1
文帝元皇后文宣叱奴皇后孝閔帝元皇后明帝獨孤皇后武帝阿史那皇后武帝李皇后宣帝楊皇后宣帝朱皇后宣帝陳皇后宣帝元皇后宣帝尉遲皇后靜帝司馬皇后
(No translation available)
2
《書》紀有虞之德,載「厘降二女」; 《詩》述文王之美,稱「刑于寡妻」。 是知婚姻之道,男女之別,實有國有家者之所慎也。 自三代迄于魏晉,興衰之數,得失之迹,備乎傳記,故其詳可得聞焉。 若娉納以德,防閑以禮,大義正於宮闈,王化行於邦國,則坤儀式固,而鼎命惟永矣。 至於邪僻旣進,法度莫修,冶容迷其主心,私謁蠹其朝政,則風化淩替,而宗社不守矣。 夫然者,豈非皇王之龜鑑與。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
3
周氏率由姬制,內職有序。 太祖創基,修衽席以儉約; 高祖嗣曆,節情欲於矯枉。 宮闈有貫魚之美,戚里無私溺之尤,可謂得人君體也。 宣皇外行其志,內逞其欲,溪壑難滿,采擇無厭。 恩之所加,莫限廝皂; 榮之所及,無隔險詖。 於是升蘭殿而正位,踐椒庭而齊體者,非一人焉; 階房帷而拖青紫,承恩幸而擁玉帛者,非一族焉。 雖辛、癸之荒淫,趙、李之傾惑,曾未足比其髣髴也。 民厭苛政,弊事實多,太祖之祚忽諸,特由於此。 故敘其事以為《皇后傳》云。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
4
文帝元皇后,魏孝武帝之妹。 初封平原公主,適開府張歡。 歡性貪殘,遇后無禮,又嘗殺后侍婢。 后怒,訴之於帝,帝乃執歡殺之。 改封后為馮翊公主,以配太祖,生孝閔帝。 大統七年,薨。 魏恭帝三年十二月,合葬成陵。 孝閔帝踐祚,追尊為王后。 武成初,又追尊為皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
5
文宣叱奴皇后,代人也。 太祖為丞相,納后為姬,生高祖。 天和 (元) 年六月,尊為皇太后。 建德 (二) 年三月癸酉,崩。 四月丁巳,葬〔永〕固陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
6
明帝獨孤皇后,太保、衛國公信之長女。 帝之在藩也,納為夫人。 二年正月,立為王后。 四月,崩,葬昭陵。 武成初,追崇為皇后。 世宗崩,與后合葬。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
7
武帝阿史那皇后,突厥木扞可汗俟斤之女。 突厥滅茹茹之後,盡有塞表之地,控弦數十萬,志陵中夏。 太祖方與齊人爭衡,結以為援。 俟斤初欲以女配帝,旣而悔之。 高祖卽位,前後累遣使要結,乃許歸后於我。 保定五年二月,詔陳國公純、許國公宇文貴、神武公竇毅、南 (陽) 〔安〕公楊薦等,奉備皇后文物及行殿,幷六宮以下百二十人,至俟斤牙帳所,迎后。 俟斤又許齊人以婚,將有異志。 純等在彼累載,不得反命。 雖諭之以信義,俟斤不從。 會大雷風起,飄壞其穹廬等,旬日不止。 俟斤大懼,以為天譴,乃備禮送后。 (及) 純等設行殿,列羽儀,奉之以歸。 天和三年三月,后至,高祖行親迎之禮。 后有姿貌,善容止,高祖深敬焉。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
8
宣帝卽位,尊為皇太后。 大象元年二月,改為天元皇太后。 二年二月,又尊為天元上皇太后。 册曰:「天元皇帝臣贇,奉璽綬册,謹上天元皇太后尊號曰天元上皇太后。 伏惟窮神盡智,含弘載物,道洽萬邦,儀刑四海。 聖慈訓誘,恩深明德,雖册徽號,未極尊嚴。 是用增奉鴻名,光縟常禮。 俾誠敬有展,歡慰在茲,福祉無疆,億兆斯賴。 」宣帝崩,靜帝尊為太皇太后。 隋開皇二年殂,年三十二。 隋文帝詔有司備禮册,祔葬於孝陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
9
宣帝楊皇后名麗華,隋文帝長女。 帝在東宮,高祖為帝納后為皇太子妃。 宣政元年閏六月,立為皇后。 帝后自稱天元皇帝,號后為天元皇后。 尋又立天皇后及左右皇后,與后為四皇后焉。 二年,詔曰:「帝降二女,后德所以儷君; 天列四星,妃象於焉垂耀。 朕取法上玄,稽諸令典,爰命四后,內正六宮,庶弘贊柔德,廣修粢盛。 比殊禮雖降,稱謂曷宜,其因天之象,增錫嘉名。 」於是后與三皇后並加 (太) 〔大〕焉。 帝遣使持節册后為天元大皇后曰:「咨爾含章載德,體順居貞,肅恭享祀,儀刑邦國,是用嘉茲顯號,式暢徽音。 爾其敬踐厥猷,寅荅靈命,對揚休烈,可不慎歟。 」尋又立 (為) 天中大皇后,與后為五皇后。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
10
后性柔婉,不妒忌,四皇后及嬪禦等咸愛而仰之。 帝後昏暴滋甚,喜怒乖度。 嘗譴后,欲加之罪,后進止詳閑,辭色不撓。 帝大怒,遂賜后死,逼令引訣。 后母獨孤氏聞之,詣閤陳謝,叩頭流血,然後得免。 帝崩,靜帝尊後為皇太后,居弘聖宮。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
11
初,宣帝不豫,詔后父入禁中侍疾。 及大漸,劉昉、鄭譯等因矯詔以后父受遺輔政。 后初雖不預謀,然以嗣主幼沖,恐權在他族,不利於己,聞昉、譯已行此詔,心甚悅之。 後知其父有異圖,意頗不平,形於言色。 及行禪代,憤惋逾甚。 隋文帝旣不能譴責,內甚愧之。 開皇六年,封后為樂平公主。 后又議奪其志,后誓不許,乃止。 大業五年,從煬帝幸張掖,殂於河西,年四十九。 煬帝還京,詔有司備禮,祔葬后於定陵。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
12
宣帝朱皇后名滿月,吳人也。 其家坐事,沒入東宮。 帝之為太子,后被選掌帝衣服。 帝年少,召而幸之,遂生靜帝。 大象元年,立為天元帝后,尋改為天皇后。 二年,又改為天大皇后。 册曰:「咨爾彌宣四德,訓范六宮,軒庭列序,堯門表慶,嘉稱旣降,盛典宜膺。 爾其飾性履道,無愆禮正,永固休祉,可不慎歟。 」后本非良家子,又年長於帝十餘歲,疎賤無寵。 以靜帝故,特尊崇之,班亞楊皇后焉。 宣帝崩,靜帝尊為帝太 (皇) 后。 隋開皇元年,出俗為尼,名法淨。 六年殂,年四十,以尼禮葬京城。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
13
宣帝陳皇后名月儀,自云潁川人,大將軍山提第八女也。 大象元年六月,以選入宮,拜為德妃。 月餘,立為天左皇后。 二年二月,改天左大皇后。 册曰:「咨爾儀範柔閑,操履凝潔,淑問彰於遠近,令則冠於宮闈。 是用申彼寵章,加茲徽號。 爾其復禮問詩,披圖顧史,永隆嘉命,可不慎歟。 」三月,又詔曰:「正內之重,風化之基,嘉耦之制,代多殊典。 軒、嚳繼軌,次妃並四; 虞舜受命,厥娶猶三。 禮非相襲,隨時不無。 朕祗承寶圖,載弘徽號,自我改作,超革先古。 曰天元居極,五帝所以仰崇; 王者稱尊,列後於焉上儷。 且坤儀比德,土數惟五,旣縟恒典,宜取斯儀。 四大皇后外,可增置天中大皇后一人。 天中大皇后爰主粢盛,徽音日躋,肇建嘉名,宜膺顯册。 」於是以后為天中大皇后。 帝崩,后出家為尼,改名華光。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
14
宣帝尉遲皇后名熾繁,蜀國公迥之孫女。 有美色。 初適杞國公亮子西陽公溫,以宗婦例入朝,帝逼而幸之。 及亮謀逆,帝誅溫,進後入宮,拜為長貴妃。 大象二年三月,立為天左大皇后。 册曰:「咨爾門膺積善,躬表靈貺,徽音茂德,朕實嘉之。 是用弘茲盛典,申彼寵章。 爾其克慎厥猷,寅荅景命,永承休烈,可不慎歟。 」帝崩,后出俗為尼,改名華首。 隋開皇十五年,殂,年三十。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
15
史臣曰:孔子稱「夷狄之有君,不如諸夏之亡也」。 是以周納狄后,富辰謂之禍階; 晉升戎女,卜人以為不吉。 斯固非謬焉。 自周氏受命,逮乎高祖,年踰三紀,世歷四君。 業非草昧之辰,事殊權宜之日,乃弃同卽異,以夷亂華。 捐婚姻之彝序,求豺狼之外利。 旣而報者倦矣,施者無厭,向之所謂和親,未幾已成讐敵。 奇正之道,有異於斯。 于時高祖雖受制於人,未親庶政,而謀士韞奇,直臣鉗口。 過矣哉!
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
16
歷觀前載,以外戚而居宰輔者多矣。 申、呂則曠代無聞,呂、霍則與時俱盛。 傾漢室者王族,喪周祚者楊氏。 何滅亡之禍,合若符契焉。 斯魏文所以發一槩之詔也已。
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)
17
全文以中華書局、一九七一年十一月版《周書》為本校。
(No translation available)