1
李蕭盧韋趙和
(No translation available)
2
◎李蕭盧韋趙和
(No translation available)
3
李嶠,字巨山,趙州贊皇人。 早孤,事母孝。 為兒時,夢人遺雙筆,自是有文辭,十五通《五經》,薛元超稱之。 二十擢進士第,始調安定尉。 舉制策甲科,遷長安。 時畿尉名文章者,駱賓王、劉光業,嶠最少,與等夷。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
授監察御史。 高宗擊邕、巖二州叛獠,詔監其軍,嶠入洞喻降之,由是罷兵。 稍遷給事中。 會來俊臣構狄仁傑、李嗣真、裴宣禮等獄,將抵死,敕嶠與大理少卿張德裕、侍御史劉憲覆驗,德裕等內知其冤,不敢異。 嶠曰:「知其枉不申,是謂見義不為者。 」卒與二人列其枉,忤武後旨,出為潤州司馬。 久乃召為鳳閣舍人,文冊大號令,多主為之。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
初置右御史臺,察州縣吏善惡、風俗得失,嶠上疏曰:「禁網上疏,法象宜簡,簡則法易行而不煩雜,疏則所羅廣而不苛碎。 伏見垂拱時,諸道巡察使科條四十有四,至別敕令又三十。 而使以三月出,盡十一月奏事,每道所察吏,多者二千,少亦千計,要在品核才行而褒貶之。 今期會迫促,奔逐不暇,欲望詳究所能,不亦艱哉。 此非隳於職,才有限,力不逮耳。 臣願量其功程以為節制,使器周於用,力濟於時,然後得失可以精核矣。 」又言:「今所察按,準漢六條而推廣之,則無不包矣,烏在多張事目也? 且朝廷萬機非無事,而機事之動,常在四方,故出使者冠蓋相望。 今已置使,則外州之事悉得專之,傳驛減矣。 請率十州置一御史,以期歲為之限,容其身到屬縣,過閭裏,督察奸訛,采風俗,然後可課其成功。 且御史出入天禁,勵己自脩,比他吏相百也。 按劾回庸,糾擿隱欺,比他吏相十也。 陛下誠用臣言,妙擇能者委之,莫不盡力效死矣。 」武後善之,下制析天下為二十道,擇堪使者。 為眾議沮止。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
俄知天宮侍郎事,進麟臺少監、同鳳閣鸞臺平章事。 遷鸞臺侍郎。 會張錫輔政,嶠,其出也,罷為成均祭酒。 俄檢校文昌左丞,留守東都。 長安三年,以本官復為平章事,知納言。 遷內史,嶠辭劇,復為成均祭酒、平章事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
武後將建大像於白司馬阪,嶠諫:「造像雖俾浮屠輸錢,然非州縣承辦不能濟,是名雖不稅而實稅之。 臣計天下編戶,貧弱者眾,有賣舍、帖田供王役者。 今造像錢積十七萬緡,若頒之窮人,家給千錢,則紓十七萬戶饑寒之苦,德無窮矣。 」不納。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
張易之敗,坐附會貶豫州刺史,未行,改通州。 數月,以吏部侍郎召,俄遷尚書。 神龍二年,代韋安石為中書令。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
嶠在吏部時,陰欲藉時望復宰相,乃奏置員外官數千。 既吏眾猥,府庫虛耗,乃上書歸咎於時,因蓋向非,曰:
(No translation available) (No translation available)
10
元首之尊,居有重門擊柝之衛,出有清警戒道之禁,所以備非常,息異望,誠不可易舉動,慢防閑也。 陛下厭崇邃,輕尊嚴,微服潛遊,閱廛過市,行路私議,朝廷驚懼,如禍產意外,縱不自惜,奈宗廟蒼生何?
(No translation available) (No translation available)
11
又分職建官,不可以濫。 傳曰:「官不必備,惟其人。 」自帝室中興,以不慎爵賞為惠,冒級躐階,朝升夕改,正闕不給,加以員外。 內則府庫為殫,外則黎庶蒙害,非求賢助治之道也。 願愛晙班榮,息匪服之議。 今文武六十以上,而天造含容,皆矜恤之。 老病者已解還授,員外者既遣復留。 恐非所以消敝救時也。 請敕有司料其可用進,不可用退。 又遠方夷人不堪治事,國家向務撫納而官之,非立功酋長,類糜俸祿。 願商度非要者,一切放還。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
又《易》稱:「何以守位曰仁,何以聚人曰財。 」今百姓乏窶,不安居處,不可以守位。 倉儲蕩耗,財力傾殫,不足以聚人。 山東病水潦,江左困輸轉。 國匱於上,人窮於下。 如令邊埸少曌,恐逋亡遂多,盜賊群行,何財召募? 何眾閑遏乎? 又崇作寺觀,功費浩廣。 今山東歲饑,糟糠不厭。 而投艱厄之會,收庸、調之半,用籲嗟之物,以榮土木,恐怨結三靈,謗蒙四海。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
又比緣征戍,巧詐百情,破役隱身,規脫租賦。 今道人私度者幾數十萬,其中高戶多丁,黠商大賈,詭作臺符,羼名偽度。 且國計軍防,並仰丁口,今丁皆出家,兵悉入道,征行租賦,何以備之?
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
又重賂貴近,補府若史,移沒籍產,以州縣甲等更為下戶。 當道城鎮,至無捉驛者,役逮小弱,即破其家。 願許十道使訪察括取,使奸猾不得而隱。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
又太常樂戶已多,復求訪散樂,獨持大鼓者已二萬員,願量留之,余勒還籍,以杜妄費。
(No translation available)
16
中宗以嶠身宰相,乃自陳失政,丐罷官,無所嫁非,手詔詰讓。 嶠惶恐,復視事。
(No translation available) (No translation available)
17
三年,加修文館大學士,封趙國公,以特進同中書門下三品。 睿宗立,罷政事,下除懷州刺史,致仕。 初,中宗崩,嶠嘗密請相王諸子不宜留京師。 及玄宗嗣位,獲其表宮中,或請誅之。 張說曰:「嶠誠懵逆順,然為當時謀,吠非其主,不可追罪。 」天子亦顧數更赦,遂免,貶滁州別駕,聽隨子虔州刺史暢之官。 改廬州別駕,卒,年七十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
18
嶠富才思,有所屬綴,人多傳諷。 武後時,汜水獲瑞石,嶠為御史,上《皇符》一篇,為世譏薄。 然其仕前與王勃、楊盈川接,中與崔融、蘇味道齊名,晚諸人沒,而為文章宿老,一時學者取法焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
19
蕭至忠,沂州丞人。 祖德言,為秘書少監。 至忠少與友期諸路,會雨雪,人引避,至忠曰:「寧有與人期可以失信? 」卒友至乃去,眾嘆服。 仕為伊闕、洛陽尉。 遷監察御史,劾奏鳳閣侍郎蘇味道贓貪,超拜吏部員外郎。 至忠長擊斷,譽聞當時。 中宗神龍初,為御史中丞。 始,至忠為御史,而李承嘉為大夫,嘗讓諸御史曰:「彈事有不咨大夫,可乎? 」眾不敢對,至忠獨曰:「故事,臺無長官。 御史,天子耳目也,其所請奏當專達,若大夫許而後論,即劾大夫者,又誰白哉? 」承嘉慚。 至是,承嘉為戶部尚書,至忠劾祝欽明、竇希玠與承嘉等罪,百寮震悚。 遷吏部侍郎,猶兼中丞。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
20
節湣太子以兵誅武三思而敗,宗楚客等諗侍御史冉祖雍上變,言相王與太子謀。 帝欲按之,至忠泣曰:「往者,天後欲以相王為太子,而王不食累日,獨請迎陛下,其讓德天下莫不聞。 陛下貴為天子,不能容一弟,受人羅織耶? 竊為陛下不取。 」帝納其言,止。 尋授中書侍郎、同中書門下平章事。 上疏陳時政曰:
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
21
求治之道,首於用賢。 茍非其才則官曠,官曠則事廢,事廢則人殘,歷代所以陵遲者此也。 今授職用人,多因貴要為粉飾,上下相蒙,茍得為是。 夫官爵,公器也; 恩幸,私惠也。 王者正可金帛富之,梁肉食之,以存私澤也。 若公器而私用之,則公義不行而勞人解體,私謁開而正言塞。 日朘月削,卒見雕弊。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
22
今列位已廣,冗員復倍。 陛下降不呰之澤,近戚有無涯之請,臺閣之內,朱紫充滿,官秩益輕,恩賞彌數。 才者不用,用者不才,故人不效力,官匪其人,欲求治固難矣。
(No translation available) (No translation available) (No translation available)
23
又宰相要官子弟,多居美爵,並罕才藝,而更相諉托。 《詩》云:「私人之子,百寮是試。 或以其酒,不以其漿,鞙鞙佩遂,不以其長。 」此言王政不平而眾官廢職,私家子列試榮班,徒長其佩爾。 臣願陛下愛惜爵賞,官無虛授,進大雅以樞近,退小人於閑左,使政令惟一,私不害公,則天下幸甚。 且貞觀故事,宰相子弟多居外職,非直抑強宗,亦以擇賢才爾。 請自宰相及諸司長官子弟,並授外官,共寧百性,表裏相統。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
24
帝不納。 俄為侍中、中書令。 時楚客懷奸植黨,而韋巨源、楊再思、李嶠務自安,無所弼正,至忠介其間,獨不詭隨,時望翕然歸重。 帝亦曰:「宰相中,至忠最憐我。 」韋後嘗為其弟洵與至忠殤女冥婚。 至忠又以女妻後舅崔從禮子無诐。 兩家合禮,帝主蕭,後主崔,時謂「天子嫁女,皇后娶婦。」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
25
至忠始在朝,有風望,容止閑敏,見推為名臣。 外方直,糾擿不法,而內無守,觀時輕重而去就之。 始為御史,桓彥範等頗引重。 五王失政,更因武三思得中丞,附安樂公主為宰相。 及韋氏敗,遽發韋洵壟,持其女柩歸。 後依太平,復當國。 嘗出主第,遇宋璟,璟戲曰:「非所望於蕭傅。 」至忠曰:「善乎,宋生之言。 」然不能自返也。 娣嫁蔣欽緒,欽緒每戒之,至忠不聽。 嘆曰:「九世卿族,一舉而滅之,可哀也已! 」不喜接賓客,以簡儉自高,故生平奉賜,無所遺施,及籍沒,珍寶不可計。 然玄宗賢其為人,後得源乾曜,亟用之,謂高力士曰:「若知吾進乾曜遽乎? 吾以其貌言似蕭至忠。 」力士曰:「彼不嘗負陛下乎? 」帝曰:「至忠誠國器,但晚謬爾,其始不謂之賢哉?」
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
26
弟元嘉,工部侍郎; 廣微,工部員外郎。
(No translation available) (No translation available)
27
盧藏用,字子潛,幽州范陽人。 父敬,魏州長史,號才吏。 藏用能屬文,舉進士,不得調。 與兄徵明偕隱終南、少室二山,學練氣,為辟谷,登衡、廬,仿徉岷、峨。 與陳子昂、趙貞固友善。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
28
長安中,召授左拾遺。 武後作興泰宮於萬安山,上疏諫曰:「陛下離宮別觀固多矣,又窮人力以事土木,臣恐議者以陛下為不愛人而奉己也。 且頃歲谷雖頗登,而百姓未有儲。 陛下巡幸,訖靡休息,斤斧之役,歲月不空,不因此時施德布化,而又廣宮苑,臣恐下未易堪。 今左右近臣,以諛意為忠,犯忤為患,至令陛下不知百姓失業,百姓亦不知左右傷陛下之仁也。 忠臣不避誅震以納君於仁,明主不惡切詆以趨名於後。 陛下誠能發明制,以勞人為辭,則天下必以為愛力而苦己也。 不然,下臣此章,得與執事者共議。 」不從。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
29
姚元崇持節靈武道,奏為管記。 還應縣令舉,甲科,為濟陽令。 神龍中,累擢中書舍人,數糾駁偽官。 歷吏部、黃門侍郎、脩文館學士。 坐親累,降工部侍郎。 進尚書右丞。 附太平公主,主誅,玄宗欲捕斬藏用,顧未執政,意解,乃流新州。 或告謀反,推無狀,流州。 會交趾叛,藏用有捍禦勞,改昭州司戶參軍,遷黔州長史,判都督事,卒於始興。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
30
藏用善蓍龜九宮術,工草隸、大小篆、八分,善琴、弈,思精遠,士貴其多能。 嘗以俗徇陰陽拘畏,乖至理,泥變通,有國者所不宜專。 謂:「天道從人者也。 古為政者,刑獄不濫則人壽,賦斂省則人富,法令有常則邦寧,賞罰中則兵強。 禮者士所歸,賞者士所死,禮賞不倦,則士爭先,否者,雖揆時行罰,涓日出號,無成功矣。 故任賢使能,不時日而利; 明法審令,不卜筮而吉; 養勞貴功,不禱祠而福。 」乃為《析滯論》以暢其方,世謂「知言」。 子昂、貞固前死,藏用撫其孤有恩,人稱能終始交。 始隱山中時,有意當世,人目為「隨駕隱士」。 晚乃徇權利,務為驕縱,素節盡矣。 司馬承禎嘗召至闕下,將還山,藏用指終南曰:「此中大有嘉處。 」承禎徐曰:「以仆視之,仕宦之捷徑耳。 」藏用慚。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
31
無子。 弟若虛,多才博物。 隴西辛怡諫為職方,有獲異鼠者,豹首虎臆,大如拳。 怡諫謂之鼮鼠而賦之。 若虛曰:「非也,此許慎所謂鼨鼠,豹文而形小。 」一坐驚服。 終起居郎,集賢院學士。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
32
韋巨源,與安石同系,後周京兆尹總曾孫。 祖貞伯,襲鄖國公,入隋,改舒國。 巨源有吏幹,武後時累遷夏官侍郎、同鳳閣鸞臺平章事。 其治委碎無大體,句校省中遺隱,下符斂克不少蠲,雖收其利,然下所怨苦。 坐李昭德累,貶鄜州刺史。 累拜地官尚書。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
33
神龍初,以吏部尚書同中書門下三品。 時要官缺,執政以次用其親,巨源秉筆,當除十人,楊再思得其一,試問余授,皆諸宰相近屬。 再思喟然曰:「吾等誠負天下。 」巨源曰:「時當爾耳。 」是時雖賢有德,終莫得進,士大夫莫不解體。 會安石為中書令,避親罷政事。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
34
尋遷侍中,舒國公。 韋後與敘昆弟,附屬籍。 武三思封戶在貝州,屬大水,刺史宋璟議免其租,巨源以為蠶桑可輸,繇是河朔人多流徙者。 景龍二年。 韋後自言衣笥有五色雲,巨源倡其偽,勸中宗宣布天下,帝從其言,因是大赦。 巨源見帝昏惑,乃與宗楚客、鄭愔、趙延禧等推處祥妖,陰導韋氏行武後故事。 俄遷尚書左仆射,仍知政事。 帝方南郊,巨源請後為亞獻,而自為終獻。 及臨淄王平諸韋,家人請避之,巨源曰:「吾大臣,無容見難不赴。 」出都街,亂兵殺之,年八十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
35
睿宗立,贈特進、荊州大都督。 博士李處直請謚為「昭」,戶部員外郎李邕以巨源附武三思為相,托韋後親屬,謚「昭」為非。 處直執不改,邕列陳其惡,不見用,然世皆直邕。 韋氏自安石及武後時宰相待價、巨源皆近親,其族至大官者,又數十人。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
36
趙彥昭,字奐然,甘州張掖人。 父武孟,少遊獵,以所獲饋其母,母泣曰:「汝不好書而敖蕩,吾安望哉? 」不為食。 武孟感激,遂力學,淹該書記。 自長安丞為右臺侍卿史,著《河西人物志》十篇。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
37
彥昭少豪邁,風骨秀爽。 及進士第,調為南部尉。 與郭元振、薛稷、蕭至忠善。 自新豐丞為左臺監察御史。 景龍中,累遷中書侍郎、同中書門下平章事。 金城公主嫁吐蕃,始以紀處訥為使,處訥辭,乃授彥昭。 彥昭顧己處外,恐權寵奪移,不悅。 司農卿趙履溫曰:「公天宰,而為一介使,不亦鄙乎! 」彥昭問計安出,履溫乃為請安樂公主留之,遂以將軍楊矩代。 睿宗立,出為宋州刺史,坐累貶歸州。 俄授涼州都督,為政嚴,下皆股栗。 入為吏部侍郎,持節按邊。 遷御史大夫。 蕭至忠等誅,郭元振、張說言彥昭與秘謀,改刑部尚書、封耿國公,實封百戶。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
38
彥昭本以權幸進,中宗時,有巫趙挾鬼道出入禁掖,彥昭以姑事之。 嘗衣婦服,乘車與妻偕謁,其得宰相,巫力也。 於是殿中侍御史郭震劾暴舊惡。 會姚崇執政,惡其為人,貶江州別駕,卒。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
39
和逢堯,岐州岐山人。 武後時,負鼎詣闕下上書,自言願助天子和飪百度。 有司讓曰:「昔桀不道,伊尹負鼎於湯; 今天子聖明,百司以和,尚何所調? 」逢堯不能答,流莊州。 十餘年,乃舉進士高第,累擢監察御史。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
40
突厥默啜請尚公主,逢堯以御史中丞攝鴻臚卿,報可。 默啜遣貴近頡利來曰:「詔送金鏤具鞍,乃塗金,非天子意。 使者不可信,雖得公主,猶非實,請罷和親。 」欲馳去,左右色動,逢堯呼曰:「我大國使,不受我辭,可輒去。 」乃牽持其人謂曰:「漢法重女婿而送鞍具,欲安且久,不以金為貴。 可汗乃貪金而不貴信邪? 」默啜聞曰:「漢使至吾國眾矣,斯食鐵石人,不可易。 」因備禮以見。 逢堯說之曰:「天子昔為單於都護,思與可汗通舊好,可汗當向風慕義,襲冠冕,取重諸蕃。 」默啜信之,為斂發紫衣,南面再拜稱臣,遣子入朝。 逢堯以使有指,擢戶部侍郎。 坐善太平公主,斥朗州司馬,終柘州刺史。 逢堯詼詭,當大事敢僥福,故卒以附麗廢,然唐興奉使者稱逢堯。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
41
贊曰:異哉,玄宗之器蕭至忠也,不亦惑乎! 至忠本非賢,而寄賢以奸利,失之則邀利以喪賢,姻艷後,挾寵主,取宰相,謀間王室,身誅家破,遺臭無窮。 而帝以乾曜似之,遽使當國,是帝舉不知至忠之不可用,又不知乾曜之所可用也。 或稱帝不以罪掩才,益可怪嘆。 嗚呼! 力士誠腐夫庸人,不能發擿天子之迷,若曰「至忠賢於初,固不繆於末; 既繆於末,果不賢於初。 惟陛下圖之」,如是,帝且悟往失而精來鑒已。 其後相李林甫、將安祿山,皆基於不明,身播岷陬,信自取之歟。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)