍衛大將軍契苾何力為浿江道行軍大總管,蘇定方為遼東道行軍大總管,左驍衛將軍劉伯英為平壤道行軍大總管,以伐高麗。 阿史德樞賔及奚、契丹戰,敗之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
三年正月乙丑,李義府為右相。 二月,減百官一月俸,賦雍、同等十五州民錢,以作蓬萊宮。 乙亥,殺駙馬都尉韋正矩。 庚戌,慮囚。 四月戊子,流李義府于巂州。 五月壬午,柳州蠻叛,冀州都督長史劉伯英以嶺南兵伐之。 六月,吐蕃攻吐谷渾,涼州都督鄭仁泰為青海道行軍大總管以救之。 八月癸卯,有彗星出于左攝提。 戊申,詔百寮言事。 遣按察大使于十道。 九月戊午,孫仁師及百濟戰于白江,敗之。 十月辛巳,詔皇太子五日一至光順門,監諸司奏事,小事決之。 十一月甲戌,雨木冰。 十二月庚子,改明年為麟德元年,降京師、雍州諸縣死罪以下。 壬寅,安西都護高賢為行軍總管,以伐弓月。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
麟德元年二月戊子,如福昌宮。 癸卯,如萬年宮。 四月壬午,道王元慶薨。 五月戊申,許王孝薨。 丙寅,以旱避正殿。 七月丁未,詔以三年正月有事于泰山。 八月己卯,幸舊第,降萬年縣死罪以下。 壬午,至自萬年宮。 丁亥,司列太常伯劉祥道兼右相,大司憲竇德玄為司元太常伯、檢校左相。 十二月丙戌,殺上官儀。 戊子,殺庶人忠。 劉祥道罷。 太子右中護樂彥瑋、西臺侍郎孫處約同知軍國政事。 是冬,無雪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
乾封元年正月戊辰,封于泰山。 庚午,禪于社首,以皇后為亞獻。 壬申,大赦,改元。 賜文武官階、勳、爵。 民年八十以上版授下州刺史、司馬、縣令,婦人郡、縣君; 七十以上至八十,賜古爵一級。 民酺七日,女子百戶牛酒。 免所過今年租賦,給復齊州一年半、兗州二年。 辛卯,幸曲阜,祠孔子,贈太師。 二月己未,如亳州,祠老子,追號太上玄元皇帝,縣人宗姓給復一年。 四月甲辰,至自亳州。 庚戌,陸敦信罷。 六月壬寅,高麗泉男生請內附,右驍衛大將軍契苾何力為遼東安撫大使,率兵援之。 左金吾衛將軍龐同善、營州都督高侃為遼東道行軍總管,左武衛將軍薛仁貴、左監門衛將軍李謹行為後援。 七月乙丑,徙封旭輪為豫王。 庚午,劉仁軌兼右相。 八月辛丑,竇德玄薨。 丁未,殺始州刺史武惟良、淄州刺史武懷運。 九月,龐同善及高麗戰,敗之。 十二月己酉,李勣為遼東道行臺大總管,率六總管兵以伐高麗。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
二年正月丁丑,以旱避正殿,減膳,慮囚。 二月丁酉,涪陵郡王愔薨。 辛丑,禁工商乗馬。 六月乙卯,西臺侍郎楊武戴至德、東臺侍郎李安期、司列少常伯趙仁本同東西臺三品。 東臺舍人張文瓘參知政事。 七月己卯,以旱避正殿,減膳,遣使慮囚。 八月己丑朔,日有食之。 辛亥,李安期罷。 九月庚申,以餌藥,皇太子監國。 辛未,李勣及高麗戰于新城,敗之。 是歲,嶺南洞獠陷瓊州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
總章元年正月壬子,劉仁軌為遼東道副大總管兼安撫大使、浿江道行軍總管。 二月丁巳,皇太子釋奠于國學。 戊寅,如九成宮。 壬午,李勣敗高麗,克扶餘、南蘇、木底、蒼巖城。 三月庚寅,大赦,改元。 四月乙卯,贈顏回太子少師,曾參太子少保。 丙辰,有彗星出于五車,避正殿,減膳,撤樂,詔內外官言事。 庚申,以太原元從西府功臣為二等:第一功後官無五品者,授其子若孫一人,有至四品五品者加二階,有三品以上加爵三等; 第二功後官無五品者,授其子若孫從六品一人,有至五品者加一階,六品者二階,三品以上爵一等。 辛巳,楊武薨。 八月癸酉,至自九成宮。 九月癸巳,李勣敗高麗王高藏,執之。 十二月丁巳,俘高藏以獻。 丁卯,有事于南郊。 甲戌,姜恪檢校左相,司平太常伯閻立本守右相。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
咸亨元年正月丁丑,劉仁軌罷。 二月戊申,慮囚。 丁巳,東南有聲若雷。 三月甲戌,大赦,改元。 壬辰,許敬宗罷。 四月癸卯,吐蕃陷龜茲撥換城。 廢安西四鎮。 己酉,李敬玄罷。 辛亥,右威衛大將軍薛仁貴為邏娑道行軍大總管,以伐吐蕃。 庚午,如九成宮。 雍州大雨雹。 高麗酋長鉗牟岑叛,寇邊,左監門衛大將軍高侃為東州道行軍總管,右領軍衛大將軍李謹行為燕山道行軍總管,以伐之。 六月壬寅朔,日有食之。 七月甲戌,以雍、華、蒲、同四州旱,遣使慮囚,減中御諸廄馬。 戊子,李敬玄起復。 薛仁貴及吐蕃戰于大非川,敗績。 八月庚戌,以穀貴禁酒。 丁巳,至自九成宮。 甲子,趙王福薨。 丙寅,以旱避正殿,減膳。 九月丁丑,給復雍、華、同、岐、邠、隴六州一年。 閏月癸卯,皇后以旱請避位。 甲寅,姜恪為涼州道行軍大總管,以伐吐蕃。 十月庚辰,詔文武官言事。 乙未,趙仁本罷。 十二月庚寅,復官名。 是歲,大饑。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
二年正月乙巳,如東都,皇太子監國。 二月辛未,遣使存問諸州。 四月戊子,大風,雨雹。 六月癸巳,以旱慮囚。 九月,地震。 丙申,徐王元禮薨。 十月丙子,求明禮樂之士。 十一月甲午朔,日有食之。 庚戌,如許州,遣使存問所過疾老鰥寡,慮囚。 十二月癸酉,獵于昆陽。 丙戌,如東都。 是歲,姜恪為侍中,閻立本為中書令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
四年正月丙辰,鄭王元懿薨。 四月丙子,如九成宮。 閏五月丁卯,禁作簺捕魚、營圈取獸者。 八月辛丑,以不豫詔皇太子聽諸司啟事。 己酉,大風落太廟鴟尾。 十月壬午,閻立本薨。 乙未,以皇太子納妃,赦岐州,賜酺三日。 乙巳,至自九成宮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
上元元年二月壬午,劉仁軌為雞林道行軍大總管,以伐新羅。 三月辛亥朔,日有食之。 己巳,皇后親蠶。 八月壬辰,皇帝稱天皇,皇后稱天后。 追尊六代祖宣簡公為宣皇帝,妣張氏曰宣莊皇后; 五代祖懿王為光皇帝,妣賈氏曰光懿皇后。 增高祖、太宗及后謚。 大赦,改元,賜酺三日。 十一月丙午,如東都。 己酉,獵于華山曲武原。 十二月癸未,蔣王惲自殺。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
二年正月己未,給復雍、同、華、岐、隴五州一年。 辛未,吐蕃請和。 二月,劉仁軌及新羅戰于七重城,敗之。 三月丁巳,天后親蠶。 四月辛巳,天后殺周王顯妃趙氏。 丙戌,以旱避正殿,減膳,撤樂,詔百官言事。 己亥,天后殺皇太子。 五月戊申,追號皇太子為孝敬皇帝。 六月戊寅,立雍王賢為皇太子,大赦。 七月辛亥,杞王上金免官,削封邑。 八月庚寅,葬孝敬皇帝于恭陵。 丁酉,詔婦人為宮官者歲一見其親。 庚子,張文瓘為侍中,郝處俊為中書令,劉仁軌為尚書左僕射,戴至德為右僕射。 十月庚辰,雍州雨雹。 壬午,有彗星出于角、亢。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
儀鳳元年正月壬戌,徙封輪為相王。 丁卯,納州獠寇邊。 二月丁亥,如汝州溫湯,遣使慮免汝州輕繫。 三月癸卯,黃門侍郎來恒、中書侍郎薛元超同中書門下三品。 甲辰,如東都,免汝州今歲半租,賜民八十以上帛。 閏月己巳,吐蕃寇鄯、廓、河、芳四州,左監門衛中郎將令狐智通伐之。 乙酉,周王顯為洮河道行軍元帥,領左衛大將軍劉審禮等十二總管,相王輪為涼州道行軍元帥,領契苾何力等軍,以伐吐蕃。 四月戊甲,至自東都。 甲寅,中書侍郎李義琰同中書門下三品。 戊午,如九成宮。 六月癸亥,黃門侍郎高智周同中書門下三品。 七月丁亥,有彗星出于東井。 乙未,吐蕃寇疊州。 八月庚子,避正殿,減膳,撤樂,損食粟馬,慮囚,詔文武官言事。 甲子,停南北中尚、梨園、作坊,減少府雜匠。 是月,青州海溢。 十月乙未,至自九成宮。 丙午,降封郇王素節鄱陽郡王。 十一月壬申,大赦,改元。 庚寅,李敬玄為中書令。 十二月戊午,來恒、薛元超為河南、河北道大使。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
二年正月乙亥,耕藉田。 庚辰,京師地震。 四月,太子左庶子張大安同中書門下三品。 五月,吐蕃寇扶州。 八月辛亥,劉仁軌為洮河軍鎮守使。 十月壬辰,徙封顯為英王,更名哲。 十二月乙卯,募關內、河東猛士,以伐吐蕃。 是歲,西突厥及吐蕃寇安西。 冬,無雪。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
三年正月丙子,李敬玄為洮河道行軍大總管,以伐吐蕃。 癸未,遣使募河南、河北猛士,以伐吐蕃。 四月丁亥,以旱避正殿,慮囚。 戊申,大赦,改明年為通乾元年。 癸丑,涇州民生子異體連心。 五月壬戌,如九成宮。 大雨霖。 九月辛酉,至自九成宮。 癸亥,張文瓘薨。 丙寅,李敬玄、劉審禮及吐蕃戰于青海,敗績,審禮死之。 十月丙申,停劍南、隴右歲貢。 丙午,密王元曉薨。 閏十一月丙申,雨木冰。 壬子,來恒薨。 十二月癸丑,罷通乾號。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
調露元年正月戊子,如東都。 庚戌,戴至德薨。 四月辛酉,郝處俊為侍中。 五月丙戌,皇太子監國。 戊戌,作紫桂宮。 六月辛亥,大赦,改元。 吏部侍郎裴行儉伐西突厥。 九月壬午,行儉敗西突厥,執其可汗都支。 十月,突厥溫傅、奉職二部寇邊,單于大都護府長史蕭嗣業伐之。 十一月戊寅,高智周罷。 甲辰,禮部尚書裴行儉為定襄道行軍大總管,以伐突厥。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
開耀元年正月乙亥,突厥寇原、慶二州。 辛巳,賜京官九品以上酺三日。 癸巳,裴行儉為定襄道行軍大總管,以伐突厥。 己亥,減殿中、太僕馬,省諸方貢獻,免雍、岐、華、同四州二歲稅,河南、河北一年調。 二月丙午,皇太子釋奠于國學。 三月辛卯,郝處俊罷。 五月乙酉,常州人劉龍子謀反,伏誅。 丙戌,定襄道副總管曹懷舜及突厥戰于橫水,敗績。 己丑,黑齒常之及吐蕃戰于良非川,敗之。 六月壬子,永嘉郡王晫有罪,伏誅。 七月己丑,以太平公主下嫁,赦京師。 甲午,劉仁軌罷左僕射。 閏月丁未,裴炎為侍中,崔知溫、薛元超守中書令。 庚戌,以餌藥,皇太子監國。 庚申,裴行儉及突厥戰,敗之。 八月丁卯,以河南、河北大水,遣使賑乏絕,室廬壞者給復一年,溺死者贈物,人三段。 九月丙申,有彗星出于天市。 壬戌,裴行儉俘突厥溫傅可汗、阿史那伏念以獻。 乙丑,改元,赦定襄軍及諸道緣征官吏兵募。 十月丙寅朔,日有食之。 十一月癸卯,徙庶人賢于巴州。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
弘道元年正月甲午,幸奉天宮。 二月庚午,突厥寇定州,刺史霍王元軌敗之。 三月庚寅,突厥寇單于都護府,司馬張行師死之。 庚子,李義琰罷。 丙午,有彗星出于五車。 癸丑,崔知溫薨。 四月己未,如東都。 壬申,郭待舉、郭正一同中書門下平章事。 甲申,綏州部落稽白鐵余寇邊,右武衛將軍程務挺敗之。 五月乙巳,突厥寇蔚州,刺史李思儉死之。 七月甲辰,徙封輪為豫王,改名旦。 薛元超罷。 八月乙丑,皇太子朝于東都,皇太孫留守京師。 丁卯,滹沱溢。 己巳,河溢,壞河陽城。 九月己丑,以太平公主子生,赦東都。 十月癸亥,幸奉天宮。 十一月戊戌,右武衛將軍程務挺為單于道安撫大使,以伐突厥。 辛丑,皇太子監國。 丁未,如東都。 戊申,裴炎、劉齊賢、郭正一兼於東宮平章事。 十二月丁巳,改元,大赦。 是夕,皇帝崩于貞觀殿,年五十六。 謚曰天皇大帝。 天寶八載,改謚天皇大聖皇帝; 十三載,增謚天皇大聖大弘孝皇帝。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
贊曰:小雅曰:「赫赫宗周,褒姒棕之。 」此周幽王之詩也。 是時,幽王雖亡,而太子宜臼立,是為平王。 而詩人乃言棕之者,以為文、武之業於是蕩盡,東周雖在,不能復興矣。 其曰棕者,甚疾之之辭也。 武氏之亂,唐之宗室戕殺殆盡,其賢士大夫不免者十八九。 以太宗之治,其遺德餘烈在人者未遠,而幾於遂絕,其為惡豈一褒姒之比邪? 以太宗之明,昧於知子,廢立之際,不能自決,卒用昏童。 高宗溺愛衽席,不戒履霜之漸,而毒流天下,貽禍邦家。 嗚呼,父子夫婦之間,可謂難哉! 可不慎哉?
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)