1
【晋紀十四】起玄黓敦牂,盡昭陽協洽,凡二年。 中宗元皇帝下中宗元皇帝下永昌元年(壬午,公元三二二年)春,正月,郭璞複上疏,請因皇孫生,下赦令,帝從之。 乙卯,大赦,改元。 王敦以璞爲記室參軍。 璞善卜筮,知敦必爲亂,己預其禍,甚憂之。 大將軍掾穎川陳述卒,璞哭之極哀,曰:“嗣祖,焉知非福也! ”敦既與朝廷乖離,乃羈錄朝士有時望者,置己幕府,以羊曼及陳國謝鯤爲長史。 曼,祜之兄孫也。 曼、鯤終日酣醉,故敦不委以事。 敦將作亂,謂鯤曰:“劉隗奸邪,將危社稷,吾欲除君側之惡,何如? ”鯤曰:“隗誠始禍,然城狐社鼠。 ”敦怒曰:“君庸才,豈達大體! ”出爲豫章太守,又留不遣。 戊辰,敦舉兵于武昌,上疏罪狀劉隗,稱:“隗佞邪讒賊,威福自由,妄興事役,勞擾士民,賦役煩重,怨聲盈路。 臣備位宰輔,不可坐視成敗,輒進軍致討。 隗首朝懸,諸軍夕退。 昔太甲顛覆厥度,幸納伊尹之忠,殷道複昌。 願陛下深垂三思,則四海乂安,社稷永固矣。 ”沈充亦起兵于吳興以應敦,敦以充爲大都督、督護東吳諸軍事。 敦至蕪湖,又上表罪狀刁協。 帝大怒,乙亥,詔曰:“王敦憑恃寵靈,敢肆狂逆,方朕太甲,欲見幽囚。 是可忍也,孰不可忍! 今親帥六軍以誅大逆,有殺敦者,封五千戶侯。 ”敦兄光錄勛含乘輕舟逃歸于敦。 太子中庶子溫嶠謂僕射周顗曰:“大將軍此舉似有所在,當無濫邪? ”顗曰:“不然。 人主自非堯、舜,何能無失,人臣安可舉兵以脅之! 舉動如此,豈得雲非亂乎! 處仲狼抗無上,其意寧有限邪! ”敦初起兵,遣使告梁州刺史甘卓,約與之俱下,卓許之。 及敦升舟,而卓不赴,使參軍孫雙詣武昌諫止敦。 敦驚曰:“甘侯前與吾語雲何,而更有异? 正當慮吾危朝廷耳! 吾今但除奸凶,若事濟,當以甘侯作公。 ”雙還報,卓意狐疑。 或說卓:“且僞許敦,待敦至都而討之。 ”卓曰:“昔陳敏之亂,吾先從而後圖之,論者謂吾懼逼而思變,心常愧之。 今若複爾,何以自明! ”卓使人以敦旨告順陽太守魏該,該曰:“我所以起兵拒胡賊者,正欲忠于王室耳。 今王公舉兵向天子,非吾所宜與也。 ”遂絕之。 敦遣參軍桓羆說譙王承,請承爲軍司。 承嘆曰:“吾其死矣! 地荒民寡,勢孤援絕,將何以濟! 然得死忠義,夫複何求! ”承檄長沙虞悝爲長史,會悝遭母喪,承往吊之,曰:“吾欲討王敦,而兵少糧乏,且新到,恩信未洽。 卿兄弟,湘中之豪俊,王室方危,金革之事,古人所不辭,將何以教之? ”悝曰:“大王不以悝兄弟猥劣,親屈臨之,敢不致死! 然鄙州荒弊,難以進討; 宜且收衆固守,傳檄四方,敦勢必分,分而圖之,庶幾可捷也。 ”承乃囚桓羆,以悝爲長史,以其弟望爲司馬,督護諸軍,與零陵太守尹奉、建昌太守長沙王循、衡陽太守淮陵劉翼、舂陵令長沙易雄,同舉兵討敦。 雄移檄遠近,列敦罪惡,于是一州之內皆應承。 惟湘東太守鄭淡不從,承使虞望討斬之,以徇四境。 淡,敦姊夫也。 承遣主簿鄧騫至襄陽,說甘卓曰:“劉大連雖驕蹇失衆心,非有害于天下。 大將軍以其私憾,稱兵向闕,此忠臣義士竭節之時也。 公受任方伯,奉辭伐罪,乃桓、文之功也。 ”卓曰:“桓、文則非吾所能,然志在徇國,當共詳思之。 ”參軍李梁說卓曰:“昔隗囂跋扈,竇融保河西以奉光武,卒受其福。 今將軍有重望于天下,但當按兵坐以待之,使大將軍事捷,當委將軍以方面,不捷,朝廷必以將軍代之。 何憂不富貴,而釋此廟勝,决存亡于一戰邪? ”騫謂梁曰:“光武當創業之初,故隗、竇可以文服從容顧望。 今將軍之于本朝,非竇融之比也; 襄陽之于太府,非河西之固也。 使大將軍克劉隗,還武昌,增石城之戍,絕荊、湘之粟,將軍欲安歸乎! 勢在人手,而曰我處廟勝,未之聞也。 且爲人臣,國家有難,坐視不救,于義安乎! ”卓尚疑之。 騫曰:“今既不爲義舉,又不承大將軍檄,此必至之禍,愚智所見也。 且議者之所難,以彼强而我弱也。 今大將軍兵不過萬餘,其留者不能五千; 而將軍見衆既倍之矣。 以將軍之威名,帥此府之精銳,杖節鳴鼓,以順討逆,豈王含所能禦哉! 溯流之衆,勢不自救,將軍之舉武昌,若摧枯拉朽,尚何顧慮邪! 武昌既定,據其軍實,鎮撫二州,以恩意招懷士卒,使還者如歸,此呂蒙所以克關羽也。 今釋必勝之策,安坐以待危亡,不可以言智矣。 ”敦恐卓于後爲變,又遣參軍丹楊樂道融往邀之,必欲與之俱東。 道融雖事敦,而忿其悖逆,乃說卓曰:“主上親臨萬機,自用譙王爲湘州,非專任劉隗也。 而王氏擅權日久,卒見分政,便謂失職,背恩肆逆,舉兵向闕。 國家遇君至厚,今與之同,豈不違負大義! 生爲逆臣,死爲愚鬼,永爲宗黨之耻,不亦惜乎! 爲君之計,莫若僞許應命,而馳襲武昌,大將軍士衆聞之,必不戰自潰,大勛可就矣。 ”卓雅不欲從敦,聞道融之言,遂决,曰:“吾本意也。 ”乃與巴東監軍柳純、南平太守夏侯承、宜都太守譚該等露檄數敦逆狀,帥所統致討。 遣參軍司馬贊、孫雙奉表詣台,羅英至廣州約陶侃同進。 戴淵在江西,先得卓書,表上之,台內皆稱萬歲。 陶侃得卓信,即遣參軍高寶帥兵北下。 武昌城中傳卓軍至,人皆奔散。 敦遣從母弟南蠻校尉魏乂、將軍李恒帥甲卒二萬攻長沙。 長沙城池不完,資儲又闕,人情震恐。 或說譙王承,南投陶侃或退據零、桂。 承曰:“吾之起兵,志欲死于忠義,豈可貪生苟免,爲奔敗之將乎! 事之不濟,令百姓知吾心耳。 ”乃嬰城固守。 未幾,虞望戰死,甘卓欲留鄧騫爲參軍,騫不可。 卓乃遣參軍虞沖與騫偕至長沙,遺譙王承書,勸之固守,當以兵出沔口,斷敦歸路,則湘圍自解。 承複書稱:“江左中興,草創始爾,豈圖惡逆萌自寵臣! 吾以宗室受任,志在隕命; 而至止尚淺,凡百茫然。 足下能卷甲電赴,猶有所及; 若其狐疑,則求我于枯魚之肆矣。 ”卓不能從。 二月,甲午,封皇子昱爲琅邪王。 後趙王勒立子弘爲世子。 遣中山公虎將精卒四萬擊徐龕。 龕堅守不戰,虎築長圍守之。 趙主曜自將擊楊難敵,難敵逆戰,不勝,退保仇池。 仇池諸氐、羌及故晋王保將楊韜、隴西太守梁勛皆降于曜。 曜遷隴西萬餘戶于長安,進攻仇池。 會軍中大疫,曜亦得疾,將引兵還; 恐難敵躡其後,乃遣光國中郎將王獷說難敵,諭以禍福,難敵遣使稱籓。 曜以難敵爲假黃鉞,都督益、寧、南秦、凉、梁、巴六州、隴上、西域諸軍事,上大將軍、益、寧、南秦三州牧、武都王。 秦州刺史陳安求朝于曜,曜辭以疾。 安怒,以爲曜已卒,大掠而歸。 曜疾甚,乘馬輿而還。 使其將呼延實監輜重于後,安邀擊,獲之,謂實曰:“劉曜已死,子尚誰佐! 吾當與子共定大業。 ”寔叱之曰:“汝受人寵祿而叛之,自視智能何如主上? 吾見汝不日梟首于上邽市,何謂大業! 宜速殺我! ”安怒,殺之,以實長史魯憑爲參軍。 安遣其弟集帥騎三萬追曜,衛將軍呼延瑜逆擊,斬之。 安乃還上邽,遣將襲汧城,拔之。 隴上氐、羌皆附于安,有衆十餘萬,自稱大都督、假黃鉞、大將軍、雍、凉、秦、梁四州牧、凉王,以趙募爲相國。 魯憑對安大哭曰:“吾不忍見陳安之死也! ”安怒,命斬之。 憑曰:“死自吾分,懸吾頭于上邽市,觀趙之斬陳安也! ”遂殺之。 曜聞之,慟哭曰:“賢人,民之望也。 陳安于求賢之秋而多殺賢者,吾知其無所爲也! ”休屠王石武以桑城降趙,趙以武爲秦州刺史,封酒泉王。 帝征戴淵、劉隗入衛建康。 隗至,百官迎于道,隗岸幘大言,意氣自若。 及入見,與刁協勸帝盡誅王氏; 帝不許,隗始有懼色。 司空導帥其從弟中領軍邃、左衛將軍廙、侍中侃、彬及諸宗族二十餘人,每旦詣台待罪。 周顗將入,導呼之曰:“伯仁,以百口累卿! ”顗直入不顧。 既見帝,言導忠誠,申救甚至; 帝納其言。 顗喜飲酒,至醉而出,導猶在門,又呼之。 顗不與言,顧左右曰:“今年殺諸賊奴,取金印如鬥大,系肘後。 ”既出,又上表明導無罪,言甚切至。 導不之知,甚恨之。 帝命還導朝服,召見之。 導稽首曰:“逆臣賊子,何代無之,不意今者近出臣族! ”帝跣而執其手曰:“茂弘,方寄卿以百里之命,是何言邪! ”三月,以導爲前鋒大都督,加戴淵驃騎將軍。 詔曰:“導以大義滅親,可以吾爲安東時節假之。 ”以周顗爲尚書左僕射,王邃爲右僕射。 帝遣王廙往諭止敦; 敦不從而留之,廙更爲敦用。 征虜將軍周札,素矜險好利,帝以爲右將軍、都督石頭諸軍事。 敦將至,帝使劉隗軍金城,札守石頭,帝親被甲徇師于郊外。 以甘卓爲鎮南大將軍、侍中、都督荊、梁二州諸軍事,陶侃領江州刺史; 使各帥所統以躡敦後。 敦至石頭,欲攻劉隗。 杜弘言于敦曰:“劉隗死士衆多,未易可克,不如攻石頭。 周札少恩,兵不爲用,攻之必敗,札敗則隗自走矣。 ”敦從之,以弘爲前鋒,攻石頭,札果開門納弘。 敦據石頭。 嘆曰:“吾不復得爲盛德事矣! ”謝鯤曰:“何爲其然也! 但使自今已往,日忘日去耳。 ”帝命刁協、劉隗、戴淵帥衆攻石頭,王導、周顗、郭逸、虞潭等三道出戰,協等兵皆大敗。 太子紹聞之,欲自帥將士决戰; 升車將出,中庶子溫嶠執鞚諫曰:“殿下國之儲副,奈何以身輕天下! ”抽劍斬鞅,乃止。 敦擁兵不朝,放士卒劫掠,宮省奔散,惟安東將軍劉超按兵直衛,及侍中二人侍帝側。 帝脫戎衣,著朝服,顧而言曰:“欲得我處,當早言! 何至害民如此! ”又遣使謂敦曰:“公若不忘本朝,于此息兵,則天下尚可共安。 如其不然,朕當歸琅邪以避賢路。 ”刁協、劉隗既敗,俱入宮,見帝于太極東除。 帝執協、隗手,流涕嗚咽,勸令避禍。 協曰:“臣當守死,不敢有貳。 ”帝曰:“今事逼矣,安可不行! ”乃令給協、隗人馬,使自爲計。 協老,不堪騎乘,素無恩紀,募從者,皆委之,行至江乘,爲人所殺,送首于敦。 隗奔後趙,官至太子太傅而卒。 帝令公卿百官詣石頭見敦,敦謂戴淵曰:“前日之戰,有餘力乎? ”淵曰:“豈敢有餘,但力不足耳! ”敦曰:“吾今此舉,天下以爲何如? ”淵曰:“見形者謂之逆,體誠者謂之忠。 ”敦笑曰:“卿可謂能言。 ”又謂周顗曰:“伯仁,卿負我! ”顗曰:“公戎車犯順,下官親帥六軍,不能其事,使王旅奔敗,以此負公。 ”辛未,大赦。 以敦爲丞相、都督中外諸軍、錄尚書事、江州牧,封武昌郡公; 幷讓不受。 初,西都覆沒,四方皆勸進于帝。 敦欲專國政,忌帝年長難制,欲更議所立,王導不從。 及敦克建康,謂導曰:“不用吾言,幾至覆族。 ”敦以太子有勇略,爲朝野所向,欲誣以不孝而廢之。 大會百官,問溫嶠曰:“皇太子以何德稱? ”聲色俱厲。 嶠曰:“鈎深致遠,蓋非淺局所量。 以禮觀之,可謂孝矣。 ”衆皆以爲信然,敦謀遂沮。 帝召周顗于廣室,謂之曰:“近日大事,二宮無恙,諸人平安,大將軍固副所望邪? ”顗曰:“二宮自如明詔,臣等尚未可知。 ”護軍長史郝嘏等勸顗避敦,顗曰:“吾備位大臣,朝廷喪敗,寧可複草間求活,外投胡、越邪! 敦參軍呂猗,嘗爲台郎,性奸諂,戴淵爲尚書,惡之。 猗說敦曰:“周顗、戴淵,皆有高名,足以惑衆,近者之言,曾無怍色,公不除之,恐必有再舉之憂。 ”敦素忌二人之才,心頗然之,從容問王導曰:“周、戴南北之望,當登三司無疑也。 ”導不答。 又曰:“若不三司,止應令僕邪? ”又不答。 敦曰:“若不爾,正當誅爾! ”又不答。 丙子,敦遣部將陳郡鄧岳收顗及淵。 先是,敦謂謝鯤曰:“吾當以周伯仁爲尚書令,戴若思爲僕射。 ”是日,又問鯤:“近來人情何如? ”鯤曰:“明公之舉,雖欲大存社稷,然悠悠之言,實未達高義。 若果能舉用周、戴,則群情貼然矣! ”敦怒曰:“君粗疏邪! 二子不相當,吾已收之矣! ”鯤愕然自失。 參軍王嶠曰:“‘濟濟多士,文王以寧。 ’奈何戮諸名士! ”敦大怒,欲斬嶠,衆莫敢言。 鯤曰:“明公舉大事,不戮一人。 嶠以獻替忤旨,便以釁鼓,不亦過乎! ”敦乃釋之,黜爲領軍長史。 嶠,渾之族孫也。 顗被收,路經太廟,大言曰:“賊臣王敦,傾覆社稷,枉殺忠臣。 神祇有靈,當速殺之! ”收人以戟傷其口,血流至踵,容止自若,觀者皆爲流涕。 幷戴淵殺之于石頭南門之外。 帝使侍中王彬勞敦。 彬素與顗善,先往哭顗,然後見敦。 敦怪其容慘,問之。 彬曰:“向哭伯仁,情不能已。 ”敦怒曰:“伯仁自致刑戮; 且凡人遇汝,汝何哀而哭之? ”彬曰:“伯仁長者,兄之親友; 在朝雖無謇愕,亦非阿黨,赦後加之極刑,所以傷惋也。 ”因勃然數敦曰:“兄抗旌犯順,殺戮忠良,圖爲不軌,禍及門戶矣! ”辭氣慷慨,聲泪俱下。 敦大怒,厲聲曰:“爾狂悖乃至此,以吾爲不能殺汝邪! ”時王導在坐,爲之懼,勸彬起謝。 彬曰:“脚痛不能拜! 且此複何謝! ”敦曰:“脚痛孰若頸痛! ”彬殊無懼容,竟不肯拜。 王導後料檢中書故事,乃見顗救己之表,執之流涕曰:“吾雖不殺伯仁,伯仁由我而死,幽冥之中,負此良友! ”沈充拔吳國,殺內史張茂。 初,王敦聞甘卓起兵,大懼。 卓兄子卬爲敦參軍,敦使卬歸卓曰:“君此自是臣節,不相責也。 吾家計急,不得不爾。 想便旋軍襄陽,當更結好。 ”卓雖慕忠義,性多疑少决,軍于猪口,欲待諸方同出軍,稽留累旬不前。 敦既得建康。 乃遣台使以騶虞幡駐卓軍。 卓聞周顗、戴淵死,流涕謂卬曰:“吾之所憂,正爲今日。 且使聖上元吉,太子無恙,吾臨敦上流,亦未敢遽危社稷。 適吾徑據武昌,敦勢逼,必劫天子以絕四海之望,不如還襄陽,更思後圖。 ”即命旋軍。 都尉秦康與樂道融說卓曰:“今分兵斷彭澤,使敦上下不得相赴,其衆自然離散,可一戰擒也。 將軍起義兵而中止,竊爲將軍不取。 且將軍之下,士卒各求其利,欲求西還,亦恐不可得也。 ”卓不從。 道融晝夜泣諫,卓不聽; 道融憂憤而卒。 卓性本寬和,忽更强塞,徑還襄陽,意氣騷擾,舉動失常,識者知其將死矣。 王敦以西陽王羕爲太宰,加王導尚書令,王廙爲荊州刺史; 改易百官及諸軍鎮,轉徙黜免者以百數; 或朝行暮改,惟意所欲。 敦將還武昌,謝鯤言于敦曰:“公至都以來,稱疾不朝,是以雖建勛而人心實有未達。 今若朝天子,使君臣釋然,則物情皆悅服矣。 ”敦曰:“君能保無變乎? ”對曰:“鯤近日入覲,主上側席,遲得見公,宮省穆然,必無虞也。 公若入朝,鯤請侍從。 ”敦勃然曰:“正複殺君等數百人,亦複何損于時! ”竟不朝而去。 夏,四月,敦還武昌。 初,宜都內史天門周級聞譙王承起兵,使其兄子該潜詣長沙,申款于承。 魏乂等攻湘州急,承遣該及從事邵陵周崎間出求救,皆爲邏者所得。 又使崎語城中,稱大將軍已克建康,甘卓還襄陽,外援理絕。 崎僞許之,既至城下,大呼曰:“援兵尋至,努力堅守! ”乂殺之。 乂考該至死,竟不言其故,周級由是獲免。 乂等攻戰日逼,敦又送所得台中人書疏,令乂射以示承。 城中知朝廷不守,莫不悵惋。 相持且百日,劉翼戰死,士卒死傷相枕。 癸巳,乂拔長沙,承等皆被執。 乂將殺虞悝,子弟對之號泣。 悝曰:“人生會當有死,今闔門爲忠義之鬼,亦複何恨! ”乂以檻車載承及易雄送武昌,佐吏皆奔散,惟主簿桓雄、西曹書佐韓階、從事武延,毀服爲僮,從承,不離左右。 乂見桓雄姿貌舉止非凡人,憚而殺之。 韓階、武延執志愈固。 荊州刺史王廙承敦旨,殺承于道中,階、延送承喪至都,葬之而去。 易雄至武昌,意氣忼慨,曾無懼容。 敦遣人以檄示雄而數之,雄曰:“此實有之,惜雄位微力弱,不能救國難耳。 今日之死,固所願也! ”敦憚其辭正,釋之,遣就舍。 衆人皆賀之,雄笑曰:“吾安得生! ”既而敦遣人潜殺之。 魏乂求鄧騫甚急,鄉人皆爲之懼,騫笑曰:“此欲用我耳,彼新得州,多殺忠良,故求我以厭人望也。 ”乃往詣乂。 乂喜曰:“君,古之解揚也。 ”以爲別駕。 詔以陶侃領湘州刺史; 王敦上侃複還廣州,加散騎常侍。 甲午,前趙羊後卒,謚曰獻文。 甘卓家人皆勸卓備王敦,卓不從,悉散兵佃作,聞諫,輒怒。 襄陽太守周慮密承敦意,詐言湖中多魚,勸卓遣左右悉出捕魚。 五月,乙亥,慮引兵襲卓于寢室,殺之,傳首于敦,幷殺其諸子。 敦以從事中郎周撫督沔北諸軍事,代卓鎮沔中。 撫,訪之子也。 敦既得志,暴慢滋甚,四方貢獻多入其府,將相岳牧皆出其門。 以沈充、錢鳳爲謀主,唯二人之言是從,所譖無不死者。 以諸葛瑤、鄧岳、周撫、李恒、謝雍爲爪牙。 充等幷凶險驕恣,大起營府,侵人田宅,剽掠市道,識者鹹知其將敗焉。 秋,七月,後趙中山公虎拔泰山,執徐龕送襄國; 後趙王勒盛之以囊,于百尺樓上撲殺之,命王伏都等妻子刳而食之,坑其降卒三千人。 兗州刺史郗鑒在鄒山三年,有衆數萬。 戰爭不息,百姓饑饉,掘野鼠、蟄燕而食之,爲後趙所逼,退屯合肥。 尚書右僕射紀瞻,以鑒雅望清德,宜從容台閣,上疏請征之; 乃征拜尚書。 徐、兗間諸塢多降于後趙,後趙置守宰以撫之。 王敦自領寧、益二州都督。 冬,十月,己丑,荊州刺史武陵康侯王廙卒。 王敦以下邳內史王邃都督青、徐、幽、平四州諸軍事,鎮淮陰; 衛將軍王含都督沔南諸軍事,領荊州刺史; 武昌太守丹楊王諒爲交州刺史。 使諒收交州刺史修湛、新昌太守梁碩殺之。 諒誘湛。 斬之。 碩舉兵圍諒于龍編。 祖逖既卒,後越屢寇河南,拔襄城、城父,圍譙。 豫州刺史祖約不能禦,退屯壽春。 後趙遂取陳留,梁、鄭之間複騷然矣。 十一月,以臨穎元公荀組爲太尉; 辛酉,薨。 罷司徒,幷丞相府。 王敦以司徒官屬爲留府。 帝憂憤成疾,閏月,己丑,崩。 司空王導受遣詔輔政。 帝恭儉有餘而明斷不足,故大業未複而禍亂內興。 庚寅,太子即皇帝位,大赦,尊所生母荀氏爲建安君。 十二月,趙主曜葬其父母于粟邑,大赦。 陵下周二裏,上高百尺,計用六萬夫,作之百日乃成。 役者夜作,繼以脂燭,民甚苦之。 游子遠諫,不聽。 後趙濮陽景侯張賓卒,後趙王勒哭之慟,曰:“天不欲成吾事邪? 何奪吾右侯之早也! ”程遐代爲右長史。 遐,世子弘之舅也,勒每與遐議,有所不合,輒嘆曰:“右侯舍我去,乃令我與此輩共事,豈非酷乎! ”因流涕彌日。 張茂使將軍韓璞帥衆取隴西、南安之地,置秦州。 慕容廆遣其世子皝襲段末柸,入令支,掠其居民千餘家而還。 肅宗明皇帝上中宗元皇帝下太寧元年(癸未,公元三二三年)春,正月,成李驤、任回寇台登,將軍司馬玖戰死,越巂太守李釗、漢嘉太守王載皆以郡降于成。 二月,庚戌,葬元帝于建平陵。 三月,戊寅朔,改元。 饒安、東光、安陵三縣灾,燒七千餘家,死者萬五千人。 後趙寇彭城、下邳,徐州刺史卞敦與征北將軍王邃退保盱眙。 敦,壼之從父兄也。 王敦謀篡位,諷朝廷征己; 帝手詔征之。 夏,四月,加敦黃鉞、班劍,奏事不名,入朝不趨,劍履上殿。 敦移鎮姑孰,屯于湖,以司空導爲司徒,敦自領揚州牧。 敦欲爲逆,王彬諫之甚苦。 敦變色,目左右,將收之。 彬正色曰:“君昔歲殺兄,今又殺弟邪! ”敦乃止,以彬爲豫章太守。 後趙王勒遣使結好于慕容廆,廆執送建康。 成李驤等進攻寧州,刺史褒中壯公王遜使將軍姚岳等拒之,戰于螗□良,成兵大敗。 岳追至瀘水,成兵爭濟,溺死者千餘人。 岳以道遠,不敢濟而還。 遜以岳不窮追,大怒,鞭之,怒甚,冠裂而卒。 遜在州十四年,威行殊俗,州人立其子堅行州府事。 詔除堅寧州刺史。 廣州刺史陶侃遣兵救交州; 未至,梁碩拔龍編,奪刺史王諒節,諒不與,碩斷其右臂。 諒曰:“死且不避,斷臂何爲! ”逾旬而卒。 六月,壬子,立妃庾氏爲皇后; 以後兄中領軍亮爲中書監。 梁碩據交州,凶暴失衆心。 陶侃遣參軍高寶攻碩,斬之。 詔以侃領交州刺史,進號征南大將軍、開府儀同三司。 未幾,吏部郎阮放求爲交州刺史,許之。 放行至寧浦,遇高寶,爲寶設饌,伏兵殺之。 寶兵擊放,放走,得免,至州。 少時,病卒。 放,鹹之族子也。 陳安圍趙征西將軍劉貢于南安,休屠王石武自桑城引兵趣上邽以救之,與貢合擊安,大破之。 安收餘騎八千,走保隴城。 秋,七月,趙主曜自將圍隴城,別遣兵圍上邽。 安頻出戰,輒敗。 右軍將軍劉幹攻平襄,克之,隴上諸縣悉降。 安留其將楊伯支、姜沖兒守隴城,自帥精騎突圍,出奔陝中。 曜遣將軍平先等追之。 安左揮七尺大刀,右運丈八蛇矛,近則刀矛俱發,輒殪五六人,遠則左右馳射而走。 先亦勇捷如飛,與安搏戰,三交,遂奪其蛇矛。 會日暮雨甚,安弃馬與左右匿于山中; 趙兵索之,不知所在。 明日,安遣其將石容覘趙兵,趙輔威將軍呼延青人獲之,拷問安所在,容卒不肯言,青人殺之。 雨霽,青人尋其迹,獲安于澗曲,斬之。 安善撫將士,與同甘苦,及死,隴上人思之,爲作《壯士之歌》。 楊伯支斬姜沖兒,以隴城降; 別將宋亭斬趙募,以上邽降。 曜徙秦州大姓楊、姜諸族二千餘戶于長安。 氐、羌皆送任請降; 以赤亭羌酋姚弋仲爲平西將軍,封平襄公。 帝畏王敦之逼,欲以郗鑒爲外援,拜鑒兗州刺史,都督揚州江西諸軍事,鎮合肥。 王敦忌之,表鑒爲尚書令。 八月,詔征鑒還,道經姑孰,敦與之論西朝人士,曰:“樂彥輔,短才耳。 考其實,豈勝滿武秋邪! ”鑒曰:“彥輔道韵平淡,湣懷之廢,柔而能正。 武秋失節之士,安得擬之! ”敦曰:“當是時,危機交急。 ”鑒曰:“丈夫當死生以之。 ”敦惡其言,不復相見,久留不遣。 敦黨皆勸敦殺之,敦不從。 鑒還台,遂與帝謀討敦。 後趙中山公虎帥步騎四萬擊安東將軍曹嶷,青州郡縣多降之,遂圍廣固。 嶷出降,送襄國殺之,坑其衆三萬。 虎欲盡殺嶷衆,青州刺史劉征曰:“今留征,使牧民也,無民焉牧! 征將歸耳! ”虎乃留男女七百口配征,使鎮廣固。 趙主曜自隴上西擊凉州,遣其將劉咸攻韓璞于冀城,呼延晏攻寧羌護軍陰鑒于桑壁,曜自將戎卒二十八萬軍于河上,列營百餘裏,金鼓之聲動地,河水爲沸,張茂臨河諸戍,皆望風奔潰。 曜揚聲欲百道俱濟,直抵姑臧,凉州大震。 參軍馬岌勸茂親出拒戰,長史汜禕怒,請斬之。 岌曰:“汜公糟粕書生,刺舉小才,不思家國大計。 明公父子欲爲朝廷誅劉曜有年矣,今曜自至,遠近之情,共觀明公此舉,當立信勇之驗以副秦、隴之望。 力雖不敵,勢不可以不出。 ”茂曰:“善! ”乃出屯石頭。 茂謂參軍陳珍曰:“劉曜舉三秦之衆,乘勝席捲而來,將若之何? ”珍曰:“曜兵雖多,精卒至少,大抵皆氐、羌烏合之衆,恩信未洽,且有山東之虞,安能舍其腹心之疾,曠日持久,與我爭河西之地邪! 若二旬不退,珍請得弊卒數千,爲明公擒之。 ”茂喜,使珍將兵救韓璞。 趙諸將爭欲濟河,趙主曜曰:“吾軍勢雖盛,然畏威而來者三分有二,中軍疲困,其實難用。 今但按甲勿動,以吾威聲震之,若出中旬張茂之表不至者,吾爲負卿矣。 ”茂尋遣使稱籓,獻馬、牛、羊、珍寶不可勝紀。 曜拜茂侍中、都督凉、南北秦、梁、益、巴、漢、隴右、西域雜夷、匈奴諸軍事、太師、凉州牧,封凉王,加九錫。 楊難敵聞陳安死,大懼,與弟堅頭南奔漢中,趙鎮西將軍劉厚追擊之,大獲而還。 趙主曜以大鴻臚田崧爲鎮南大將軍、益州刺史,鎮仇池。 難敵送任請降于成,成安北將軍李稚受難敵賂,不送難敵于成都。 趙兵退,即遣不武都,難敵遂據險不服。 稚自悔失計,亟請討之。 雄遣稚兄侍中、中領軍琀與稚出白水,征東將軍李壽及琀弟玝出陰平,以擊難敵; 群臣諫,不聽。 難敵遣兵拒之,壽、玝不得進,而琀、稚長驅至下辨。 難敵遣兵斷其歸路,四面攻之。 琀、稚深入無繼,皆爲難敵所殺,死者數千人。 琀,蕩之長子,有才望,雄欲以爲嗣,聞其死,不食者數日。 初,趙主曜長子儉,次子胤。 胤年十歲,長七尺五寸,漢主聰奇之,謂曜曰:“此兒神氣,非義真之比也,當以爲嗣。 ”曜曰:“籓國之嗣,能守祭祀足矣,不敢亂長幼之序。 ”聰曰:“卿之勛德,當世受專征之任,非他臣之比也,吾當更以一國封義真。 ”乃封儉爲臨海王,立胤爲世子。 既長,多力善射,驍捷如風。 靳准之亂,沒于黑匿郁鞠部。 陳安既敗,胤自言于郁鞠,郁鞠大驚,禮而歸之。 曜悲喜,謂君臣曰:“義光雖已爲太子,然沖幼儒謹,恐不堪今之多難。 義孫,故世子也,材器過人,且涉曆艱難。 吾欲法周文王、漢光武,以固社稷而安義光,何如? ”太傅呼延晏等皆曰:“陛下爲國家無窮之計,豈惟臣等賴之,實宗廟四海之慶。 ”左光祿大夫卜泰、太子太保韓廣進曰:“陛下以廢立爲是,不應更問群臣; 若以爲疑,固樂聞异同之言。 臣竊以爲廢太子,非也。 昔文王定嗣于未立之前,則可也; 光武以母失恩而廢其子,豈足爲聖朝之法! 向以東海爲嗣,未必不如明帝也。 胤文武才略,誠高絕于世。 然太子孝友仁慈,亦足爲承平賢主。 况東宮者,民、神所系,豈可輕動! 陛下誠欲如是,臣等有死而已,不敢奉詔,”曜默然。 胤進曰:“父之于子,當愛之如一,今黜熙而立臣,臣何敢自安! 陛下苟以臣爲頗堪驅策,豈不能輔熙以承聖業乎! 必若以臣代熙,臣請效死于此,不敢聞命。 ”因歔欷流涕。 曜亦以熙羊後所生,不忍廢也,乃追謚前妃卜氏爲元悼皇后。 泰,即胤之舅也,曜喜其公忠,以爲上光祿大夫、儀同三司、領太子太傅; 封胤爲永安王,拜侍中、衛大將軍、都督二宮禁衛諸軍事、開府儀同三司、錄尚書事,命熙于胤盡家人之禮。 張茂大城姑臧,修靈鈞台。 別駕吳紹諫曰:“明公所以修城築台者,蓋懲既往之患耳。 愚以爲苟恩未洽于人心,雖處層台,亦無所益,適足以疑群下忠信之志,失士民系托之望,示怯弱之形,啓鄰敵之謀,將何以佐天子、霸諸候乎! 願亟罷茲役,以息勞費。 ”茂曰:“亡兄一旦失身于物,豈無忠臣義士欲盡節者哉! 顧禍生不意,雖有智勇,無所施耳。 王公設險,勇夫重閉,古之道也。 今國家未靖,不可以太平之理責人于屯邅之世也。 ”卒爲之。 王敦從子允之,方總角,敦愛其聰警,常以自隨。 敦常夜飲,允之辭醉先臥。 敦與錢鳳謀爲逆,允之悉聞其言。 即于臥處大吐,衣面幷污。 鳳出,敦果照視,見允之臥于吐中,不復疑之。 會其父舒拜廷尉,允之求歸省父,悉以敦、鳳之謀白舒。 舒與王導俱啓帝,陰爲之備。 敦欲强其宗族,陵弱帝室,冬,十一月,徙王含爲征東將軍、都督揚州江西諸軍事,王舒爲荊州刺史、監荊州沔南諸軍事,王彬爲江州刺史。 後趙王勒以參軍樊坦爲章武內史,勒見其衣冠弊壞,問之。 坦率然對曰:“傾爲羯賊所掠,資財蕩盡。 ”勒笑曰:“羯賊乃爾無道邪! 今當相償。 ”坦大懼,叩頭泣謝。 勒賜車馬、衣服、裝錢三百萬而遣之。 是歲,越巂斯叟攻成將任回,成主雄遣征南將軍費黑討之。 會稽內史周札,一門五候,宗族强盛,吳士莫與爲比,王敦忌之。 敦有疾,錢鳳勸敦早除周氏,敦然之。 周嵩以兄顗之死,心常憤憤。 敦無子,養王含之子應爲嗣,嵩嘗于衆中言應不宜統兵,敦惡之。 嵩與札兄子莛皆爲敦從事中郎。 會道士李脫以妖術惑衆,士民頗信事之。 category:資治通鑑
(No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available) (No translation available)