1
嘉禮一
(No translation available)
2
四曰嘉禮。
(No translation available)
3
皇帝加元服
(No translation available)
4
皇帝加元服。
(No translation available)
5
有司卜日,告於天地宗廟。
(No translation available)
6
前一日,尚舍設席於太極殿中楹之間,莞筵紛純,加藻席緇純,加次席黼純。 有司設次,展縣,設案,陣車輦。 設文官五品以上位於縣東,武官于縣西,六品以下皆於橫街之南,北上。 朝集使分方于文武官當品之下,諸親位於四品、五品之下,皇宗親在東,異姓親在西。 籓客分方各於朝集使六品之南,諸州使人於朝集使九品之後。 又設太師、太尉位於橫街之南,道東,北面西上。 典儀于縣東北,贊者二人在南,少退,俱西向。 又設門外位於東西朝堂,如元日。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
其日,侍中版奏「請中嚴」。 太樂令、鼓吹令帥工人入就位。 有司設罍洗于阼階東南,設席于東房內,近西,張帷於東序外。 殿中監陳袞服于內席,東領,緇纚、玉簪及櫛三物同箱,在服南。 又設莞筵一,紛純,加藻席緇純,加次席黼純,在南。 尚食實醴尊於東序外帷內,坫在尊北,實角、觶、柶各一。 饌陳於尊西,籩、豆各十二; 俎三,在籩、豆之北。 設罍洗於尊東。 袞冕、玉導置於箱。 太常博士一人,立於西階下,東面。 諸侍衛之官俱詣閣奉迎,典儀帥贊者及群官以次入就位。 太常博士引太常卿升西階,立于西房外,當戶北向。 侍中版奏「外辦」。 皇帝服空頂黑介幘、絳紗袍,出自西房,即御座立。 太師、太尉入就位。 典儀曰:「再拜。 」贊者承傳,在位者皆再拜。 太師升自西階,立於東階上,東面。 太尉詣阼階下罍洗,盥手,升自東階,詣東房,取纚櫛箱進,跪奠於御座西端。 太師詣御座前跪奏曰:「坐。 」皇帝坐。 太尉當前少左,跪,脫幘置於箱,櫛畢,設纚,興,少西,東面立。 太師降,盥,受冕,右執頂,左執前,升自西階,當前少左,祝曰:「令月吉日,始加元服。 壽考惟祺,以介景福。 」乃跪,冠,興,復西階上位。 太尉前,少左,跪,設簪,結纓,興,復位。 皇帝興,適東房。 殿中監徹櫛纚箱以退。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
皇帝袞服出,即席南向坐。 太尉詣序外帷內,盥手,洗觶,酌醴,加柶覆之,面葉,立於序內,南面。 太師進,受醴,面柄,前,北向祝曰:「甘醴唯厚,嘉薦令芳。 承天之休,壽考不忘。 」退,降立於西階下,東面。 將祝,殿中監率進饌者奉饌設于前,皇帝左執觶,右取脯,擩於棨,祭於籩、豆之間。 太尉取鸑一以進,皇帝奠觶于薦西,受棨,舒左執本,右絕末以祭,上左手嚌之,授太尉。 太尉加于俎,降,立于太師之南。 皇帝帨手取觶,以柶祭醴,啐醴,建柶,奠觶於薦東。 太師、太尉復橫街南位。 典儀曰:「再拜。 」贊者承傳,在位者皆再拜。 太師、太尉出。 侍中前,跪奏「禮畢」。 皇帝興,入自東房,在位者以次出。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
皇太子加元服
(No translation available)
10
皇太子加元服。
(No translation available)
11
有司豫奏司徒一人為賓,卿一人為贊冠,吏部承以戒之。
(No translation available)
12
前一日,尚舍設禦幄於太極殿,有司設群官之次位,展縣,設案,陳車輿,皆如皇帝之冠。 設賓受命位於橫街南道東,贊冠位於其後,少東,皆北面。 又設文武官門外位於順天門外道東、西。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
其日,侍中奏「請中嚴」。 群官有司皆就位。 賓、贊入,立於太極門外道東,西面。 黃門侍郎引主節持幡節,中書侍郎引制書案,立于樂縣東南,西面北上。 侍中奏「外辦」。 皇帝服通天冠、絳紗袍,乘輿出自西房,即禦坐。 賓、贊入就位。 典儀曰:「再拜。 」在位皆再拜。 侍中及舍人前承制,侍中降至賓前,稱「有制」。 公再拜。 侍中曰:「將加冠於某之首,公其將事。 」公少進,北面再拜稽首,辭曰:「臣不敏,恐不能供事,敢辭。 」侍中升奏,又承制降,稱:「制旨,公其將事,無辭。 」公再拜。 侍中、舍人至卿前稱敕旨,卿再拜。 侍中曰:「將加冠於某之首,卿宜贊冠。 」卿再拜。 黃門侍郎執節立于賓東北,西面。 賓再拜受節,付於主節,又再拜。 中書侍郎取制書立賓東北,西面,賓再拜,受制書,又再拜。 典儀曰:「再拜。 」贊者承傳,在位皆再拜。 賓、贊出,皇帝降坐,入自東房,在位者以次出。 初,賓、贊出門,以制書置於案,引以幡節,威儀鐃吹及九品以上,皆詣東宮朝堂。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
冠前一日,衛尉設賓次於重明門外道西,南向,贊冠於其西南。 又設次於門內道西,以待賓、贊。 又設皇太子位於閣外道東,西向。 三師位於道西,三少位於其南,少退,俱東向。 又設軒縣于庭,皇太子受制位於縣北,解劍席于東北,皆北面。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
冠日平明,宮臣皆朝服,其餘公服,集於重明門外朝堂。 宗正卿乘車侍從,詣左春坊權停。 左右二率各勒所部,屯門列仗。 左庶子版奏「請中嚴」。 群官有司入就位。 設罍洗于東階東南。 設冠席於殿上東壁下少南,西向; 賓席於西階上,東向; 主人席于皇太子席西南,西向; 三師席于冠席北,三少席于冠席南。 張帷於東序內,設褥席於帷中。 又張帷於序外冠席。 內直郎陳服於帷內,東領北上:袞冕,金飾象笏; 遠遊冠。 緇布冠,服玄衣、素裳、素韡、白紗中單、青領褾紘裾,履、襪,革帶、大帶,笏。 緇纚、犀簪二物同箱,在服南。 櫛實於箱,又在南。 莞筵四,藻席四,又在南。 良紘令實側尊甒醴於序外帷內,設罍洗於尊東,實巾一,角觶、柶各一。 太官令實饌豆九、籩九於尊西,俎三在豆北。 袞冕,遠遊三梁冠、黑介幘,緇布冠青組纓屬於冠,冠、冕各一箱。 奉禮郎三人各執立於西階之西,東面北上。 主人、贊冠者宗正卿為主人,庶子為贊冠者。 升,詣東序帷內少北、戶東,西立。 典謁引群官以次入就位。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
初,賓、贊入次,左庶子版奏「外辦」。 通事舍人引三師等入就閣外道西位,東面立。 皇太子空頂黑介幘、雙童髻、彩衣、紫褲褶、織成褾領、綠紳、烏皮履,乘輿以出。 洗馬迎於閣門外,左庶子請降輿,洗馬引之道東位,西向立。 左庶子請再拜。 三師、三少答拜。 乃就階東南位。 三師在前,三少在後,千牛二人夾左右,其餘仗衛列于師、保之外。 皇太子乃出迎賓,至阼階東,西面立。 宗正卿立於門東,西面。 賓立於西,東面。 宗正卿再拜,賓不答拜。 賓入,主人從入,立于縣東北,西面。 賓入,贊冠者從,賓詣殿階間,南面。 贊冠者立於賓西南,東面。 節在賓東少南,西面。 制案在贊冠西南,東面。 賓執制,皇太子詣受制位,北面立。 主節脫節衣,賓稱「有制」。 皇太子再拜。 宣詔曰:「有制,皇太子某,吉日元服,率由舊章,命太尉某就宮展禮。 」皇太子再拜。 少傅進詣賓前,受制書,以授皇太子,付于庶子。 皇太子升東階,入於東序帷內,近北,南面立。 賓升西階,及宗正卿各立席後。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
初,賓升,贊冠者詣罍洗,盥手,升自東階帷內,于主人冠贊之南,俱西面。 主人贊冠者引皇太子出,立于席東,西面。 賓贊冠者取纚、櫛二箱,坐奠於筵。 皇太子進,升筵,西面坐。 賓之贊冠者東面坐,脫幘置於箱,櫛畢,設纚,興,少北,南面立。 執緇布冠升,賓降一等受之,右執頂,左執前,進,東向立,祝曰:「令月吉日,始加元服。 棄厥幼志,慎其成德。 壽考惟祺,以介景福。 」乃跪,冠,興,復位。 皇太子東面立,賓揖皇太子,贊冠者引適東序帷內,服玄衣素裳之服以出,立于席東,西面。 賓揖皇太子升筵,西向坐。 賓之贊冠者進,跪脫緇布冠置於箱,興,復位。 賓降二等,受遠遊冠,右執頂,左執前,進,祝曰:「吉月令辰,乃申嘉服,克敬威儀,式昭厥德。 眉壽萬歲,永壽胡福。 」乃跪,冠,興,復位。 皇太子興,賓揖皇太子,贊冠者引適東序帷內,朝服以出,立于席東,西面。 賓揖皇太子升筵坐,賓之贊冠者跪脫遠遊冠,興,復位。 賓降三等受冕,右執頂,左執前,進,祝曰:「以歲之正,以月之令。 咸加其服,以成厥德。 萬壽無疆,承天之慶。 」乃跪,冠,興,復位。 每冠,皆贊冠者跪設簪、結纓。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
皇太子興,賓揖皇太子適東序,服袞冕之服以出,立于席東,西面。 贊冠者徹纚、櫛箱以入,又取筵入於帷內。 主人贊冠者又設醴,皇太子席于室戶西,南向,下莞上藻。 賓之贊冠者於東序外帷內,盥手洗觶。 典膳郎酌醴,加柶覆之,面柄,授贊冠,立於序內,南面。 賓揖皇太子就筵西,南面立。 賓進,受醴,加柶,面柄,進,北向立,祝曰:「甘醴唯厚,嘉薦令芳。 拜受祭之,以定厥祥。 承天之休,壽考不忘。 」皇太子拜,受觶。 賓復位,東面答拜。 贊冠者與進饌者奉饌設於筵前,皇太子升筵坐,左執觶,右取脯,擩於棨,祭於籩、豆之間。 贊冠者取韭菹,遍擩於豆,以授皇太子,又祭於籩、豆之間。 贊冠者取鸑一,以授皇太子,皇太子奠觶于薦西,興,受鸑,卻左手執本坐,繚右手絕末以祭。 止,左手嚌之,興,以授贊冠者,加於俎。 皇太子坐,帨手取觶,以柶祭醴三,始扱一祭,又扱再祭,加柶於觶,面葉,興,筵末坐,啐醴,建柶,興,降筵西,南面坐,奠觶,再拜,執觶,興。 賓答拜。 皇太子降,立於西階之東,南面。 賓降,立於西階之西少南,贊冠隨降,立於賓西南,皆東面。 賓少進,字之,祝曰:「禮儀既備,令月吉日。 昭告厥字,君子攸宜。 宜之於嘏,永受保之。 奉敕字某。 」皇太子再拜曰:「某雖不敏,敢不祗奉。 」又再拜。 洗馬引太子降阼階位,三師在南,北面,三少在北,南面立。 皇太子西面再拜,三師等各再拜以出。 典儀曰:「再拜。 」贊者承傳,在位者皆再拜。 左庶子前,稱「禮畢」。 皇太子乘輿以入,侍臣從至閣,賓、贊及宗正卿出就會。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
皇子冠
(No translation available)
20
皇子冠。
(No translation available)
21
前三日,本司帥其屬筮日、筮賓於聽事。 前二日,主人至賓之門外次,東面,賓立於阼階下,西面,儐者進于左,北面,受命出,立於門東,西面,曰:「敢請事。 」主人曰:「皇子某王將加冠,請某公教之。 」儐者入告,賓出,立于門左,西面,再拜。 主人答拜。 主人曰:「皇子某王將加冠,願某公教之。 」賓曰:「某不敏,恐不能共事,敢辭。 」主人曰:「某猶願某公教之。 」賓曰:「王重有命,其敢不從。 」主人再拜而還,賓拜送。 命贊冠者亦如之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
冠之日,夙興,設洗于阼階東南,席于東房內西墉下。 陳衣于席,東領北上:袞冕,遠遊冠,緇布冠。 緇纚、犀簪、櫛實於箱,在服南。 莞筵、藻席各三,在南。 設尊于房戶之外西,兩甒玄酒在西,加勺冪。 設坫於尊東,置二爵於坫,加冪。 豆十、籩十在服北,俎三在籩、豆之北。 質明,賓、贊至於主人大門外之次,遠遊三梁、緇布冠各一箱,各一人執之,待於西階之西,東面北上。 設主人之席于阼階上,西面; 賓席於西階上,東面; 皇子席于室戶東、房戶西,南面。 俱下莞上藻。 主人立于阼階下,當東房,西面。 諸親立于罍洗東南,西面北上。 儐者立於門內道南,北面。 皇子雙童髻、空頂幘、彩褲褶、錦紳、烏皮履,立于房內,南面。 主人贊冠者立于房內戶東,西面。 賓及贊冠者出,立於門西,贊冠者少退,俱東面北上。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
儐者受命于主人,出,立於門東,西面,曰:「敢請事。 」賓曰:「皇子某王將加冠、某謹應命。 」儐者入告,主人出迎賓,西面再拜,賓答拜。 主人揖贊冠者,贊冠者報揖,主人又揖賓,賓報。 主人入,賓、贊冠者以次入,及內門,主人揖賓,賓入,贊冠者從之。 至內霤,將曲揖,賓報揖。 至階,主人立于階東,西面; 賓立於階西,東面。 主人曰:「請公升。 」賓曰:「某備將事,敢辭。 」主人曰:「固請公升。 」賓曰:「某敢固辭。 」主人曰:「終請公升。 」賓曰:「某敢終辭。 」主人升自阼階,立于席東,西向; 賓升自西階,立于席西,東向。 贊冠者及庭,盥於洗,升自西階,入于東房,立于主人贊冠者之南,俱西面。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
主人贊冠者引皇子出,立于房戶外西,南面。 賓之贊冠者取纚、櫛、簪箱,跪奠于皇子筵東端,興,席東少北,南面立。 賓揖皇子,賓、主俱即座。 皇子進,升席,南面坐。 賓之贊冠者進筵前,北面,跪脫雙童髻置於箱,櫛畢,設纚。 賓降,盥,主從降。 賓東面辭曰:「願主不降。 」主人曰:「公降辱,敢不從降。 」賓既盥,詣西階。 賓、主一揖一讓,升。 主人立于席後,西面,賓立於西階上,東面。 執緇布冠者升,賓降一等受之,右執頂,左執前,北面跪,冠,興,復西階上席後,東面立。 皇子興,賓揖皇子適房,賓、主俱坐。 皇子服青衣素裳之服,出房戶西,南面立。 賓揖皇子,皇子進,立于席後,南面。 賓降,盥,主人從降,辭對如初。 賓跪取爵於篚,興,洗,詣西階,賓、主一揖一讓,升,坐,主人立于席後,西面。 賓詣酒尊所,酌酒進皇子筵前,北向立,祝曰:「旨酒既清,嘉薦亶時。 始加元服,兄弟具來。 孝友時格,永乃保之。 」皇子筵西拜爵,賓復西階上,東面答拜。 執饌者薦籩、豆于皇子筵前。 皇子升座,左執爵,右取脯,扌需於棨,祭於籩、豆之間,祭酒,興,筵末坐,啐酒,執爵,興,降筵,奠爵,再拜,執爵興。 賓答拜。 冠者升筵,跪奠爵於薦東,興,立於筵西,南面。 執饌者徹薦爵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
賓揖皇子,皇子進,升筵,南向坐。 賓之贊冠者跪脫緇布冠,置於箱。 賓降二等,受遠遊冠,冠之。 皇子興,賓揖皇子適房,賓、主俱坐。 皇子服朝服,出房戶西,南面立。 賓、主俱興,賓揖皇子,皇子進,立于席後,南面。 賓詣尊所,取爵酌酒,進皇子筵前,北向立,祝曰:「旨酒既湑,嘉薦伊脯。 乃申其服,禮儀有序。 祭此嘉爵,承天之祜。 」皇子筵西拜,受爵,祭饌如初禮。 賓揖皇子進,升席,南面坐。 賓之贊冠者跪脫進賢冠,賓降三等,受冕,冠之。 每冠,皆贊冠者設簪結纓。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
皇子興,賓揖皇子適房,服袞冕以出方房戶西,南面。 賓揖皇子,進,立于席後,南面。 賓詣酒尊所,取爵酌酒進皇子,祝曰:「旨酒令芳,籩豆有楚。 鹹加其服,肴升折俎。 承天之慶,受福無疆。 」皇子筵西拜,受爵。 執饌者薦籩、豆,設俎于其南。 皇子升筵坐,執爵,祭脯棨。 贊冠者取鸑一以授皇子,皇子奠爵于薦西,興,受,坐,祭,左手嚌之,興,加於俎。 皇子坐,涚手執爵,祭酒,興,筵末坐,啐酒,降筵西,南面坐,奠爵,再拜,執爵興。 賓答拜。 皇子升筵坐,奠爵於薦東,興。 贊冠者引皇子降,立於西階之東,南面。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
27
初,皇子降,賓降自西階,直西序東面立。 主人降自東階,直東序西面立。 賓少進,字之曰:「禮儀既備,令月吉日。 昭告其字,爰字孔嘉。 君子攸宜,宜之於嘏。 永受保之,曰孟某甫。 」仲、叔、季唯其所當。 皇子曰:「某雖不敏,夙夜祗奉。 」賓出,主人送于內門外,主人西面請賓曰:「公辱執事,請禮從者。 」賓曰:「某既得將事,敢辭。 」主人曰:「敢固以請。 」賓曰:「某辭不得命,敢不從? 」賓就次,主人入。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
初,賓出,皇子東面見,諸親拜之,皇子答拜。 皇子入見內外諸尊於別所。
(No translation available) (No translation available)
29
賓、主既釋服,改設席,訖,賓、贊俱出次,立於門西。 主人出揖賓,賓報揖。 主人先入,賓、贊從之。 至階,一揖一讓,升坐,俱坐。 會訖,賓立於西階上,贊冠者在北,少退,俱東面。 主人立于東階上,西面。 掌事者奉束帛之篚升,授主人于序端。 主人執篚少進,西面立。 又掌事者奉幣篚升,立于主人後。 幣篚升,牽馬者牽兩馬入,陳於門內,三分庭一在南,北首西上。 賓還西階上,北面再拜。 主人進,立於楹間,贊冠者立于賓左,少退,俱北面再拜。 主人南面,賓、贊進,立于主人之右,俱南面東上。 主人授幣,賓受之,退,復位。 于主人授幣,掌事者又以幣篚授贊冠者。 主人還阼階上,北面拜送,賓、贊降自西階,從者訝受幣。 賓當庭實,東面揖,出,牽馬者從出,從者訝受馬於門外。 賓降,主人降。 送賓於大門,西面再拜。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
若諸臣之嫡子三加,皆祝而冠,又祝而酌,又祝而字。 庶子三加,既加,然後酌而祝之,又祝而字。 其始冠皆緇布; 再加皆進賢; 其三加,一品之子以袞冕,二品之子以驚冕,三品之子以毳冕,四品之子以絺冕,五品之子以玄冕,六品至於九品之子以爵弁。 其服從之。 其即席而冠也,嫡子西面,庶子南面。 其筮日,筮賓、贊,遂戒之,及其所以冠之禮,皆如親王。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)